Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİL 588 1 E-DEVLET VE ŞEFFAFLIK: YOLSUZLUKLA MÜCADELE 6 Mart 2013 Salih Suphi CüreEndüstri Mühendisi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİL 588 1 E-DEVLET VE ŞEFFAFLIK: YOLSUZLUKLA MÜCADELE 6 Mart 2013 Salih Suphi CüreEndüstri Mühendisi."— Sunum transkripti:

1 BİL E-DEVLET VE ŞEFFAFLIK: YOLSUZLUKLA MÜCADELE 6 Mart 2013 Salih Suphi CüreEndüstri Mühendisi

2 YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ  Her ülkenin hukuk ve kültürüne göre farklılık göstermektedir.  En yaygın tanım: Özel çıkarlar için politik liderler ve bürokratlar tarafından kumu gücünün suiistimal edilmesi. (World Bank)  Yolsuzluk müvekkil-vekil ilişkisi problemi olarak da tanımlanabilir. Genellikle müvekkil tarafından vekile bir iş havale edilmekte ve vekile müvekkil adına hareket etme yetkisi verilmektedir. Bu yetki, vekil tarafından müvekkil aleyhine ve kendi lehine haksız kazanç elde etmek için kullanıldığında yolsuzluk gerçekleşir.  Daha kapsamlı yolsuzluk tanımı ise “kamu gücüyle” sınırlı olmayan “herhangi bir görevin özel çıkarlar için kötüye kullanılmasını” içerir. (Uluslar arası Saydamlık Örgütü)

3 YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ Yolsuzluğun oluşmasını kolaylaştıran faktörler (Worldbank, 2000):  Politik  Yasal  Bürokratik  Ekonomik  Uluslar arası faktörler

4 Bir Yolsuzluk eyleminde dört unsur bulunmaktadır (Tarhan vd., 2003):  Yetkiyle donatılmış birey ve bireyler;  Birey ya da grubun karar alma gücünü ve ortak yetkilerini düzenleyen mevcut kurallar;  Kuralların birey veya gruplar tarafından ihlal edilmesi;  Kuralların ihlal edilmesi durumunda birey ya da gruba çıkar sağlanırken ortak değerlere zarar verilmesi.

5 Yolsuzluğun Sonuçları Yolsuzluğun sonuçları gelişmekte olan ülkeler için daha ciddidir. (Göktan, 2009). Neden?  En büyük maliyet yoksulların sırtındadır.  KOBİ’ler için birçok engel oluşturması.  Yabancı yatırımı kaçırması.  Çalışma motivasyonunda sorunlar yaratması.  Yolsuzluğa karşı toleransın artması  Küçük yolsuzlukların büyüklere kapı aralaması

6 KAMU KESİMİNDE YOLSUZLUK  Yolsuzluk oranı yüksek ülkelerde en fazla yolsuzluğun görüldüğü yerler kamu kesimindedir. (transparency,.org)  Ekonomik faaliyetler geniş ve genellikle hükümetlerin (devletin değil) kontrolü altında olması.  Yasal sistemin çokça bürokrasi içermesi.  Devlet faaliyetlerinin incelenmesi ve denetlenmesinde engellerin olması.  Ekonomik ve sosyal sorunların hazırlayıcı faktör olması.  Kuralların ve yönetmeliklerin sık sık değişmesi.  Devletin mal ve hizmetleri bedelsiz veya piyasa fiyatının çok altında sunması. (Çin örneği, OECD, 1997:7)

7 KAMU KESİMİNDE YOLSUZLUK ve Yolsuzlukla Mücadele  Kamuda yolsuzluğun büyüklüğünü etkileyen iki önemli faktör bulunmaktadır (Bahtnagar, 2003):  Ortaya çıkarılma olasılığının düşük olması;  Soruşturmaya karşı dokunulmazlık. Yolsuzluğun azaltılmasında en önemli iki faktör: 1.Değişime olan yatkınlık 2.Etkili bir değişim süreci için uygun araçlar

8 Yolsuzlukla Mücadele  Yolsuzluğun azaltılmasında en önemli iki faktör: 1.Değişime olan yatkınlık 2.Etkili bir değişim süreci için uygun araçlar

9 E-DEVLET ve YOLSUZLUK  Yolsuzluğu önleme geleneksel araçların etkinsizliği ülkeleri yeni arayışlara yöneltmiştir.  Günümüzde e-devlet, geleneksel önlemlerin sınırlamalarını kaldırabilecek yolsuzluğa karşı kilit araç olarak görülmektedir.  E-devlet faaliyetleri iki gruba ayrılabilir (İnce, 2001)  Kurumlar Arası Bilgi İletişim Faaliyetleri  Kurumlar Dışı Bilgi İletişim Faaliyetleri (Yolsuzlukla mücadelede esas odaklanılması gereken ikinci maddedir)

10 Yolsuzluğu Azaltmada Bir Araç:E-Devlet  E-devlet basit, ahlaki, hesap verebilir, gereksinimleri karşılayabilir ve saydam (simple, moral, accountable, responsive and transparent (SMART)) olarak oluşturulmuştur. (Pathak ve diğerleri, 2007)  DPT’ye göre e-devlet (DPT, 2011):  Etkinliğin ve verimliliğin arttırılması,  Saydamlık ve hesap verilebilirliğin teşvik edilmesi  Vergi gelirlerinin arttırılması  Yolsuzluğun azaltılması  Bilgi ve hizmetlerin sağlanması  Veri paylaşımı

11 E-DEVLET’TE SAYDAMLIK ve HESAP VERİLEBİLİRLİK  Klitgaard’a göre kamu kesiminde yolsuzluk fırsatlarında üç unsur bulunmaktadır:  Tekel Gücü  Taktir Gücü  Hesap Verilebilirlik  UNDP, 2004’te iki kavram daha eklemiştir:  Dürüstlük ve Saydamlık

12 E-DEVLET’TE SAYDAMLIK ve HESAP VERİLEBİLİRLİK E-devletin daha fazla saydamlık sağlayarak yolsuzluğu azaltması şu şekillerde olabilir(Bhatnagar, 2004):  On-line olarak kuralların ve prosedürlerin yayınlanması saydamlığı artırır: idari işlemlerin daha kolay izlenmesi.  Otomatik prosedür, yetkililerin takdir gücünü sınırlar.  Aracılara olan ihtiyaç ortadan kalkabilir.  Standardizasyon sağlanabilir.  Bireyler tarafından sorgulama ve iyi hizmet talebinin artmasını sağlar.  E-devlet maliyetleri düşürür, devlet hizmetleri daha kaliteli hale gelir.  Karar alma süreci geliştirilir.  E-devlet hizmet yararlanıcılarıyla ilişkiler gelişir, iç denetim mekanizması artar.  Geleneksel yapıya göre daha sistematik bir yapıya dönülebilir.

13 E-Devlet ve Yolsuzluk Üzerine Çalışmalar  E-devlet kullanımının %10’dan %90’a artışı, yolsuzluk kontrol endeksini 10.’cu yüzdelik değerden 23.’cü yüzdelik değere yükseldiği gözlemlenmiştir (Andersen, 2009)  Pathak vd., (2007) ve Shim ve Eom (2008), yaptıkları çalışmalarında, e- devletin kamu yönetiminde getirdiği daha fazla saydamlık sayesinde yolsuzluğun azaldığını deneysel olarak kanıtlamışlardır.  Latin Amerika ve Pasifik Ülkeleri e-devlet ile yolsuzluğu azaltma girişiminde başı çekmektedir.  Pakistan’da vergi daireleri yeniden yapılandırılmıştır.  Filipinlerde kamu ihalelerinin on-line sistem üzerinden yapılmasına başlanmıştır.  Birçok Asya ülkesi akıllı kart sistemine geçmiş, özellikle sağlık hizmetlerinde yolsuzluğun önüne geçilmeye çalışılmıştır.  En önemli örneklerden biri: Güney Kore. Online Sivil Başvuru Prosedürü (OPEN) kurulmuştur. Bu sistem BM, OECD ve Dünya Bankası tarafından da yolsuzluğu azaltma ve saydamlığı geliştirme aracı olarak görülmektedir.

14 E-Devlet ve Yolsuzluk Göstergeleri  Ülkelerin ekonomik ve sosyal durumu, yargı, vergi sistamleri ve seçim süreci; yolsuzluğu etkileyen faktörler arasındadır.  E-devlet uygulamalarının yaygınlığı, kamu kesiminde yolsuzluğa zemin hazırlayan “saydamsızlık”, “hesap verilebilirliğin olmaması” ve “takdir yetkisinin olmasını” sınırlandırıp yolsuzluğu azaltır. Bu durum e-devlet ile yolsuzluk arasındaki ilişkiyi açıklayan göstergelerden biri sayılabilir.  Ülkelerdeki yolsuzluk düzeyini göstermede kullanılan temel gösterge Uluslar arası Saydamlık Kurumu tarafından hazırlanan yolsuzluk algılama endeksleridir (Corruption Perception Index).  E-devlet uygulamalarını göstermede ise, genellikle telekomünikasyon altyapı endeksleri, e-devlet etkinlik endeksleri ve e-katılım endeksleri kullanılır.

15 Yolsuzluğun Ölçülmesinde Kullanılan Endeksler

16 Yolsuzluk Endekslerinde Dünya’nın Genel Durumu

17 OECD Ülkelerinde Yolsuzluk

18 UN E-Government Ranking Country Rank Country / Territory CPI 2012 Score 1Denmark90 1Finland90 1New Zealand90 4Sweden88 5Singapore87 6Switzerland86 7Australia85 7Norway85 9Canada84 9Netherlands84 11Iceland82 12Luxembourg80 Corruption Perception Index Rank

19 Yolsuzluk-İnternet Kullanımı ve E-Devlet

20 Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum  12 Ocak 2002’de Bakanlar Kurulu Şeffaflığın Arttırılması ve İyi Yönetim Eylem Planını bir genelge olarak kabul etmiştir. Oluşturulan Eylem Planı’nın Yönetim Komisyonu’nda aşağıdaki birimler yer almaktadır:  Başbakanlık Teftiş Kurulu  Hazine Müsteşarlığı  Adalet Bakanlığı  İçişleri Bakanlığı  Maliye Bakanlığı  Mali Suç Teftiş Kurulu  Türkiye’de Saydamlığın Artırılması ve Kamuda Etkin Yönetimin Geliştirilmesi Eylem Planı’nın temel hedefleri:  Kamu hizmetinde performans standartlarının oluşturulması  Kamu kurum ve kuruluşları arasındaki ilişkilerin daha etkin düzenlenmesi  Personel sisteminin iyileştirilmesi  Kamu yönetiminde bilgiye ulaşma ve şeffaflığın arttırılması  Sağlık sisteminin geliştirilmesi  Teftiş ve denetim sisteminin geliştirilmesi  Adli sistemin iyileştirilmesi  Para aklama ile ilgili mücadelenin arttırılması  Seçim kampanyalarının finansmanının güvenirliği ve şeffaflığının arttırılması  Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi

21 Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum  Ulusal Alanda  2006/32 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile Başbakanlık Müsteşarı Yolsuzlukla Mücadelenin Koordinasyonu Komisyonuna dahil edilmiş, Başbakanlık Teftiş Kurulu Komisyonun sekretarya hizmetlerini yürütmekle görevlendirilmiştir. Genelge kapsamında, ayrıca, AB’nin sahtecilikle mücadele ofisi OLAF’a da AB’den sağlanan mali yardımlarla ilgili usulsüzlüklerin soruşturulması konusunda Başbakanlık Teftiş Kurulu’nun muhatap kuruluş olduğu bildirilmiştir.  Uluslararası Alanda  Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Özel Hukuk (2003) ve Ceza Hukuku (2004), OECD Uluslararası İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlilerine Verilen Rüşvetin Önlenmesi (2003), Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele (2006) Sözleşmeleri onaylanmıştır.  Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Topluluğu’na (GRECO) üyelik (2004)  Bu alanda yapılan son çalışma ise 2010 yılında oluşturulan Yolsuzlukla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı’dır.

22 Yolsuzlukla Mücadelede Türkiye’nin Taraf Olduğu Uluslar arası Sözleşmeler (Arslan, 2005) Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum

23  Maliye Bakanlığı’nın Rolü (MTK, 2010) (Kapanoğlu ve diğ., 2011)  Maliye Teftiş Kurulu (MTK), Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde sahip olduğu yetki ve görevler çerçevesinde, teftiş, denetim, soruşturma, kara para aklama ve terörün finansmanı ile mücadele ve danışmanlık fonksiyonları ifa eden bir birimdir.  MTK tarihsel süreçte sahip olduğu öncü modellik sorumluluğunu da göz önünde bulundurarak, özellikle bilişim teknolojilerindeki gelişmelerin teftiş alanında etkin bir şekilde kullanılması amacıyla e-Teftiş uygulamalarını başlatmıştır yılından itibaren yoğunlaşan uygulama ve projelerle e-Teftiş önemli bir aşamaya gelmiş, kayıtdışı ve yolsuzlukla mücadele alanında da önemli sonuçlar alınmaya başlanmıştır.  Kısaca “MTK DEBİS” olarak adlandırılan Maliye Teftiş Kurulu Denetim Bilgi Sistemi; vergi daireleri, saymanlıklar ve milli emlak müdürlükleri iş ve işlemlerinin daha etkin ve verimli şekilde teftişi için geliştirilmiş bulunan “elektronik teftiş” (e-Teftiş) uygulamasıdır.  Mali sistemin önemli bileşenleri olan gelir ve harcama ile milli emlak işlemlerinin denetimine yönelik olarak, şu aşamada, üç temel sac ayağı üzerinde şekillenmektedir. Bunlar: 1-Maliye Teftiş Kurulu Vergi Daireleri Denetim Bilgi Sistemi (MTK VEDEBİS) 2-Maliye Teftiş Kurulu Saymanlıklar Denetim Bilgi Sistemi (MTK SADEBİS) 3-Maliye Teftiş Kurulu Milli Emlak Denetim Bilgi Sistemi (MTK MİDEBİS)

24 E-Devlet ve Yolsuzluk Gürcistan ve Türkiye Örnekleri  Gürcistan, 2004 yılında Yolsuzluk Endeksi sıralamasında 176 ülke arasında 131.sıradaydı, Türkiye ise 77.  2012 yılına gelindiğinde, Gürcistan Yolsuzluk Endeksi sıralamasında 51.sırada. Türkiye ise 54.  Gürcistan bunu nasıl başardı?  Eğitimde modernizasyona gidilmesi, e-devlet’in yaygınlaştırılması.  Kamu harcamalarının denetlenmesinde standardizasyon.  Online bireysel başvuru olanlarının artışı, teşvikler.  Adalet sisteminde online başvuru sistemine geçilmesi.  Sağlık alanında reformlar, kişisel akıllı sağlık kartları sistemine geçiş.

25 Gürcistan Türkiye

26 Sonuçlar  Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkeler için yolsuzluk, çözüm arayışlarının sürdüğü bir sorundur.  Yolsuzluk, tüm ülkelerde kamu kesimlerinde daha yaygındır.  Geleneksel devlet kesiminde hesap verebilirlik ve saydamlık söz konusu değildir.  Çözüm: E-devlet.  E-devlet, kamu hizmetlerinin sunumunda saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayarak ihtiyariliği ortadan kaldırmak yoluyla yolsuzluğu azaltır.  E-devlet ve yolsuzluğu ölçen araçlar arasındaki paralellik: e-devletin yolsuzlukla mücadele edebilecek bir araç olduğu gerçeği.  Türkiye’nin, e-devlet ve yolsuzlukla mücadelede yol alması gereken çok yolu vardır.  Yolsuzluğa zemin hazırlayan gizlilik, hesap verebilme, takdir gücü kullanımı gibi unsurların kaldırılması, yolsuzluğu azaltabilir.

27 Referanslar  Aktan, C.C. (1998), “Yolsuzluklar Üzerine Bazı Gerçekler ve Yolsuzlukla Mücadele Yolları”, Banka ve Ekonomik Yorumlar, Aralık  Arif KAPANOĞLU, Bahri SÖKMEN, Hasan AYKIN, 2011, Maliye Teftiş Kurulu, Kayıtdışı Ekonomi ve Yolsuzlukla Mücadele Açısından Maliye Teftiş Kurulu Elektronik Denetim Uygulaması.  Andersen, T.B. (2009), “E-Government as an Anti-Corruption Strategy”, Information Economics and Policy, 21.  Arslan, Cem Barlas, Türk Kamu Yönetiminde Yolsuzluklar Mücade Sürecinde Örgütlenme, Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale,  Bhatnagar, S. (2004), E-Goventment: From Visiton to Implementation: A Practical Guide with Case.  Çelen, M. (2007), Yolsuzluk Ekonomisi Kamusal Bir Kötülük Olarak Yolsuzluğun Ekonomik Analizi, İstanbul:İSMMMO Yayını.  D.P.T. (2007), OECD e-Devlet Çalışmaları Türkiye, Ankara: DPT Yayın No: 2726  Erdal, M. (2004), Elektronik Devlet E-Türkiye ve Kurumsal Dönüşüm, İstanbul: Filiz Kitabevi  Giray, F. (Temmuz, Aralık, 2010), “Yolsuzlukla Mücadelede E-Devlet ve Türkiye’deki Durum”,Sosyo Ekonomi, s  GUPTA, S.; DAVOODI, H.; ALONSO-TERME, R. (1998), “Does corruption affect income inequality and poverty”, International Monetary Fund. Working Paper. Washington, D. C.  HEOL, JEONG, LEE, “An institutional analysis of an e-government system for anticorruption”, The case of OPEN Seong c Government Information Quarterly  Klitgaar, R. (1998), Controlling Corruption, Berkeley: CA: University of California Press.  MTK (2010), Maliye Teftiş Kurulu 2009 Yılı Faaliyet Raporu, Maliye Teftiş Kurulu, Ankara.  Shahkooh, K.A., vd. (2008), “A proposal for Corrution Reduction in Developing Countries Based on E-Govenrnment”, World Applied Sciences Journal, 4, 1-7.  Tarhan, R.B., vd. (2003), Bir olgu olarak yolsuzluk: Nedenler, Etkiler ve Çözüm) Önerileri,  TBMM, Yolsuzlukların Sebeplerinin, Sosyal ve Ekonomik Boyutlarının Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan (10/9) Esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Raporu, , Sıra sayısı: 266  World Bank (2000), Controlling Corruption: A Parliamentarian’s Handbook (2000), Second Edition, World Bank Institute and Canadian International Development

28 Teşekkürler


"BİL 588 1 E-DEVLET VE ŞEFFAFLIK: YOLSUZLUKLA MÜCADELE 6 Mart 2013 Salih Suphi CüreEndüstri Mühendisi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları