Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Noktalama İşaretleri:Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek,cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek,okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak,sözün.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Noktalama İşaretleri:Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek,cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek,okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak,sözün."— Sunum transkripti:

1

2 Noktalama İşaretleri:Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek,cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek,okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak,sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere kullanılan işaretlere noktalama işaretleri denir. Noktalama İşaretleri:Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek,cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek,okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak,sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere kullanılan işaretlere noktalama işaretleri denir. Şimdi sırayla bütün noktalama işaretlerini ele alalım. Şimdi sırayla bütün noktalama işaretlerini ele alalım.

3 2

4 3 Noktanın Kullanım Alanları: Noktanın Kullanım Alanları: 1. Cümlenin sonuna konur. 1. Cümlenin sonuna konur. Örnek: Saatler geçtikçe,yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu. Örnek: Saatler geçtikçe,yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu. 2.Kısaltmaların sonuna konur. 2.Kısaltmaların sonuna konur. Örnek:Dr. (doktor),Prof. (profesör)... Örnek:Dr. (doktor),Prof. (profesör)... Not:Ancak bazı kısaltmaların sonuna nokta konmaz. Not:Ancak bazı kısaltmaların sonuna nokta konmaz. Örnek:TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi),TDK (Türk Dil Örnek:TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi),TDK (Türk Dil Kurumu)... Kurumu)...

5 4 3.Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur: 3.Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur: Örnek:3.(üçüncü),15.(on beşinci), II.Mehmet,2. Cadde Örnek:3.(üçüncü),15.(on beşinci), II.Mehmet,2. Cadde UYARI:Cadde ve sokak numaralarında nokta mutlaka kullanılmalıdır.Nokta kullanılmadığı takdirde 2.cadde 2 adet cadde olarak anlaşılır. UYARI:Cadde ve sokak numaralarında nokta mutlaka kullanılmalıdır.Nokta kullanılmadığı takdirde 2.cadde 2 adet cadde olarak anlaşılır. 4.Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur. 4.Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur. Örnek: I. II A. B. a. b. Örnek: I. II A. B. a. b. 5.Tarihlerin yazılışında gün,ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: Örnek: Tarihlerin yazılışında gün,ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: Örnek: Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılablilir.Bu durumda ay adlarından önce ve sonra nokta kullanılmaz. Örnek: 29 Mayıs 1453 Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılablilir.Bu durumda ay adlarından önce ve sonra nokta kullanılmaz. Örnek: 29 Mayıs Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: 6.Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: Otobüs 10.15’te kalkacak. Otobüs 10.15’te kalkacak. 7.Arka arkaya sıralanan virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan sadece sonuncu rakama nokta konur: 7.Arka arkaya sıralanan virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan sadece sonuncu rakama nokta konur: yüzyıllar arasında yüzyıllar arasında

6 5 8.Bibliyografik künyelerin sonuna konur: 8.Bibliyografik künyelerin sonuna konur: Agah Sırrı Levend,Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri,Ankara Agah Sırrı Levend,Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri,Ankara Üçlü gruplara ayrılarak yazılan büyük sayılarda gruplar arasında konur: 9.Üçlü gruplara ayrılarak yazılan büyük sayılarda gruplar arasında konur: Örnek: , İstenilirse arasına nokta konulmaya bilir. Örnek: , İstenilirse arasına nokta konulmaya bilir. 10.Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır: 9.5=45 10.Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır: 9.5=45

7 6

8 7

9 8 Virgülün kullanım alanları: Virgülün kullanım alanları: 1.Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime 1.Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur: gruplarının arasına konur: Örnek: Fırtınadan,soğuktan,karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sıcak,aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum. Örnek: Fırtınadan,soğuktan,karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sıcak,aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum. (Halide Edip Adıvar,Kalp Ağrısı) (Halide Edip Adıvar,Kalp Ağrısı) Örnek: Sessiz dereler,solgun ağaçlar,sarı güller Örnek: Sessiz dereler,solgun ağaçlar,sarı güller Dillenmiş ağızlarda tutuk dilli gönüller Dillenmiş ağızlarda tutuk dilli gönüller 2.Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: 2.Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: Bir varmış,bir yokmuş. Bir varmış,bir yokmuş. Örnek: Umduk,bekledik,düşündük. Örnek: Umduk,bekledik,düşündük. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu) (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

10 9 3.Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden 3.Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra konur: sonra konur: Örnek: Binaenaleyh,biz her vasıtadan,yalnız ve ancak,bir Örnek: Binaenaleyh,biz her vasıtadan,yalnız ve ancak,bir noktainazardan istifade ederiz. noktainazardan istifade ederiz. 4.Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur: 4.Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur: Örnek: Saniye Hanımefendi,merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz,hasretlisini karşılamaya atılan genç bir kadın gibi,koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti. Örnek: Saniye Hanımefendi,merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz,hasretlisini karşılamaya atılan genç bir kadın gibi,koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu) (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

11 10 5.Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur: 5.Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur: Örnek: Örnek olsun diye,örnek istemez ya,söylüyorum. Örnek: Örnek olsun diye,örnek istemez ya,söylüyorum. Şimdi,efendiler,müsaade buyurursanız,size bir sual sorayım. Şimdi,efendiler,müsaade buyurursanız,size bir sual sorayım. 6.Anlama güç katmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur: 6.Anlama güç katmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur: Örnek: Akşam,yine akşam,yine akşam, Örnek: Akşam,yine akşam,yine akşam, Göllerde bu dem bir kamış olsam! Göllerde bu dem bir kamış olsam! (Ahmet Haşim) (Ahmet Haşim) Örnek: Kopar sonbahar tellerinden Örnek: Kopar sonbahar tellerinden Derinden,derinden,derinden Derinden,derinden,derinden Biten yazla başlar keder musikisi Biten yazla başlar keder musikisi (Yahya Kemal Beyatlı) (Yahya Kemal Beyatlı) Not:Ancak ikilemelerde kelimeler arasına virgül konmaz:bol bol,yavaş yavaş,koşa koşa... Not:Ancak ikilemelerde kelimeler arasına virgül konmaz:bol bol,yavaş yavaş,koşa koşa...

12 11 7.Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerden sonra konur: 7.Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerden sonra konur: Örnek: Datça’ya yarın gideceğim,dedi. Örnek: Datça’ya yarın gideceğim,dedi. -Bügünlük bu kadar her gün üç mermi,diye düşündü. -Bügünlük bu kadar her gün üç mermi,diye düşündü. (Tarık Buğra,Küçük Ağa) (Tarık Buğra,Küçük Ağa) 8.Konuşma çizigisinden önce konur: 8.Konuşma çizigisinden önce konur: Örnek: Hatta bahçede gezen hanımefendi bile işin farkına varıp, Örnek: Hatta bahçede gezen hanımefendi bile işin farkına varıp, -Nen var senin çocuğum,diye sormak zorunda kaldı. -Nen var senin çocuğum,diye sormak zorunda kaldı. (Haldun Taner,Hikayeler) (Haldun Taner,Hikayeler) 9.Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret,kabul ve teşvik bildiren hayır, yok yoo, evet, peki, pekala, tamam, olur, hayhay, baş üstüne,öyle,haydi,elbette gibi kelimerden sonra konur: 9.Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret,kabul ve teşvik bildiren hayır, yok yoo, evet, peki, pekala, tamam, olur, hayhay, baş üstüne,öyle,haydi,elbette gibi kelimerden sonra konur: Örnek: Peki, gideriz. Örnek: Peki, gideriz. Olur, bende size katılırım. Olur, bende size katılırım. Hayhay, memnun oluruz. Hayhay, memnun oluruz. Haydi,geç kalıyoruz. Haydi,geç kalıyoruz. Evet,kırk seneden beri Türkçe merhale merhale Türkleşiyor. Evet,kırk seneden beri Türkçe merhale merhale Türkleşiyor. (Yahya Kemal Beyatlı) (Yahya Kemal Beyatlı) -Yoo,güvercinlerime dokunmayınız. -Yoo,güvercinlerime dokunmayınız.

13 12 10.Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime 10.Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek için kullanılır: göstermek için kullanılır: Örnek: Bu,tek gözlü,genç fakat ihitiyar görünen bir adamcağızdır. Örnek: Bu,tek gözlü,genç fakat ihitiyar görünen bir adamcağızdır. (Halit Ziya Uşaklıgil,İzmir Hikayeleri) (Halit Ziya Uşaklıgil,İzmir Hikayeleri) Örnek: Bu gece,eğlenceleri içlerine sinmedi. Örnek: Bu gece,eğlenceleri içlerine sinmedi. (Reşat Nuri Güntekin,Bir Kadın Düşmanı) (Reşat Nuri Güntekin,Bir Kadın Düşmanı) 11.Hitap kullanılan kelimelerden sonra konur: 11.Hitap kullanılan kelimelerden sonra konur: Örnek: Sayın Başkan, Örnek: Sayın Başkan, Sevgili kardeşim, Sevgili kardeşim, Değerli arkadaşım, Değerli arkadaşım,

14 13 12.Yazışmalarda,başvurulan makamın adından sonra konur: 12.Yazışmalarda,başvurulan makamın adından sonra konur: Örnek: Türk Dil Kurumu Başkanlığına, Örnek: Türk Dil Kurumu Başkanlığına, 13.Yazışmalarda,yer adlarını tarihlerden ayırmak için konur: 13.Yazışmalarda,yer adlarını tarihlerden ayırmak için konur: Örnek: Kuşadası, 7 Şubat [(Reşat Nuri Güntekin,Çalıkuşu)] Örnek: Kuşadası, 7 Şubat [(Reşat Nuri Güntekin,Çalıkuşu)] 14.Sayıların yazılışında,kesirleri ayırmak için konur: 14.Sayıların yazılışında,kesirleri ayırmak için konur: Örnek: 38,6(otuz sekiz tam, onda altı)25,33(yirmi beş tam, yüzde otuz üç), 0,45(sıfır tam, yüzde kırk beş) Örnek: 38,6(otuz sekiz tam, onda altı)25,33(yirmi beş tam, yüzde otuz üç), 0,45(sıfır tam, yüzde kırk beş) 15.Bibliyografik künyelerde yazar,eser,basım evi vb. maddelerden sonra konur: 15.Bibliyografik künyelerde yazar,eser,basım evi vb. maddelerden sonra konur: Örnek: Falih Rıfkı Atay,Tuna Kıyıları,Remzi Kitap Evi,İstanbul Örnek: Falih Rıfkı Atay,Tuna Kıyıları,Remzi Kitap Evi,İstanbul Yazarın soyadı önce yazılmışsa soyadından sonra da virgül konur: Yazarın soyadı önce yazılmışsa soyadından sonra da virgül konur: Örnek: Ergin,Muharrem,Dede Korkut Kitabı,Ankara Örnek: Ergin,Muharrem,Dede Korkut Kitabı,Ankara UYARI:Metin içinde ve,veya,yahut bağlaçlarından önce de,sonra da virgül konmaz: UYARI:Metin içinde ve,veya,yahut bağlaçlarından önce de,sonra da virgül konmaz: Örnek: Nihat sabaha kadar uyuyamadı ve şafak sökerken Faik’e bol teşekkürlerle dolu bir kağıt bırakarak iki gün evvelki cephe dönüşü kıyafeti ile sokağa fırladı. Örnek: Nihat sabaha kadar uyuyamadı ve şafak sökerken Faik’e bol teşekkürlerle dolu bir kağıt bırakarak iki gün evvelki cephe dönüşü kıyafeti ile sokağa fırladı. (Peyami Safa,Mahşer) (Peyami Safa,Mahşer)

15 14

16 15

17 16 Noktalı Virgülün Kullanım Alanları Noktalı Virgülün Kullanım Alanları 1.Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya 1.Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur: takımları birbirinden ayırmak için konur: Örnek: Erkek çocuklara Doğan,Tuğrul,Aslan,Orhan;kız çocuklara ise İnci,Çiçek,Gönül,Yonca adları verilir. Örnek: Erkek çocuklara Doğan,Tuğrul,Aslan,Orhan;kız çocuklara ise İnci,Çiçek,Gönül,Yonca adları verilir. 2.Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: 2.Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: Örnek: 1.Sevinçten,heyecandan içim içime sığmıyor;bağırmak,kahka- Örnek: 1.Sevinçten,heyecandan içim içime sığmıyor;bağırmak,kahka- halar atmak,ağlamak istiyorum. halar atmak,ağlamak istiyorum. 2.Sabahtan beri bekliyorum;ne gelen var,ne giden. 2.Sabahtan beri bekliyorum;ne gelen var,ne giden. 3.İş işten geçti;artık gelse de olur,gelmese de. 3.İş işten geçti;artık gelse de olur,gelmese de. 3.Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak için konur: 3.Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak için konur: Örnek: Türkiye,İngiltere,Azerbaycan;İstanbul,Londra,Bakü. Örnek: Türkiye,İngiltere,Azerbaycan;İstanbul,Londra,Bakü.

18 17 4.Kendilerinden evvelki cümleyle ilgi kuran 4.Kendilerinden evvelki cümleyle ilgi kuran ancak,yalnız,fakat,lakin,çünkü,yoksa,bundan dolayı,binaenaleyh,sonuç olarak,bununla birlikte,öyleyse vb. Cümle başı bağlaçlarından önce konur: ancak,yalnız,fakat,lakin,çünkü,yoksa,bundan dolayı,binaenaleyh,sonuç olarak,bununla birlikte,öyleyse vb. Cümle başı bağlaçlarından önce konur: Örnek: Halis bir şiir fena okunabilir;lakin sahte bir şiir iyi okunmaz. Örnek: Halis bir şiir fena okunabilir;lakin sahte bir şiir iyi okunmaz. (Yahya Kemal Beyatlı) (Yahya Kemal Beyatlı) Bir millet ordusunu kaybedebilir,bağımsızlığını da kaybedebilir;fakat dilini sakladıkça o millet yaşıyor demektir. Bir millet ordusunu kaybedebilir,bağımsızlığını da kaybedebilir;fakat dilini sakladıkça o millet yaşıyor demektir. (Nihal Atsız,Türk Ülküsü) (Nihal Atsız,Türk Ülküsü) Sıralı cümleler arasında ancak,fakat,çünkü vb. Cümle başı Sıralı cümleler arasında ancak,fakat,çünkü vb. Cümle başı bağlayıcılarından önce yazar,araya nokta,virgül,noktalı virgül koymakta serbesttir.Bu husus,yazarın üsluptaki tercihiyle ilgilidir. bağlayıcılarından önce yazar,araya nokta,virgül,noktalı virgül koymakta serbesttir.Bu husus,yazarın üsluptaki tercihiyle ilgilidir.

19 18

20 19

21 20 İki Noktanın Kullanım Alanları İki Noktanın Kullanım Alanları 1.Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna 1.Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur: konur: Örnek: Milli Edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım:Ömer Seyfettin,Halide Edip Adıvar,Ziya Gökalp,Mehmet Emin Yurdakul,Ali Canip Yöntem. Örnek: Milli Edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım:Ömer Seyfettin,Halide Edip Adıvar,Ziya Gökalp,Mehmet Emin Yurdakul,Ali Canip Yöntem. -Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda? -Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda? Ziraatçı sayar: Ziraatçı sayar: -Yulaf,pancar,zerzevat,tütün... -Yulaf,pancar,zerzevat,tütün... (Falih Rıfkı Atay,Çankaya) (Falih Rıfkı Atay,Çankaya) 2.Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur: 2.Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur: Örnek:Bu kararın isitinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve mantık şu idi: Örnek:Bu kararın isitinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve mantık şu idi: Kendimi takdim edeyim:Meclis katiplerindenim. Kendimi takdim edeyim:Meclis katiplerindenim. (Falih Rıfkı Atay,Denizaşırı) (Falih Rıfkı Atay,Denizaşırı) Derler:İnsanda derin bir yaradır köksüzlük; Derler:İnsanda derin bir yaradır köksüzlük; Budur alemde hudutsuz ve hazin öksüzlük. Budur alemde hudutsuz ve hazin öksüzlük. (Yahya Kemal Beyatlı) (Yahya Kemal Beyatlı)

22 21 3.Kütüphanecilik alanında yazar adı ile eser başlığı arasına konur: 3.Kütüphanecilik alanında yazar adı ile eser başlığı arasına konur: Örnek: Yahya Kemal Beyatlı:Kendi Gök Kubbemiz,Falih Rıfkı Atay:Çankaya,Yakup Kadri Karaosmanoğlu:Yaban,Faruk Nafis Çamlıbel:Bir Ömür Böyle Geçti(bk. Virgül 15). Örnek: Yahya Kemal Beyatlı:Kendi Gök Kubbemiz,Falih Rıfkı Atay:Çankaya,Yakup Kadri Karaosmanoğlu:Yaban,Faruk Nafis Çamlıbel:Bir Ömür Böyle Geçti(bk. Virgül 15). 4.Ses biliminde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır: 4.Ses biliminde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır: Örnek: a:ile, ka:til, usu:le, i:cat. Örnek: a:ile, ka:til, usu:le, i:cat. 5.Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişinin adından sonra konur: 5.Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişinin adından sonra konur: Örnek: Bilge Kağan: Türklerim,işitin! Örnek: Bilge Kağan: Türklerim,işitin! Üstten gök inmedikçe Üstten gök inmedikçe altan yer delinmedikçe altan yer delinmedikçe ülkenizi,törenizi kim bozabilir sizin? ülkenizi,törenizi kim bozabilir sizin? 6.Matematikte bölme işareti olarak kullanılır: 56:8=7, 100:2=50. 6.Matematikte bölme işareti olarak kullanılır: 56:8=7, 100:2=50.

23 22

24 23

25 24 Üç noktanın Kullanım Alanları: Üç noktanın Kullanım Alanları: 1.Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur: 1.Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur: Örnek: Ne çare ki,çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından Örnek: Ne çare ki,çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveriyordu da,bu yanı... görülüveriyordu da,bu yanı... (Tarık Buğra,Dönemeçte) (Tarık Buğra,Dönemeçte) 2.Kaba sayıldığı için veya bir başka sebebten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur: 2.Kaba sayıldığı için veya bir başka sebebten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur: Örnek: Kılavuzu karga olanın burnu b....tan çıkmaz. Örnek: Kılavuzu karga olanın burnu b....tan çıkmaz. B..., 7 Nisan (Reşat Nuri Güntekin,Çalıkuşu) B..., 7 Nisan (Reşat Nuri Güntekin,Çalıkuşu) Örnek: Arabacı B...’a yaklaştığını söylüyor,ikide bir fırsat bularak arabanın içine doğru başını çeviriyordu. Örnek: Arabacı B...’a yaklaştığını söylüyor,ikide bir fırsat bularak arabanın içine doğru başını çeviriyordu. (Ahmet Hamdi Tanpınar,Huzur) (Ahmet Hamdi Tanpınar,Huzur) 3.Alıntılarda;başta,ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur: 3.Alıntılarda;başta,ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur: Örnek: Mümtaz,bu dükkana bakarken hiç farkında olmadan Mallarme’nin mısrasını hatırladı: “Meçhul bir felaketten buraya düşmüş...” Örnek: Mümtaz,bu dükkana bakarken hiç farkında olmadan Mallarme’nin mısrasını hatırladı: “Meçhul bir felaketten buraya düşmüş...” (Ahmet Hamdi Tanpınar,Huzur) (Ahmet Hamdi Tanpınar,Huzur) Not:Alınmayan kelime ve bölümlerin yerine yay ayraç içinde üç nokta konması da mümkündür. Not:Alınmayan kelime ve bölümlerin yerine yay ayraç içinde üç nokta konması da mümkündür.

26 25 4.Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun muhayyilesine bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur: 4.Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun muhayyilesine bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur: Karşı sahilde mor,fark olunmaz sisler altındaki dağlar,korular,beyaz yalılar... Ve bütün bunların üzerinde bir esatir rüyasının havai hakikati gibi uçan martı sürüleri... (Ömer Seyfettin,Bahar ve Kelebekler) Karşı sahilde mor,fark olunmaz sisler altındaki dağlar,korular,beyaz yalılar... Ve bütün bunların üzerinde bir esatir rüyasının havai hakikati gibi uçan martı sürüleri... (Ömer Seyfettin,Bahar ve Kelebekler) Gök sarı,toprak sarı,çıplak ağaçlar sarı... Gök sarı,toprak sarı,çıplak ağaçlar sarı... 5.Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur: 5.Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur: Gölgeler yaklaştılar.Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar: Gölgeler yaklaştılar.Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar: -Koca Ali... Koca Ali,be!... (Ömer Seyfettin,Diyet) -Koca Ali... Koca Ali,be!... (Ömer Seyfettin,Diyet) 6.Karşılıklı konuşmalarda,yeterli olmayan eksik bırakılan cevaplarda kullanılır: 6.Karşılıklı konuşmalarda,yeterli olmayan eksik bırakılan cevaplarda kullanılır: -Yabancı yok! -Yabancı yok! -Kimsin? -Kimsin? -Ali... -Ali... -Hangi Ali? -Hangi Ali? Sen misin,Ali usta? -Sen misin,Ali usta? -Benim! -Benim! -Ne arıyorsun bu vakit buralarda? -Ne arıyorsun bu vakit buralarda? -Hiç... -Hiç... -Nasıl hiç?Suya çekicini mi düşürdün yoksa!... -Nasıl hiç?Suya çekicini mi düşürdün yoksa!... -!... -!...

27 26

28 27

29 28 Soru İşaretinin Kullanım Alanları Soru İşaretinin Kullanım Alanları 1.Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur: 1.Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur: Örnek: : Ne zaman tükenecek bu yollar,arabacı? Örnek: : Ne zaman tükenecek bu yollar,arabacı? Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? 2.Bilinmeyen yer,tarih vb. durumlar için kullanılır: 2.Bilinmeyen yer,tarih vb. durumlar için kullanılır: Örnek: Yunus Emre (1240?-1320), (Doğum yeri:?). Örnek: Yunus Emre (1240?-1320), (Doğum yeri:?). 3.Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığı durumlarda yay ayraç içinde soru işareti kullanılır: 3.Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığı durumlarda yay ayraç içinde soru işareti kullanılır: Örnek: Ankara’dan Konya’ya 1,5 (?) saatte gitmiş. Örnek: Ankara’dan Konya’ya 1,5 (?) saatte gitmiş (?) yılında doğan Fuzuli (?) yılında doğan Fuzuli... UYARI: mı/ mi eki –ınca / -ince anlamında zarf fiil işleviyle kullanıldığı zaman soru işareti konmaz: Örnek: Akşam oldu mu sürüler döner.Hava karar dı mı eve gideriz. UYARI: mı/ mi eki –ınca / -ince anlamında zarf fiil işleviyle kullanıldığı zaman soru işareti konmaz: Örnek: Akşam oldu mu sürüler döner.Hava karar dı mı eve gideriz. UYARI: Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur: UYARI: Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur: Örnek: Ruhunu karartan neydi,yağmur mu yağıyordu; yoksa şimşekler mi çakıyordu? Örnek: Ruhunu karartan neydi,yağmur mu yağıyordu; yoksa şimşekler mi çakıyordu?

30 29

31 30

32 31 1.Sevinç,kıvanç,acı,korku,şaşma gibi duyuları anlatan cümlelerin sonuna konur: 1.Sevinç,kıvanç,acı,korku,şaşma gibi duyuları anlatan cümlelerin sonuna konur: Örnek: Ne mutlu Türküm diyene! Örnek: Ne mutlu Türküm diyene! Hava ne kadar da sıcak! Hava ne kadar da sıcak! Aşkolsun! Aşkolsun! Ne kadar akıllı adamlar var! Ne kadar akıllı adamlar var! 2.Seslenme,hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur: 2.Seslenme,hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur: Örnek: Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı:İlerle! Örnek: Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı:İlerle! Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın Bu toprak bir devrin battığı yerdir. (Necmettin Halil Onan) Bu toprak bir devrin battığı yerdir. (Necmettin Halil Onan) Not: Ünlem işareti,seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konulabilir: Not: Ünlem işareti,seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konulabilir: Arkadaş,biz bu yolda türküler tuttururken Arkadaş,biz bu yolda türküler tuttururken Sana uğurlar olsun...Ayrılıyor yolumuz! Sana uğurlar olsun...Ayrılıyor yolumuz! 3.Bir söze alay,kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için ayraç içinde ünlem işareti kullanılır: 3.Bir söze alay,kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için ayraç içinde ünlem işareti kullanılır: Örnek: İsteseymiş bir günde bitirirmiş (!) ama ne yazık ki vakti yokmuş (!) Örnek: İsteseymiş bir günde bitirirmiş (!) ama ne yazık ki vakti yokmuş (!)

33 32

34 33

35 34 Kısa Çiziginin Kullanım Alanları Kısa Çiziginin Kullanım Alanları 1.Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur: 1.Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur: Örnek: Said ve ben birlikte İzmir Caddesinde yürürken kü- Örnek: Said ve ben birlikte İzmir Caddesinde yürürken kü- çük bir çocuk yanımızdan geçti. çük bir çocuk yanımızdan geçti. 2.Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır: 2.Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır: Örnek: Örnek olsun diye –örnek istemez ya- söylüyorum. Örnek: Örnek olsun diye –örnek istemez ya- söylüyorum. 3.Dil bilgisinde kökleri ve ekleri ayırmak için konur: 3.Dil bilgisinde kökleri ve ekleri ayırmak için konur: Örnek: al-ış, dur-ak, Dur-sun, Dur-muş, gör-gü-süz-lük. Örnek: al-ış, dur-ak, Dur-sun, Dur-muş, gör-gü-süz-lük. 4.Dil bilgisinde fiil,kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır: 4.Dil bilgisinde fiil,kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır: Örnek: al-,dur-,gör-,ver-;başar-,kana-,okut-,taşla-,yazdır-. Örnek: al-,dur-,gör-,ver-;başar-,kana-,okut-,taşla-,yazdır-. 5.Dil bilgisinde eklerin başına konur: 5.Dil bilgisinde eklerin başına konur: Örnek: -den, -lık, -ış, -ak. Örnek: -den, -lık, -ış, -ak.

36 35 6.Dil bilgisinde heceleri göstermek için kullanılır: 6.Dil bilgisinde heceleri göstermek için kullanılır: Örnek: a-raş-tır-ma, bi-le-zik, du-ruş-ma, ku-yum-cu-luk, ya-zar- lık,prog-ram. Örnek: a-raş-tır-ma, bi-le-zik, du-ruş-ma, ku-yum-cu-luk, ya-zar- lık,prog-ram. 7.Eski harfli metinlerin yazıya aktarılmasında Arapça ve Farsça kurallara göre yapılmış tamlamaların,birleşik ve türemiş kelimelerin ögelerini ayırmak için kullanılır: 7.Eski harfli metinlerin yazıya aktarılmasında Arapça ve Farsça kurallara göre yapılmış tamlamaların,birleşik ve türemiş kelimelerin ögelerini ayırmak için kullanılır: Örnek: darü’l-fünun, resm-i geçit, resm-i kabul, Cemiyet-i Akvam, Hakimiyet-i Milliye,Servet-i fünun, hokka-baz, ateş-perest, menfaat- perest, na-mağlub Örnek: darü’l-fünun, resm-i geçit, resm-i kabul, Cemiyet-i Akvam, Hakimiyet-i Milliye,Servet-i fünun, hokka-baz, ateş-perest, menfaat- perest, na-mağlub

37 36 8.Kelimeler arasında “-den...-a,ve,ile,ila,arasında” 8.Kelimeler arasında “-den...-a,ve,ile,ila,arasında” anlamlarını vermek üzere kullanılır: anlamlarını vermek üzere kullanılır: Örnek: Türkçe-Fransızca Sözlük. Ankara-İstanbul uçak seferleri, ,Galatasaray-Fenerbahçe karşılaşması, Türk-Alman ilişkileri. Örnek: Türkçe-Fransızca Sözlük. Ankara-İstanbul uçak seferleri, ,Galatasaray-Fenerbahçe karşılaşması, Türk-Alman ilişkileri. 9.Bazı terim ve kuruluş adlarında kelimeler arasına konur: 9.Bazı terim ve kuruluş adlarında kelimeler arasına konur: Örnek: sıfat-fiil,Fen-Edebiyat Fakültesi. Örnek: sıfat-fiil,Fen-Edebiyat Fakültesi. 10.Yabancı özel adlarda ve henüz dilimize mal olmadığı için özgün imlalarıyla yazılan yabancı kelimelerde kullanılır: 10.Yabancı özel adlarda ve henüz dilimize mal olmadığı için özgün imlalarıyla yazılan yabancı kelimelerde kullanılır: Örnek: Saint-Gotthard,by-pass,check-up,Boulogne-sur-Me... Örnek: Saint-Gotthard,by-pass,check-up,Boulogne-sur-Me Adres yazarken semt ve şehir arasına konur: Örnek: Kurtuluş-ANKARA 11.Adres yazarken semt ve şehir arasına konur: Örnek: Kurtuluş-ANKARA 12.Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır: Örnek: 50-20=30 12.Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır: Örnek: 50-20=30

38 37

39 38

40 39 Uzun çizginin Kullanım Alanları Uzun çizginin Kullanım Alanları Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna konuşma çizgisi de denir. Buna konuşma çizgisi de denir. Örnek: Frankfurt’a gelene herkesin sorduğu şunlardır: Örnek: Frankfurt’a gelene herkesin sorduğu şunlardır:  Eski şehri gezdin mi?  Eski şehri gezdin mi?  Rothshild’in evine gittin mi?  Rothshild’in evine gittin mi?  Goethe’nin evini gezdin mi?  Goethe’nin evini gezdin mi? (Ahmet Haşim,Frankfurt Seyahatnamesi) (Ahmet Haşim,Frankfurt Seyahatnamesi) Örnek: Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra konabilir: Örnek: Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra konabilir: Sıtkı Bey  Oğlum ben kalenin teslimini düşünmüyorum.Kurtarmağa bir çare arıyorum.Kalenin teslimini düşünen seninle müzakere etmez a! Sıtkı Bey  Oğlum ben kalenin teslimini düşünmüyorum.Kurtarmağa bir çare arıyorum.Kalenin teslimini düşünen seninle müzakere etmez a! İslam Bey  Kurtamağa çare... Kavga ederiz...Ölürüz...Teslim olmayız... İslam Bey  Kurtamağa çare... Kavga ederiz...Ölürüz...Teslim olmayız... Sıtkı Bey  Kaleyi kurtarmak için güzel bir çare var. Gerçek ölecek adam ister. Sıtkı Bey  Kaleyi kurtarmak için güzel bir çare var. Gerçek ölecek adam ister. İslam Bey  Ben daha ölmedim. İslam Bey  Ben daha ölmedim. (Namık Kemal Vatan Yahut Silistre) (Namık Kemal Vatan Yahut Silistre) UYARI: Konuşmalar tırnak içinde verildiği zaman uzun çizgi kullanılmaz. UYARI: Konuşmalar tırnak içinde verildiği zaman uzun çizgi kullanılmaz.

41 40

42 41

43 42 Eğik çizginin Kullanım Alanları Eğik çizginin Kullanım Alanları 1.Şiirlerden yapılan alıntılarda,mısraların yan yana yazılması 1.Şiirlerden yapılan alıntılarda,mısraların yan yana yazılması gereken durumlarda mısraları belirlemek için kullanılır: gereken durumlarda mısraları belirlemek için kullanılır: Örnek: Ne sen, ne ben/ Ne de hüsnünde toplanan bu mesa / Ne de alam-ı fikre bir mersa / Olan bu mai deniz / Melali anlamayan nesle aşina Örnek: Ne sen, ne ben/ Ne de hüsnünde toplanan bu mesa / Ne de alam-ı fikre bir mersa / Olan bu mai deniz / Melali anlamayan nesle aşina değiliz. (Ahmet Haşim,O Belde) değiliz. (Ahmet Haşim,O Belde) 2.Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına konur: 2.Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına konur: Örnek: No: 42/4 Örnek: No: 42/4 3.Adres yazarken semt ile şehir arasına konur: Örnek: 12.cad No:42/4 3.Adres yazarken semt ile şehir arasına konur: Örnek: 12.cad No:42/4 Yıldız/ANKARA Yıldız/ANKARA 4Dil bilgisinde eklerin farklı şekillerini göstermek için kullanılır: 4Dil bilgisinde eklerin farklı şekillerini göstermek için kullanılır: Örnek: -a/-e,-an / -en, -lık / -lik, -madan / -meden. Örnek: -a/-e,-an / -en, -lık / -lik, -madan / -meden. 5.Matematikte Bölme işareti olarak kullanılır: 5.Matematikte Bölme işareti olarak kullanılır: Örnek: /2= Örnek: /2=

44 43

45 44

46 45 Tırnak İşaretinin Kullanım Alanları Tırnak İşaretinin Kullanım Alanları 1.Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır: 1.Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır: Örnek: “İçki,bütün kötülüklerin anasıdır.” (Peygamber Efendimiz S.A.V.) Örnek: “İçki,bütün kötülüklerin anasıdır.” (Peygamber Efendimiz S.A.V.) “İspirto makinada kullanılır,makiniste değil." (Thomas Edison) “İspirto makinada kullanılır,makiniste değil." (Thomas Edison) UYARI: Aynen alınmayan söz ve yazılar tırnak içinde gösterilmez. UYARI: Aynen alınmayan söz ve yazılar tırnak içinde gösterilmez. UYARI: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret tırnak içinde kalır: UYARI: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret tırnak içinde kalır: Örnek: “İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar. Örnek: “İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar. (Yahya kemal Beyatlı) (Yahya kemal Beyatlı) UYARI: Uzun alıntılarda her paragraf ayrı ayrı tırnak içine alınır. UYARI: Uzun alıntılarda her paragraf ayrı ayrı tırnak içine alınır. 2. Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır: 2. Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır: Örnek: Yeni bir “barış taarruzu” başladı. Örnek: Yeni bir “barış taarruzu” başladı. Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınmadan koyu yazılarak veya altı çizilerek de gösterilebilir. Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınmadan koyu yazılarak veya altı çizilerek de gösterilebilir. Örnek: Höyük sözü Anadolu’da tepe olarak geçer. Örnek: Höyük sözü Anadolu’da tepe olarak geçer.

47 46 3.Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır: 3.Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır: Örnek: Yahya Kemal’in bazı şiirleri “Kendi Gök Kubbemiz” adı altında çıktı. Örnek: Yahya Kemal’in bazı şiirleri “Kendi Gök Kubbemiz” adı altında çıktı. Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınmaksızın koyu yazılarak veya italik dizilerek de gösterilebilir: Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınmaksızın koyu yazılarak veya italik dizilerek de gösterilebilir: Örnek: Cahit Sıtkı’nın Şairin Ölümü şiirini Yahya Kemal çok sevmişti. Örnek: Cahit Sıtkı’nın Şairin Ölümü şiirini Yahya Kemal çok sevmişti. UYARI: Tırnak içine alınan sözlerden sonra kesme işareti kullanılmaz: Yahya Kemal’in “Kendi Gök Kubbemiz”i okudunuz mu? UYARI: Tırnak içine alınan sözlerden sonra kesme işareti kullanılmaz: Yahya Kemal’in “Kendi Gök Kubbemiz”i okudunuz mu?

48 47

49 48

50 49 Tek Tırnak İşaretinin Kullanım Alanları Tek Tırnak İşaretinin Kullanım Alanları 1.Tırnak içinde verilen ve yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü belirtmek için kullanılır: 1.Tırnak içinde verilen ve yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü belirtmek için kullanılır: Örnek: Örnek: Edebiyat öğretmeni “Şiirler içinde ‘Han Duvarları’ gibisi var mı?” dedi. Edebiyat öğretmeni “Şiirler içinde ‘Han Duvarları’ gibisi var mı?” dedi. 2.Dil yazılarında verilen örneğin anlamını göstermek için kullanılır: 2.Dil yazılarında verilen örneğin anlamını göstermek için kullanılır: Örnek: Göktürk Anıtları’nda geçen fakat günümüze ulaşmayan bazı örnekler: Örnek: Göktürk Anıtları’nda geçen fakat günümüze ulaşmayan bazı örnekler: bodun ‘millet,kavim’, sab ‘söz’, eçü apa ‘ecdat,atalar’, tüketi ‘tamamen,bütünüyle’. bodun ‘millet,kavim’, sab ‘söz’, eçü apa ‘ecdat,atalar’, tüketi ‘tamamen,bütünüyle’.

51 50

52 51

53 52 Denden İşaretinin Kullanım Alanları Denden İşaretinin Kullanım Alanları Bir yazıdaki maddelerin sıralanmasında veya bir çizelgede alt alta gelen aynı sözlerin veya söz gruplarının tekrar yazılmasını önlemek için kullanılır: Bir yazıdaki maddelerin sıralanmasında veya bir çizelgede alt alta gelen aynı sözlerin veya söz gruplarının tekrar yazılmasını önlemek için kullanılır: Örnek: a. Etken fiil Örnek: a. Etken fiil b. Edilgen “ b. Edilgen “ c. Dönüşlü “ c. Dönüşlü “ d. İşteş “ d. İşteş “

54 53

55 54

56 55 Yay Ayracın Kullanım Alanları Yay Ayracın Kullanım Alanları 1.Cümlenin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olmayan açıklamalar için kullanılır: 1.Cümlenin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olmayan açıklamalar için kullanılır: Örnek: Anadolu kentlerini,köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil,kendimizi göstermek için geziyoruz. Örnek: Anadolu kentlerini,köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil,kendimizi göstermek için geziyoruz. UYARI: Hakkında açıklama yapılan söze ait ek, ayraç kapandıktan sonra yazılır: UYARI: Hakkında açıklama yapılan söze ait ek, ayraç kapandıktan sonra yazılır: Örnek: Yunus Emre (1240?- 1320) arası yaşamıştır. Örnek: Yunus Emre (1240?- 1320) arası yaşamıştır. UYARI: Yani ile yapılan açıklamalar ayraç içine alınmaz. UYARI: Yani ile yapılan açıklamalar ayraç içine alınmaz. 2.Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerini,durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır: 2.Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerini,durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır: Örnek: Said – Ne güzelmiş burası! Örnek: Said – Ne güzelmiş burası! Berhan – Eh işte! Yazlık. Berhan – Eh işte! Yazlık. Şamil – Bizim İstanbul’daki evin salonundan güzel. Şamil – Bizim İstanbul’daki evin salonundan güzel. Berhan – (Teras kapısına gider.Perdeyi,panjuru açmakla meşgul olur.) Berhan – (Teras kapısına gider.Perdeyi,panjuru açmakla meşgul olur.) Ahmet – Ben yardım odaları nerede bu evin? Ahmet – Ben yardım odaları nerede bu evin? Can- (Huysuz olan kız) Yatak odaları nerede bu evin? Can- (Huysuz olan kız) Yatak odaları nerede bu evin?......

57 56 3.Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır: 3.Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır: Örnek: Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın Örnek: Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın Bu toprak bir devrin battığı yerdir. (Necmettin Halil Onan) Bu toprak bir devrin battığı yerdir. (Necmettin Halil Onan) 4. Alıntılarda,başta,ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta,yay ayraç içine alınır (bk. Üç nokta 1). 4. Alıntılarda,başta,ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta,yay ayraç içine alınır (bk. Üç nokta 1). 5.Bir söze alay,kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için ayraç içinde ünlem işareti kullanılır. (bk. Ünlem işareti 3). 5.Bir söze alay,kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için ayraç içinde ünlem işareti kullanılır. (bk. Ünlem işareti 3). 6.Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığı durumlarda yay ayraç içinde soru işareti kullanılır: (bk. Soru İşareti 3). 6.Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığı durumlarda yay ayraç içinde soru işareti kullanılır: (bk. Soru İşareti 3). 7. Bir yazının maddelerini gösteren rakam ve harflerden sonra kapama ayracı konur: 7. Bir yazının maddelerini gösteren rakam ve harflerden sonra kapama ayracı konur: Örnek: I) 1) A) a) Örnek: I) 1) A) a) II) 2) B) b) II) 2) B) b)

58 57

59 58

60 59 Köşeli Ayracın Kullanım Alanları Köşeli Ayracın Kullanım Alanları 1. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce 1. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır: köşeli ayraç kullanılır: Örnek: Mongolın Ertniy Tüü0 (Arheologiyn Nayruulal) [Moğolistan’ın Eski Tarihi (Arkeolojik Araştırmalar)], BNMAU-ın şinjleh U0aanı Akademii Tuu0ıyn ) ureelen,Ulaanbaatar Örnek: Mongolın Ertniy Tüü0 (Arheologiyn Nayruulal) [Moğolistan’ın Eski Tarihi (Arkeolojik Araştırmalar)], BNMAU-ın şinjleh U0aanı Akademii Tuu0ıyn ) ureelen,Ulaanbaatar Bibliyografik künyelere ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır: 2.Bibliyografik künyelere ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır: Örnek: Reşat Nuri [Güntekin],Çalıkuşu,Dersaadet Örnek: Reşat Nuri [Güntekin],Çalıkuşu,Dersaadet Bilimsel çalışmalarda,metinde bulunmayan veya silinmiş olan,fakat araştırıcı tarafından tamamlanan bölümler köşeli ayraç içine alınır: 3.Bilimsel çalışmalarda,metinde bulunmayan veya silinmiş olan,fakat araştırıcı tarafından tamamlanan bölümler köşeli ayraç içine alınır: Örnek: Babam kağan öldüğünde küçük kardeşim Kül-tegin ye[di yaşında kaldı...]. Örnek: Babam kağan öldüğünde küçük kardeşim Kül-tegin ye[di yaşında kaldı...]. (Çözülmüş Orhon Yazıtları) (Çözülmüş Orhon Yazıtları)

61 60

62 61

63 62 Kesme İşaretinin Kullanım Alanları: Kesme İşaretinin Kullanım Alanları: 1. Özel adlara getirilen iyelik ve hal eklerini ayırmak için konur: 1. Özel adlara getirilen iyelik ve hal eklerini ayırmak için konur: Örnek: Yunus Emre’yi,Türk’e,Jüpiter’den,Venüs’ü,Türkiye’de,Fatih Sultan Mehmet’e... Örnek: Yunus Emre’yi,Türk’e,Jüpiter’den,Venüs’ü,Türkiye’de,Fatih Sultan Mehmet’e... Ancak aşağıda belirtilen özel adlardan sonra kesme işareti kullanılmaz: Ancak aşağıda belirtilen özel adlardan sonra kesme işareti kullanılmaz: a. Kurum ve kuruluş adları: Örnek: Türk Dil Kurumundan, Türkiye Büyük Millet Meclisine... a. Kurum ve kuruluş adları: Örnek: Türk Dil Kurumundan, Türkiye Büyük Millet Meclisine... b. Akım çağ ve dönem adları: Örnek: Kuruluş Döneminin, Klasik Türk Edebiyatına, Milli Edebiyat Akımının... b. Akım çağ ve dönem adları: Örnek: Kuruluş Döneminin, Klasik Türk Edebiyatına, Milli Edebiyat Akımının... c. Kişi adlarından sonra kullanılan unvanlar: Örnek: Nasrettin Hocada,Enver c. Kişi adlarından sonra kullanılan unvanlar: Örnek: Nasrettin Hocada,Enver Paşanın... Paşanın... d. Ay ve gün adları: Örnek: 29 Ekime...,30 Ağustos Çarşambadan sonra.... d. Ay ve gün adları: Örnek: 29 Ekime...,30 Ağustos Çarşambadan sonra.... e. Deyimlerde geçen özel adlar: Örnek: Allahtan hayırlısı,Allaha emanet... e. Deyimlerde geçen özel adlar: Örnek: Allahtan hayırlısı,Allaha emanet... UYARI: Özel adlar yazıldıkları gibi telaffuz edilmez. UYARI: Özel adlar yazıldıkları gibi telaffuz edilmez. Örnek: Ahmet’i olarak yazılır ama Ahmedi olarak telaffuz edilir. Örnek: Ahmet’i olarak yazılır ama Ahmedi olarak telaffuz edilir.

64 63 UYARI:Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle UYARI:Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dikkat!! Dikkat!! Örnek: Biz Allahü teala için “o” kullandığımızda büyük yazarız. Ama, “O benim babamdır.” Örnek: Biz Allahü teala için “o” kullandığımızda büyük yazarız. Ama, “O benim babamdır.” dediğimizde o cümle başında bulunduğu için büyük harfle başlamıştır. dediğimizde o cümle başında bulunduğu için büyük harfle başlamıştır. 2. Yabancı özel adlardan sonra gelne çokluk ve yapım ekleri kesme işaretiyle 2. Yabancı özel adlardan sonra gelne çokluk ve yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılır: ayrılır: Örnek: Liverpool’ lu,Bordeaux’lu,Nice’ler Örnek: Liverpool’ lu,Bordeaux’lu,Nice’ler UYARI: Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirlen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz,kesme işareti kullanılmaz: UYARI: Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirlen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz,kesme işareti kullanılmaz: Örnek: Ankaralı,Ahmetler,Müslümanlık,Avrupalı... Örnek: Ankaralı,Ahmetler,Müslümanlık,Avrupalı...

65 64 3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur: 3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur: Örnek: BM’de, ABD’de, TV’ye... Örnek: BM’de, ABD’de, TV’ye... UYARI: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu; büyük harflerde yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır: UYARI: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu; büyük harflerde yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır: Örnek: cm’yi, mm’den; BDT’ye, THY’de, TRT’den. Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı halde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde bu okunuş esas alınır: Örnek: cm’yi, mm’den; BDT’ye, THY’de, TRT’den. Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı halde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde bu okunuş esas alınır: Örnek: UNESCO’ya, NATO’dan, BOTAŞ’ın, TEK’de.. Örnek: UNESCO’ya, NATO’dan, BOTAŞ’ın, TEK’de.. UYARI:Sonunda nokta bulunan kısaltmalara üs işaretli kısaltmalar kesme işaretiyle ayrılmaz.Bu tür kısaltmalarda ek noktdan ve üs işaretinden sonra, kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır: UYARI:Sonunda nokta bulunan kısaltmalara üs işaretli kısaltmalar kesme işaretiyle ayrılmaz.Bu tür kısaltmalarda ek noktdan ve üs işaretinden sonra, kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır: Örnek: vb.leri,Alm.dan,No.dan,cm³e,6²den... Örnek: vb.leri,Alm.dan,No.dan,cm³e,6²den...

66 65 4.Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur: 4.Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur: Örnek: 1453 senesi Mayısının 29’uncu günü İstanbul fetih edildi. 2’nci kat,1989’da;9,65’lik... Örnek: 1453 senesi Mayısının 29’uncu günü İstanbul fetih edildi. 2’nci kat,1989’da;9,65’lik... UYARI: Sıra sayıları ekle gösterildiği zaman rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır;ayrıca nokta konmaz: Örnek: 2.’nci değil 2’nci gibi. UYARI: Sıra sayıları ekle gösterildiği zaman rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır;ayrıca nokta konmaz: Örnek: 2.’nci değil 2’nci gibi. UYARI: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir: UYARI: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir: Örnek: 6’şar değil altışar gibi. Örnek: 6’şar değil altışar gibi. 5.Dilimizde kolmak,netmek,neylemek,napmak gibi fiiller yoktur. Ancak konuşmada ve vezin dolayısıyla şiirde bu tür kullanılışlar ortaya çıkabilmektedir.Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasında düştüğünü göstermek için kesme kullanılır: 5.Dilimizde kolmak,netmek,neylemek,napmak gibi fiiller yoktur. Ancak konuşmada ve vezin dolayısıyla şiirde bu tür kullanılışlar ortaya çıkabilmektedir.Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasında düştüğünü göstermek için kesme kullanılır: Örnek: K’oldu, N’oldu? N’etsin? N’eylesin? N’apalım? Örnek: K’oldu, N’oldu? N’etsin? N’eylesin? N’apalım? Bir ok attım karlı dağın ardına Bir ok attım karlı dağın ardına Düştü m’ola sevdiğimin yurduna Düştü m’ola sevdiğimin yurduna İl yanmazken ben yanarım derdine İl yanmazken ben yanarım derdine Engel aramızı açtı n’eyleyelim Engel aramızı açtı n’eyleyelim (Karacaoğlan) (Karacaoğlan)

67 66 6.Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur: 6.Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur: Örnek: A’dan Z’ye kadar, p’nin b’ye dönüşmesi, Türkçede –daş’la yapılmış birçok söz vardır. Örnek: A’dan Z’ye kadar, p’nin b’ye dönüşmesi, Türkçede –daş’la yapılmış birçok söz vardır. 7.Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur: Örnek: Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nin 7.Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur: Örnek: Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nin Ancak, cins isimler için yapılan açıklamalarda yay ayraçtan sonra doğal olarak kesme işaretine gerek yoktur: Ancak, cins isimler için yapılan açıklamalarda yay ayraçtan sonra doğal olarak kesme işaretine gerek yoktur: Örnek: -imek fiili (ek fiil)nin geniş zamanı şahıs ekleriyle çekilir: Örnek: -imek fiili (ek fiil)nin geniş zamanı şahıs ekleriyle çekilir:

68 67

69 68

70 69 + × = % ‘ § ∫ ~ > < Toplama işareti,artı Çarpma işareti,çarpı eşitlik işareti yüzde işareti üs işareti paragraf işareti benzerlik,yaklaşıklık işareti büyüktür;gramerde gelişme işareti küçüktür;gramerde çıkma işareti

71 70 ± → ≡ * *** eksiği veya fazlası bitti devam işareti;gönderme işareti yaklaşıklık kelimeden sonra dipnot işareti; önce farazilik işareti bölüm sonu işareti devam işareti


"Noktalama İşaretleri:Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek,cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek,okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak,sözün." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları