Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 KARIN AĞRISINA YAKLAŞIM Araş.Gör.Dr. Tülay Altınel TÜTF Aile Hekimliği AD 06.03.2006 Sağlık Slayt Arşivi:

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 KARIN AĞRISINA YAKLAŞIM Araş.Gör.Dr. Tülay Altınel TÜTF Aile Hekimliği AD 06.03.2006 Sağlık Slayt Arşivi:"— Sunum transkripti:

1 1 KARIN AĞRISINA YAKLAŞIM Araş.Gör.Dr. Tülay Altınel TÜTF Aile Hekimliği AD Sağlık Slayt Arşivi:

2 2 AMAÇ Katılımcıların “Karın ağrısına yaklaşım” konusunda bilgilendirilmeleri amaçlanmıştır Katılımcıların “Karın ağrısına yaklaşım” konusunda bilgilendirilmeleri amaçlanmıştır

3 3 Öğrenim Hedefleri Karın ağrısının patofizyolojisini öğrenmeleri Karın ağrısının patofizyolojisini öğrenmeleri KA etiyolojisini irdeleyebilmeleri KA etiyolojisini irdeleyebilmeleri KA klinik değerlendirmesini yapıp zamanında tanı koyabilmeleri KA klinik değerlendirmesini yapıp zamanında tanı koyabilmeleri KA ayırıcı tanısını yapabilmeleri KA ayırıcı tanısını yapabilmeleri Karın ağrılı hasta yönetimini öğrenmeleri ve gerektiğinde doğru sevk kararı alabilmeleri Karın ağrılı hasta yönetimini öğrenmeleri ve gerektiğinde doğru sevk kararı alabilmeleri

4 4 Karın ağrısı: Karın içi veya başka sistemleri ilgilendiren çeşitli hastalıkların seyri sırasında karşılaşılan bir semptomdur Karın ağrısı: Karın içi veya başka sistemleri ilgilendiren çeşitli hastalıkların seyri sırasında karşılaşılan bir semptomdur Ağrı,cerrahi yada medikal bir acilin habercisi olabilir. Ağrı,cerrahi yada medikal bir acilin habercisi olabilir. Tedavi edilmesi ve morbiditenin önlenmesi için zamanında tanı konması önemlidir. Tedavi edilmesi ve morbiditenin önlenmesi için zamanında tanı konması önemlidir.

5 5 EPİDEMİYOLOJİ-I Karın ağrısı (KA),hemen herkesin yaşamı boyunca en az bir kez karşılaştığı bir durumdur Karın ağrısı (KA),hemen herkesin yaşamı boyunca en az bir kez karşılaştığı bir durumdur Hastanelere gelen hastaların %5 inde karın ağrısı mevcut.Bunların: Hastanelere gelen hastaların %5 inde karın ağrısı mevcut.Bunların: - %15-20’sinde cerrahi girişim - %15-20’sinde cerrahi girişim - %40 sebebi ? (nonspesifik KA) - %40 sebebi ? (nonspesifik KA) - %7’si gastroenterit tanısı almakta - %7’si gastroenterit tanısı almakta - Diğer - Diğer

6 6 EPİDEMİYOLOJİ-II Acil servise başvuranların %10-15’inde KA var Acil servise başvuranların %10-15’inde KA var KA,acil servise geliş nedenleri arasında 6. sırada, tüm medikal acillerin de 4. nedeni. KA,acil servise geliş nedenleri arasında 6. sırada, tüm medikal acillerin de 4. nedeni. KA’lı hastaların %75’i yaş arası KA’lı hastaların %75’i yaş arası KA kadınlarda daha sık.(K/E oranı 2/1) KA kadınlarda daha sık.(K/E oranı 2/1) BilinmeyenGastroenteritPIDİYENefrolitiyazisApandisitKolesistit Barsak obstruksiyonu KonstipasyonÜlserDiğer%41%8%7%5%4%4%3%3%2%2%22

7 7 NEDEN NEDENSIKLIK Akut kolesistit Malignite Barsak obstruksiyonu NonspesifikÜlserDivertikülitHerniPankreatitApandisitDiğerleri%26%13%11%10%8%7%5%4%4%13 Hospitalize Erişkin Hastalarda KA Nedenleri

8 8 FİZYOPATOLOJİ Viseral (splaknik) ağrı Viseral (splaknik) ağrı Somatik (parietal) ağrı Somatik (parietal) ağrı Yansıyan (vuran) ağrı Yansıyan (vuran) ağrı

9 9 KLİNİK SINIFLAMA Akut abdominal ağrı Akut abdominal ağrı Kronik abdominal ağrı Kronik abdominal ağrı Rekürrent abdominal ağrı Rekürrent abdominal ağrı

10 10 ETYOLOJİ 1.GASTROİNTESTİNAL SEBEPLER Gastroenteritis Apandisit Mesenterik lenfadenit Kabızlık Karın travması Barsak obstrüksiyonu Peritonit Besin zehirlenmesi Peptik ülser Meckel divertikülü İnflamatuvar barsak h. Laktoz intoleransı Paraziter hast. 3.GENİTOÜRİNER SEBEPLER Üriner sistem hastalıkları Üriner kalkül Dismenore Mittelschmerz Pelvik inflamatuvar hastalık Düşük tehdidi Ektopik gebelik Overyan/testiküler torsiyon Endometriyozis Hematokolpoz 2.KARACİĞER, DALAK VE BİLİYER SİSTEM HASTALIKLARI Hepatit Kolesistit Kolelitiazis Dalak infarktı Dalak rüptürü Pankreatit 4.METABOLİK HASTALIKLAR Diyabetik ketoasidoz Hipoglisemi Porfiri Akut adrenal yetmezlik 5.HEMATOLOJİK HASTALIKLAR Orak hücreli anemi Henoch-Schönlein p. HÜS 6.PULMONER SEBEPLER Pnömoni Diyafragmatik plörezi 7.İLAÇ VE TOKSİNLER Eritromisin Salisilatlar,NSAİ Kurşun zehirlenmesi Böcek ısırığı 8.DİĞER İnfantil kolik Fonksiyonel ağrı Faranjit Anjionörotik ödem FMF

11 11 AKUT ABDOMİNAL AĞRI ETYOLOJİSİ-I 1.ABDOMİNAL KAYNAKLI Pariyetal peritoneal inflamasyonu -Kimyasal iritasyon -Bakteriyal kontaminasyon Organ lümeninin mekanik obstrüksiyonu -Barsak obst. - Safra yolları obstr. - Üreter obstr. (Emboli/tromboz,Abdominal aort anevrizma rüptür,Orak hücreli anemi) Vasküler bozukluklar (Emboli/tromboz,Abdominal aort anevrizma rüptür,Orak hücreli anemi) Karın duvarı (kas travması/enfeksiyon, H.Zoster, mezanter torsiyonu) Karın duvarı (kas travması/enfeksiyon, H.Zoster, mezanter torsiyonu)

12 12 AKUT ABDOMİNAL AĞRI ETYOLOJİSİ-II 2.EKSTRAABDOMİNAL KAYNAKLI Toraks ( alt lop pnomonisi,koroner oklüzyon) Kolumna vertebralis (artritrere bağlır radikülit, vertebral disk infl.) Genital (testis torsiyonu) METABOLİK KAYNAKLI Üremi,Diyabetik ketoasidoz, Porfiri,Alerjik fakt.,kurşun zehirlenmesi, Epilepsi Üremi,Diyabetik ketoasidoz, Porfiri,Alerjik fakt.,kurşun zehirlenmesi, Epilepsi

13 13 ETİYOLOJİ

14 14 KLİNİK DEĞERLENDİRME Öykü Fizik muayene Laboratuvar çalışmaları Görüntüleme yöntemleri Özel çalışmalar

15 15 ÖYKÜ Hikaye çok iyi alınmalıdır: Hikaye çok iyi alınmalıdır: Yaş Yaş Ağrı : Ağrı : ağrının başlama şekli,karakteri, şiddeti, lokalizasyonu,yayılımı,süresi,sıklığı.. Ağrıyı artıran yada azaltan faktörler Ağrıyı artıran yada azaltan faktörler Eşlik eden semptomlar Eşlik eden semptomlar Özgeçmiş Özgeçmiş Soygeçmiş Soygeçmiş Alışkanlıklar (sigara,alkol,kokain,eroin…) Alışkanlıklar (sigara,alkol,kokain,eroin…) Yakın zamanda travma öyküsü Yakın zamanda travma öyküsü Jinekolojik öykü (SAT,seksüel akt.,anormal akıntı,OKS) Jinekolojik öykü (SAT,seksüel akt.,anormal akıntı,OKS) İlaç kullanımı (NSAİ,steroid,eritromisin,aspirin,fenitoin) İlaç kullanımı (NSAİ,steroid,eritromisin,aspirin,fenitoin)

16 16 Epigestrium PÜ, pankreatitt, MI, gastrit, alt lob pnomonisi Sol hipokondrium Renal kolik, İYE,splenik infakt Alt abdomen Kalın barsak ostr. Sol ingiunal divertikülit Hipogastrik (suprapubik) Ektopik gebelik rüptürü, PID,over kist rüptürü,akut salpenjit,over tosdiyonu Sağ hipokondrium Hepatit,kolesistit,biliyer kolik,kolanjit Periumbilikal İnce barsak obstr., apandisit,aort an.rüp, mezanter arter oklü Sağ ingiunal apandisit,Crohn H., Meckel divertiküliti Kasık testis torsiyonu, İB obstr.(herni) Akut Karın Ağrısı Lokalizasyonu

17 17 Kronik Karın Ağrısı Lokalizasyonu Kronik Karın Ağrısı Lokalizasyonu

18 18 Ağrının karakteri: Ağrının karakteri: Ağrının yayılımı: Safra kesesi hst Sırt ve sağ skapula Diafragma iritasyonu Omuza Üreter ve gonadal hst. Kasığa Pankreas,sakrum,retroperitoneum hst. Sırta GÖR,PÜ,hiyatal herni Göğüse

19 19 Eşlik eden semptomlar Eşlik eden semptomlar  Kusma:İYE,gastroenteriter,barsak obst.,apandisit  Kanlı ishal: İBH,divertikülit,invaziv gastroenterit  Dizüri+poliüri:İYE,pelvik apandisit,divertikülit,salpenjit  Öksürük: Pnomoni, tonsillit  Kilo kaybı: Tm.,İBH,iskemik barsak hast.  Hematüri: ürolitiyazis,HÜS,Henoch-Schönlein p…  Alt GİS kanaması: Meckel D.,invajinasyon,tm. Etkileyen faktörler Etkileyen faktörler Öne eğilmekle azalan,yemekle artan ağrı Pankreatit Yemekle ve/veya antiasitlerle azalan ağrı PÜ

20 20 FİZİK MUAYENE Genel görünüm Genel görünüm Vital bulgular (TA,nabız,ateş,KTA..) Vital bulgular (TA,nabız,ateş,KTA..) Abdominal muayene Abdominal muayene Rektal muayene (kitle,hassasiyet,kanama,prostat) Rektal muayene (kitle,hassasiyet,kanama,prostat) Pelvik,jinekolojik muayene Pelvik,jinekolojik muayene Tam bir FM (özellikle KVS ve respiratuar s.) Tam bir FM (özellikle KVS ve respiratuar s.)

21 21 Abdominal Muayene İnspeksiyon: distansiyon,peristeltizim,travma izi,renk değişikliği,skar,venlerde dilatasyon.. İnspeksiyon: distansiyon,peristeltizim,travma izi,renk değişikliği,skar,venlerde dilatasyon.. Ameliyat skarı Ameliyat skarı Distansiyon Distansiyon Barsak obstruksiyonu (ileus) Peristaltizm Peristaltizm Gullen b. (umlikusta ekimoz) -Pankreatit Gullen b. (umlikusta ekimoz) -Pankreatit Grey-Turner b.(yanlarda ekimoz) - Grey-Turner b.(yanlarda ekimoz) -Travma Caput meduza(umlikus çevresi dilate venler). Caput meduza(umlikus çevresi dilate venler) KC hst.

22 22 Oskültasyon: hipo/hiper/normoaktif barsak sesleri.. Oskültasyon: hipo/hiper/normoaktif barsak sesleri.. Hipoaktiv BS: Hipoaktiv BS: Peritonit Hiperakut BS: Hiperakut BS: Gastroenterit Tiz ve mekanik BS: Tiz ve mekanik BS: İleus Palpasyon : kitle,organ büyüklüğü,hassasiyet,rijidite rebaund,istemsiz defans… Palpasyon : kitle,organ büyüklüğü,hassasiyet,rijidite rebaund,istemsiz defans… Epigastriumda pulsatil kitle: Epigastriumda pulsatil kitle: Aort anevrizması Sağ hipokonriyum hassasiyeti+kitle: Sağ hipokonriyum hassasiyeti+kitle: Akut kolesistit Rijidite,defans,rebaund: Rijidite,defans,rebaund: Akut batın

23 23 Perküsyon: Değişen matite ve sıvı dalgası: Traube kapalılığı: Perküsyon: Değişen matite ve sıvı dalgası: Asit Traube kapalılığı: Splenomegali KVAH : KVAH : Piyelonefrit,nefrolitiyazis

24 24 İnce barsak obstuksiyonu

25 25

26 26 LABORATUVAR Semptom ve klinik bulgulara göre seçilmeli Semptom ve klinik bulgulara göre seçilmeli Tetkilere TKS ve idrar analizi ile başlanılabilir Tetkilere TKS ve idrar analizi ile başlanılabilir TKS (lökositoz,trmbositopeni,anemi..) TKS (lökositoz,trmbositopeni,anemi..) Lokositoz: Lokositoz: Apandisit(%75),A.pankreatit, kolesistit,piyelonefrit,gastroenterit… Anemi: Talasemi, OHA,akut/kronik kan kaybı Trombositopeni: HÜS

27 27 TİT (bakteriürü,piyüri,hematüri,glikozüri, proteinüri,ketonüri,idrar rengi,pnömaturi) TİT (bakteriürü,piyüri,hematüri,glikozüri, proteinüri,ketonüri,idrar rengi,pnömaturi) Bakteriüri Bakteriüri Piyüri Piyüri İYE, ürolitiyazis Hematüri Hematüri Hematüri+proteinüri Hematüri+proteinüri Henoch-Schönlein P. Glikozüri Diyebet, sepsis Ketonüri Diyabetik ketoasidoz, uzun süren açlık Pnomatüri Fistül Pnomatüri Fistül Şarap rengi idrar Porfiri Şarap rengi idrar Porfiri

28 28 Gaitada gizli kan:üst GİS kanaması Gaitada gizli kan:üst GİS kanaması Gaitada kan :İBH,tm,intusepsiyon,MAO.. Gaitada kan :İBH,tm,intusepsiyon,MAO.. Biyokimyasal tetkikler (İSE,BUN,kreatinin,KŞ, Biyokimyasal tetkikler (İSE,BUN,kreatinin,KŞ, KCFT,amilaz,AKG,CK-MB) KCFT,amilaz,AKG,CK-MB) β HCG β HCG Amilaz yüksekliği: pankreatit,perfore PÜ,barsak nekrozu,rüptüre ektopik gebelik,rüptüre safra kesesi ampiyemi,rüptüre aort anevrizması,tükrük bezi hst… Amilaz yüksekliği: pankreatit,perfore PÜ,barsak nekrozu,rüptüre ektopik gebelik,rüptüre safra kesesi ampiyemi,rüptüre aort anevrizması,tükrük bezi hst…

29 29 Pankreatitden şüphe edildiğinde: Pankreatitden şüphe edildiğinde: AMİLAZ KRAETİNİN KLİRENS ORANI AMİLAZ KRAETİNİN KLİRENS ORANI İdrar amilazı x Serum kreatini İdrar amilazı x Serum kreatini Serum amilazı x İdrar kreatini Serum amilazı x İdrar kreatini X 100 Sonuç > %5 ise PANKREATİTSonuç > %5 ise PANKREATİT Amilaz,akut pankreatitte üst sınırın 5 katı olabilirAmilaz,akut pankreatitte üst sınırın 5 katı olabilir

30 30 GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMERİ Ayakta/yatarak/sol yan dekubit abdominal grafi Ayakta/yatarak/sol yan dekubit abdominal grafi Hava-sıvı seviyesi Hava-sıvı seviyesi Sentinal loop Sentinal loop İntestinal obstruksiyon Gazsıs karın Gazsıs karın TEK BAŞINA GRADYOGRAFİ %50-60 OBSTRUKSİYON TANISINI KOYDURUR Diafram altı serbest hava Diafram altı serbest hava Perforasyon Kalsifikasyon Kalsifikasyon Kr.Pankreatit,Aort anevrizması İnvajinasuon Soğan zarı görünümü İnvajinasuon Radyoopak taş : Üriner s. veya safra kesesi taşı Radyoopak taş : Üriner s. veya safra kesesi taşı Ayakta/yatarak/sol yan dekubit abdominal grafi Ayakta/yatarak/sol yan dekubit abdominal grafi Hava-sıvı seviyesi Hava-sıvı seviyesi Sentinal loop Sentinal loop İntestinal obstruksiyon Gazsıs karın Gazsıs karın TEK BAŞINA GRADYOGRAFİ %50-60 OBSTRUKSİYON TANISINI KOYDURUR Diafram altı serbest hava Diafram altı serbest hava Perforasyon Kalsifikasyon Kalsifikasyon Kr.Pankreatit,Aort anevrizması İnvajinasuon Soğan zarı görünümü İnvajinasuon Radyoopak taş : Üriner s. veya safra kesesi taşı Radyoopak taş : Üriner s. veya safra kesesi taşı Ayakta/yatarak/sol yan dekubit abdominal grafi Ayakta/yatarak/sol yan dekubit abdominal grafi Hava-sıvı seviyesi Hava-sıvı seviyesi Sentinal loop Sentinal loop İntestinal obstruksiyon Gazsıs karın Gazsıs karın TEK BAŞINA GRADYOGRAFİ %50-60 OBSTRUKSİYON TANISINI KOYDURUR Diafram altı serbest hava Diafram altı serbest hava Perforasyon Kalsifikasyon Kalsifikasyon Kr.Pankreatit,Aort anevrizması İnvajinasuon Soğan zarı görünümü İnvajinasuon Radyoopak taş : Üriner s. veya safra kesesi taşı Radyoopak taş : Üriner s. veya safra kesesi taşı

31 31 Sigmoid volvulusBarsak obstrüksiyonu

32 32 İleus

33 33 Diafragma altı serbest hava

34 34 PA Akciğer Gr PA Akciğer Gr Batın ve/veya Renal USG Batın ve/veya Renal USG Endoskopik görüntüleme Endoskopik görüntüleme CT CT Kolesistografi Kolesistografi EKG EKG

35 35 CERRAHİ KONSÜLTASYON ENDİKASYONLARI   Şiddetli ya da artan karın ağrısı ve giderek kötüleşme   Safralı yada fekalitli kusma   İstemsiz abdominal defans/rijidite   Rebaund   Yaygın timpanili belirgin abdominal distansiyon   Akut sıvı yada kan kaybı bulguları   Ciddi karın travması   Ağrının cerrahi sebeplerinden şüphelenilmesi   Etiyolojisi belli olmayan karın ağrısı

36 36 KARIN AĞRILI HASTANIN YÖNETİMİ Tedavi altta yatan hastalığa yönelik olmalıdır. Çoğu hastada tanıda anahtar, geniş süre boyunca aynı hekim tarafından fizik muayenenin tekrar edilmesidir. Geleneksel olarak karın ağrısında analjeziklerin kullanımından kaçınılır.. Bunun yanında pek çok prospektif çalışmada orta doz narkotik analjeziklerin akılcı kullanımı periton bulgularını gizlemeden, hastanın daha iyi koopere olduğunu, FM yi de daha güvenilir kıldığını göstermiştir.

37 37 Öykü/FM Peritonitle beraber şok? Resusitasyon td. Başlanır (IV sıvı,NGS,O 2..) Protokole göre antibiyotik td. verilir Acil cerrahi kons. + Laboratuvar,Abd/ ac gr.,EKG, - Şoksuz peritonit?Cerrahi problem? -- Araştırmalara devam/ilgili servise sevk Acil cerrahi konsultasyon + + CT,USG,İVP… Hastanede td. gerekir mi? + Cerrahi pol. Sevk? - Uygun td.,takip Veya ilgili pol.sevk sevk + -

38 38 KAYNAKLAR Evaluating acute abdominal pain in adults 2., Gastrointestinal Emergencies 2. Gastrointestinal Emergencies Semptoma Yönelik Tanı El Kitabı,H.Harold Friedman, Karın Ağrısı,S: Texbook of Family Medicine,John W.Saultz,Chapter 18, Abdomimal pain : : Karın ağrısı ve karın ağrılı çocuğa yaklaşım Sağlık Slayt Arşivi:


"1 KARIN AĞRISINA YAKLAŞIM Araş.Gör.Dr. Tülay Altınel TÜTF Aile Hekimliği AD 06.03.2006 Sağlık Slayt Arşivi:" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları