Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tüberküloz Dr. Serir Aktoğu Özkan İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tüberküloz Dr. Serir Aktoğu Özkan İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi"— Sunum transkripti:

1 Tüberküloz Dr. Serir Aktoğu Özkan İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

2 Tüberküloz 1)Mikrobiyolojik özellikler 2)Epidemiyoloji 3)Bulaşma 4)Doğal seyir ve patogenez 5)Tanı 6)Tedavi 7)Tedavi yan etkileri

3 M. Tubeculosis’in Mikrobiyolojik özellikleri M. tuberculosis 1-4  m uzunlukta, zorunlu aerob olmakla birlikte, ortamdaki çok az oksijen ile çoğalmadan varlığını sürdürebilen dayanıklı bir basildir M. tuberculosis 1-4  m uzunlukta, zorunlu aerob olmakla birlikte, ortamdaki çok az oksijen ile çoğalmadan varlığını sürdürebilen dayanıklı bir basildir M.tuberculosis complex: M. tuberculosis, M. bovis, M. africanum, M microti M.tuberculosis complex: M. tuberculosis, M. bovis, M. africanum, M microti Aside dirençli boyanırlar Aside dirençli boyanırlar Hücre içi parazitidirler Hücre içi parazitidirler Dokuda granülamatöz yanıta neden olurlar. Dokuda granülamatöz yanıta neden olurlar.

4 Dünya (DSÖ 2008 raporu) ‏ 2006 yılında 9.2 milyon kişinin tüberküloza yakalandığı, 1.7 milyon kişinin öldüğü tahmin edilmekte.2006 yılında 9.2 milyon kişinin tüberküloza yakalandığı, 1.7 milyon kişinin öldüğü tahmin edilmekte. –HIV (+) olanlar –MDRTB –Tahmini insidans139/ –Afrika'da insidans363/

5 Tüberküloz kontrolünde epidemiyolojik veriler İnsidans: Bir yıl içinde toplum da ortaya çıkan yeni tüberküloz hastalarının sayısı nüfusta hasta sayısı olarak ifade edilir. İnsidans: Bir yıl içinde toplum da ortaya çıkan yeni tüberküloz hastalarının sayısı nüfusta hasta sayısı olarak ifade edilir. Clancy L,Rieder HL,Enarson DA, Spinachi S. Tuberculosis elimination in the countries of Europe and other industrialized countries. Eur Respir J 1991;4:

6 Tüberküloz insidansı 139 / Afrika'da insidans363/

7 Dünya (DSÖ 2008 raporu) ‏ Saptanan yeni tüberküloz vakası: 5.1milyon Saptanan yeni tüberküloz vakası: 5.1milyon Tahmini yeni tüberküloz olgusu: 9.2 milyon Tahmini yeni tüberküloz olgusu: 9.2 milyon Kür Oranı: %78 Kür Oranı: %78 Tedavi Başarısı: %85 Tedavi Başarısı: %85 Vaka Bulma oranı %62 Vaka Bulma oranı %62

8 %80 Tahmin Edilen Tüberküloz

9 Kaydedilen Tüberküloz (2006) ‏

10 Dünya (DSÖ 2008 raporu) ‏ Tahmini MDRTB vaka sayısı: Tahmini MDRTB vaka sayısı: Saptanan MDRTB: Saptanan MDRTB: Yarısından fazlası Avrupa Yarısından fazlası Avrupa

11 MDRTB Durumu

12 Türkiye

13 Hasta sayısı (2006) ‏ Tahmini yeni hasta Tahmini yeni hasta Tahmini insidans: 29/ Yeni hasta: Yeni hasta: İnsidans: 25.4/ İnsidans: 25.4/ Vaka bulma oranı: %85 Vaka bulma oranı: %85 Eski Vaka: Eski Vaka: Toplam hasta sayısı: Toplam hasta sayısı: Insidans: 28.1/ Insidans: 28.1/ Erkek: Erkek: Kadın: Kadın: 7 301

14 Verem savaşı dispanserlerine 2006 yılında kayıt edilen yeni olgularda illere göre olgu hızı

15 Türkiye’de yıllara göre tüberküloz insidansı (n/ ) ‏

16

17 Tüberkülozda Bulaşma, Patogenez ve Doğal Seyir

18 Tüberküloz hava yolu ile bulaşan hastalıkların klasik bir örneği Tüberküloz hastası her öksürük ile; 1-5 mikron çapında, 3-10 adet basil içeren, 3500 kadar enfeksiyöz parçacığı etrafa saçar.

19 Tüberkülozlu Hasta (Yayma pozitif) Sağlıklı Kişi Konuşma Öksürme Hapşırma

20 Bulaşmayı Etkileyen Faktörler Hastaya ait Çevresel Temaslıya ait Basil Yükü Semptom Tedavi Basil Yoğunluğu Resirkülasyon ve Filtrasyon UV ışını Temas Derecesi ve Süresi Önceki Enfeksiyon İmmun Sistemin Yeterliliği

21 İlk karşılaşma Non immun savunma mekanizmaları Basil uzaklaştırılır İnfeksiyon başlamaz İnfeksiyon başlar İmmun savunma mekanizmaları % 95 yeterlidir % 70 yeterlidir.% 30 yetersizdir. % 5 yetersizdir % 90 ömür boyu sessizliğini korur. (dormant basiller) %10 Geç progresyon =Postprimer TB =Erişkin tipi TB Erken progresyon (1-5 yıl) =Primer prog. TB =Çocuk tipi TB

22 Tüberküloz Basili Primer Enfeksiyon Direnç Zayıflaması Enfeksiyonun Kontrolü Yaşam Boyu Hastalık Yok Yıllarca Hastalık Yok Tüberkülozda Doğal Seyir AKTİF TÜBERKÜLOZ Primer Enfeksiyonun Progresyonu % 95 %90 %5 %10

23 Tb basili ile hiç karşılaşmamış birey Enfekte birey Hasta Tüberküloz basili ile organizma arasında üç ana durum vardır

24 Tüberküloz Patogenezi Patogenez Evreleri I.Evre: İlk Karşılaşma II.Evre: Erken Proliferasyon ve Yayım III.Evre: Hücresel İmmünite ve Geç Tip Aşırı Duyarlılığın Gelişmesi IV.Evre: Likefaksiyon, Kavitasyon, Basil Proliferasyonu ve Endobronşiyal Yayım

25 Evre 1 İlk Karşılaşma Alveol Makrofaj Alveol Makrofaj Alveoler Lümen Tüberküloz Basili Alveoler Lümen Alveol Duvarı Kapiller

26 Evre 2 Erken proliferasyon ve yayım Alveoler Makrofajlar içinde basiller çoğalır

27 Evre 2 Makrofaj İnfiltrasyonu

28 Evre 3 Hücresel immünite ve geç tip aşırı duyarlılık Aktive Olmamış Makrofaj Kısmen Aktive Olmuş Makrofaj Lenfosit Tüberküloz Basili KazeözMerkez

29 Evre 3a Geniş Kazeöz Merkez Duyarlı Konak

30 Evre 3b Dirençli Konak Aktive Olmuş Makrofajlar Lenfositler Küçük Kazeöz Merkez

31 Tüberküloz Patogenezi Alveol Non-immün alveol makrofajı Makrofaj basili öldürür ve infeksiyon oluşmaz Makrofaj ölür ve basiller serbest kalır Olay yerine yeni makrofajlar ve kan monositleri göç eder ve basilleri yok eder Makrofaj içinde basiller çoğalır. Primer hemotojen yayım: Akciğer apeksleri Böbrekler Epifizler Vertebra Meninks Evre I: Evre II: Monosit Lenfo- hematojen yayım Konak savunmasında dönüm noktası Primer odak 1.yol2.yol 1.yol2.yol

32 Tüberküloz Patogenezi İmmün yanıt yeterli olmuştur Bakteri proliferasyonu durdurulur. Primer ve yayım odakları minimal sekel doku bırakarak küçülür. Primer infeksiyon sorunsuz tamamlanmıştır. PPD + olmuştur. İmmün yanıt yetersiz kalmıştır. Bebekler, immün yetersizlik durumları,AIDS hastaları, ileri beslenme bozuklukları…. Progresif akciğer ya da akciğer dışı hastalık oluşur.(Primer tüberküloz) Evre III: Hücresel İmmünite ve Geç Tip Aşırı Duyarlılığın Gelişmesi 1.yol2.yol

33 Progresif Primer Hastalık ● Lenfadenit tüberküloz (hiler, mediastinal, paratrakeal) Atelektazi (Lenfadenit komplikasyonu, orta lob sendromu) Atelektazi (Lenfadenit komplikasyonu, orta lob sendromu) Parankimal Konsolidasyon (nadiren kavitasyon) Parankimal Konsolidasyon (nadiren kavitasyon) Plevral Effüzyon Plevral Effüzyon Miliyer, Menenjit tüberküloz Miliyer, Menenjit tüberküloz Ekstrapulmoner tüberküloz Ekstrapulmoner tüberküloz

34

35 Evre 4 Kavite Oluşumu Bronş Ağacı Kavite

36 Tüberküloz Patogenezi Evre IV : Likefaksiyon, Kavitasyon, Basil Proliferasyonu ve Endobronşiyal Yayılım Granülom: makrofaj lenfosit dev h. hücre içi az sayıda basil Likefaksiyon, Kazeöz nekroz, Hücre dışı prolif. Endobronşiyal yayılım, Hİ ve GTA nedeniyle yeni lokalizasyonda yoğun inflamatuar pnömoni

37 Tüberkülozda Tanı

38 Tanı Anamnez Anamnez Fizik Muayene Fizik Muayene Hemogram ve Biyokimyasal Tetkiler Hemogram ve Biyokimyasal Tetkiler Balgam (Yayma/ Kültür) Balgam (Yayma/ Kültür) Tüberkülin testi Tüberkülin testi Akciğer Grafisi Akciğer Grafisi İleri Yöntemler İleri Yöntemler

39 Klinik Genel bulgular Halsizlik Halsizlik İştahsızlık, kilo kaybı İştahsızlık, kilo kaybı Ateş Ateş Gece terlemesi Gece terlemesi AKC’le ilgili olan bulgular Üç haftadır süren öksürük Üç haftadır süren öksürük Balgam Balgam Hemoptizi Hemoptizi Göğüs ağrısı, yan ağrısı Göğüs ağrısı, yan ağrısı Nefes darlığı Nefes darlığı

40 Fizik Muayene Genel bulgular: Genel bulgular: Eritema nodosum Flüktenli konjunktivit Lenfadenit Solunum Sistemi bulguları: Solunum Sistemi bulguları: Tüberküloza özgü bir bulgu yok

41

42 Tüberküloz Tanısı Bakteriyolojiktir Yayma Kültür

43 MİKROSKOPİ TEKNİKLERİ VE BOYAMA YÖNTEMLERİ MİKROSKOPİ TEKNİKLERİ VE BOYAMA YÖNTEMLERİ Karbolfuksin metodu = Ziehl-Neelsen (Z-N) (Aside dirençli boyama Prosedürü)

44 Yaymada Tüberküloz basilleri Kırmızı olarak görülenler TB basilleridir

45 ERİŞKİN AKCİĞER TB BAKTERİYOLOJİ Balgam yayma mikroskopisi : Ucuz, kolay ve hızlı tanı koyduran bir yöntemdir. Ucuz, kolay ve hızlı tanı koyduran bir yöntemdir. DSÖ, iki gün içerisinde en az üç balgam örneğinin mikroskopik incelemesini önermektedir. DSÖ, iki gün içerisinde en az üç balgam örneğinin mikroskopik incelemesini önermektedir. Toplumda bulaştırıcı özelliği olan hastaları saptar Toplumda bulaştırıcı özelliği olan hastaları saptar

46 BAKTERİYOLOJİ Tanıda altın standart; kültürde üremedir, ilaç duyarlılık testlerinin yapılması sağlanır Tanıda altın standart; kültürde üremedir, ilaç duyarlılık testlerinin yapılması sağlanır ancak uzun zaman ve ekipman gerektirmesi dezavantajıdır. ancak uzun zaman ve ekipman gerektirmesi dezavantajıdır.

47 Akciğer Grafisi Yayma (-) hastaların tanısında önemi vardır Yayma (-) hastaların tanısında önemi vardır Hemen her zaman radyolojik bulgular eşlik eder. Radyolojik bulgular tek başına hastalık aktivitesini göstermede yeterli değildir

48 Progresif Primer Hastalık ● Lenfadenit tüberküloz (hiler, mediastinal, paratrakeal) Atelektazi (Lenfadenit komplikasyonu, orta lob sendromu) Atelektazi (Lenfadenit komplikasyonu, orta lob sendromu) Parankimal Konsolidasyon (nadiren kavitasyon) Parankimal Konsolidasyon (nadiren kavitasyon) Plevral Effüzyon Plevral Effüzyon Miliyer, Menenjit tüberküloz Miliyer, Menenjit tüberküloz Ekstrapulmoner tüberküloz Ekstrapulmoner tüberküloz

49

50 Erişkin tip tüberkülozda radyolojik bulgular tek taraflı ya da iki taraflıdır.

51

52

53 Tüberkülin Deri Testi

54 Tüberkülin cilt testi  TCT, kişinin tüberküloz basili ile infekte olduğunu gösterir,hastalığın tanısında kısıtlı önemi var.  Aktif Tb ile latent Tb hastalıkları arasında ayırım yapamaz.  Ülkemizde rutin olarak BCG yapıldığı için pozitif bulunması beklenir.

55 Tüberküloz Tedavisinin Temel İlkeleri Tüberküloz hastasının başarılı bir şekilde tedavi olma sorumluluğu ulusal halk sağlığı programına ya da klinisyene aittir. Hastaya ait değildir.

56 Tüberküloz Tedavisinin Amaçları Kür sağlamak TB’a bağlı ölüm ve sekelleri önlemek Nüks gelişimini önlemek Toplumda enfeksiyonun yayılmasını önlemek İlaç direnci gelişimini önlemek ÇOK SAYIDA İLAÇ DÜZENLİ OLARAK UYGUN SÜRE KULLANILMALIDIR

57 ANTİTÜBERKÜLOZ TEDAVİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ Erken Bakterisidal Aktivite (H, E, S) Erken Bakterisidal Aktivite (H, E, S) (Basil Sayısının Hızla Azaltılması) (Basil Sayısının Hızla Azaltılması) Edinsel İlaç Direncini Önlemek (H,R) Edinsel İlaç Direncini Önlemek (H,R) Nüksleri Önlemek İçin Sterilizasyon (R, Z) (Hastalıklı bölgelerdeki persistan basilleri elimine etmek) Nüksleri Önlemek İçin Sterilizasyon (R, Z) (Hastalıklı bölgelerdeki persistan basilleri elimine etmek)

58 C A B Basil Sayısı Tedavi Ayları 6 Bakterisidal aktivite ve Sterilizan aktivite Üç Topluluk Modeli

59 Spontan Mutasyonlar Bir tüberküloz basil topluluğunda ilaç kullanımından bağımsız olarak her ilaca karşı dirençli mutant basiller bulunmaktadır Bir tüberküloz basil topluluğunda ilaç kullanımından bağımsız olarak her ilaca karşı dirençli mutant basiller bulunmaktadır Mutasyonlar kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır Mutasyonlar kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır İsoniazid İsoniazid Rifampisin Rifampisin Etambutol Etambutol Streptomisin Streptomisin H+R H+R

60 Tüberküloz Tedavisinin Dönemleri İnisiyal Faz (Başlangıç Dönemi) İnisiyal Faz (Başlangıç Dönemi) Erken Bakterisidal Aktivite Erken Bakterisidal Aktivite Direnç Gelişimini Önleyici Etki Direnç Gelişimini Önleyici Etki İdame Fazı İdame Fazı Sterilizan Aktivite Sterilizan Aktivite

61 İnisiyal Faz Hedef: Çok sayıda hızla çoğalan basillerdir Hedef: Çok sayıda hızla çoğalan basillerdir Amaç: Basil sayısını hızla azaltmak, direnç gelişimini önlemek Amaç: Basil sayısını hızla azaltmak, direnç gelişimini önlemek Yetersizliği: Tedavi başarısızlığı, ilaç direnci gelişimi Yetersizliği: Tedavi başarısızlığı, ilaç direnci gelişimi Primer Primer H direnci > %4 Primer H direnci > %4 4 ilaç

62 İnisiyal Faz Yeni Olgu: Yeni Olgu:  2 HRZE (S) Daha önce ilaç kullanan olgu: Daha önce ilaç kullanan olgu:  2 HRZES / 1 HRZE

63 İnisiyal Faz İnisiyal faz sonunda yayma (+) ise Hasta ilaçlarını düzenli içmiyordur Hastalık yaygındır İlaç direnci söz konusu olabilir

64 İdame Fazı Amaç: Tüm yarı dormant basilleri yok ederek sterilizasyonun sağlanması Amaç: Tüm yarı dormant basilleri yok ederek sterilizasyonun sağlanması Hedef: aralıklı çoğalan C grubu basillerdir Hedef: aralıklı çoğalan C grubu basillerdir Yetersizliği: Nüks Yetersizliği: Nüks

65 İdame Fazı Yeni Olgu: Yeni Olgu:  4 HR (6 HE) Daha önce ilaç kullanan olgu: Daha önce ilaç kullanan olgu:  5 HRE

66 Tedavi Sonucu Tanımları Kür: Birisi tedavinin idame döneminde ve diğeri tedavinin sonunda olmak üzere en az iki balgam örneğinde yayma (-) saptanan hasta Kür: Birisi tedavinin idame döneminde ve diğeri tedavinin sonunda olmak üzere en az iki balgam örneğinde yayma (-) saptanan hasta Tedavi Tamamlama: Tedavisini tamamlayan ancak kür veya tedavi başarısızlığı tanımı kriterlerinin sağlanamadığı hasta Tedavi Tamamlama: Tedavisini tamamlayan ancak kür veya tedavi başarısızlığı tanımı kriterlerinin sağlanamadığı hasta Tedavi başarısızlığı (failure): Tedavinin 5.ayı veya sonrasında yayma (+) saptanan hasta. Tedavi başarısızlığı (failure): Tedavinin 5.ayı veya sonrasında yayma (+) saptanan hasta. – Tedaviye yayma (-) olarak başlanan ve inisiyal faz sonunda (+) saptanan hasta

67 Tedavi Sonucu Tanımları Tedaviyi Terk: Tedavi sırasında 2 ay veya daha uzun süre ilacını kullanmayan hasta Tedaviyi Terk: Tedavi sırasında 2 ay veya daha uzun süre ilacını kullanmayan hasta Nakil Giden: Başka bir dispanser bölgesine gitmesi nedeniyle sonuçları bilinmeyen hasta Nakil Giden: Başka bir dispanser bölgesine gitmesi nedeniyle sonuçları bilinmeyen hasta Ölüm: Tüberküloz tedavisi sırasında her hangi bir nedenle ölen hasta Ölüm: Tüberküloz tedavisi sırasında her hangi bir nedenle ölen hasta

68 Yan etkilerin izlenmesi Tüm hastalar ilaç yan etkileri ve gelişebilecek semptomlar açısından bilgilendirilmeli Tüm hastalar ilaç yan etkileri ve gelişebilecek semptomlar açısından bilgilendirilmeli Sağlık personeli hasta ile yaptığı her görüşmede yan etkilere ait olabilecek semptomları sormalı Sağlık personeli hasta ile yaptığı her görüşmede yan etkilere ait olabilecek semptomları sormalı

69 Minör yan etkiler Yan etkiİlaçYaklaşım İştahsızlık,bulantı,Rifampisinİlaçları gece ver karın ağrısı Eklem ağrılarıPirazinamidAspirin Ayaklarda yanmaİzoniyazid Vit B 6 (100mg/gün) Kırmızı renkli idrarRifampisin Hastayı bilgilendir

70 Majör yan etkiler Yan etkiİlaçYaklaşım Ciltte döküntü, Streptomisinİlacı kes E ver İşitme kaybıStreptomisinİlacı kes E ver Vertigo-nistagmusStreptomisinİlacı kes E ver Sarılık, kusma,H, R, Z Tüm ilaçları kes konfüzyon Görme bozukluğuEtambutolİlacı kes Şok, purpura, ABYRifampisinİlacı kes

71 Hepatotoksisite H,R,Z hepatotoksiktir, birlikte kullanıldıklarında risk artar. Yaşlılık, geçirilmiş KC hast., alkolizm ve semptom varlığında KC fonksiyonları izlenmeli H,R,Z hepatotoksiktir, birlikte kullanıldıklarında risk artar. Yaşlılık, geçirilmiş KC hast., alkolizm ve semptom varlığında KC fonksiyonları izlenmeli İlaç kesme endikasyonları Semptomatik hastada herhangi bir düzeyde karaciğer enzim yüksekliği veya Karaciğer enzimlerinin normalin 5 katını aşması veya Bilirübinin 1.5 mg/dl üzerine çıkması


"Tüberküloz Dr. Serir Aktoğu Özkan İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları