Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 EĞİTİM KONULARI Yangın Kimyası-Temel Kavramlar  Yanma ve yanma bileşenleri  Yanıcı ve yakıcı maddeler  Katı-sıvı-gaz yakıt özellikleri  Yakıcı maddeler(Oksijen-Oksitleyiciler)

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 EĞİTİM KONULARI Yangın Kimyası-Temel Kavramlar  Yanma ve yanma bileşenleri  Yanıcı ve yakıcı maddeler  Katı-sıvı-gaz yakıt özellikleri  Yakıcı maddeler(Oksijen-Oksitleyiciler)"— Sunum transkripti:

1

2 1 EĞİTİM KONULARI Yangın Kimyası-Temel Kavramlar  Yanma ve yanma bileşenleri  Yanıcı ve yakıcı maddeler  Katı-sıvı-gaz yakıt özellikleri  Yakıcı maddeler(Oksijen-Oksitleyiciler)  Isı Transferi  Çeşitleri-yanma aşamaları

3 2 EĞİTİM KONULARI Yangın Kimyası-Temel Kavramlar  Yanma çeşitleri  Yavaş yanma  Kendiliğinden yanma  Hızlı yanma-parlama  Yanma yerlerine göre değerlendirme  Kapalı alan (Kompartıman) yangınları  Açık alan yangınları

4 3 EĞİTİM KONULARI Yangın Kimyası-Temel Kavramlar Tehlikeli Yanma Ürünleri  Yanma sonucu çıkan gazlar  CO 2, CO, SO 2, HN 3, HCN Yangın ve Sebepleri  Genel sebepler  Sabotajlar

5 4  Yangına Müdahale araçları  Araçların çeşitleri avantaj ve dezavantajları  Yangından Korunma  Yangın çıkmasının önlenmesi  Kısa sürede tespit ve müdahale  Yayılmasının önlenmesi  Yangınların Sınıflandırılması  A-B-C-D sınıfı yangın özellikleri  Kimyasal yangınlar EĞİTİM KONULARI

6 5  Yangın Söndürme  Genel söndürme prensipleri  Özel yöntemler  Kimyasal yangınlar  Duman tahliye yöntemleri  Yangın alanına giriş ve rehabilitasyon  Parlama –patlama-Yangın Risk değerlendirmesi- Patlamadan Korunma Dokümanı  Tanımlar-sınıflandırmalar  Parlama-patlamayı önleme  Yangına müdahale ve tahliye kuralları  Altın kurallar  İlgili Mevzuat EĞİTİM KONULARI

7 6

8 7 Hava bir gaz karışımıdır. Bileşiminde şu gazlar bulunmaktadır. Azot % 78,1 Oksijen % 20,9 Argon % 0,93 Karbondioksit % 0,03 Neon % 0,0015 Helyum % 0,0005 Kripton % 0,00011 Ksenon % 0, Bu gazlardan AZOT ve CO 2 söndürücü O 2 yakıcıdır.

9 8 Bir kimyasal olaydır Yanıcı maddelerin belirli bir ısı seviyesinde oksijen (O 2 ) ile birleşmesidir YANMA NEDİR ?

10 9 YANGIN KİMYASI YANMA OLAYININ BİLEŞENLERİ YANICI MADDE ISI / KIVILCIM YANGIN OKSİJEN TUTUŞABİLECEK ORTAM Sürtünme Sıcak yüzeyler Kimyasal reaksiyon Radyasyon Elektrik Elektrostatik akımlar

11 10 Yanıcı maddeler Sıvı MaddelerKatı Maddeler Gaz Maddeler  Belirli bir hacim ve şekle sahip  Moleküller arasında büyük çekim kuvveti var  Tutuşma sıcaklıkları farklı  Kaza ile tutuşması, yanması diğer (sıvı-gaz) maddelere göre daha zor  Belirli bir hacmi vardır ama  Bulundukları kabın şeklini alabilirler  Tutuşma; Buharlarının tutuşması ile olur  Moleküler bağları katılara göre daha zayıftır  Belirli bir hacimleri ve şekilleri yoktur  Atmosferde serbestçe yayılırlar  Moleküller arası bağlar çok zayıftır  Oksijenle karışmaları çok kolay  Diğer maddelere göre çok kolay tutuşurlar  Teorik olarak basınç altında sıvılaştırılabilirler

12 11 YAKICI MADDE OKSİJEN (O 2 )  Havada %21 oranında bulunur  Oksijen oranı yükseldikçe cisimlerin yanıcılığı artar  Oksijen oranının azalması yanıcılığı da azaltır Havadaki oranlar: 21 % Oksijen 78 % Azot 1 % Argon % Karbondioksit

13 12  O 2 hava değildir  O 2 havada doğal olarak bulunur ve yaklaşık oranı %21 dir  O 2 sanayide donma noktasının altında havanın damıtılması ile elde edilir  Saf O 2 yanmaz ve patlamaz  O 2 bir “hızlandırıcı” dır, temas ettiği her şeyin daha sıcak ve hızlı yanmasına neden olur  Havanın buhar yoğunluğu 1.000’dir. O 2 havadan ağırdır (yoğunluğu 1.105). Demek ki eğer bir O 2 silindirinde kaçak varsa, O 2 gazı havada dağılmadan önce yere çökecektir  Atmosferdeki % 30 O 2 maddelerin 8 kat daha hızlı yanmasına ve patlamasına neden olur Oksijen nedir?

14 13 OKSİTLEYİCİ MADDELER (OXIDIZING SUBSTANCES) OKSİTLEYİCİ MADDELER (OXIDIZING AGENT):  Oksijen açığa çıkartmak suretiyle yanmayı kolaylaştırıcı bir ortam meydana getirirler  Bu nedenle yanıcı maddelerin yanına istiflenmemelidirler  Bu sınıfa dahil maddeler:  Nitrat  Suni Gübre  Amonyum Sülfat  Baryum Klorat vb.

15 14 OKSİTLEYİCİ MADDELER (OXIDIZING SUBSTANCES) ORGANİK PEROKSİTLER (ORGANIC PEROXIDE):  Bu sınıfa giren maddeler yanıcı olabilecekleri gibi, patlayıcı da olabilirler Kuru ve serin yerlere konulmalıdır  Bütün peroksitler bu sınıfa dahildir

16 15 ISI VE ISI TRANSFERİ ISI  Cisimlerin sıcaklığının artmasına neden olan fiziksel bir etki ISI TRANSFERİ ÜÇ YOLLA OLUR  Direkt temas (Conduction),  Hava yolu ile (Convection)  Işıma yolu ile (Radiation) yayılır

17 16 RADYASYON (ışıma)

18 17 KONVEKSİYON (Hava)

19 18 KONDÜKSİYON (Temas) Isı köprüsü

20 19 Yanıcı maddeye göre yanmanın aşamaları Yanıcı madde1. Aşama2. Aşama3. Aşama KatıSıvılaşma Buharlaşma veya ayrışma Yanma SıvıBuharlaşmaYanma GazYanma

21 20 BİLEŞENLERDEN BİRİ NOKSAN İSE YANICI MADDE ISI / KIVILCIM YANGIN OKSİJEN TUTUŞABİLECEK ORTAM YANGIN OLMAZ !!!

22 21 1 – YAVAŞ YANMA  Yanıcı maddenin yapısı itibariyle yanıcı buhar veya gaz oluşturmadığı durumlarda  Ortamda bulunan ısının yetersiz kalması hallerinde  Ortamda yeterli oksijen olmadığı durumlarda meydana gelir  Demir, Bakır gibi metallerin oksijenle nemli ortamda birleşmesi “Yavaş yanma” ya örnek olarak gösterilebilir YANMA ÇEŞİTLERİ

23 22 2 – KENDİ KENDİNE YANMA:  Yavaş yanmanın zaman içinde hızlı yanma olayına dönüşmesidir  Özellikle bitkisel kökenli yağlı maddeler hava içindeki oksijenle normal hava ısısında birleşerek çürümeye (oksitlenme) başlarlar  Bu oksitlenme ilerledikçe zaman içerisinde ortamdaki ısı yükselir. Ortamdaki bu ısı alevlenmeye yetecek dereceye ulaştığı zaman kendi kendine yanma olayı gerçekleşir YANMA ÇEŞİTLERİ

24 23 HIZLI YANMA:  Yanmanın bütün belirtileriyle başladığı olaydır.  Burada yanmanın belirtileri olan;  Alev  Isı  Işık  Korlaşma mevcuttur. YANMA ÇEŞİTLERİ PARLAMA:  Kolay alev alabilen (parlayıcı) belli oranda hava ile homojen karışımları çok kolay alev alarak yanmasına neden olurlar. Bu tür yanma olayına PARLAMA denir.

25 24 YANMA YERLERİNE GÖRE YANGINLAR KAPALI ALAN YANGINLARI: (KOMPARTMAN)  Etrafı duvarla çevrili üstü kapatılmış, ve içerisinde sınırlı miktarda hava bulunan yerlerdeki yangınlara kapalı alan yangınları diyebiliriz.  Buralarda meydana gelen yangınların yayılması içeriye taze hava girmesi ile doğru orantılıdır.  İçerideki maddenin yangın kimyası dikkate alınarak yapılmış yerleşimlerde Kapalı Alan bir avantajdır.  Ancak; Çalışma alan ve yöntemlerini yoğun duman ve muhtemel zehirli gazlar sınırlı kılar.

26 25 AÇIK ALAN YANGINLARI  Yanma olayının gerçekleştiği yerin  Hiçbir engelle sınırlanmadığı  Doğrudan atmosfere açık olarak gerçekleşen yangınlardır. Oksijen kısıtlaması olmadığından yangının seyrini tamamen yanıcı madde cinsi ve miktarı ile depolamaya ilişkin diğer özellikler belirler. YANMA YERLERİNE GÖRE YANGINLAR

27 26 YANMA (ÜRÜNLERİ) GAZLARI  Partiküllerden oluşan karışım Partiküllerden oluşan karışım  Duman Duman  Gaz Gaz  Buhar Buhar  Katı Katı  Yanma gazları (CO 2 -CO) Yanma gazları (CO 2 -CO)  Yanıcı madde cinsine göre çıkan gazlar Yanıcı madde cinsine göre çıkan gazlar Solunum havasındaki Karbon monoksit (CO) miktarı % 0,7 iken  Dinlenme halinde bulunan bir kişi 5 saatte  Yürüyen bir kişi 2,5 saatte  Çalışan bir kişi ise 40 dakikada ölmektedir.

28 27 KARBON MONOKSİT  Bütün yanmalarda eğer tam yanma olmazsa (Oksijen azsa) karbon monoksit çıkar.  Karbon monoksit zehirleyici bir gazdır.  Oksijene olan ilgisi hemoglobinden 200 kattan daha fazladır. Kandaki hemoglobini bloke ederek oksijenin hücrelere taşınmasını önler.

29 28 YANMA SONUCU ORTAYA ÇIKAN ZARARLI GAZLARA ÖRNEKLER x1000 M 3 PVC SUNTA KONTRAPLAK POLİPROPİLEN KAĞIT PVC DEN OLUŞAN KÖPÜKLÜ MADDELER LASTİK PETROL 10 kg malzemelerin yanma durumunda ortaya çıkan duman miktarı

30 29 YANMA SONUCU ORTAYA ÇIKAN ZARARLI GAZLARA ÖRNEKLER MADDETOKSİK ÜRÜN Kağıt Pamuk Ağaç Asetaldehit, Formaldehit, Asetik asit, Formik asit Petrol Ürünleri Asetik asit, Formik asit, Kükürt ve Azot oksitleri Polivinilklorür (PVC) Hidroklorik asit, Fosgen, Klorin Poliüretan, Hidrojen siyanür, İzosyanat Melamin reçinelerHidrojen siyanür, Amonyak

31 30 Yanıcı madde cinsine göre çıkan gazlar  SO 2 (kükürt dioksit)  NH 3 (amonyak)  HCN (hidrojen siyanür) YANMA SONUCU ORTAYA ÇIKAN ZARARLI GAZLARA ÖRNEKLER

32 31 AHŞAP KAĞIT PAMUK YANGINLARINDA ZARARLI GAZLAR TEHLİKE SINIRI ZEHİRLEYİCİ ETKİSİ ppmmg/m 3 CO (karbon monoksit)5055 yüksek derecede zehirli CH 2 O (formaldehit)23 HCOOH (formik asit)520son derece zehirli CH 3 OH (metil alkol)20260 CH 3 COOH (asetik asit)1025

33 32 YANMA TOKSİK GAZLARININ BİNA İÇİ DAĞILIMI Yangın başlangıç noktası 2 dk. sonra 4 dk. sonra 6 dk. sonra

34 33 YANGINDAN ZARAR GÖRENLER

35 34 Tehlike doğuran, önü alınamayan veya söndürülemeyen ve sonucunda maddi ve manevi zararlar getiren ateşe yangın denir Katı, sıvı veya gaz halindeki yanıcı maddelerin ısı alarak kontrol dışı yanmasıdır YANGIN TANIMI Kontrol dışı kalmış ateş

36 35  Korunma önlemlerinin alınmaması  Bilgisizlik  İhmal  Kazalar  Sabotaj YANGIN NEDENLERİ

37 36 TÜRKİYE ORTALAMA YANGIN İSTATİSTİKLERİ Sigara / üstüpü 5836 % 42 Elektrik kontağı 3262 % 23 Baca 1121 % 8 LPG 752 % 5,20 Kasıtlı 524 % 3,50 Kıvılcım sıçraması 445 % 3 Elektrik aletleri 398 % 2,60 Yakıtlar 154 % 1 Çocukların neden olduğu 407 % 2,60 Diğerleri 1930 % 14 İSTATİSTİKLERDE YANGIN SEBEPLERİ

38 37 YANGIN AŞAMALARI Isı flash-over 1. Aşama 2. Aşama 3. Aşama Tutuşma sınırı Kıvılcım ve yanıcılar Ortaya çıkmakta olan yangın Tam gelişmiş yangın Zaman

39 38 TutuşturmaÖrnek Yabancı maddelerYabancı bir metal parçasının hızla dönen metal parçalarına çarparak kıvılcım çıkarması Açık alevlerOksi-Asetilen veya elektrik kaynağı ile çalışma, gaz ve diğer yakıt ocakları Sigara ve kibritlerYanıcı maddelerin kullanıldığı veya depolandığı alanlarda tutuşabilen sıvıların yanında oluşabilecek tehlikeler Kendi kendine tutuşma Kanallarda ve bacalarda birikintiler, tutuşma sıcaklığı düşük olan maddelerin depolanması SürtünmeSıcak mil yatağı, hatalı yerleştirme, kırılmış makine parçaları, kötü ayarlar

40 39 TutuşturmaÖrnek Sıcak yüzeylerYanabilen maddelerin fırınlarda sıcak kanal ve bacalardan, elektrik lambaları ve işlenen sıcak metallerden etkilenmesi. Aşırı ısıtılmış maddeler Olağan dışı proses sıcaklıkları, kurutucuların içindeki maddeler, yanıcı sıvıların aşırı ısınması Statik elektrikYanıcı buharların bulunduğu yerlerde tehlikelidir. İçinde sıvı akan borularda ve malzeme silindirlerinde oluşur Elektrik donanımıGenellikle iyi yapılmayan bakım ve onarım, elektrik teçhizatı ve elemanlarının kusurları

41 40  Sıcak yüzeyler  Açık alev  Ateş  Kor  Mekanik kaynaklı kıvılcımlar  Elektrik kaynaklı kıvılcımlar  Elektro statik boşalmalar ETKİLİ ATEŞLEME KAYNAKLARI

42 İletken olmayan bir vasıta ile bir sıvının yüksek hızla bir tanka boşaltılması Sıvının iletken olmayan boruda hızla nakli ELEKTROSTATİK YÜK OLUŞUMU VE BOŞALMASI Yüklenmiş sıvı yüzeyinin iletken bir sivri uca yaklaşması

43 42 Toz malzemenin büyük kap veya silolara doldurulması, bu esnada statik yükle yüklenmiş toz yüzeyine iletken bir kapla (mesela numune almak için) yaklaşılması. Toz malzemenin pnomatik naklinin izole boru içinde yapılması ELEKTROSTATİK YÜK OLUŞUMU VE BOŞALMASI

44 İletken olmayan nakil bant ve kayışlarının hızla dönmesi ELEKTROSTATİK YÜK OLUŞUMU VE BOŞALMASI

45 44  Statik elektrik biriken yerde yeterli iletkenlikte bir toprak bağlantısı varsa, yük tehlikesizce toprağa boşalır.  Topraklama iletkeni yeterli hızla yükü toprağa boşaltmazsa, yük birikimi giderek artar ve yeterli güce ulaştığında kıvılcım atlaması şeklinde boşalma olur. TANK TOPRAKLAMA LEVHASI İLETKEN YETERSİZ TOPRAKLAMA STATİK ELEKTRİĞİN GÜVENLE BOŞALMASI

46 45 A SINIFI YANGINLAR Normal olarak kor şeklinde yanan genellikle organik yapıdaki katı madde yangınlarıdır  Tahta  Kağıt  Kumaş  Kömür  Ot  Odun Bu sınıftaki yangınlar alevli ve korludur YANGIN SINIFLAMASI Su ve benzeri maddelerin soğutucu ve ıslatıcı etkisinden yararlanarak söndürülürler. Öncelikle çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu söndürme cihazları kullanılır.

47 46 Sıvı veya sıvılaşabilen katı madde yangınlarıdır. Özellikle petrol ürünlerinden kaynaklanan yangınlardır.  Sıvı ve katı yağlar  Boyalar  Benzin  Benzol  Diğer Bu tip yangınlar hava(O 2 ) ile temas kesilerek (boğarak) söndürülür Hava(O 2 ) ile teması kesen maddeler;  Köpük ( özellikle bu tip yangınlarda kullanılır )  Kuru kimyevi tozlu  Karbondioksitli CO 2 ‘li söndürme cihazı kullanılır. YANGIN SINIFLAMASI B SINIFI YANGINLAR

48 47 Parlayıcı gazların oluşturduğu yangındır  LPG  Metan  Propan  Diğerler Bu tip yangınları söndürmek üzere;  Kuru Kimyevi Toz (KKT)  Karbondioksit CO 2 ‘li söndürme cihazları kullanılır. YANGIN SINIFLAMASI C SINIFI YANGINLAR

49 48 Yanabilen metallerin yangınlarıdır.  Alüminyum  Lityum  Magnezyum  Titanyum  Diğer Temel özellikleri korlu, alevsiz ve yüksek sıcaklıkta yanmalarıdır. D sınıfı yangınlarının çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru metal tozlu söndürme cihazı kullanılır. YANGIN SINIFLAMASI D SINIFI YANGINLAR

50 49 E SINIFI YANGINLAR: Elektrik yangınlarıdır. Enerji kaynağına bağlı durumdaki elektrik tesisatının ve elektrikli cihazların yangınlarıdır. Kesinlikle su kullanılmaz. F SINIFI YANGINLAR: Bitkisel ve hayvansal pişirme yağlarının yangınlarıdır.

51 50 Ayrıca, sanayide;  Jet yangınları  Havuz yangınları  Bleve Olarak adlandırılan yangınlar da vardır Jet yangını: İnce Uzun Alevle Yanar ve Gaz Borusu Kaçaklarının Tutuşmasında Görülür Havuz yangını: Ham Petrolün Tanktan Sızması ve Tutuşmasında görülür YANGIN SINIFLAMASI

52 51 YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI SUKÖPÜKCO2 KURU KİM. TOZ ?

53 52  Bir yangını kontrol altına alma veya söndürme amacıyla kullanılan her türlü malzeme, araç ve gereçleridir  Su  Kuru kimyevi toz (KKT)  CO 2  Köpük  Diğer söndürücü gazlar  Arazöz  Yangın hidrantları  Yangın söndürme tüpleri  Özel yapılmış sabit yangın söndürme sistemleri vb … YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI

54 53 SU Diğer yangın söndürücülerden daha ucuz ve daha kolay temin edilebilir. Özellikle A tipi yangınlarda kullanılır. Bir yangının genişlemesini önlemekle birlikte yangına yakın bulunan yanıcı ve patlayıcı maddelerin depo edildikleri yerleri soğutmak amacıyla kullanılır. YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI

55 54 Suyun avantajları  Depolanması kolaydır  Buhar haline geçmek için 593 CAL. Isı alması nedeniyle yanıcı maddelerin ısısını tutuşma sıcaklığı altına düşürür  Buhar haline geçerken hacmi 1,7 kez genişlediğinden yangın için gerekli olan oksijenin (hava) önünü buhar olarak keser ve boğma etkisi yapar  Yanabilen cisimleri ıslatır ve tutuşma sıcaklığının altında kalmasını sağlar YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI

56 55 Suyun dezavantajları  Elektrik akımını iletmesi  Bazı kimyasal maddelerle reaksiyona girmesi ve yanıcı hidrojen (H) gazı çıkarması (Na, Mg)  Yüzey gerilimi yüksek olduğundan yanan maddelere etkimesi yavaştır YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI

57 56 KURU KİMYASAL TOZ  Temel söndürme maddesi Amonyum fosfattır  B ve C yangınlarında olduğu kadar A Sınıfı yangınlarda da etkindir Avantajları  Geniş kullanım alanı, etkin söndürme gücü, kolay kullanımı, emniyetli aksesuarlarla donatılmış olması ve rahat taşınması Dezavantajları  Püskürtme sırasında görüşü bozması, nefes almayı güçleştirmesi, elektrik yangınlarında etkili olurken elektrik bağlantı ve donanımına zarar vermesi YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI

58 57 KARBONDİOKSİT (CO 2 ) YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI Avantajları  Cihazlarda basınç altında saf Karbondioksit gazı (CO 2 ) bulunur  Yanmaması  Pek çok madde ile reaksiyona girmemesi  Havadan 1,5 defa ağır olması Dezavantajları  Yanabilen sıvı yangınları ve elektrikli malzeme yangınlarında etkilidir  Boğucu etkiye sahip olduğundan insanların bulunduğu yerlerde kullanılmaması önerilir

59 58 KÖPÜK Yanabilen sıvıların yüzeyini genişçe kaplaması nedeniyle sıvı yangınları için en iyi söndürücüdür Yangın yüzeyini sararak oksijenle teması keser Yangın sırasında sıçrayan küçük parçalar köpük sayesinde etkisini yitirir Kimyasal ve mekanik olarak 2 türü vardır Kimyasal köpük: Alüminyum sülfat ve sodyum bikarbonatın sudaki reaksiyonu ile meydana getirilir. Kararlı ve ısıya dayanıklıdır, çok yoğun olduğu için yavaş hareket eder Mekanik köpük: Protein esaslı veya sentetik olabilir. Köpük, yüzeyi kapladığından buhar çıkmasına engel olur. İletken olduğundan elektrik yangınlarında kullanılması önerilmez YANGINA MÜDAHALE ARAÇLARI

60 59 Yanıcı ve köz oluşturucu yanıcılar Kağıt, Odun, Tekstil, Atıklar Çok maksatlı kuru kimyevi toz Su Yanıcı sıvılar Yanıcı gazlar Yanıcı metaller ve alaşımlar MateryallerSöndürücüler Alkol, Benzin, Boya, Yağ Butan, Propan Kuru kimyevi toz Karbondioksit Kuru kimyevi toz Köpük Karbondioksit Sınıflar Metal yangını - Söndürücü Tozları Magnezyum, Aluminyum, Titan

61 60 Yangın Sınıfları: Etkisi Yangını boğar Yangının genişleme aksiyonunu daraltır Hacim Püskürme süresi 6 kg 20 sn. Avantajı A, B ve C - sınıfı yangınları söndürür Solunum yollarını tahriş eder Büyük kirlilik bırakır Dezavantajı ABC – TOZ – SÖNDÜRÜCÜLERİ

62 61 KÖPÜK – SÖNDÜRÜCÜLERİ Yangını boğar ve soğutur C – Sınıfı – Yangın söndürmede kullanılamaz Köpük toz söndürücüsüne kıyasla daha az kirlilik bırakır 9 sn. daha uzun püskürebilir Hacim Püskürme süresi 6 lt. 29 sn. Yangın Sınıfları: Etkisi Avantajı Dezavantajı

63 62 SU – SÖNDÜRÜCÜLERİ Yangın Sınıfları: Hacim Püskürme süresi Etkisi Avantajı Dezavantajı Yangını soğutur Elektrik akımlarını iletir Diğer söndürücülerle kıyasla daha az kirlilik bırakır 6 lt. 33 sn.

64 63 KARBONDİOKSİT – SÖNDÜRÜCÜLERİ (CO 2 ) Yangın Sınıfları: Hacim Püskürme süresi Etkisi Avantajı Dezavantajı Yangını boğar Gazımsı söndürücü; havadaki oksijeni azaltır Oksijeni azaltır Tüp boğazında ısı (–) 40 derece ve daha soğuk olabilir Hiç kirlilik bırakmaz; Bilgisayar ve steril odalarda kullanılabilir 5 kg 13,5 sn.

65 64 Acil Durum Tahliye Planlarını genelde giriş ve çıkışlarda bulabilirsiniz. ACİL DURUM TAHLİYE PLANI

66 65 TEHLİKELİ MADDE YANGINLA MÜCADELE

67 YANGIN ÇIKMASININ ÖNLENMESİ 2 - YANGININ KISA SÜREDE TESPİTİ 3 - YANGININ YAYILMASININ ÖNLENMESİ 4 - YANGININ SÖNDÜRÜLMESİ 5 - YANGIN SIRASINDA TAHLİYE YANGINLA MÜCADELE

68 67 FERMAN İSTANBUL KADISINA HÜKÜM Kİ, İstanbul arada sırada yangınsız olmuyor. Yangını çıkar çıkmaz önlemek için ne gerekirse her şeyden mühimdir. İstanbul ahalisinden herkes evinin damına kadar ulaşacak bir merdiven bulunduracaktır.Yine herkes evinde bir büyük fıçı dolusu su bulunduracaktır. Bir yerde yangın çıktığı gibi, oradan kimse kaçmayacaktır. Herkes adamları ve komşuları ile, yeniçeriler ve sair halk yetişinceye kadar yangın söndürmeye çalışacaklardır. Her iki üç ayda bir, bilhassa yangın tehlikesine fazla maruz bulunan yerler teftiş edilecektir. Evlerinde merdivenleri ve su dolu fıçıları bulunmayanlar tutulup subaşıya teslim edilecektir, ve cezaya çarptırılacaktır. 12 Mart 1579 III. MURAT PADİŞAH

69 YANGIN ÇIKMASININ ÖNLENMESİ Yangınla mücadelenin en etkin ve güvenilir yolu yangını başlatmamaktır A - Isı Kaynağının Kontrolü: Çıplak alev, yanan sigara, soba, buhar boruları, elektrik ark ve kıvılcımları, güneş ışığı, sürtünmeden doğan kıvılcım, parlama- patlama olayları, egzotermik reaksiyonlar B - Yanıcı Madde Kontrolü: Yanıcı madde kullanılıyorsa, birimde günlük ihtiyaca yetecek kadar bulundurma... C - Oksijen Kontrolü: Parlayıcı, patlayıcı sıvıların asal gazla pompalanması, yanıcı maddelerin nitratlar, peroksitler, kloratlar, perkloratların yanında bulundurulmaması.... YANGINLA MÜCADELE

70 YANGININ KISA SÜREDE TESPİT EDİLMESİ ALARM SİSTEMLERİ ve GÖZETLEME PERSONELİ: Yangın çıkması durumunda en önemli husus, yangının çok kısa zamanda tespit edilmesidir. Risk unsuru olan işletmelerde yangın çıktığını haber veren alarm sistemleri olmalıdır. ALARM SİSTEMLERİ ORTAM ISISININ HANGİ ORANDA YÜKSELDİĞİNİ SAPTAR BELLİ BİR NOKTAYA VARAN SICAKLIK DERECESİNDE ALARM SESİNİ DEVREYE SOKAR BAZI DURUMLARDA HER İKİSİ BİRLEŞTİRİLMİ ŞTİR YANGINLA MÜCADELE

71 YANGININ YAYILMASININ ÖNLENMESİ Yangın tespit edildikten sonra ilk amaç, yangını mümkün olduğu kadar dar bir bölgeye hapsetmektir.  Isının ne şekilde yayıldığının bilinmesi gerekir. Isı; iletim (kondüksiyon), intikal (konveksiyon) ve ışıma (radyasyon) yolu ile yayılır.  Isının katı maddelerle nakline İLETİM, sıvı ya da gazlarla nakline İNTİKAL, ısı dalgalarıyla nakline IŞIMA denir.  Yangın yayılmasında en büyük rolü İNTİKAL (konveksiyon) oynar.  Yayılmayı önlemek üzere yangın duvarları, yanmaz malzemeden kapılar, uygun pencere camları..... YANGINLA MÜCADELE

72 71 KONDÜKSİYON (İLETİM) YOLU İLE ISININ YAYILMASI Yangın potansiyeli yüksek olan alanlar ısı iletimi düşük bölmelerle ayrılarak sınırlandırılabilir

73 72 Çelik konstrüksiyon 700 °C sıcaklıkta 0,1 m esnemektedir. YANGIN – YAPILARDA

74 73 KONVEKSİYON (İNTİKAL) YOLU İLE ISI YAYILMASI ISININ HAVA İLE YAYILMASI KORİDORLAR SINIRLANARAK ÖNLENEBİLİR

75 74 DUMAN KONTROLÜ VE TAHLİYESİ (I) Şekil 1: Yangın meydana geldi ve yukarı doğru yayılıyor

76 75 Şekil 2: Duman ve alevler çıkış noktası bulamadı ve bina içine dağıldı DUMAN KONTROLÜ VE TAHLİYESİ (II)

77 76 Şekil 3: Duman tahliye sistemi olmadığı için bina enkaza dönüştü DUMAN KONTROLÜ VE TAHLİYESİ (III)

78 77 Şekil 4: Binada dikey yangın bölmesi var. Yangını kısa süre için durdurdu. DUMAN KONTROLÜ VE TAHLİYESİ (IV)

79 78 Şekil 5: Binada duman tahliye sistemi yapıldı yangın sadece çıktığı noktada tutuluyor ve yayılma yok, müdahale ve kaçış rahat yapılabilir. DUMAN KONTROLÜ VE TAHLİYESİ (V)

80 79 IŞIMA (Radyasyon) YOLU İLE ISININ YAYILMASI YANICI MADDE GÜNEŞ

81 80 A -YANAN CİSMİ SOĞUTMAK:  Su ile Soğutma: A sınıfı Yangınlarda Su, B Sınıfı Yangınlarda Su Sisi Kullanılır.  CO 2 ile Soğutma: B sınıfı ve C sınıfı yangınlarda mayi CO 2 kullanılır. YANGIN SÖNDÜRME PRENSİPLERİ

82 81  B - YANAN CİSMİN OKSİJENİNİ KESMEK:  KURU SÖNDÜRME : Yanan cismin üzerine halı, toprak vs. atarak söndürmektir.  KÖPÜKLE SÖNDÜRME: Yanan cismin üzerine toz veya sıvı köpük sıkılarak yapılan söndürmedir.  SU İLE SÖNDÜRME: Yanan cismin üzerine su sıkılarak oksijen kesilir.  ALEVİ BOĞAN GAZ İLE SÖNDÜRME: NH 3 - Cl 2 -N 2 - CO 2 gibi yanıcı ve yakıcı olmayan gazlar kullanılarak yanan cismin O 2 ile teması kesilir.  KİMYEVİ SIVILARLA SÖNDÜRME: Karbontetraklorür, metilbromür kullanılarak çıkan boğucu gazla ateş söndürülür. YANGIN SÖNDÜRME PRENSİPLERİ

83 82 C-YANICI MADDEYİ YOK ETMEK:  Kağıt, tahta, kırpıntı, talaş, kimyevi maddeler gibi yanıcı maddelerin giderilmesi veya kontrol altına alınması gereklidir.  Yanıcı maddelerin yangından uzaklaştırılması çoğu kez zor ya da imkansızdır. Ancak bazı hallerde parlayıcı maddeleri yangın sahasından uzaklaştırabilmek, hiç değilse ilişiği kesebilmektedir. ÖRNEK: Bir yangın sahasını besleyen veya tam yangının içinde bulunan akaryakıt iletim boru vanalarının kapatılması, yanmakta devam eden alt kısmından akaryakıtın güvenli bir yere iletilerek yangınla ilişkisinin kesilmesi… YANGIN SÖNDÜRME PRENSİPLERİ

84 83 Düşünerek davranın!! Kendi sağlığınız ve güvenliğiniz önceliklidir!! DOĞRU SÖNDÜRME FAALİYETLERİ

85 84 Yangını rüzgarı arkanıza alarak söndürünüz Yüzey yangınlarını önden başlayarak söndürünüz DOĞRU SÖNDÜRME FAALİYETLERİ

86 85 Dikkat: Damlar ve akar yangınları yukarıdan aşağıya doğru söndürünüz Fazla söndürücü olduğunda, hepsini birden kullanınız – sırayla değil! DOĞRU SÖNDÜRME FAALİYETLERİ

87 86 Tekrar alevlenmesine karşı dikkatli olunuz!!! Kullanılmış söndürücüleri yerlerine bırakmayınız!!! Bunları tekrar doldurulmak üzere görevlilere teslim ediniz. DOĞRU SÖNDÜRME FAALİYETLERİ

88 87 YANGIN TÜPÜ KULLANIMINDAN SONRA Tüpleri geri asmayınız !!! Yeniden doldurulması gerekmektedir !!!

89 88 Yangın alarm sistemi;  Yangın algılama  Alarm verme  Kontrol ve haberleşme fonksiyonlarını içeren komple sistemdir. Yangın alarm sisteminin beslemesi, sadece yangın alarm sistemini besleyen bir otomatik sigorta üzerinden ve eğer binada mevcut ise jeneratör ya da kesintisiz güç kaynağı gibi bir ikincil besleme kaynağından yapılacaktır. KAPALI ALANLARDA MODERN YANGIN ALGILAMA SİSTEMLERİ VE ÖZELLİKLERİ

90 89 Bir bina ya da yapıda 98. maddede belirtildiği şekilde bir gazlı söndürme sistemi kurulduğu taktirde söndürme sisteminin alarm ve arıza çıkışları yangın alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel göstergelerle izleneceklerdir. GAZLI ALGILAMA SÖNDÜRME SİSTEMLERİ VE ÇIKIŞLAR

91 90 SPRİNKLER SİSTEMLERİ Aşağıda belirtilen yerler tam veya kısmi otomatik sprinkler sistemi ile korunmak zorundadır.  Büro ve konut haricindeki bütün yüksek binalar  Yapı yüksekliği m'den fazla olan büro binaları  Yapı yüksekliği m'yi geçen apartmanlar,  Araç kapasitesi 20 den fazla olan veya birden fazla bodrum katı kullanan kapalı otoparklarda,  Yatak sayısı 200'ü geçen otel, pansiyon ve misafirhanelerde  Toplam kullanım alanı 2000 m 2 nin üzerinde olan katlı mağazalar, alışveriş, ticaret, eğlence ve toplanma yerleri otomatik sprinkler sistemi ile korunacaktır.

92 91 PARLAMA-PATLAMA-YANGIN RİSKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI

93 92 Güvenlik tedbirlerini bilmek ve uygulamak Bilgileri tazelemek ve tamamlamak Teknik açıdan tedbirler Kişisel açıdan tedbirler Organizasyonel tedbirler Kazasız çalışma ! EĞİTİMİN AMAÇLARI Tehlikeleri görmek

94 93 Yanıcı madde Oksijen Isı/Kıvılcım Soru: Bir katı maddenin yanabilmesi için neler gerekli ANA BİLGİLER Yangının oluşabilmesi için her üç şartın mevcut olması gerekir. Biri yoksa yangın oluşamaz !

95 94 Bir katı maddenin yüzeyi ne kadar büyükse, o kadar az tutuşturma enerjisi (ısısı) gerekir, o kadar hızlı yanar. Mesela AğaçTalaş Kağıt balyalarıKonfeti Soru: Katı maddeler en iyi ne zaman yanar ANA BİLGİLER

96 95 1. Sıvının hemen üzerinde oluşan gaz yanar. 2. Yeterince yanıcı gazların oluşabilmesi için, sıvı alevlenme derecesinin üzerinde ısıtılmış olmalı. Mesela Mum Çok soğuk havalarda motorların çalışmaması 3. Bunlar sadece yanıcı sıvılar için geçerlidir. Soru: Sıvılar yanar mı ANA BİLGİLER

97 96 Her dört şartın mevcut olması gerekli. Bir tanesi eksikse, gaz yanmaz. Hava/Oksijen O2O2 Soru: Gazların tutuşması için neler gerekli Yanıcı gaz Kıvılcım kaynağı/enerji Bileşim Soru: Her Hava/Gaz bileşimi yanar mı ANA BİLGİLER

98 97 Patlayıcı ortam: Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışımıdır. Soru: Patlayıcı ortam ne demektir Detonasyon Hızı: Patlama basıncının yayılma hızı. Tahrip Gücü: Patlayıcı maddenin konsantrasyonu, parlama sonucu ortaya çıkardığı enerji ve detonasyon hızının oluşturduğu güç. ANA BİLGİLER

99 98 Alt Yanma Sınırı (AYS) ve Üst yanma Sınırı (ÜYS) Soru: Bu terimler ne anlama geliyor Aşağıdaki terimleri bir yerlerde duymuşsunuzdur: ANA BİLGİLER

100 99 Alt Yanma Sınırı Buhar tabakasının parlayabilmesi için hava ile oranı bakımından olması gereken en düşük miktar. Alt Yanma Sınırı’nın altındaki durumlara cılız bileşim denilebilir. Burada; havada yanıcı gaz miktarı çok azdır. ANA BİLGİLER

101 100 Buhar tabakasının parlayabilmesi için hava ile oranı bakımından olması gereken en yüksek miktar. Üst Yanma Sınırı’nın üstündeki durumlara besili bileşim denilebilir. Burada; havada yoğun yanıcı gaz miktarı bulunmaktadır. Üst Yanma Sınırı ANA BİLGİLER

102 101 AYS ve ÜYS’nin arasındaki alana Patlayıcı alan denir. Tutuşma reaksiyonu, yanıcı madde karışımının patlayıcı alanın içinde bulunduğu zaman, meydana gelir. Gazların patlayıcı alanlarına göre örnekler: Hidrojen:havada % 4 - % 77 Propan:havada % 1,7 - % 10,6 Soru: Patlayıcı alan nerededir ANA BİLGİLER

103 102 Yanıcı madde karışımının (sıvının) belirli bir ısıdan sonra buhar halini alarak AYS’ye ulaşmasına tutuşma noktası denir. Soru: Tutuşma noktası nedir ANA BİLGİLER

104 103 cılız bileşim besili bileşim Patlayıcı Alan Tutuşma Noktası Özet olarak ANA BİLGİLER

105 104 Patlayıcı ortam; yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışımıdır. Bu arada yanıcı maddeler:  Gaz  Buhar  Sis  Toz Patlayıcı ortam  sistemle veya  aksaklıkla ilgili oluşabilir. Soru: Patlayıcı ortam neydi ANA BİLGİLER

106 105 Tehlikeli bölgelerin sınıflandırılması: Bölge (Zone) Yanıcı Madde Hangi süreler içinde patlayıcı ortam oluşmakta ? 0 20 Gaz, Buhar, Sis Toz Sürekli, sık sık uzun süre (> 1000 h/a) Ara sıra normal çalışma koşullarında (10 h/a ile 1000 h/a arası) Normal çalışma koşullarında oluşması beklenmeyen; sapmalarda çok kısa bir süre (< 10 h/a) Gaz, Buhar, Sis Toz ANA BİLGİLER

107 106 Tehlike Sembolleri Yasaklar Ateş, Açık Işık ve Sigara içmek yasaktır. İkaz İşaretleri TEHLİKELERİ ALGILAMAK Soru: Patlayıcı ortam oluşma tehlikesi nasıl anlaşılır Patlayıcı Yüksek Alevlenici Alevlenici

108 107 Şimşek Kıvılcım Elektrostatik Elektromanyetik Dalgalar Işın, Radyasyon Soru: Elektriksel kıvılcım kaynaklarının hangilerini tanıyorsunuz TEHLİKELERİ ALGILAMAK

109 108 Ultrason Ateş Sıcak Yüzeyler Mekanik oluşan Kıvılcım Optik Işınlar Kimyasal Kıvılcım kaynakları Soru: Elektriksel olmayan kıvılcım kaynaklarının hangilerini tanıyorsunuz Nitrogliserin TEHLİKELERİ ALGILAMAK

110 109 Çekiç Cep telefonları Toz bulutlarıyla pillerin oluşturduğu kısa devre Solvente bulanmış bezler Güneş Işını Lazer Soru: Lütfen birkaç tane kıvılcım kaynağı tanımlayınız. Hangilerini tanıyorsunuz TEHLİKELERİ ALGILAMAK

111 110 Ateş, Çakmak, Kibrit Giysi değişiminde oluşan elektrostatik yükleme Matkap Meşale Sigara Kaynak Lehim Soru: Lütfen birkaç tane kıvılcım kaynağı tanımlayınız. Hangilerini tanıyorsunuz TEHLİKELERİ ALGILAMAK

112 111 İş ekipmanları Ateşleme vs.. Ampul Soru: Lütfen birkaç tane kıvılcım kaynağı tanımlayınız. Hangilerini tanıyorsunuz TEHLİKELERİ ALGILAMAK

113 112 Yanıcı Madde/Hava Bileşimi A Kıvılcım Kaynağı B Olay C + GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

114 113 A – Temel Önlemler (Yanıcı Madde/Hava Bileşimi) Maddelerde doğru seçim Tozsuz ürün tercihi (msl.: Macun) Tinerlerde vs. Tutuşma Noktasına dikkat edin- (Tutuşma Noktası çevre ısısından yüksek olmalı !) Yanıcı olmayan ürünleri kullanın – Yüksek alevlenici veya alevlenici ürünlerden feragat edin (olabildiğince) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

115 114 Yoğunlaşmayı değiştirme Havadaki yoğunlaşmayı AYS’nin altında tutma (havalandırma yöntemleri: yoğunluğun oluştuğu yerlerde emici aspiratörler) Toz birikintilerinin tozumamaları için düzenli temizliği Toz birikintisi oluşumunun önlenmesi (duvarlar pürüzsüz olmalı; asgari yatay yüzey kullanımı) A – Temel Önlemler (Yanıcı Madde/Hava Bileşimi) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

116 115 Çalışma ortamının üretim şartlarına uygunluğu Tutuşma noktasına dikkat edin (yüksek tutuşma noktasına sahip sıvı kullanımı) Sistemdeki alçak basınç, kontrolsüz madde yayılımını engeller A – Temel Önlemler (Yanıcı Madde/Hava Bileşimi) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

117 116 Yapıcı Önlemler Buhar emiş sistemi kullanımı (Akaryakıt Nakliye Taşıtları, Dolum Tesislerinde, Petrol İstasyonlarında vs.) Bir kaçak esnasında ne kadar çabuk bir seyrelme oluşursa, o kadar iyi olur Öncelikli olarak kapalı sistemler tercih edilmeli A – Temel Önlemler (Yanıcı Madde/Hava Bileşimi) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

118 117 EX-Proof’lu malzeme kullanımı Malzeme kategorisi * Güvenlik için talepler *) Malzeme grubu I = Yeraltı Madencilik; II = diğer 0 20 II 1G II 1D Ara sıra oluşan arızalarda bile çalışmalı Normal çalışma şartlarında kullanılan malzeme kıvılcım kaynağı olmamalı 2 22 II 3G II 3D 1 21 II 2G II 2D B – İkincil Önlemler (Kıvılcım Kaynakları) Bölge (Zone) Sık sık oluşan arızalarda çalışmalı 94/9/EC (ATEX 95) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

119 118 EX-Proof’lu malzeme kullanımı CE - İşareti Malzeme kategorisi (msl.: II 1G : patlayıcı ortam oluşma tehlikesi olan bölgeler için (Bölge 0 ila 2 arası) Kıvılcım önleme türü (msl.: basınca dayanıklı kapsülleme d ) Isı Sınıfları (msl.: T4, tutuşma derecesi 135 °C, azami yüzey ısısı = 135 °C) Parlama, Patlama ortak İşareti B – İkincil Önlemler (Kıvılcım Kaynakları) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

120 119 EX-Proof’lu malzeme kullanımı (Kapsüllemenin türleri) o – Yağ kapsülleme p – Yüksek basınç kapsülleme q – Kum kapsülleme d – Basınca dayanıklı kapsülleme e – Artırılmış Güvenlik i – Kendi Güvenliği m – Döküm kapsülleme B – İkincil Önlemler (Kıvılcım Kaynakları) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

121 120 T °C Tutuşma Derecesi = Azami Yüzey Isısı T °C Tutuşma Derecesi = Azami Yüzey Isısı T °C Tutuşma Derecesi = Azami Yüzey Isısı T °C Tutuşma Derecesi = Azami Yüzey Isısı T °C Tutuşma Derecesi = Azami Yüzey Isısı T °C Tutuşma Derecesi = Azami Yüzey Isısı B – İkincil Önlemler (Kıvılcım Kaynakları) EX-Proof’lu malzeme kullanımı (Isı Sınıfları) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

122 121 Notebook, Organizer, Pocket-PC Duvar Saatleri Ses kayıt cihazı Forklift (Cep) Telefon Scanner El feneri B – İkincil Önlemler (EX-Proof’lu Cihazlar) Soru: Hangi EX-Proof’lu cihazları tanıyorsunuz GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

123 122 Özel çalışma izinleri (oluşabilecek patlama ortamlarındaki çalışmalarda önlemlerin önceden kararlaştırılması, Taşeronların bilgilendirilmesi vs.) İşaretlendirme Giriş Kuralları (Yetkisizler Giremez) Çalışanlara Eğitim, Seminer B – İkincil Önlemler (Organizasyonel Önlemler) Soru: Hangi Organizasyonel Önlemleri tanıyorsunuz GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

124 123 Sıvıların veya tozların boşaltılması esnasında Önlemler: Topraklama B – İkincil Önlemler (Elektrostatik) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

125 124 Çıkışlara götüren en kısa kaçış uzaklıkları 10 m’ dir ( Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Madde 32 ). Yangından korunma C – Üçüncül Önlemler (Tesirleri Azaltmak) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

126 125 Yapılarda patlama esnasında ortaya çıkan basınç gücünü emici veya azaltıcı önlemler almak (Pencereler, Kapılar, Duvarlar, Tavanlar vs.) C – Üçüncül Önlemler (Tesirleri Azaltmak) GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

127 126 Verilen tüm talimatlara ve içindeki güvenlik önlemlerine riayet edilmesi Yasaklara riayet (Sigara içme, elektronik cihaz kullanımı, cep telefonu yasakları vs.) Kıvılcım kaynaklarını ortadan kaldırmak, oluşmasını önlemek ÇALIŞANLARDAN BEKLENTİLER

128 127 Sadece çalışma bölgesi (zone) belirlenmiş ve çalıştırılmasına izin verilmiş ekipmanları kullanınız Bozuk cihazları haber veriniz ve ehliyetli kişi tarafından tamir ettiriniz Basınçlı kapların yakınında ateş oluştuğunda: su ile soğutma yöntemi uygulanmalı ÇALIŞANLARDAN BEKLENTİLER

129 128 PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI HAZIRLAMA ………………

130 129 PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI HAZIRLAMA

131 130 PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI HAZIRLAMA

132 131 PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI HAZIRLAMA

133 132 PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI HAZIRLAMA

134 133 PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI HAZIRLAMA

135 134 YANGINLARIN ÇEVRESEL ETKİLERİ

136 135 YANMA; Yanıcı madde ile yakıcı madde (oksijen)nin belirli bir ısı seviyesinde meydana getirdiği bir kimyasal reaksiyondur. Tüm kimyasal reaksiyonlarda olduğu gibi yanma olayında da reaksiyona giren maddelere bağlı olarak reaksiyon sonucu bazı maddeler ortaya çıkar Yanma genel olarak oksijen (yakıcı) ve Hidrokarbonlar (Yanıcı) arasında meydana geldiğinde; O 2 +HC = H 2 O+CO 2 Reaksiyonu gereği su buharı ve Karbondioksit oluşur. Aşırı Karbondioksit oluşumu sera etkisinin ana sebebidir. Diğer yandan yanıcı maddenin cinsine göre bir çok zararlı kimyasalın oluşması söz konusudur. Bunların en yaygın olanları asidik özelliğe sahip olan NOx ve SOx buharlarıdır. Bu buharlar havanın nemi ile asidik bileşik oluştururlar ve yer altı sularına karışırlar.

137 136 MADDE ÇIKAN TOKSİK ÜRÜN Kağıt, Pamuk, Ağaç Asetaldehit, formaldehit, asetik asit, formik asit Petrol Ürünleri Asetikasit, formik asit, kükürt ve azot oksitleri Plivinilklorür (PVC) Hidroklorik asit, fosgen, klorin Poliüretan Hidrojen siyanür, izosyanat Melamin reçineler Hidrojen siyanür, Amonyak YANMA SONUCU ORTAYA ÇIKAN ZARARLI GAZLARA ÖRNEKLER

138 137 Yanıcı madde cinsine göre çıkan gazlar SO 2 (kükürt dioksit) NH 3 (amonyak) HCN (hidrojen siyanür) YANMA SONUCU ORTAYA ÇIKAN ZARARLI GAZLARA ÖRNEKLER

139 138 AHŞAP KAĞIT PAMUK YANGINLARINDA ZARARLI GAZLAR TEHLİKE SINIRI ZEHİRLEYİCİ ETKİSİ ppmmg/m 3 CO (karbonmonoksit)5055yüksek derecede zehirli CH2O (formaldehit)23 HCOOH (formik asit)520son derece zehirli CH3OH (metil alkol)20260 CH3COOH (asetik asit)1025

140 139 NOx KAYNAKLARI; Kömür, petrol gibi fosil yakıtların yakılması ve orman yangınları, araçların egzos boruları, fabrika bacaları, azot oksitleri oluşturur. NO yer seviyesinde Ozonla birleşir NO 2 oluşturur. NO + O NO 2 + O 2 (s) (g) NO tekrar soluduğumuz hava oksijeni ile O 3 yapar NO 2 +Güneş ışığı NO + O O + O O 3 (g) (g) Yer seviyesindeki ve stratosferdeki koruyucu ozon tabakasından farklı olan bu ozon zararlıdır. NO bu ozonla tekrar NO + O NO 2 + O 2 yi oluşturur. + - NO 2 + H 2 O H + NO 3 nitratı oluşturur. (s) (s) Daha sonra ; + NO 3 +H 2 O HNO 3 + H oluşturur ve asit yağmuruna dönüşür.

141 140 Asit yağmurları canlılara ve bitki örtüsüne zararlıdır. Toprakta normalde çözünür olmayan mineralleri ve bileşikleri çözerek, çözünmüş tuzlar ve aliminyum tuzlarının bitki köklerini çürütmesini sağlar. Nox ler solunduğunda akciğerlerde aside dönüşür ve insanlara doğrudan zarar verebilir. Bu şekilde asitli olan sular bebeklerde mavi bebek hastalığı denen hastalığa sebep olur. NO sürekli alındığında, kanser, şeker hastalığı ve sinir hücresi tahribatına yol açabilir. Tıpta NO, enfekte edilmiş ve kanser olabilecek hücreleri parçalamakta makrofaj hücreler tarafından kullanılır. Kan damarlarının iç cidarlarındaki hücreler tarafından NO salgılanarak damarların gevşemesi ve tansiyonun düzenlenmesine yardımcı olunur.

142 141 Yangın Detektörler tarafından fark etme Çalışan tarafından fark etme Emir-Komuta „İtfaiye“ İtfaiyeye kılavuzluk Otomatik İtfaiyeye bildirim Son Muhbire basınız İtfaiye (Tel ) İlk MüdahaleToplanma alanına gidiniz İnsan Hayatı Her Zaman Yangın’a Müdahale’den Önceliklidir! ACİL DURUM ZİNCİRİ (YANGIN)

143 142 S ö nd ü rme Ekibi, → Yangına karşı pratik m ü dahale eğitimi almış personelden oluşan ekip Kurtarma Ekibi, → Yangın esnasında tehlikede bulunanları tahliye eden ekip Koruma Ekibi, → Yangın esnasında ö nemli dok ü manları ve eşyaları korumakla g ö revli ekip İlkyardım Ekibi → İlkyardım eğitimi almış iş kazalarında ve acil durumlarda ilk m ü dahaleyi ger ç ekleştiren ekip EKİPLERİN OLUŞTURULMASI

144 143 Madde Ekiplerin g ö revleri aşağıda belirtilmiştir. a) S ö nd ü rme Ekibi: Binada ç ıkacak yangına derhal m ü dahale ederek s ö nd ü rmek ve/veya genişlemesine mani olmak, b) Kurtarma Ekibi: Yangın vukuunda can ve mal kurtarma işlerini y ü r ü tmek, c) Koruma Ekibi: Kurtarma ekibince kurtarılan eşya ve evrakı korumak, yangın nedeniyle ortaya ç ıkması muhtemel panik ve kargaşayı ö nlemek, d) İlk Yardım Ekibi: Yangın nedeniyle yaralanan veya hastalanan kişilere ilk yardım yapmak. EKİPLERİN GÖREVLERİ

145 144 YANGIN !!! NE YAPMALI ? 1. Yangını haber veriniz Mevcutsa, Yangın Muhbirini kullanınız Değilse, İtfaiyeyi arayınız (110) 2. Yangına müdahaleyi deneyiniz Oluşmakta olan (daha küçük) yangını söndürmeye çalışınız 3. Yangının yayılmasını önleyiniz Binayı terk ederken kapıları ve pencereleri kapatınız

146 Kendinizi riske atmayınız ! 2. Her zaman kaçış yolunuzu açık tutunuz ! 3. Dikkat:  Zehirli buharlar  Zehirli gazlar  Patlayıcı maddeler  Aşırı ısı OLUŞMAKTA OLAN YANGINA MÜDAHELE EDİNİZ !

147 146 Unutmayınız:  Binayı hızlı ve olabildiğince güvenli tahliye ediniz  Bulunduğunuz mevkii de yardım ediniz  Akıntıya karşı yüzmeyiniz çıkış yönüne doğru ilerleyiniz  Mümkünse, kapıları ve pencereleri kapatınız YANGIN – HER ZAMAN ACİL DURUMDUR

148 147  Tüm çalışanları hemen tahliye ederek toplanma alanlarına yönlendiriniz  Yan odaları, tuvaletleri, lavaboları, ardiyeleri vs. kontrol ediniz  Misafirlere ve engellilere yardım ediniz  Tahliyeyi engelleyenleri sert ikaz ediniz YANGIN !!! - NE YAPILMALI ?

149 148 Toplanma alanına gidiniz:  Tüm çalışanların toplanma alanına gelmesini sağlayınız, tekrar binaya yönelmelerini engelleyiniz Arkadaşlarınıza kısa bilgi veriniz:  Kim olduğunuzu,  Ne olduğunu vs. ve  Acil durum sonlanmadığı müddetçe binaya girmemelerini rica ediniz  İtfaiyeye, üst düzey yöneticilere olay hakkında bilgi veriniz (msl.: içeride birinin olup olmadığı hakkında) İtfaiyeden veya üst düzey yöneticiden gelebilecek olan talimatlara dikkat ediniz! Acil Durumu sadece onlar yönetebilir! TOPLANMA ALANI

150 149 İNANILMAZ !

151 150 Dikkat ediniz : Asansörü kullandırmayınız, yürüme engelli olsa bile ! Yangın anında asansör sensörü, asansörü ölüm kapanına çevirir ! Yangın Durumunda kullanmayınız ! ASANSÖR - ÖLÜM KAPANI !

152 151 İlgili Mevzuat:  Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik  Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik  İşyeri Bina ve Eklentilerinde alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine ilişkin yönetmelik


"1 EĞİTİM KONULARI Yangın Kimyası-Temel Kavramlar  Yanma ve yanma bileşenleri  Yanıcı ve yakıcı maddeler  Katı-sıvı-gaz yakıt özellikleri  Yakıcı maddeler(Oksijen-Oksitleyiciler)" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları