Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT. Bilgisayar Ağı Nedir? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT. Bilgisayar Ağı Nedir? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde."— Sunum transkripti:

1 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT

2 Bilgisayar Ağı Nedir? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde bulundukları yapıya bilgisayar ağı denir. Protokol, ağ bileşenlerinin birbiri ile nasıl iletişim kuracağını belirleyen kurallar dizisidir.

3 Protokol İki bilgisayar arasındaki iletişimi sağlamak amacıyla fiziksel düzeyden uygulama düzeyine kadar birçok protokol tanımlanmıştır. Popüler iletişim protokolleri şunlardır: – ADSL, ISDN, Ethernet – WiFi, PPP – TCP/IP, IPX/SPX, UDP – DNS, SOCKS – HTTP, FTP, DHCP

4 Bilgisayar Ağlarının Sınıflandırılması Bilgisayar ağları 1.Kapsadıkları alana, 2.İletişim teknolojilerine, 3.Ağ yapılarına, Göre sınıflandırılmaktadır.

5 1- Kapsadıkları Alana Göre Bilgisayarların Sınıflandırılması Kapsadıkları alana göre bilgisayar ağlarını genel olarak 3 sınıfa ayırmak mümkündür: – Yerel Alan Ağı (Local Area Network: LAN) PAN (Personal Area Network) – Kentsel Alan Ağı (Metropolitan Area Network: MAN) – Geniş Alan Ağı (Wide Area Network: WAN) Uzak Bağlantı (Remote Connection)

6 1-a) Yerel Alan Ağı (LAN) Yüksek hızlı ve genelde tek bir bina yada yerleşke içerisinde (1-1000m arasındaki) kurulan ağları tanımlar. Ortak kullanılması gereken uygulamalara ve cihazlara (yazıcı gibi) ulaşım ve kullanıcılar arasında dosya aktarımı gibi çeşitli avantajlar sağlarlar. Ağ bağlantısı kablolu veya kablosuz olarak kurulabilir. Bir oda yada bir ev içindeki çeşitli cihazların birbirleri ile yada bir bilgisayar ile haberleşmesini sağlayan küçük çaplı LAN’lara PAN (Personal Area Network) adı verilir.

7 1-b) Kentsel Alan Ağı (MAN) Genellikle şehrin bir kısmını (1-10km) kapsayan yerleşkeler arası veri alışverişini sağlayan ağlardır. Mesafeye ve coğrafyaya göre kablolu yada kablosuz veri transferi seçilebilir. Ağa bağlı her bölge arasında tam erişim gerekmediğinden değişik donanım ve aktarım ortamları kullanılır.

8 1-c) Geniş Alan Ağı (WAN) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce kilometre mesafeler arasında iletişimi sağlayan ağlardır. Coğrafi olarak birbirinden uzak yerlerdeki (şehirlerarası/ülkelerarası) bilgisayar sistemlerinin veya yerel bilgisayar ağlarının (LAN) birbirleri ile bağlanmasıyla oluşturulur. Genellikle kablo ya da uydular aracılığı ile uzak yerleşimlerle iletişimin kurulduğu bu ağlarda çok sayıda iş istasyonu kullanılır.

9 2- İletim Teknolojilerine Göre Ağların Sınıflandırılması Veri iletimi sırasında kullandığı teknolojiye göre değerlendirildiğinde bilgisayar ağları a)Yayın ağları ve b)Anahtarlamalı ağlar olarak iki grupta toplanmaktadır.

10 2-a) Yayın ağları (Broadcast Networks) Yayın ağlarında tek bir iletişim ortamı ağa bağlı tüm bilgisayarlar tarafından paylaşılır. Bir bilgisayarın yaptığı yayın, diğer tüm bilgisayarlar tarafından dinlenir. Yayın yapacak olan, çoğu zaman önce ortamı dinler. Başka yayın yapan yoksa göndermek istediği bilgiyi paketler halinde iletişim ortamına aktarır.

11 Yayın ağları… Her bir pakette, gönderilmesi hedeflenen bilgisayar ya da bilgisayarların adresleri vardır. İlgili bilgisayarlar, iletişim ortamından kendilerine gelen paketi alırlarken, diğer bilgisayarlar paketin adres kısmında olmadıklarını gördükten sonra paket için başka bir işlem yapmazlar.

12 Yayın ağları… Bir paket ; sadece bir bilgisayara gönderiliyorsa tekli yayın (unicasting) birden çok bilgisayara gönderiliyorsa çoklu yayın (multicasting) tüm bilgisayarlara gönderiliyorsa genel yayın (boardcasting) olarak adlandırılır.

13 Yayın ağları… Yayın ağlarına örnek olarak paket radyo ağları ve uydu ağları verilebilir. Bu ağlarda bilgisayarlar bir anten aracılığı ile aktarım yapar ve tüm bilgisayarlar aynı kanalı yada aynı radyo frekansını paylaşır.

14 Yayın ağları… Genellikle birkaç kilometre çapında, tek bir bina yada yerleşke içindeki bilgisayarları birbirine bağlamak için kullanılan LAN’larda yaygın olarak kullanılan teknoloji yayın ağı temeline dayanır. Kullanılan yayın ağı veri yolu (bus) yada halka (ring) türünde olabilir.

15 2-b) Anahtarlamalı Ağlar (Switched Networks) Anahtarlamalı ağlar, yayın ağlarından farklı bir prensipte çalışmaktadır.

16 Anahtarlamalı Ağlar… Bu ağlarda veri, alıcı-verici bilgisayarlar arasında bir dizi düğüm ile iletilir. Bir birimi ağa bağlayan düğümler genellikle noktadan noktaya (peer to peer) özel (dedicated) bağlantılardır. Düğümler arası bağlantılar ise genellikle çoklayıcılar (TDM, FDM) aracılığı ile yapılır.

17 Anahtarlamalı Ağlar… Alıcı ve verici dışındaki diğer düğümler verinin içeriği ile ilgilenmez. Amaç, iki nokta arasında veriyi hedefe varana kadar bir düğümden diğerine aktararak taşımaktır.

18 Anahtarlamalı Ağlar… Bu ağlarda, kullanılan düğümler arasında bir bağlantı kurulur. Kurulan bağlantının niteliğine göre anahtarlamalı ağlar, i.Devre Anahtarlamalı Ağlar ve ii.Paket Anahtarlamalı Ağlar olmak üzere ikiye ayrılır. Anahtarlamalı ağların kullanıldığı, bilinen bir örnek Geniş Alan Ağları(GAA-WAN)’dır.

19 2-b-i) Devre Anahtarlamalı Ağlar Bu ağlarda, iki bilgisayar arasındaki düğümler üzerinden yalnız gönderilen verinin kullanımına ayrılmış bir iletişim yolu kurulur. Bu yol (path), düğümler arasındaki bir dizi fiziksel bağı (link) bir araya getirir. Her linkteki bir mantıksal kanal, kurulan bağlantı için ayrılmaktadır.

20 Devre Anahtarlamalı Ağlar… Kaynak bilgisayarın ürettiği veri, bu ayrılmış yol üzerinden hızlı bir biçimde gönderilmektedir. Gelen veri düğümlerde herhangi bir gecikme olmaksızın uygun kanala yönlendirilir yada anahtarlanır. Devre anahtarlamalı ağlara örnek olarak telefon ağları verilebilir.

21 Devre Anahtarlamalı Ağlar… Devre anahtarlamalı ağlar 3 aşamada kurulur – Devre kurulumu – Verinin iletimi ve yönlendirilmesi – Devre bağlantısının kaldırılması Modem ile yapılan Dial-up bağlantı devre anahtarlamalı ağ yöntemidir.

22 2-b-ii) Paket Anahtarlamalı Ağlar Paket anahtarlama yöntemi mektupların göndericiden alıcıya gönderilmesi mantığı ile çalışmaktadır. Paket anahtarlamalı ağlarda veri, paket olarak adlandırılan küçük parçalar halinde gönderilir. Her bir paket kaynaktan hedefe varıncaya kadar düğümden düğüme aktarılır.

23 Paket Anahtarlamalı Ağlar… Her bir düğümde paketin tamamı alınır, depolanır ve tekrar aktarılır. Birden fazla bilgisayar tarafından aynı anda gönderim yapılmasına izin verir. Frame Relay ve X.25 paket anahtarlama kullanan WAN iletişim teknolojileridir (bak. Kitap sayfa 150).

24 3- Ağ Yapılarına (Topoloji) göre Ağların Sınıflandırılması Topoloji, bir ağdaki bilgisayarların nasıl yerleşeceğini, nasıl bağlanacağını, veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır. Topoloji iki temel gruba ayrılır. – Fiziksel topoloji: Ağın fiziksel olarak nasıl görüneceğini belirler (Fiziksel katman) – Mantıksal topoloji: Bir ağdaki veri akışının nasıl olacağını belirler (Veri iletim katmanı)

25 Temel Topoloji Türleri Doğrusal (Bus Topology) Halka (Ring Topology) Yıldız (Star Topology) Ağaç (Tree Topology) Örgü (Mesh Topology) LAN WAN

26 Doğrusal (Bus) Topoloji Bu topolojide her düğüme bir adres verilir ve bu yapıdaki bir ağda veri herhangi iki düğüm arasında iletilebilir. Ancak iletişim, bir zaman biriminde yalnızca bir çift düğüm arasında gerçekleşebilir. İletişimde bulunan düğümler veri yolunu iletim süresince işgal eder. Bundan dolayı her istasyon mesaj göndermeden önce veri yolunu kontrol ederek herhangi bir mesaj olup olmadığına bakar. Aynı iletişim ortamı tüm düğümlerce paylaşıldığı için, mesajlar gönderildiği düğümün adresiyle iletilir. Veri yolunun başlangıç ve bitişi birbirine bağlı değildir.

27

28 Doğrusal Topolojinin Avantajları Ağa bir bilgisayarı bağlamak oldukça kolaydır. Daha az uzunlukta kablo gerektirir. Bir bilgisayarda oluşacak hata tüm ağı etkilemez. Merkez birime ihtiyaç duyulmaz.

29 Doğrusal Topolojinin Dezavantajları Kablonun uçlarında sonlandırıcı olması gerektiğinden kabloda bir bozulma veya kesilme olursa tüm ağ bağlantısı kesilir. Ağda sorun olduğunda sorunun nerden kaynaklandığını bulmak zaman alıcı olabilir. Maksimum 30 istasyon bağlanabilir ve ağın uzunluğu ince koaksiyelde 185, kalın koaksiyelde 500 metreden fazla olmaz.

30 Halka (Ring Topology) Bu topolojide yineleyici (repeater) gibi çalışan ağ düğümleri noktadan noktaya bağlantılarla ağa bağlanmışlardır. İletişim yolunun başlangıç ve bitişleri birbirlerine bağlanmıştır. Veriler paket halinde gönderilir ve halka boyunca tek yönde yada çift yönde iletilir. Çift yön kullanılırsa bir yönde hata olması durumunda, diğer yön kullanılabilir.

31 Halka (Ring Topology) Yineleyici (repeater) hattın üzerindeki veriyi bit bit alarak, bekletmeden diğer tarafa iletir. Her ağ düğümünün her mesajı iletmesi bu topolojinin potansiyel zayıflığı olmakla beraber, kavram ve gerçekleştirim açısından oldukça basittir. Halka topolojisi optik lifli Yerel Alan ağlarında yineleyiciler ile birlikte sıkça kullanılır.

32 Halka (Ring Topology) Halkayı birçok bilgisayar paylaştığından hangi bilgisayarın paketinin halka üzerinde iletileceğinin kontrol etmek amacıyla mekanizmalar geliştirilmiştir. Buna örnek olarak jetonlu halka (token ring) verilebilir.

33 Jetonlu Halka (Token Ring Topology) Bu tip topolojide iletişim ağ içerisinde sürekli dönen jeton (token) yardımıyla yapılır. Jeton özel iletişim kodu ile iletişimi düzenler. Token (Jeton) (3 byte’lık) düğümler arasında dolaşan bilgidir.

34 Jetonlu Halka (Token Ring Topology) İletişime başlamak isteyen düğüm öncelikle jeton’un kendisine ulaşmasını bekler ve ulaştığında jeton’u alır. Artık jeton serbest dolaşımdan kullanıma geçmiş olur. Bilgi, gönderildikten sonra alıcıya gidene kadar halka da onunla dolaşır. Halka topoloji de genel yayın amaçlı (broadcast) uygulamalar için uygundur.

35 Halka Topolojinin Avantaj ve Dezavantajları Sinyaller her düğümde güçlendirildiğinden yoğun veri trafiğinde başarım fazla düşmez. Bekleme süresi devredeki eleman sayısına bağlıdır. Sistemin hızı devreye eklenen her elemanla biraz daha azalır. Her PC ağın bir elemanı olduğu için bir PC’de bir aksaklık olması halinde ağ iletim yapamaz. Paralel bir ikinci hattın (by pass hattı) çekilmesiyle bu soruna çözüm bulmak mümkündür. Maliyet bakımından diğer ağlardan biraz daha pahalıdır. İletişim hızları kablolama sistemine bağlıdır.

36 Yıldız (Star Topology) Tüm düğümlerin ortak bir merkeze (örneğin, hub, switch) bağlanmasıdır.

37 Yıldız (Star Topology) Ağı oluşturan bilgisayarlar ana makinaya noktadan noktaya bir bağlantı sağlarlar. Merkezi bilgisayar ağ düğümleri arasındaki veri iletişimini koordine eder. Tüm iletişim önce merkezi bilgisayara gider, merkezi bilgisayar işlemleri ve bilgi paylaşımını kontrol eder. Herhangi bir düğüm çalışmaz hale gelirse, otomatik olarak devre dışı kalır. En yaygın olarak kullanılan topolojidir.

38 Yıldız Topolojinin Avantajları Ağı kurmak kolaydır. Bir bilgisayara bağlı kablo bozulduğunda ağın çalışması etkilenmez. Ağdaki sorunları tespit etmek kolaydır. Kurulum sırasında maliyet yüksek, daha sonra genişletilmesi daha ekonomiktir. İletişim ortamı olarak telefon hatlarından yararlanılabilir.

39 Yıldız Topolojinin Dezavantajları Ağa bağlanan her cihaz için bir kablo çekilmesi gereklidir (maliyetli). Server’a yada hub’a bir şey olduğunda tüm ağ çalışmaz hale gelir. Ağın genişletilmesi server’ın yada hub’ın kapasitesine bağlıdır. Sistem performansı da ana makine yada hub’ın veri yolu kapasitesine bağlıdır.

40 Ağaç (Tree Topology) Ağaç topolojisinin diğer adı hiyerarşik topolojidir. Ağacın merkezinde sorumluluğu en fazla olan bilgisayar bulunur. Dallanma başladıkça sorumluluğu daha az olan bilgisayarlara ulaşılır. Bu topoloji çok büyük ağların ana omurgalarını oluşturmakta kullanılır.

41 Ağaç (Tree Topology) Ağaç topolojisinde iletim Halka’da olduğu gibi adres ve kullanıcı bilgisini içeren paketler şeklindendir. Ağaç düzeni kablo başı (headend) olarak bilinen bir noktadan başlar. Herhangi bir istasyondan gelen iletim, ortam boyunca yayılır, diğer tüm istasyonlar tarafından alınabilir ve uç noktalarda yok edilir.

42 Ağaç Topolojisinin Avantaj ve Dezavantajları Avantajları: – Her bir bölüme (segment) ulaşmak kolaydır – Bir çok çalışma grubu bir araya getirilebilir. Dezavantajları: – Her bir bölümün uzunluğu kullanılan kablo ile sınırlıdır. – Omurga kablosu bozulduğunda bölümlerdeki ağ trafiği etkilenir. – Kurulumu ve düzenlenmesi daha zordur.

43 Örgü (Mesh Topology) Örgü topolojisi ağdaki tüm birimler arasında uçtan uca bağlantı içerir. Ağdaki her birim diğer tüm birimler için birer bağlantı gerektirdiğinden, genellikle pratik bulunmaz. Daha çok WAN’larda kullanılır.

44 Örgü (Mesh Topology) Tipik olarak mesh topolojisi en geniş ya da en önemli yerlerin bağlandığı hibrid ağlarda kullanılır. – Örneğin bir kuruluşun 4 veya 5 ana merkezi ile çok sayıda uzak ofisi olduğunu varsayalım. – Her bir ana merkezde birer mainframe ve bu mainframelerin dağıtık bir veritabanı idare etmek için iletişim kurma zorunluluğu olsun. – Mainframeler arası iletişimden emin olabilmek için merkezler arasında artık hatlar içeren bir hybrid mesh topoloji kullanmak gerekir.

45 Örgü (Mesh Topology) Gerçek Mesh TopolojiHibrid Mesh Topoloji

46 İstemci/Sunucu Mimarisi Sunucu (iş istasyonu yada bilgisayar): – Pasif durumdadır – İstekleri (request) bekler – İstek olduğunda bilgiyi hazırlar ve cevap yollar İstemci (bilgisayar yada mobil cihaz): – Aktif durumdadır – İstekleri gönderir – Cevap dönene kadar bekler

47 P2P (Peer-to-Peer) Uçtan-uca (peer-to-peer) iletişimde her katılımcı bir sunucu-istemci yapısı dışında dosyaları karşısındaki kullanıcıyla paylaşabilmektedir (Napster ve LimeWire servisleri gibi). Eşdüzeyli iletişim, her kullanıcının kendi veritabanını oluşturmasını sağlayarak merkezi bir veritabanı ihtiyacını ortadan kaldırmaktadır. Çok-oyunculu oyunlar, internet telefonu, video telefon, internet radyosu ve doğası gereği e-posta eşdüzeyli iletişimi kullanmaktadır.

48 Bant Genişliği (İletim Hızı) 1 saniyede transfer edilen veri miktarını gösteren ölçü birimidir. 1 Kbit/s (Kbps) = bit/s (≠1.024 bit/s) 1 Mbit/s = bit/s = byte/s ‘B’ ile ‘b’ aynı değildir: – Kbps : Kilobit per second – KBps : KiloByte per second 1000 – 1024 karmaşıklığını gidermek için Kibi, Mebi, Gibi, … kullanımları tavsiye edilmektedir. (Bak.

49 Ağ kartı Bir bilgisayarı başka bir bilgisayara yada bir ağ cihazına bağlamak için kullanılan ağ kartları genellikle ethernet protokolünü kullandıkları için ethernet kartı olarak ta bilinirler.

50 Hub Hub veriyi sadece alıcıya göndermez, kendisine bağlı olan bütün bilgisayarlara gönderir. Bilgisayarlar verinin kendilerine gönderilip gönderilmediğini tespit eder. Hub aynı anda sadece 1 iletim yapabilir. Bağlı olan diğer bilgisayarlar iletim için beklemek zorundadır.

51 Switch (Anahtar) Hub cihazının gelişmişidir. Kendisine bağlı cihazlara ortak bir yol değil anahtarlamalı bir yol sunar. Dolayısıyla aynı anda birden çok iletişim yapılması olanağı vardır. Bilgisayar sayısı arttıkça ağ trafiği de artar ve hub yerine switch kullanımı tercih edilir. Bak.

52 Router (Yönlendirici) Genel olarak LAN-WAN ve LAN-LAN bağlantılarında kullanılır. Üzerinde LAN ve WAN için ayrı portlar bulunur. ADSL Router

53 Modem (MOdulator/DEModulator) Analog hat (telefon hattı gibi) üzerinden sayısal veri gönderimini sağlar. Dial-up modemler en fazla 56 Kbit/s hızında indirme (download) yapabilirken, ADSL2 modemler ise 25 Mbit/s hıza kadar çıkabilmektedir.

54 ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) Asimetrik Sayısal Abone Hattı, veri ve ses iletiminin aynı anda kullanılmasına olanak sağlar (aynı anda internet erişimi ve telefon görüşmesi). Ses ile veri ayrı kanallardan gittiği için yüksek hızda kesintisiz internet erişimi sağlar. Mevcut telefon alt yapısını kullanıyor olması nedeni ile alternatif erişim seçeneklerine göre kullanım maliyetinin oldukça düşük olması son yıllarda yaygınlaşmasını sağlamıştır.

55 Ağ Geçidi (Gateway) Ağ Geçitleri farklı protokolleri kullanan ağların birbiri ile iletişimini sağlar. Genellikle bir LAN üzerinden İnternet’e çıkmak için router cihazının IP adresi geçit olarak belirlenir.

56 İnternet 60'lı yıllarda ABD’de ARPANET adı altında başlatılan askeri bir iletişim projesi iken, 70'li yılların başında Amerikan üniversitelerine de bu projeden yararlanma imkânı verilmesinin ardından yaygın olarak kullanılmaya başlanan en büyük ağdır (genel ağ - küresel ağ). İnternet haberleşmesinde TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) iletişim protokolü kullanılır (Bak. Kitap sayfa 152).

57 İntranet (Özel Ağ – İç Ağ) Belirli bir kuruluş içindeki TCP/IP tabanlı bir ağ sistemine verilen isimdir (şirket içi İnternet). İntranet'ler ağ geçitleri ile diğer ağlara veya İnternet’e bağlanabilir. İnternet çıkışı genellikle Firewall olarak bilinen her iki yönde de ileti trafiğini kontrol eden bir güvenlik sistemi üzerinden sağlanmaktadır. İntranet’te genellikle sanal IP kullanılır. Böylece sadece İnternet çıkışı için tek bir gerçek IP kullanılarak iç ağdaki tüm bilgisayarlara İnternet erişimi verilebilir.

58 IPv4 & IPv6 Internet’e bağlı her bilgisayara yada iletişim cihazına bir adres verilmesi için 4 adet 8 bit büyüklüğünde (0-255 arasında) sayı kullanılmaktadır. (Örn: ) Bu adresleme yöntemi ile teorik olarak en fazla 2 32 = 4.3 milyar adres verilebilmektedir. IPv6 olarak bilinen yeni adresleme yöntemi ile = 3.4 x adres verilebilecektir. IPv6 çıkınca eski adresleme yöntemi IPv4 olarak isimlendirilmiştir (bak. Kitap sayfa 155).

59 MAC Adresi IP numarası verilebilen kablolu yada kablosuz her ağ kartının 48 bitlik bir MAC adresi bulunur. Örn: C B3 Ağ iletişiminde kullanılan çerçeveler gerçekte bu MAC adreslerini kullanarak iletim yaparlar. IP adresleri OSI 3. katmanda, MAC adresleri 2. katmanda (OSI için bak. Kitap sayfa 139)

60 DNS (Domain Name Server) IP adreslerinin hatırlanması zor olacağı için gibi simgesel adresler (URL: Uniform Resource Locator) kullanılmaktadır. Web adresi olarak ta bilinen bu simgesel adreslerin IP numarası karşılıkları DNS olarak isimlendirilen sunucularda tutulmaktadır. Eğer sistemimize bir DNS tanımlamazsak, istenilen WEB sayfasına erişmek için o sayfanın sunucusunun IP adresini yazmamız gerekir.

61 DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) Dinamik İstemci Ayarlama Protokolü, bir TCP/IP ağındaki makinelere IP adresi, ağ geçidi veya DNS sunucusu gibi ayarların otomatik olarak yapılması için kullanılır. Günümüzde neredeyse tüm ev ve halka açık ağlarda kullanılmaktadır, iş veya daha kontrollü bir bağlantı sağlanan yerlerde ise statik IP adresi tercih edilir. Detaylı bilgi için:


"Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT. Bilgisayar Ağı Nedir? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları