Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SERVİKS KANSERİ Prof.Dr. Özcan BALAT Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SERVİKS KANSERİ Prof.Dr. Özcan BALAT Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD."— Sunum transkripti:

1

2 SERVİKS KANSERİ Prof.Dr. Özcan BALAT Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

3 Serviks kanseri  Ciddi bir toplum sağlığı problemi  Kadınlarda en sık görülen 2. kanser  Kadın kanserlerinin %15’ ini oluşturur  Hayat boyu risk yaklaşık %1

4  Her yıl dünyada  yeni vaka oluşmakta  kadın ölmektedir (Her iki dakikada bir kadın )  % 80’i orta ve düşük sosyoekonomik yapıdaki ülkelerde  Etkin tarama programlarının kullanılması ve preinvazif hastalığın tedavisi ile gelişmiş ülkelerde insidansı azaltılmıştır  Erken evre serviks kanserli hastaların %95’inde kür sağlanabilir

5 Ülkemizde … İnsidansı 4.5 /

6 İnsidans 4.5 / / <9.3<32, 6 <16.1<87, 3 <26,2 Türkiye’de Serviks Kanseri Her yıl beklenen olgu sayısı 1364 Her yıl beklenen ölüm 762

7  Serviks kanserlerinin >%90’ı skuamokolumnar bileşkeyi içeren 1 cm’lik bölgede başlar (portio vaginalis-veya-endoservikal kanal)

8

9 Skuamokolumnar bileşke

10  Papanicolau tıp tarihinin en etkin kanser tarama yöntemi (1940-) %70-80  En yaygın kanserlerden biri olan serviks kanserinde mortalitede %70-80 azalma  Büyük çoğunluğu geri dönüşümlü yüzeyel hastalık veya in situ hastalık olarak yıllarca kalır  Yakın gelecekte hastalığın kontrolü ve neden olduğu çoğu ölümün eradikasyonu mümkün görünmektedir Papanicolau (Pap) Smear

11 Hafif DisplaziOrta DisplaziŞiddetli Displazi

12 Epidemiyolojik risk faktörleri  HPV (OR=158)  Sigara (x2-4)  Cinsel faktörler (Erken coitus, çok eşlilik, kötü hijyen, riskli partner)  Irk  Multiparite  İmmün yetmezlik  HSV-2  Diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH)  Uzun süreli OK  Vit C, β-karoten, folat eksikliği  Düşük sosyoekonomik düzey

13 HPV ve servikal kanser Sigara içme ve AC kanseri HBV ve KC kanseri Alkol ve oral kanser ETS ve AC kanseri İlişki Oranı Risk faktörü prevalansı HPV Enfeksiyonu – Serviks Kanseri İlişkisi HPV: Human papilloma virus, HBV: Hepatit B virüsü, KC: Karaciğer kanseri, AC: Akciğer kanseri, ETS: Pasif sigara içicilik

14 HPV infeksiyonu ve Servikal Lezyonların Yaşlara Göre Sıklığı Mark S & Philip EC. N Engl J Med.2003 %90 %10

15 En sık rastlanan HPV genotiplerine atfedilen kanser vakaları (%) Serviks Kanserinde HPV Tiplerinin Küresel Dağılımı

16 HPV  CIN 2-3 olgularının >% 90 ında onkojenik HPV tipleri ile 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68, 73 persiste infeksiyon sözkonusu  Serviks kanserli hastaların neredeyse %100’ü HPV infeksiyon bulguları taşımaktadır (HPV DNA saptanır)  Servikal kanser oluşumu için onkojenik tipler gereklidir ama yeterli değildir  Serviks kanserlerinin > % 70 inde tip 16 ve 18 sorumlu

17 Onkogenik HPV Gen Ürünleri ve İşlevleri İnsan konakçı hücresinde hücre siklusu kontrolünü bozarlar  E6 p53 yıkımı  E7 RB fonksiyonel inhibisyonu  P53 ve Rb gibi tümör supresör genlerin inhibisyonu sonucu konakçı hücrede transformasyon ve immortalizasyon

18 HSIL CIN2-3…servikal kanser LSIL HPV infeksiyonu,CIN1

19 Servikal Kanser : Hastalık Gelişimi Aylar yıllar onyıllar Normal Epithelium HPV infeksiyonu Koilositosis CIN1CIN2CIN3Karsinom ASC-US/LSIL HSIL SIL = Squamous Intraepithelial Lesion / CIN = Cervical Intraepithelial Neoplasia Screening Tedavi

20 Serviks kanserinin doğal seyri  Bazal membranın altında 3 mm derinliğe kadar olan erken stromal invazyon olduğunda genellikle lenfovasküler tutulum olmamaktadır  3 mm’den daha derin invazyon varlığında lenfatik metastaz riskinde önemli artış olur  Lenfatik tutulum olduğunda tümör hücreleri rejyonel lenf nodlarına (parametrial, hipogastrik, obturator, eksternal iliak ve sakral) taşınır  Tümör büyüdükçe direkt invazyonla da parametrium içinde yayılmaktadır

21 Serviks kanserinin doğal seyri  Lokal hastalık ilerledikçe uzak lenfatik metastaz olasığı artar  Primer olarak komşuluk veya lenfatik yolla yayılır  Hematojen yolla en sık karaciğer ve akciğerler tutulur (beyin, kemikler, adrenaller, dalak, pankreas vs)

22 Serviks kanserinin doğal seyri  Serviks kanseri tedavi edilmediğinde veya tedaviye yanıt alınamadığında hastaların >%95’i 2 yıl içinde kaybedilir  Ölüm nedenleri: Üremi (en sık) Pulmoner emboli Hemoraji (kan damarlarının tümöral invazyonuna bağlı) Sepsis (pyelonefrit, vezikovajinal, veya rektovajinal fistüllere bağlı)  Kalın bağırsak obstrüksiyonu (rektosigmoide tümör invazyonu) veya perinöral tutuluma bağlı ciddi ağrılar ileri evre hastalıkta karşımıza çıkabilir

23 Patoloji Serviks kanserlerinin tipleri;  Skuamöz (yassı hücreli) karsinomlar (%85-90)  Çeşitli adenokarsinom tipleri (%10-15)  Adenoskuamöz karsinomlar (%3-5)  Diğer (Undiferansiye karsinomlar, nöroendokrin karsinomlar vd)

24 Adenokarsinom  Serviksin glandüler elementlerinden gelişir  Tipleri: Müsinöz Endometrioid Clear cell (DES maruziyeti) Seröz  <35 yaş kadınlarda sıklığı artmaktadır  Smear ve diğer tarama programları ile başarı düşük  Özellikle endoservikal kanaldan başlayan hastalık ektoserviksteki normal görünüm nedeniyle ancak ileri evrede tanı alabilir

25 KLİNİK - Belirtiler  Hastaların %20’si asemptomatiktir  Anormal vajinal kanama İnvazif kanserin en sık bulgusudur Kanlı akıntı-lekelenme-abondan kanama  Akıntı Kanlı-pürülan-kokulu-kaşıntısız  Postkoital kanama  Pelvik ağrı Genellikle tek taraflı, kalça veya uyluğa yayılan  Vajinal istemsiz idrar veya feçes kaçışı (fistül)  Güçsüzlük, kilo kaybı, solukluk (ileri evre hastalık)

26 KLİNİK - Bulgular  Preklinik hastalıkta gros olarak normal serviks görünümü  İnfiltratif kanser varlığında önce servikste sonra komşu parametrial dokularda büyüme, düzensizlik ve kıvamda sertleşme  Büyüme endofitik olabilir, “fıçı (barrel) serviks” görünümü  Ekzofitik olursa portio vaginalisteki lezyon frajil, kanamalı, “karnıbahar görünümü”  Ülserasyon izlenebilir  Forniksler ve parametriumda tutulum olursa serviks fikse hale gelir ve mobilitesini kaybeder

27 Biopsi  Malign hücreler deskuame olmadığı veya inflamatuar hücrelerin masklemesi sonucunda invazif serviks kanseri varlığında bile negatif smear sonucuyla karşılaşılabilir  Şüpheli servikal lezyonlardan mutlaka biopsi yapılmalıdır Schiller testi pozitif alanlar, ülseratif, granüler, nodüler veya papiller bölgeler  Kolposkopi eşliğinde biopsi ile endoservikal küretaj veya konizasyon uygulanabilir  Kolposkopide düzensiz kapiller görünümü (virgül, tirbüşon, spagetti görüntüsü), kaba punktuasyon, mozaisizm şüphe uyandırır

28 Konizasyon  Biopsi sonucu karsinoma in situ ama invazyon dışlanamıyorsa  Servikal smear bariz anormalken kolposkopi negatif sonuç vermişse  Servikal biopside mikroinvazif kanser varsa (<3mm) İnvazyon varlığını değerlendirmek için konizasyon uygulanmalıdır

29 Görüntüleme yöntemleri  PA AC grafisi  Intravenöz pyelogram (IVP) Ureteral obst? Tüm serviks kanserli hastalarda uygulanmalıdır  MRI (en hassas)  CT  Lenfanjiografi  Pozitron Emisyon Tomografi (PET) Lenf nodu tutulumu (P-Pa) veya metastaz belirlemede kullanılır ama evreleme için gerekli değildir

30 KLİNİK EVRELEME - FIGO  Serviks kanserinde diğer jinekolojik kanserlerden farklı olarak halen klinik evreleme yapılmaktadır  Hem prognostik faktörleri belirlemede hem de tedavi yönetiminde gereklidir

31 Servikal kanserin histolojik tanısından sonra (klinik evrelemede)  Fizik Muayene: Lenf nodlarının palpasyonu(Supraklaviküler,İnguinal) Vaginal muyene Rektovaginal muayene  Radyolojik inceleme: PA akciğer grafisi Kemik grafileri İntravenöz pyelografi (IVP)-(üreteral obst.?) Baryumlu kolon pasaj grafileri  İnvazif İşlemler: Kolposkopi (Biopsi) Servikal biyopsi, endoservikal küretaj ve Servikal konizasyon Histeroskopi Sistoskopi Proktoskopi

32 Diğer işlemler: (Klinik evrelemede kabul edilmeyen işlemler) Bilgisayarlı tomografi Manyetik rezonans görüntüleme (en hassas) Pozitron emisyon tomografisi (PET) Ultrasonografi Kemik sintigrafisi Lenfangiografi Laparoskopi Lenf nodu tutulumu (P-Pa) veya metastaz belirlemede kullanılır ama evreleme için gerekli değildir

33 KLİNİK EVRELEME-FIGO Evre O- Karsinoma in situ I- Servikal karsinom servikste sınırlı Ia- Kanser servikste, IaI- İnvazyon derinliği <3 mm, invazyon genişliği 7 mm ye kadar Ia2- İnvazyon derinliği 3-5 mm arası, invazyon genişliği 7 mm ye kadar Ib- Kanser servikste sınırlı ama Ia’dan ileri lezyonlar Ib1- Tümör çapı 4 cm den küçük Ib2- Tümör çapı 4 cm den büyük II- Tümör uterusun dışında ama pelvik yan duvar veya vajen alt 1/3’üne yayılmamış IIa- Vajinal yayılım 2/3 üst vajende sınırlı, parametriyuma yayılmamış IIb- Tümöral yayılım tek veya çift taraflı parametriyuma yayılmış, ancak pelvik duvara kadar ilerlememiş III-Tümör pelvik duvara ulaşmış ve/veya hidronefroz var ve/veya 1/3 alt vajene yayılmış IIIa- Vajinal yayılım 1/3 alt vajene kadar uzanmış, pelvik duvara yayılım yok IIIb- Pelvik yan duvara yayılım var ve/veya hidronefroz var IV- Yayılım gerçek pelvisin dışına çıkmış veya rektum-mesane mukozasında IVa- Komşu organlara yayılım IVb- Uzak metastaz

34 KORUNMA  Preinvazif veya erken invazif lezyonların etkin tanı ve tedavisi Tarama testlerinin etkin kullanımı Hasta eğitimi  Sosyal eğitim  HPV aşıları

35 TEDAVİ  Serviks kanseri esas olarak direkt komşuluk ve lenfatik yolla yayıldığı için tedavisinde sadece primer tümör bölgesi değil komşu dokular ve lenf nodları da hedeflenmelidir  Bunun için radikal histerektomi + pelvik lenfadenektomi veya  Radyoterapi ile beraber kemoterapi uygulanabilir

36 TEDAVİ  Mikroinvazif karsinoma (Ia1) Basit (tip 1) histerektomi veya Fertilite korunması istendiğinde cerrahi sınırı negatif (konizasyon lenfovasküler tutulum yoksa ve endoservikal küretaj negatif ise) tercih edilebilir

37 TEDAVİ  Erken evre hastalığın tedavisi (Evre Ia2-IIa) Radikal histerektomi (tip2 veya 3) ve pelvik lenfadenektomi veya Primer radyoterapi ile eş zamanlı kemoterapi uygulanabilir-tek başına radyoterapiden daha üstün  Brakiterapi-eksternal radyoterapi 5 yıllık kür oranları benzerdir

38 TEDAVİ Genç kadınlarda radikal cerrahinin avantajları  Over fonksiyonlarının korunması –radyasyon! % over fonksiyon korunumu  Daha fazla fonksiyonel vajen-radtyasyona bağlı vajen stenoz ve atrofisi  Pelvik ve abdominal cerrahi eksplorasyon Klinik – patolojik evrelendirme Evre Ia2 veya Ib1 ve lezyon boyutu < 2 cm ise radikal vajinal trakelektomi uygulanabilir ve reproduktif fonksiyon korunabilir  Lenfadenektomi ayrıca yapılmalıdır Cerrahi açıdan yüksek riskli veya rekürens riski yüksek hastalarda radyoterapi tercih edilmektedir Pelvik lenfadenektomi yapılmalıdır  Eğer tümör çapı 2 cm’den büyükse veya şüpheli lenf nodu varsa paraaortik lenf nodu diseksiyonu Postoperatif –gerek olursa- radyoterapinin sınırlarını belirlemek için

39 TEDAVİ Eğer hastada rekürrens riski yüksekse (pozitif lenf nodu, pozitif veya cerrahi sınıra yakın invazyon veya mikroskopik parametriyal invazyon) postoperatif adjuvan radyokemoterapi uygulanabilir Tümör boyutu büyükse, servikal stromal invazyon derinse ve lenfovasküler yatak tutulumu varsa da postoperatif adjuvan radyokemoterapi tercih edilebilir

40 TEDAVİ  Eğer hastada evre Ib2 veya büyük IIa tümör varsa üç yol denenebilir Primer radyokemoterapi sonrasında adjuvan ekstrafasyal histerektomi Primer radikal histerektomi ve lenfaedenektomi sonrasında hastaya uygun dozda radyokemoterapi Neoadjuvan kemoterapi sonrasında radikal histerektomi + lenfadenektomi ve kemoradyoterapi

41 TEDAVİ  Adenokarsinoma endoservikal kanalı tutma ve geometriyi bozma eğilimindedir  Fıçı şekilli serviksde santral nüks, pelvik ve paraaortik lenf nodu ve uzak metastaz insidansı fazladır  Skuamöz hücreli tümör ile aynı yaklaşım

42 TEDAVİ  İleri evre hastalığın (evre IIb-IVa) tedavisi Primer radyoterapi ile eşzamanlı kemoterapi  Eksternal radyoterapi+ brakiterapi Hastada tedavi sonrasında servikal kanser rekürensi meydana gelirse total pelvik ekzantarasyon (Mesane, rektum çıkarılması, yapılmamışsa histerektomi) denenebilir  Uygun radyoterapi veya radikal cerrahiye rağmen biopsiyle kanıtlanan metastaz olmadan pelvisin santralinde persistans veya rekürens  Operasyon sonucu batında rekonstrükte edilecek üriner ve fekal stomalara bakım yapabilme PALYATİF BAKIM

43 Prognoz Evrelere Göre Sağkalım Evre 5 Yıllık Sağkalım % Ia-Ib1………………… Ib2-IIb…………………60-70 IIIa…………………… IIIb…………………… IVa……………………

44


"SERVİKS KANSERİ Prof.Dr. Özcan BALAT Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları