Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Muhasebenin Temel Kavramları Sosyal bir bilim dalı olan muhasebe yöntem ve uygulamalarının ki ş isellikten mümkün oldu ğ unca kurtarılması için uluslararası.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Muhasebenin Temel Kavramları Sosyal bir bilim dalı olan muhasebe yöntem ve uygulamalarının ki ş isellikten mümkün oldu ğ unca kurtarılması için uluslararası."— Sunum transkripti:

1 Muhasebenin Temel Kavramları Sosyal bir bilim dalı olan muhasebe yöntem ve uygulamalarının ki ş isellikten mümkün oldu ğ unca kurtarılması için uluslararası nitelik ta ş ıyan bazı kavramlar üretilmi ş tir. Muhasebe uygulamalarında yön veren bu kavramlara “Muhasebenin Temel Kavramları” denir. Muhasebenin temel kavramları, do ğ a yasaları gibi de ğ i ş mez ve kesin olmayıp, zaman içerisinde ihtiyaca göre de ğ i ş ebilen dinamik bir yapıya sahiptir. Muhasebenin temel kavramları a ş a ğ ıda incelenmektedir:

2 Sosyal Sorumluluk Kavramı Bu kavram, muhasebenin i ş levini yerine getirme hususundaki sorumlulu ğ unu belirtmekte ve muhasebenin kapsamını, anlamını, yerini ve amacını göstermektedir. Sosyal sorumluluk kavramı; muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında; belli ki ş i veya grupların de ğ il, tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçe ğ e uygun, tarafsız ve dürüst davranılması gere ğ ini ifade eder.

3 Muhasebenin sundu ğ u mali bilgiler, tüm i ş letme ilgilileri için önemlidir. Bu nedenle muhasebeci, muhasebenin bilgi sunma görevini yerine getirirken, hukuki sorumluluktan daha geni ş kapsamlı olan sosyal sorumluluk (tüm ilgililerin ortak çıkarını koruma, birini di ğ erine tercih etmeme gibi) bilinci ile hareket etmelidir. Bu ş ekilde sunulan bilgiler; gerçekçi ve tarafsız olabilir.

4 Örnek (1): İş letme bir kredi kurulu ş undan kredi talebinde bulunurken kârı yüksek göstermek, vergi beyannamesi verirken karı dü ş ük göstermek muhasebecinin sosyal sorumlulu ğ u ile çeli ş ir. Bu durum i ş letme sahipleri yararına, vergi idaresi zararına bir sonuç do ğ urur.

5 Örnek (2): Kardan prim alarak çalı ş an bir üst düzey yöneticinin, karın oldu ğ undan çok açıklanmasını istemesi, muhasebecinin sosyal sorumlulu ğ u ile çeli ş ir. Bu durum, yönetici lehine, i ş letme sahiplerinin aleyhine bir sonuç do ğ urur.

6 Örnek (3): Toplu sözle ş me yetkisi olan bir i ş çi sendikasına karı oldu ğ undan az beyan etmek, muhasebecinin sosyal sorumlulu ğ u ile çeli ş ir. Bu durum, i ş letme sahipleri yararına, çalı ş anlar aleyhine bir sonuç do ğ urur. Karı oldu ğ undan çok açıklamak, kısa dönemde çalı ş anların lehine gibi gözükse de, uzun dönemde i ş letmenin mali krize girmesine ve i ş letme ile ilgili bir çok kurulu ş un (çalı ş anlar, kredi kurulu ş ları, satıcılar, mü ş teriler, sahipler vb.) aleyhine sonuç do ğ urabilir.

7 Sosyal sorumluluk kavramının dikkate alınmadı ğ ı bir muhasebe uygulamasında, di ğ er kavram ve ilkeler anlamını yitirir. Bu durum mikro düzeyde i ş letmeler, makro düzeyde ise genel ekonomik durum üzerinde önemli aksaklıklar (örne ğ in gelir da ğ ılımının bozulması, olmayan refahın bölü ş ümü vb.) olu ş turur.

8 Toplumsal kaynakların harcanması ve genel yatırım ve tüketim politikaları, ülke ekonomisinde önemli yere sahip i ş letmelerin mali durumları hakkında objektif bilgi sa ğ lanabilmesine ba ğ lıdır. Bu ise ancak muhasebecilerin sosyal sorumluluk kavramını, benimsemeleri ve bu kavramı uygulama yönünde direnç göstermeleri ile mümkündür.

9 Kişilik Kavramı Bu kavram; i ş letmenin sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve di ğ er ilgililerden(i ş letme ilgilileri) ayrı bir ki ş ili ğ e sahip oldu ğ unu ve o i ş letmenin muhasebe i ş lemlerini sadece bu ki ş ilik adına yürütmesi gerekti ğ ini öngörür. Her i ş letme yasal statüsü (ki ş i i ş letmesi, ki ş i ş irketi veya sermaye ş irketi gibi), ne olursa olsun, muhasebe i ş lemleri açısından ayrı bir ki ş ilik olarak dü ş ünülür. Buna muhasebe ki ş ili ğ i denir.

10 Örnek (1): İş adamı A, çocu ğ unun özel okul taksitini i ş letmesinin kasasından ödetebilir. Ödenen bu tutar, ki ş ilik kavramı gere ğ ince i ş letmenin giderleri arasında yer almaz. Bu ödeme söz konusu ki ş inin özel (cari) hesabına kaydedilir.

11 Örnek (2): İş adamı B’nin, i ş letmesine tahsis etmedi ğ i bir gayri menkulünün kirası, kiracı tarafından i ş letme kasasına ödenebilir. Bu bedel i ş letme gelirlerine kaydedilmez, söz konusu ki ş inin özel hesabına kaydedilir.

12 1.6.1.3. İşletmenin Sürekliliği Kavramı Bu kavram, i ş letmelerin faaliyetlerini bir süreye ba ğ lı olmaksızın sürdürece ğ ini ifade eder. Bu nedenle i ş letme sahiplerinin ya da hissedarlarının ya ş am süreleriyle ba ğ lı de ğ ildir. İş letmenin süreklili ğ i kavramı maliyet esasının temelini olu ş turur. Bu kavramın, i ş letmeler açısından geçerlili ğ inin bulunmadı ğ ı veya ortadan kalktı ğ ı durumlarda ise, bu husus mali tabloların dipnotlarında açıklanır.

13 Ana sözle ş mesinde aksine hüküm olmadıkça i ş letmeler sürekli faaliyette bulunmak için kurulur. Süreklilik kavramı, i ş letmede uygulanacak muhasebe politika ve tekniklerinin günübirlik de ğ il, geni ş kapsamlı tasarlanmasını öngörür.

14 Örnek (1): İş letmenin edindi ğ i varlıklar, i ş letmenin hemen kapanaca ğ ı varsayımıyla, tasfiye de ğ eri ile de ğ erlenmezler. Örnek (2): İş letmenin yaptı ğ ı çe ş itli yatırımlar ve uzun dönemde yarar sa ğ layacak harcamalar (reklam harcamaları gibi), ekonomik ömürleri dikkate alınarak giderle ş tirilir.

15 Dönemsellik Kavramı Dönemsellik kavramı; i ş letmenin süreklili ğ i kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve here dönemin faaliyet sonuçlarının di ğ er dönemlerden ba ğ ımsız olarak saptanmasıdır. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebele ş tirilmesi, hasılat, gelir ve karların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararlarla kar ş ıla ş tırılması bu kavramın gere ğ idir.

16 Bu kavramın, i ş letmeler açısından geçerlili ğ inin bulunmadı ğ ı veya ortadan kalktı ğ ı durumlarda ise, bu husus mali tabloların dipnotlarında açıklanır.

17 Sonsuz i ş letme ömrünün belirli zaman dilimlerine (dönemlere) bölünmesi ve bu dilimlere ili ş kin mâli durumun bildirilmesini (raporlanmasını) ifade eder. İş letme faaliyetlerine ili ş kin sonuçları bildirmek için sonsuz yılını beklemek gerekebilirdi.

18 Ola ğ an ko ş ullarda, vergi idaresi, bir muhasebe dönemini, bir takvim yılı olarak (1.1.X - 31.12.X) belirlemi ş tir. Bunun dı ş ında kalan özel dönemler i ş in niteli ğ ine göre belirlenir. Bu tür özel dönemlere, bazı tarım i ş letmeleri ile in ş aat i ş letmelerini örnek olarak verebiliriz.

19 Dönemsellik kavramının önemli bir uygulaması da; muhasebenin tahakkuk (gerçekle ş me) ilkesi ile ilgilidir. Buna göre; gelirler ve giderler, gerçekle ş me durumlarına göre dikkate alınırlar. Gelir ve giderin gerçekle ş ti ğ ini kanıtlayan belgelerle olay, muhasebe kayıtlarına alınır. Gelir veya giderle ilgili tahsilat veya ödemenin yapılıp yapılmaması, gelir veya giderin gerçekle ş mesinin belirlenmesinde dikkate alınmaz, bunlar sadece borç veya alacak ili ş kilerinin izlenmesinde dikkate alınır.

20 Dönemsellik kavramı ayrıca, dönem kar veya zararının do ğ ru saptanabilmesi açısından, gelir ve giderlerle ilgili olmak üzere, her dönemin gelirinin, o dönemin gideri ile kar ş ıla ş tırılması gerekti ğ ini de anlatır.

21 Örnek (1): İş letmenin 1 Kasım günü 5 aylık yakıt parası olarak 5.000 TL ödendi ğ ini varsayarsak, bu ödemenin tamamı cari yıla gider yazılmaz. Yalnızca 2 aylık kısmı olan 2.000 TL cari yıla gider yazılır. Kalan 3 aylık kısmı ise gelecek yılın giderini olu ş turur. Örnekteki olay, i ş letmenin aylık mali tablo düzenlemesi durumuna göre de de ğ erlendirilebilir.

22 Örnek (2): Bir basın i ş letmesinin; 1 Eylül günü, sattı ğ ı derginin bir yıllık abone bedelini pe ş in tahsil etti ğ ini varsayarsak, bu tahsilatın 4 aylık kısmı cari yılın geliri, kalan 8 aylık kısmı ise gelecek yılın geliri olur. Örnekteki olay, i ş letmenin aylık mali tablo düzenlemesi durumuna göre de de ğ erlendirilebilir.

23 Parayla Ölçülme Kavramı Parayla ölçülme kavramı, parayla ölçülebilen iktisadi olay ve i ş lemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılmasını ifade eder. Muhasebe i ş lemleri ulusal para birimine göre yapılır.

24 Bir ülkedeki muhasebe kayıtları, ülke milli parası cinsinden olmalıdır. Yabancı ülke paraları ile i ş lem varsa, bunlar milli para cinsine dönü ş türülerek muhasebe sürecine alınır. Bu kavram ayrıca muhasebenin yalnızca, fiziki birimlerle (kg, ton vb.) kayıt yapamayaca ğ ını da ifade eder. Muhasebe fiziki birimleri, parasal boyuta ek olarak ayrıca izleyebilir. Ancak kayıtlarda, ülke milli parasından ifade edilmi ş, parasal boyut zorunludur.

25 Örnek (1): İş letmenin elindeki nakit fazlasını de ğ erlendirmek için satın aldı ğ ı $ 100, satın alma günündeki cari kurdan TL’ye çevrilerek kayıtlara alınır. Örnek (2): İş letme 10 adet X malı almı ş tır. Muhasebe, ta ş ıma irsaliyesine istinaden X malını yalnızca adet üzerinden kayıtlara alamaz. Parasal tutar cinsinden kayıtlara alır.

26 Maliyet Esası Kavramı Maliyet esası kavramı; para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan di ğ er kalemler hariç, i ş letme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebele ş tirilmesinde, bunların elde edilme maliyetinin esas alınması gere ğ ini ifade eder.

27 Her varlı ğ ın bir maliyet de ğ eri vardır. Bu de ğ er, alı ş fiyatı ile edinme (sahip olma) i ş lemi bitinceye kadar yapılan harcamalardan olu ş ur. Her varlı ğ ın ayrıca de ğ i ş ik de ğ erleme yöntemlerine göre belirlenen, de ğ i ş ik de ğ erleri olabilir. Örne ğ in, piyasa de ğ eri, borsa de ğ eri, tasfiye de ğ eri gibi. Maliyet esası kavramı, bir varlı ğ ın muhasebe kayıtlarına maliyet de ğ eri ile kaydedilece ğ ini ifade eder.

28 Günümüzün enflasyonist ş artları bu kavramın geçerlili ğ i hakkında tartı ş ma olu ş turmaktadır. Enflasyon, muhasebe veri ve bilgilerinin geçerlili ğ ini ve güvenilirli ğ ini azaltmaktadır. Enflasyon muhasebesi modelleri içinde çe ş itli çözüm yöntemleri geli ş tirilmi ş olmakla birlikte, mali i ş lemlerin muhasebele ş tirilmesinde maliyet esasının terk edilmesi pek mümkün görülmemektedir.

29 Benzer ş ekilde, yeni teknolojiler bir çok makine ve donanımın de ğ erini dü ş ürmektedir. Bu durum da, muhasebe bilgilerinin geçerlilik ve güvenilirli ğ i üzerinde olumsuz etki yapmaktadır.

30 Örnek: Bugün alınan ve i ş letmeye 10.000 TL’ye mal olan bir makine, bir kaç dönem sonra muhasebe kayıtlarında aynı de ğ erde görünür. Halbuki makinenin piyasa de ğ eri, 10.000 TL’nin çok üzerinde olabilir. Belki de teknolojik geli ş meler sonucunda, makinenin piyasa de ğ eri 10.000 TL’nin oldukça altında da olabilir. Her iki durumda da muhasebe bilgileri gerçe ğ i tam yansıtmı ş olamaz.

31 Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı (Objektif Belge Kavramı / Verilerin Güvenilir Olması Kavramı)

32 Bu kavram, muhasebe kayıtlarının gerçek durumunu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmi ş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması gere ğ ini ifade eder.

33 Her muhasebe kaydı, (i ş in niteli ğ ine göre ortaya çıkan ve yasal olarak belirlenmi ş istisnalar hariç) mutlaka bir belgeye dayanmalıdır. Bu belge mali olayı tarafsız ve yargısız bir biçimde yansıtmalıdır.

34 Örnek (1): İş letmenin patron yöneticisi veya sorumlu müdürü, i ş letmeye aldı ğ ı çe ş itli varlıkları telefonla muhasebeciye bildirebilir. Bu durumda, olaya ili ş kin belge olmadı ğ ından her hangi bir muhasebe kaydı yapılmaz.

35 Örnek (2): İş letenin aldı ğ ı yakıtla ilgili olarak, faturada 5 Ton kömür ifadesinin olması, faturanın objektifli ğ i konusunda ku ş ku verir. Çünkü, kömürün cinsi (ta ş kömürü, kok kömürü, linyit kömürü gibi) belirtilmemi ş tir yani ki ş isel yargıya açık bırakılmı ş tır. Bu durumda bu fatura, usulüne uygun olarak düzenlenmi ş belge tanımına uymaz.

36 Örnek (3): Bir A ğ ırlama i ş letmesinin, mutfak malzemelerinin yiyecek maliyetlerine yüklenmesinde, son giren ilk çıkar yöntemini uygulaması, i ş in niteli ğ i açısından, muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması ile çeli ş ir. Çünkü, malzemelerin dayanıklılık süreleri dikkate alındı ğ ında, öncelikle ilk girenlerin kullanılması daha anlamlıdır.

37 Tutarlılık Kavramı (Tutarlı Rapor Sistemi Kavramı) Tutarlılık kavramı; muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının, birbirini izleyen dönemlerde de ğ i ş tirilmeden uygulanması gere ğ ini ifade eder. İş letmelerin mali durumunun, faaliyet sonuçlarının ve bunlara ili ş kin yorumların kar ş ıla ş tırılabilir olması bu kavramın amacını olu ş turur.

38 Tutarlılık kavramı, benzer olay ve i ş lemlerde, kayıt düzenleri ile de ğ erleme ölçülerinin de ğ i ş mezli ğ ini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tek düzeni öngörür. Geçerli nedenlerin bulundu ğ u durumlarda, i ş letmeler, uyguladıkları muhasebe politikalarını de ğ i ş tirebilirler. Ancak bu de ğ i ş ikliklerin ve bunların parasal etkilerinin mali tabloların dip notlarında açıklanması zorunludur.

39 Muhasebe sistemi; i ş letme faaliyetlerine ili ş kin sonuçların, do ğ ru yorumlanabilmesi ve anlamlı sonuçlar verebilmesi açısından, kar ş ıla ş tırmaya elveri ş li olmalarını sa ğ lamakla yükümlüdür. Faaliyet sonuçlarına ili ş kin kar ş ıla ş tırma, aynı i ş letmede farklı dönemler arasında ve farklı i ş letmelerde aynı dönemler arasında yapılabilir.

40 Her iki durumda da, i ş letmeler arası kar ş ıla ş tırmanın do ğ ru yapılabilmesinde ön ko ş ul, tutarlılık kavramının uygulanmasıdır. Böylelikle i ş letmeler arası kar ş ıla ş tırma ve bir i ş letmede dönemler arası anlamlı kar ş ıla ş tırmalar yapılabilir. Bu kavram raporlama sistemi açısından oldukça önemlidir.

41 Örnek (1): Bir i ş letmede amortismanlar; sabit tutarlı amortisman yöntemine göre hesaplanırken, di ğ erinde azalan bakiyeler yöntemine göre hesaplanıyorsa, iki i ş letmenin karlılıkları anlamlı ş ekilde kar ş ıla ş tırılamaz. Anlamlı bir kar ş ıla ş tırma için, her iki yöntem arasındaki farkın ayrıca de ğ erlendirmeye katılması gerekir.

42 Örnek (2): Bir i ş letmede amortismanlar, bir dönemde sabit tutarlı yönteme, di ğ er dönemde ise azalan bakiyeler yöntemine göre hesaplanırsa, aynı i ş letmede, iki dönem arasında anlamlı karlılık de ğ erlendirilmesi yapılamaz. Anlamlı bir kar ş ıla ş tırma için, her iki yöntem arasındaki farkın ayrıca de ğ erlendirmeye katılması gerekir.

43 Örnek (3): Bu iki örnekte oldu ğ u gibi, stok de ğ erleme yöntemlerindeki farklılıklar da, i ş letmeler arası ve bir i ş letmede dönemler arası anlamlı kar ş ıla ş tırma yapmayı önemli ölçüde zorla ş tırır.

44 Tam Açıklama Kavramı Tam açıklama kavramı; mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak ki ş i ve kurulu ş ların do ğ ru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anla ş ılır olmasını ifade eder. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında, mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyecek, gerçekle ş mesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gere ğ idir.

45 Tüm muhasebe süreçlerindeki veri ve bilgilerin, yeterince açık ve anla ş ılır biçimde ortaya konmasını ifade eder. Buna göre muhasebenin sundu ğ u mali bilgiler, ilgili ki ş ilerce çok fazla u ğ ra ş madan anla ş ılacak türde olmalıdır. Ayrıca, i ş letme hakkında yapılacak de ğ erlendirmelerin objektifli ğ i açısından, i ş letmenin dönem sonucuna ve mali durumuna önemli ölçüde etki edebilecek, mali olaylarla ilgili gerekli tün bilgiler, mali tablolarda veya eklerinde sunulmalıdır.

46 Örnek (1): İş letme direkt amortisman kayıt yöntemini uyguluyorsa, ilgili duran varlıklar net de ğ er olarak bilançoda yer alaca ğ ından, birikmi ş amortismanlar bilançoda gözükmeyecektir. Bu durum bilgi kullanıcıları açısından bir eksiklik olu ş turur. Örnek (2): Varlıklar üzerinde bir ipotek varsa, bu durumun bilanço dip notunda belirtilmesi, bilgi kullanıcıları açısından oldukça önemlidir.

47 İhtiyatlılık Kavramı (Temkinlilik Kavramı) Bu kavram, muhasebe olaylarında temkinli davranılmasını ve i ş letmenin kar ş ıla ş abilece ğ i risklerin göz önüne alınması gere ğ ini ifade eder. Bu kavramın sonucu olarak, i ş letmeler, muhtemel giderleri ve zararları için kar ş ılık ayırırlar, muhtemel gelir ve karlar için ise gerçekle ş me dönemlerine kadar herhangi bir muhasebe i ş lemi yapmazlar. Ancak bu kavram gizli yedekler veya gere ğ inden fazla kar ş ılık ayrılmasına gerekçe olu ş turamaz.

48 Bu kavram gere ğ ince kesinle ş meyen gelirler tanınmaz. Buna kar ş ılık kesinle ş mese bile muhtemel giderler tanınır. Örnek (1): Bir i ş kazası sonucu, i ş çi tarafından dava edilen i ş letme, mahkeme sonuçlanmasa bile, dönem sonunda tahmini bir tazminat bedeli kadar bir gideri kabul edebilir. Mahkeme kesinle ş ti ğ inde, kesin sonuca göre gerekli kayıtlar ayrıca yapılır.

49 Örnek (2): İş letmenin kısa vadeli olarak aldı ğ ı çe ş itli hisse senetlerinde, sene sonunda olu ş an de ğ er dü ş üklü ğ ü dikkate alınır. Ancak aynı senetlerde olu ş an de ğ er artı ş ı dikkate alınmaz.

50 Önemlilik Kavramı Önemlilik kavramı, bir hesap kalemi veya mali bir olayın nisbi a ğ ırlık ve de ğ erinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak de ğ erlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. Önemli hesap kalemleri, finansal olaylar ve di ğ er hususların mali tablolarda yer alması zorunludur.

51 Muhasebe sürecinde ortaya çıkacak önemsiz i ş lemlerin dikkate alınmamasını ifade eder. Neyin önemli, neyin önemsiz oldu ğ una muhasebe ile yönetim birlikte karar verir. Bu kavram ayrıca her gün gerçekle ş en bazı i ş lemlerin dönem sonlarında bir defa da kayda alınmasını öngörür. Varlık ve kaynakların, gider ve gelirlerin bölümlenmesi, i ş letme yönetimi açısından önemli olup olmadıkların göre yapılır.

52 Örnek (1): İş letmede çalı ş an i ş çilere ait i ş çilikler her gün olu ş tu ğ u (tahakkuk etti ğ i) halde ay sonunda bir defada muhasebele ş tirilir. Örnek (2): İş letmede kullanılan maddi duran varlıklar her gün eskidi ğ i halde, yıl sonlarında bir defada amortisman kaydı yapılır.

53 Örnek (3): Bir dönem boyunca ne kadar kırtasiye kullanıldı ğ ı önemli ise, ilgili ana hesaba, kırtasiye ile ilgili alt hesap açılabilir. Ancak, kırtasiye içinde ne kadar teksir ka ğ ıdı veya kalem harcandı ğ ı ile ilgili bir ayırıma gitmek, önemlilik kavramı ile çeli ş ir. Benzer ş ekilde, hep tek bir bölgeye satı ş yapan bir i ş letmede, satı ş lar, bölgelere göre alt hesaplar açılarak izlenmez.

54 Örnek (4): Her bir alıcı veya satıcıya ayrı bir ana hesap açılmaması, bir ana hesap içinde alt hesaplar açılması, önemlilik kavramı gere ğ idir.

55 Özün Önceliği Kavramı Özün önceli ğ i kavramı, i ş lemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ili ş kin de ğ erlendirmelerin yapılmasında biçimlerinden çok özlerinin esas alınması gere ğ ini ifade eder. Genel olarak i ş lemlerin biçimleri ile özleri paralel olmakla birlikte, bazı durumlarda farklılıklar ortaya çıkabilir. Bu takdirde, özün biçime önceli ğ i esastır.

56 Muhasebe uygulamalarında, muhasebe kavram ve ilkeleriyle de ğ i ş ik düzenlemeler (vergi yasaları, ticaret kanunları, çe ş itli yönetmelikler gibi) arasında çeli ş ki olu ş abilir. Böyle durumlarda, i ş letmenin ya ş aması ve ba ş arısı açısından hangisi daha geçerli ise o uygulanmalıdır.

57 Örnek (1): TTK’na göre çekte vade yoktur. Ancak i ş letmelerin çeki genellikle vadeli kullandıkları bilinmektedir. Bu durumda, belli bir vadeye haiz bir çeki alan i ş letme, bu çeki TTK hükmüne göre, nakit gibi kabul edip kasa hesabına kaydetmek yerine, do ğ rudan durumuna uygun bir ba ş ka hesaba (alınan çekler) kaydeder.

58 Örnek (2): Vergi yasalarına göre ş üpheli alacak ş artlarını ta ş ımayan, ancak fiilen tahsilinde ş üphe duyulan bir alacak için kar ş ılık ayrılabilir. Bu durumda söz konusu kar ş ılık için olu ş an gider, kanunen kabul edilmeyece ğ inden vergi matrahına ilave edilmelidir.

59 Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri Muhasebenin temel kavramları çerçevesinde olu ş turulan genel kabul görmü ş muhasebe ilkeleri, bir bakıma temel kavramların uygulamaya yansımasını sa ğ layan aracılardır. Genel kabul görmü ş muhasebe ilkeleri, uygulamada geni ş ölçüde kullanılmalarına kar ş ın, her yerde ve her zamanda geçerli kurallar de ğ ildirler.

60 Durumsallık yakla ş ımı çerçevesinde, ülkelerdeki ekonomik yapı ve geli ş meler ile i ş letmelerin faaliyet hacim ve türlerine göre de ğ i ş iklikler gösterebilirler. Bununla birlikte bu ilkelerin; yararlılık, tarafsızlık ve uygulanabilirlik kriterlerine sahip olması ve bu kriterler arasında uygun bir dengenin kurulabilmesi gerekir.

61 Genel Kabul Görmü ş Muhasebe İ lkelerinin amacı; muhasebe uygulamalarında farklılıkları azaltarak, kar ş ıla ş tırmaya elveri ş li, uyumlu (tutarlı) ve yararlı muhasebe bilgilerinin üretilmesine imkan sa ğ lamaktır. Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nde, genel kabul görmü ş muhasebe ilkeleri, temel mali tabloların düzenlenme ilkeleri olarak ş u ş ekilde ele alınmı ş tır:

62 *Gelir Tablosu İ lkeleri * Bilanço İ lkeleri - Varlıklara İ li ş kin İ lkeler - Yabancı Kaynaklara İ li ş kin İ lkeler - Öz kaynaklara İ li ş kin İ lkeler

63 TMS, bu ilkelerin yeterli olmadı ğ ı durumlarda, sırası ile ş u esasların uygulanmasını öngörmü ş tür: Türkiye Muhasebe Standartları Muhasebenin Temel Kavramlarına uygun olmak ko ş ulu ile, i ş letmenin durumuna uygunluk Uluslar arası Muhasebe Standartları

64 Muhasebe Standartları Muhasebe standartları, muhasebe kavram ve ilkelerinin uygulanmasında esas alınacak yöntemleri ve de ğ erleme ölçütlerini belirler. Muhasebe standartları ulusal ve uluslar arası kurulu ş lar tarafından yayınlanmaktadır. Türkiye’de ulusal muhasebe standartları, Türkiye Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu (TMUDESK) tarafından yayınlanmaktadır.

65 Muhasebe Politikalarının Açıklanması Bir i ş letmenin muhasebe politikası; o i ş letmedeki muhasebe uygulamasına yön vermek amacıyla, kamu otoritesi ve meslek kurulu ş larınca belirlenen kurallar içerisinde yer alan seçeneklerden, i ş letmeye uygun olanının belirlenmesi, ş eklinde tanımlanabilir.

66 Örne ğ in, amortisman hesaplama ve kayıt yöntemlerinden hangisinin uygulanaca ğ ının belirlenmesi veya stok de ğ erleme yöntemlerinden hangisinin uygulanaca ğ ının belirlenmesi gibi.

67 Muhasebe politikaları mali tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında benimsenen ilke, esas, gelenek ve kurallardan olu ş ur. Çe ş itli ilke, esas, gelenek ve kurallar arasından, mali tabloların i ş letmenin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını do ğ ru biçimde yansıtmasına imkan verecek ş ekilde, seçim yapılarak muhasebe politikaları olu ş turulmalıdır. TMS, i ş letmelerin muhasebe politikaları ile ilgili temel kuralları belirlemi ş tir.

68 Muhasebe Uygulamasına Yön Veren Hukuksal Yapı Muhasebe uygulamaları çe ş itli yasaların emredici hükümlerinden direkt olarak etkilenmektedir. Bu yasaların ba ş lıcaları ş unlardır: Vergi Usul Kanunu (VUK) Gelir Vergisi Kanunu (GVK) Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK)

69 Türk Ticaret Kanunu (TTK) Katma De ğ er Vergisi Kanunu (KDV) Sermaye Piyasası Kanunu (SPK) İş Kanunu Sosyal Güvenlik Mevzuatı Di ğ er Hukuksal Düzenlemeler

70 Bilimsel Görüşler Muhasebe bilim dalı ile ilgili yazarlar ve bilim adamları; muhasebe ile ilgili çe ş itli konulara, yeni açıklamalar getirip yeni görü ş ler ekleyebilirler. Bu açıklama ve görü ş ler muhasebenin teorik ve uygulama açısından geli ş mesine katkıda bulunur. Bu tür bilimsel görü ş ler de, muhasebe teorisinin unsurlarından birisini olu ş turur.

71 Muhasebe Meslek Ahlakı (Etik) Meslek ahlakı, mesleki davranı ş la ilgili neyin do ğ ru, neyin yanlı ş, neyin haklı, neyin haksız oldu ğ u hakkında inançlara dayalı ilkeler ve kurallar ş eklinde tanımlanır.

72 Meslek ahlakı sosyal çevre, ki ş isel ahlak ve i ş letme özelliklerinin olu ş turdu ğ u bir bütündür. Di ğ er bir ifadeyle, meslek ahlakının temelini bireysel ahlak, i ş letme ahlakı ve toplumsal ahlak olu ş tururken; toplum, mü ş teriler, rakipler, hissedarlar, yasal ve siyasal çevreyi olu ş turan kurumlar da meslek ahlakını etkileyen dı ş çevre etkenleri olarak ortaya çıkmaktadır.

73 Muhasebeci e ğ itim ve uygulamada edindi ğ i muhasebe bilgi, beceri ve deneyimlerini talep edenlere muhasebecilik mesle ğ i ile ilgili yasaların ve mesleki kurulu ş ların öngördü ğ ü sınırlar içinde sunarak ya ş amını sürdüren bir profesyoneldir.

74 Muhasebeci devlete, topluma, mesleki kurulu ş lara, mü ş terilerine ve kendisine kar ş ı sorumlulukları olan bir meslek sahibidir. Buna göre muhasebeci ki ş isel çıkarları ve kar ş ı kar ş ıya kaldı ğ ı sorumluluklar arasında optimal bir denge kurmak zorundadır. Bu denge muhasebeci açısından çetin bir paradoks olu ş turur.

75 Zira muhasebeci üstlendi ğ i tüm bu sorumlulukları ve mesleki görevlerini yerine getirirken ahlak kurallarıyla çeli ş kiye dü ş ebilir, hatta çe ş itli problemlerle kar ş ıla ş abilir. Meslek mensubunun ahlak açısından ortaya çıkan bu problemlerini gidermede mesle ğ in gerektirdi ğ i meslek ahlakı olgusu önemli rol üstlenir.

76 Muhasebede meslek ahlakı mü ş terilere, halka ve di ğ er uygulamacılara yüksek standartlara oturtulmu ş ahlaki davranı ş larla hizmet edilmesi demektir. Meslek mensupları uzmanlıkta yeterli sorumlulu ğ a ula ş mı ş, güvenirlili ğ ini sa ğ lamı ş, do ğ ru ve tarafsız, olma vasıflarına sahip ki ş iler olmak zorundadır.

77 Muhasebe meslek ahlakı ile ilgili uluslar arası ve ulusal çe ş itli düzenlemeler bulunmaktadır. Türkiye’de muhasebe mesle ğ ini düzenleyen yasa ve yönetmeliklere bakıldı ğ ında, meslek ahlakıyla ilgili bazı düzenleyici kuralların varlı ğ ı görülmektedir. Ancak bu kurallar ayrı bir yönetmelik veya yasa düzeni içinde de ğ ildir. Meslek ahlakı ve davranı ş ı ile ilgili çe ş itli kurallar çok genel ba ş lıklarla yönetmelikler arasında ayrı yerlere serpi ş tirilmi ş tir.

78 Ş u anda mesleki faaliyette bulunan meslek mensupları kendi ki ş isel ahlakları, sosyal çevreleri ve mesle ğ in gerektirdi ğ i özellikler çerçevesinde olu ş mu ş meslek ahlakı olguları ile hareket etmektedirler. Oysa bu ilkelerin bütünle ş ik hale getirilmesi ve ayrıntılı bir yasa veya yönetmelik ş eklinde düzenlenerek yürürlü ğ e konulması yararlı olacaktır.

79 Çe ş itli yasa ve yönetmeliklerde belirtilen bazı ilke ve davranı ş lar a ş a ğ ıda özetlenmi ş tir. Dürüstlük Güvenirlilik ve Tarafsızlık Ba ğ ımsızlık Sorumluluk Mesleki Özen ve Titizlik

80 Mesleki Yeterlilik Sır Saklama Meslek ve Meslek Onuru ile Ba ğ da ş mayan Haller Ticari Faaliyette Bulunmama.

81 MUSASEBE BİLGİ SİSTEMİ İş letme yöneticilerinin en önemli i ş i karar vermektir. Karar verme (alma) gelecekle ilgili oldu ğ undan, risk ve belirsizlik unsurlarını ta ş ır. Risk ve belirsizli ğ i azaltabilmek ise, karar alanı ile ilgili bilgi düzeyini artırmaya ba ğ lıdır. Yöneticilerin bilgi düzeyini artırmak ise, i ş letmede, hangi bilginin kime, ne zaman, nerede, ne ş ekilde ve nasıl sunulaca ğ ının belirlendi ğ i bir bilgi sisteminin varlı ğ ına ba ğ lıdır. Ancak bu ş ekilde yöneticiler, do ğ ru ve zamanlı kararlar verebilirler.

82 Muhasebe, mali olaylarla ilgili verileri; sistematik biçimde toplamak, i ş lemek ve sunmak açısından oldukça geli ş mi ş yöntemlere sahiptir. Bu yönüyle muhasebe, i ş letme yönetiminin ihtiyaç duydu ğ u bilgilerin büyük bir bölümünü sa ğ layacak bir bilgi sisteminden beklenenleri kolayca verebilecek niteliktedir. Muhasebe bilgi sistemi, yönetimin ihtiyaç duydu ğ u finansal bilgilerin yanı sıra, finansal olarak ifade edilmeyen bilgileri de (örne ğ in, üretim ve satı ş miktarları gibi) sunabilir.

83 Bununla birlikte kalkınmasının tamamlayamamı ş ülkelerde muhasebe, genellikle vergi yasalarının zorunlu kıldı ğ ı angarya bir i ş olarak kabul edilmektedir. Daha çok vergi muhasebesi niteli ğ inde ve basit anlamıyla bir defter kayıt sistemi olarak kalmaktadır. Esasen bilgi yöneticisi olarak çalı ş ması gereken muhasebeciler, katiplik görevi yürütmektedir.

84 2. BİLANÇO KAVRAMI

85 BİLANÇONUN TANIMI VE DENKLEMİ Bir i ş letmenin belirli bir tarihteki varlıkları ile, bu varlıkların sa ğ lamı ş oldu ğ u kaynakları gösteren mâli tablodur. Bir i ş letmenin, varlıkları ile bu varlıkların sa ğ lamı ş oldu ğ u kaynaklar birbirine e ş ittir. Buna muhasebenin temel e ş itli ğ i veya bilanço e ş itli ğ i denir. Bilanço e ş itli ğ ini veya bilanço temel denklemini ş u ş ekilde yazabiliriz:

86 MEVCUTLAR + ALACAKLAR – BORÇLAR = SERMAYE veya MEVCUTLAR + ALACAKLAR = SERMAYE + BORÇLAR VARLIKLAR =KAYNAKLAR AKT İ F PAS İ F

87 Örnek: Deniz i ş letmesi 10.10.2000 günü a ş a ğ ıdaki de ğ erlere sahiptir. Ticari Mal30.000 Nakit Para25.000 Senetli Borç13.000 Senetli Alacak12.000 Alıcılardan Alacak23.000 Satıcılara Borç27.000

88 İ stenenler: 1) Deniz i ş letmesinin sermayesini hesaplayınız. 2) Deniz i ş letmesinin varlıkları ile kaynaklarını bilanço denklemi üzerinde gösteriniz.

89 1) Sermayenin hesaplanması MEVCUTLAR + ALACAKLAR – BORÇLAR = SERMAYE T.Mal 30.000 Alıcılar 23.000 Satıcılar 27.000 Kasa 25.000 Al. Sen. 12.000 Borç Sen.13.000 Toplam: 55.000 + Toplam: 35.000 - Toplam: 40.000 = 50.000

90 2) Varlıklar ile kaynakların, bilanço denklemi üzerinde gösterilmesi MEVCUTLAR + ALACAKLAR = SERMAYE + BORÇLAR VARLIKLAR =KAYNAKLAR Kasa25.000Satıcılar 27.000 T.Mal 30.000Borç Sen.13.000 Alıcılar 23.000Sermaye 50.000 Alacak Sen 12.000K. TOPLAMI: 90.000 V.TOPLAMI: 90.000

91 2.2. BİLANÇONUN ŞEKLİ Çe ş itli bilanço ş ekilleri mevcuttur. Bunlardan yaygın olanı, “T” ş eklinde bilançodur. Bilançonun ait oldu ğ u i ş letme ismi ve düzenlendi ğ i tarih, bilanço çizelgesinin en üzerinde yazılır.

92 ..... İŞ LETMES İ N İ N 31.12.20XX TAR İ HL İ B İ LANÇOSU Aktif Pasif I.DÖNEN VARLIKLAR X III. KISA VAD. YAB. KAYNAK. X II. DURAN VARLIKLAR X IV. UZUN VAD. YAB. KAYNAK. X V. ÖZ KAYNAKLAR AKT İ F TOPLAMI XXX PAS İ F TOPLAMI XXX

93 Dönemler arası kar ş ıla ş tırma yapma için önceki dönem cari dönem olarak sütunlara ayrılabilir. Enflasyon etkilerinin kolayca gözlenebilmesi için tarihi de ğ er cari de ğ er olarak sütunlara ayrılabilir. Gerekli görülen di ğ er açıklamalar dipnotlarda belirtilir.

94 Örnek: Deniz i ş letmesinin 15.10.2000 tarihli bilançosunu düzenleyiniz.

95 Aktif Pasif I.DÖNEN VARLIKLAR 50.000 III. KISA VAD.YAB.KAYNAK.20.000 Mevcutlar: 50.000Borçlar: 20.000 Kasa: 20.000Satıcılar: 8.000 T.Mal: 10.000B.Sent.: 12.000 Alıcılar: 14.000 A.Sent.: 6.000 IV. UZUN VAD.YAB.KAYNAK0 II. DURAN VARLIKLAR0 V. ÖZ KAYNAKLAR 30.000 Sermaye: 30.000 Aktif Toplamı 50.000 Pasif Toplamı 50.000

96 3. HESAP KAVRAMI

97 HESABIN TANIMI İş letmenin faaliyetleri sırasında gerçekle ş tirdi ğ i mali olaylar, de ğ i ş ik özelliklerdedir. Örne ğ in; bankaya para yatırmak/çekmek, pe ş in mal satmak /almak, veresiye mal satmak/almak, telefon faturası ödemek vb. gibi

98 İş letmenin gerçekle ş tirdi ğ i mali olayların ortak özelliklerine göre gruplandırılarak kaydedildi ğ i muhasebe birimine “hesap” denir. Bir ba ş ka ifade ile hesap, i ş letmede meydana gelen mali olaylar sonucu, varlık ve kaynaklarda ortaya çıkan de ğ er de ğ i ş ikliklerinin (artı ş ve azalı ş ları) izlendi ğ i muhasebe birimlerdir. Muhasebede hesap kullanımı, i ş lem sayısını azaltmaktadır. E ğ er hesap kullanılmasaydı, her mali olay sonucu bir bilanço düzenlemek gibi akılcı ve bilimsel olmayan bir yöntemle çalı ş mak gerekecekti.

99 HESABIN ŞEKLİ........................... HESABI NOT : Pratik olarak hesap B A ş eklinde gösterilir. TARİHAÇIKLAMATUTARTARİHAÇIKLAMATUTAR (29.9) (Müşteri Havalesi) GİREN 100.000 (..........) ÇIKAN BORÇ TARAFIALACAK TARAFI

100 HESABA İLİŞKİN DEYİMLER Hesap Açma Bir hesabın herhangi bir tarafına ilk defa kayıt yapmayı ifade eder. Yapılan kayıt hesabın sol tarafında ise buna “BORÇ KAYDI” ya da hesap borçlandırıldı denir. Yapılan bu kayıt hesabın sa ğ tarafında ise buna “ALACAK KAYDI” ya da hesap alacaklandırıldı denir.

101 Hesabın Kalan (Bakiye) Vermesi Bir hesabın borç ve alacak toplamı arasındaki matematiksel farka, “HESABIN KALANI/BAK İ YES İ ” denir. Hesabın kalanı büyük olan tarafın ismi ile anılır............... HESABI............... HESABI 20.000 50.000 100.000 40.000 A.B.= 30.000 B.B. = 60.000

102 Hesabın Kapanması Hesabın her iki tarafının da birbirine e ş it olması durumunda “HESAP KAPANDI” denir. Yani hesabın kalanı “0” olur.

103 HESAPLARLA İLGİLİ ÖRNEKLER 1) İş letme bankaya 100.000 TL. yatırmı ş tır. a) Banka hesabının durumu b) Kasa hesabının durumu a ş a ğ ıdaki gibi olur. Banka Hesabı Kasa Hesabı 100.000 100.000 Para Giri ş i Para Çıkı ş ı   Banka Hesabı Kasa Hesabı 100.000.TL 100.000 TL Borçlu Alacaklı

104 2) İş letme 250.000 TL’lık malı pe ş in alıyor. a) Mal Hesabının durumu. b) Kasa Hesabının durumu a ş a ğ ıdaki gibidir 3) İş letme 400.000 TL’lık malı senet imzalayarak alıyor. a) Mal Hesabının durumu b) Senet Hesabının durumu a ş a ğ ıdaki gibidir.

105 4) İş letme 500.000 TL’lık malı, senet kar ş ılı ğ ı satıyor. a) Satı ş Hesabının durumu, b) Senet Hesabının durumu a ş a ğ ıdaki gibidir. NOT: Hesapların borçlu ya da alacaklı olmasına karar verirken iki konuya dikkat etmek yararlı olabilir.

106 1) Genellikle giren de ğ erler borçlu, çıkan de ğ erler alacaklıdır. Kasa’ya para girmesi, bankaya para yatırılması, depoya mal girmesi BORÇ. Kasa’dan para çıkması, bankadan para çekilmesi, depodan mal çıkması ALACAK

107 2) Hesabı, hesabın ismine göre dü ş ünmek yararlı olur. İş letme veresiye mal sattı ğ ında, malı alanlar (Alıcılar) i ş letmeye BORÇLANIR. Aynı i ş lemi, i ş letme mal sattı ğ ı ki ş ilerden ALACAKLIDIR ş eklinde de dü ş ünebiliriz. Ancak muhasebe kayıt süreci açısından birinci dü ş ünce tarzı geçerlidir.

108 HESAPLARLA BİLONÇO ARASINDAKİ İLİŞKİ Hesaplar bilanço ile ili ş kileri açısından, öncelikle dönem ba ş ı ve dönem sonundaki durumları olmak üzere iki ana ba ş lık altında incelenmelidir:

109 1) Dönem Ba ş ında; a) Bilançonun aktifinde yer alan hesaplar  Borç kaydı ile açılır b) Bilançonun pasifinde yer alan hesaplar  Alacak kaydı ile açılır

110 2) Dönem sonunda; a) Borç kalanı veren hesaplar  Bilançonun aktifinde yer alırlar b) Alacak kalanı veren hesaplar  Bilançonun pasifinde yer alırlar c) Kalan vermeyen hesaplar  Bilançoda yer almazlar

111 Örnek: Çınar i ş letmesi 1.1.2000 tarihinde a ş a ğ ıdaki de ğ erlerle i ş e ba ş lamı ş tır. Kasa 1.000.000 Banka1.500.000 Banka Kredisi800.000 (200.000 TL’si uzun vadelidir.) Ticari Mal 1.200.000

112 Satıcılara Borç 1.600.000 Alıcılardan Alacak 1.100.000 Demirba ş E ş ya 6.000.000 Senetli Alacak 2.400.000 (600.000 TL’si kısa vadelidir.) Senetli Borç1.100.000 (300.000 TL’si uzun vadelidir.)

113 İ stenenler: 1) Sermayeyi hesaplayınız. 2) Bilançoyu düzenleyiniz. 3) Bilançodaki de ğ erleri hesap (“T”) çizelgeleri üzerinde gösteriniz.

114 1) Mevcutlar + Alacaklar – Borçlar = Sermaye 1.000.000 1.100.000 1.600.000 1.500.000 + 2.400.000 – 1.100.000 1.200.000 800.000 +6.000.000 + + _______ 9.700.000 + 3.500.000 – 3.500.000 13.200.000 – 3.500.000 = 9.700.000

115 HESAPLARIN BÖLÜMLENMESİ Hesaplar, temel mali tablolarla ili ş kilerine göre, a ş a ğ ıdaki gibi bölümlenebilir: A) B İ LANÇO HESAPLARI AA Varlık Hesapları 1 Dönen Varlıklar 2 Duran Varlıklar AB Kaynak Hesapları 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5 Öz Kaynaklar AC Nazım Hesaplar

116 B) GEL İ R TABLOSU HESAPLARI BA Gelir Hesapları (6) BB Gider Hesapları (6) BC Maliyet Hesapları (7)

117 HESAP PLANI Bir i ş letmede kullanılacak tüm hesapların, çe ş itli ölçütlere göre sistemli bir ş ekilde önceden belirlenmesi sonucu olu ş turulan listeye hesap planı denir. Hesap planı, muhasebe verilerinin sınıflanması ve bu sınıflamaya göre kaydedilmesinde kullanılır. Ayrıca muhasebe raporlarının daha kolay düzenlenebilmesi açısından da önemli faydalar sa ğ lar.

118 Ülkemizde 1.1.1994 tarihinde yürürlü ğ e giren ve bazı istisnalar dı ş ında tüm i ş letmelerin uygulamak zorunda oldu ğ u, tek düzen hesap planı hazırlanmı ş tır (*).

119 Bu hesap planının ana grupları ş öyledir: 1. DÖNEN VARLIK HESAPLARI 2. DURAN VARLILAR HESAPLARI 3. KISA VADEL İ YABANCI KAYNAK (KISA VADEL İ BORÇ) HESAPLARI 4. UZUN VADEL İ YABANCI KAYNAK (UZUN VADEL İ BORÇ) HESAPLARI

120 5. ÖZ KAYNAKLAR 6. GEL İ R TABLOSU (GEL İ R-G İ DER) HESAPLARI 7. MAL İ YET HESAPLARI 8. SERBEST HESAPLAR (Yönetim Muhasebesi amaçlı) 9. NAZIM HESAPLAR

121 Hesap planın alt grupları da ş öyledir: (*) Tekdüzen hesap planı, ülkemizdeki muhasebe uygulamalarının eskiye oranla daha sistemli hale gelmesine önemli katkılar sa ğ lamı ş tır. Ancak ülke ş artları ve gerçekleri de dikkate alınarak, sektörel hesap planlarının hazırlanması ve uygulanması daha yararlı olacaktır. Bekli de yalnızca mali raporlama standartları belirlenip, mali raporlar tek düzen haline getirilerek, tek düzen hesap planı zorunlulu ğ u kaldırılabilecektir.

122 TEKDÜZEN HESAP PLANI

123 1. DÖNEN VARLIKLAR

124 10 HAZIR DEĞERLER 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VER İ LEN ÇEKLER VE ÖDEME EM İ RLER İ (-) 108 D İĞ ER HAZIR DE Ğ ERLER

125 11 MENKUL KIYMETLER 110 H İ SSE SENETLER İ 111 ÖZEL KES İ M TAHV İ L, SENET VE BONOLARI 112 KAMU KES İ M İ TAHV İ L, SENET VE BONOLARI 118 D İĞ ER MENKUL KIYMETLER 119 MENKUL KIYMETLER DE Ğ ER DÜ Ş ÜKLÜ Ğ Ü KAR Ş ILI Ğ I (-)

126 12 TİCARİ ALACAKLAR 120 ALICILAR 121 ALACAK SENETLER İ 122 ALACAK SENETLER İ REESKONTU (-) 126 VER İ LEN DEPOZ İ TO VE TEM İ NATLAR 127 D İĞ ER T İ CAR İ ALACAKLAR 128 Ş ÜPHEL İ T İ CAR İ ALACAKLAR 129 Ş ÜPHEL İ T İ CAR İ ALACAKLAR KAR Ş ILI Ğ I (-)

127 13 DİĞER ALACAKLAR 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 132 İŞ T İ RAKLERDEN ALACAKLAR 133 BA Ğ LI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR 135 PERSONELDEN ALACAKLAR 136 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ ALACAKLAR 137 D İĞ ER ALACAK SENETLER İ REESKONTU (-) 138 Ş ÜPHEL İ D İĞ ER ALACAKLAR 139 Ş ÜPHEL İ D İĞ ER ALACAKLAR KAR Ş ILI Ğ I (-)

128 15 STOKLAR 150 İ LK MADDE VE MAZEME 151 YARI MAMULLER – ÜRET İ M 152 MAMULLER 153 T İ CAR İ MALLAR 157 D İĞ ER STOKLAR 158 STOK DE Ğ ER DÜ Ş ÜKLÜ Ğ Ü KAR Ş ILI Ğ I (-) 159 VER İ LEN S İ PAR İŞ AVANSLARI

129 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 170-178 YILLARA YAYGIN İ N Ş AAT VE ONARIM MAL İ YETLER İ 179 TA Ş ERONLARA VER İ LEN AVANSLAR

130 18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 180 GELECEK AYLARA A İ T G İ DERLER 181 GEL İ R TAHAKKUKLARI

131 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 190 DEVREDEN KDV 191 İ ND İ R İ LECEK KDV 192 D İĞ ER KDV 193 PE Şİ N ÖDENEN VERG İ LER VE FONLAR 195 İŞ AVANSLARI 196 PERSONEL AVASLARI 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 198 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ DÖNEN VARLIKLAR 199 D İĞ ER DÖNEN VARLIKLAR KAR Ş ILI Ğ I (-)

132 2. DURAN VARLIKLAR

133 22 TİCARİ ALACAKLAR 220 ALICILAR 221 ALACAK SENETLER İ 222 ALACAK SENETLER İ REESKONTU (-) 226 VER İ LEN DEPOZ İ TO VE TEM İ NATLAR 229 Ş ÜPHEL İ T İ CAR İ ALACAKLAR KA Ş ILI Ğ I (-)

134 23 DİĞER ALACAKLAR 231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 232 İŞ T İ RAKLERDEN ALACAKLAR 233 BA Ğ LI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR 235 PERSONELDEN ALACAKLAR 236 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ ALACAKLAR 237 D İĞ ER ALACAK SENETLER İ REESKONTU (-) 239 Ş ÜPHEL İ D İĞ ER ALACAKLAR KAR Ş ILI Ğ I (-)

135 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 240 BA Ğ LI MENKUL KIYMETLER 241 BA Ğ LI MENKUL KIYMETLER DE Ğ ER DÜ Ş ÜKLÜ Ğ Ü KAR Ş ILI Ğ I (-) 242 İŞ T İ RAKLER 243 İŞ T İ RAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLER İ (-) 244 İŞ T İ RAKLER SERMAYE PAYLARI DE Ğ ER DÜ Ş ÜKLÜ Ğ Ü KAR Ş ILI Ğ I (-)

136 245 BA Ğ LI ORTAKLIKLAR 246 BA Ğ LI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLER İ (-) 247 BA Ğ LI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DE Ğ ER DÜ Ş ÜKLÜ Ğ Ü KAR Ş IL Ğ I (-) 248 D İĞ ER MAL İ DURAN VARLIKLAR 249 D İĞ ER MAL İ DURAN VARLIKLAR KAR Ş ILI Ğ I (-)

137 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 250 ARAZ İ VE ARSALAR 251 YER ALTI VE YER ÜSTÜ DÜZENLER İ 252 B İ NALAR 253 TES İ S, MAK İ NE VE C İ HAZLAR 254 TA Ş ITLAR

138 255 DEM İ RBA Ş LAR 256 D İĞ ER MADD İ DURAN VARLIKLAR 257 B İ R İ KM İŞ AMORT İ SMANLAR (-) 258 YAPILMAKATA OLAN YATIRIMLAR 259 VER İ LEN AVANSLAR

139 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 260 HAKLAR 261 Ş EREF İ YE 262 KURULU Ş VE ÖRGÜTLENME G İ DERLER İ 263 ARA Ş TIRMA VE GEL İŞ T İ RME G İ DERLER İ 264 ÖZEL MAL İ YETLER 267 D İĞ ER MADD İ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 268 B İ R İ KM İŞ AMORT İ SMANLAR (-) 269 VER İ LEN AVANSLAR

140 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 271 ARAMA G İ DERLER İ 272 HAZIRLIK VE GEL İŞ T İ RME G İ DERLER İ 277 D İĞ ER ÖZEL TÜKENMEYE TAB İ VARLIKLAR 278 B İ R İ KM İŞ TÜKENME PAYLARI 279 VER İ LEN AVANSLAR

141 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLERVE GELİR TAHAKKUKLARI 280 GELECEK YILLARA A İ T G İ DERLER 281 GEL İ R TAHAKKUKLARI

142 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 291 GELECEK YILLARDA İ ND İ R İ LECEK KDV 292 D İĞ ER KDV 293 GELECEK YILLAR İ HT İ YACI STOKLAR 294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADD İ DURAN VARLIKLAR

143 295 PE Şİ N ÖDENEN VERG İ LER VE FONLAR 297 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ DURAN VARLIKLAR 298 STOK DE Ğ ER DÜ Ş ÜKLÜ Ğ Ü KAR Ş ILI Ğ I (-) 299 B İ R İ KM İŞ AMORT İ SMANLAR (-)

144 3. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

145 30 MALİ BORÇLAR 300 BANKA KRED İ LER İ 303 UZUN VADEL İ KRED İ LER İ, ANAPARA TAKS İ TLER İ VE FA İ ZLER İ 304 TAHV İ L, ANAPARA, BORÇ TAKS İ T VE FA İ ZLER İ 305 ÇIKARILMI Ş BONOLAR VE SENETLER 306 ÇIKARILMI Ş D İĞ ER MENKUL KIYMETLER 308 MENKUL KIYMETLER İ HRAÇ FARKI (-) 309 D İĞ ER MAL İ BORÇLAR

146 32 TİCARİ BORÇLAR 320 SATICILAR 321 BORÇ SENETLER İ 322 BORÇ SENETLER İ REESKONTU (-) 326 ALINAN DEPOZ İ TO VE TEM İ NATLAR 329 D İĞ ER T İ CAR İ BORÇLAR

147 33 DİĞER BORÇLAR 331 ORTAKLARA BORÇLAR 332 İŞ T İ RAKLERE BORÇLAR 333 BA Ğ LI ORTAKLIKLARA BORÇLAR 335 PERSONELE BORÇLAR 336 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ BORÇLAR 337 D İĞ ER BORÇ SENETLER İ REESKONTU (-)

148 34 ALINAN AVANSLAR 340 ALINAN S İ PAR İŞ AVANSLARI 349 ALINAN D İĞ ER AVANSLAR

149 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 350-358 YILLARA YAYGIN İ N Ş AAT VE ONARIM HAKED İŞ LER İ BEDELLER İ

150 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 360 ÖDENECEK VERG İ VE FONLAR 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENL İ K 368 VADES İ GEÇM İŞ ERTELENM İŞ VEYA TAKS İ TLEND İ R İ LM İŞ VERG İ VE D İĞ ER YÜKÜMLÜLÜKLER 369 ÖDENECEK D İĞ ER YÜKÜMLÜLÜKLER

151 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 370 DÖNEM KÂRI VERG İ VE D İĞ ER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KAR Ş ILIKLARI 371 DÖNEM KÂRININ PE Şİ N ÖDENEN VERG İ VE D İĞ ER YÜKÜMLÜLÜKLER İ (-) 372 KIDEM TAZM İ NAT İ KAR Ş ILI Ğ I 373 MAL İ YET G İ DERLER İ KAR Ş ILI Ğ I 379 D İĞ ER BORÇ VE G İ DER KAR Ş ILIKLARI

152 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 380 GELECEK AYLARA A İ T GEL İ RLER 381 G İ DER TAHAKKUKLARI

153 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 391 HESAPLANAN KDV 392 D İĞ ER KDV 393 MERKEZ VE Ş UBELER CAR İ HESABI 397 SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI 399 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ YABANCI KAYNAKLAR

154 4. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

155 40 MALİ BORÇLAR 400 BANKA KRED İ LER İ 405 ÇIKARILMI Ş TAHV İ LLER 407 ÇIKARILMI Ş D İĞ ER MENKUL KIYMETLER 408 MENKUL KIYMETLER İ HRAÇ FARKLARI (-) 409 D İĞ ER MAL İ BORÇLAR

156 42 TİCARİ BORÇLAR 420 SATICILAR 421 BORÇ SENETLER İ 422 BORÇ SENETLER İ REESKONTU (-) 426 ALINAN DEPOZ İ TO VE TEM İ NATLAR 429 D İĞ ER T İ CAR İ BORÇLAR

157 43 DİĞER BORÇLAR 431 ORTALARA BORÇLAR 432 İŞ T İ RAKLERE BORÇLAR 433 BA Ğ LI ORTAKLIKLARA BORÇLAR 436 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ BORÇLAR 437 D İĞ ER BORÇ SENETLER İ REESKONTU (-) 438 KAMUYA OLAN ERTELENM İŞ VEYA TAKS İ TLEND İ R İ LM İŞ BORÇLAR

158 44 ALINAN AVANSLAR 440 ALINAN S İ PAR İŞ AVANSLARI 449 ALINAN D İĞ ER AVANSLAR

159 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 472 KIDEM TAZM İ NATI KAR Ş ILI Ğ I 479 D İĞ ER BORÇ VE G İ DER KAR Ş ILIKLARI

160 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 480 GELECEK YILLARA A İ T GEL İ RLER 481 G İ DER TAHAKKUKLARI

161 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 492 GELECEK YILLARA ERTELENEN VEYA TERK İ N ED İ LECEK KDV 493 TES İ SE KATILMA PAYLARI 499 D İĞ ER ÇE Şİ TL İ UZUN VADEL İ YABANCI KAYNAKLAR

162 5. ÖZ KAYNAKLAR

163 50 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 500 SERMAYE 501 ÖDENMEM İŞ SERMAYE (-)

164 52 SERMAYE YEDEKLERİ 520 H İ SSE SENETLER İ İ HRAÇ PR İ MLER İ 521 H İ SSE SEN İ D İ İ PTAL KÂRLARI 522 M.D.V. YEN İ DEN DE Ğ ERLEME ARTI Ş LARI 523 İŞ T İ RAKLER YEN İ DEN DE Ğ ERLEME ARTI Ş LARI 524 MAL İ YET ARTI Ş LARI FONU 529 D İĞ ER SERMAYE YEDEKLER İ

165 54 KÂR YEDEKELERİ 540 YASAL YEDEKLER 541 STATÜ YEDEKLER İ 542 OLA Ğ ANÜSTÜ YEDEKLE 248 D İĞ ER KÂR YEDEKLER İ 549 ÖZEL FONLAR

166 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 570 GEÇM İŞ YILLAR KÂRLARI

167 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 580 GEÇM İŞ YILLAR ZARALARI

168 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) 590 DÖNEM NET KÂRI 591 DÖNEM NET ZARARI (-)

169 6. GELİR TABLOSU HESAPLARI

170 60 BRÜT SATIŞLAR 600 YURT İ Ç İ SATI Ş LAR 601 YURTDI Ş I SATI Ş LAR 602 D İĞ ER GEL İ RLER

171 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 610 SATI Ş TAN İ ADELER (-) 611 SATI Ş İ SKONTOLARI (-) 612 D İĞ ER İ ND İ R İ MLER (-)

172 62 SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 620 SATILAN MAMULLE MAL İ YET İ (-) 621 SATILAN T İ CAR İ MALLAR MAL İ YET İ (-) 622 SATILAN H İ ZMET MAL İ YET İ 623 D İĞ ER SATI Ş LARIN MAL İ YET İ (-)

173 63 FAALİYET GİDERLERİ (-) 630 ARA Ş TIRMA VE GEL İŞ T İ RME G İ DERLER İ (-) 631 PAZARLAMA, SATI Ş VE DA Ğ ITIM G İ DERLER İ (-) 632 GENEL YÖNET İ M G İ DERLER İ (-)

174 64 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KÂRLAR 640 İŞ T İ RAKLERDEN TEMMETTÜ GEL İ RLER İ 641 BA Ğ LI ORTAKLIKLARDAN TEMMETTÜ GEL İ RLER İ 642 FA İ Z GEL İ RLER İ 643 KOM İ SYON GEL İ RLER İ

175 644 KONUSU KALMAYAN KAR Ş ILIKLAR 645 MENKUL KIYMET SATI Ş KÂRLARI 646 KAMB İ YO KÂRLARI 647 REESKONT FA İ Z GEL İ RLER İ 649 D İĞ ER OLA Ğ AN GEL İ R VE KÂRLAR

176 65 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-) 653 KOM İ SYON G İ DERLER İ (-) 654 KAR Ş ILIK G İ DERLER İ (-) 655 MENKUL KIYMET SATI Ş ZARARLARI (-) 656 KAB İ YO ZARARLARI (-) 657 REESKONT FA İ Z G İ DERLER İ (-) 659 D İĞ ER OLA Ğ AN G İ DER VE ZARARLAR (-)

177 66 FİNANSMAN GİDERLERİ (-) 660 KISA VADEL İ BORÇLANMA G İ DERLER İ 661 UZUN VADEL İ BORÇLANMA G İ DERLER İ

178 67 OLAĞAN DIŞI GELİR VE KÂRLAR 671 ÖNCEK İ DÖNEM GEL İ R VE KÂRLARI 679 D İĞ ER OLA Ğ ANDI Ş I GEL İ R VE KÂRLAR

179 68 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 680 ÇALI Ş MAYAN KISIM G İ DER VE ZARARLARI 681 ÖNCEK İ DÖNEM G İ DEN VE ZARARLARI 689 D İĞ ER OLA Ğ ANDI Ş I G İ DER VE ZARALAR

180 69 DÖNEM NET KÂR VEYA ZARARI 690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI 691 DÖNEM KÂRI VERG İ VE D İĞ ER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KAR Ş ILIKLARI (-) 692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI

181 7. MALİYET HESAPLARI ( 7/A Seçeneği)

182 70 MALİYET MUHASEBESİ BAĞLANTI HESAPLARI 700 MAL İ YET MUHASEBES İ BA Ğ LANTI HESABI 701 MAL İ YET MUHASEBES İ YANSITMA H İ SABI

183 71 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 710 D İ REKT İ LK MADDE VE MALZEME G İ DERLER İ 711 D İ REKT İ LK MADDE VE MALZEME YANSITMA HESABI 712 D İ REKT İ LK MADDE VE MALZEME F İ YAT FARKI 713 D İ REKT İ LK MADDE VE MALZEME M İ KTAR FARKI

184 72 DİREKT İŞÇİLİK GİDELERİ 720 D İ REKT İŞ Ç İ L İ K G İ DERLER İ 721 D İ REKT İŞ Ç İ L İ K G İ DERLER İ YANSITMA HESABI 722 D İ REKT İŞ Ç İ L İ K ÜCREK FARKLARI 723 D İ REKT İŞ Ç İ L İ K SÜRE (ZAMAN) FARKLARI

185 73 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 730 GENEL ÜRET İ M G İ DERLER İ 731 GENEL ÜRET İ M G İ DERLER İ YANSITMA HESABI 732 GENEL ÜRET İ M G İ DERLER İ BÜTÇE FARKLARI 733 GENEL ÜRET İ M G İ DERLER İ VER İ ML İ L İ K FARKLARI 734 GENEL ÜRET İ M G İ DERLER İ KAPAS İ TE FARKLARI

186 74 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 740 H İ ZMET ÜRET İ M MAL İ YET İ 741 H İ ZMET ÜRET İ M MAL İ YET İ YANSITMA HESABI 742 H İ ZMET ÜRET İ M MAL İ YET İ FARK HESAPLARI

187 75 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ 750 ARA Ş TIRMA VE GEL İŞ T İ RME G İ DERLER İ 751 ARA Ş TIRMA VE GEL İŞ TERME G İ DERLER İ YANSITMA HESABI 752 ARA Ş TIRMA VE GEL İŞ T İ RME G İ DER FARKLARI

188 76 PAZARLAMA, SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ 760 PAZARLAMA, SATI Ş VE DA Ğ ITIM G İ DERLER İ 761 PAZARLAMA, SATI Ş VE DA Ğ ITIM G İ DERLER İ YANSITMA HESABI 762 PAZARLAMA, SATI Ş VE DA Ğ ITIM G İ DERLER İ FARK HESABI

189 77 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 770 GENEL YÖNET İ M G İ DERLER İ 771 GENEL YÖNET İ M G İ DERLER İ YANSITMA HESABI 772 GENEL YÖNET İ M G İ DER FARKLARI HESABI

190 78 FİNANSMAN GİDERLERİ 780 F İ NANSMAN G İ DERLER İ 781 F İ NANSMAN G İ DERLER İ YANSITMA HESABI 782 F İ NANSMAN G İ DERLER İ FARK HESABI

191 7. MALİYET HESAPLARI (7/B Seçeneği)

192 79 GİDER ÇEŞİTLERİ 790 İ LK MADDE VE MALZEME G İ DERLER İ 791 İŞ Ç İ ÜCRET VE G İ DERLER İ 792 MEMUR ÜCRET VE G İ DERLER İ 793 DI Ş ARIDAN SA Ğ LANAN FAYDA VE H İ ZMETLER 794 ÇE Şİ TL İ G İ DERLER 795 VERG İ, RES İ M VE HARÇLAR 796 AMORT İ SMAN VE TÜKENME PAYLARI 797 F İ NANSMAN G İ DERLER İ 798 G İ DER ÇE Şİ TLER İ YANSITMA HESABI 799 ÜRET İ M MAL İ YET HESABI

193 8. SERBEST HESAPLAR 9. NAZIM HESAPLAR

194 4. MUHASEBE KAYIT YÖNTEMLERİ

195 İş letmeler gerçekle ş tirdikleri mali olayları; i ş hacimleri, yasal statüleri ve muhasebeden beklentilerine ba ğ lı olarak, de ğ i ş ik yöntemlerle muhasebe kayıtlarına alırlar. Buna göre iki ayrı muhasebe kayıt yönteminden söz edilebilir.

196 TEK TARAFLI KAYIT YÖNETEMİ Mali olayların yalnızca bir yönünün muhasebe kayıtlarına alındı ğ ı muhasebe türüdür. Örne ğ in veresiye satı ş yapan bir tüccar; yalnızca malı alanların borcunu bir defterde izliyor, buna kar ş ılık stoktaki azalmaları kayıtlarda izlemiyorsa, tek taraflı kayıt yöntemi uyguluyor demektir.

197 Tek taraflı kayıt yöntemi, uygulaması kolay bir muhasebe yöntemidir. VUK (Vergi Usul Kanunu)’a göre, ülkemizde ikinci sınıf tüccarların uyguladı ğ ı, i ş letme hesabı esasına göre defter tutmayı, bu yönteme örnek verebiliriz.

198 ÇİFT TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ İş letmenin gerçekle ş tirdi ğ i mali olayların her iki yönünün de kayıtlara alındı ğ ı muhasebe yöntemidir. Örne ğ in; yukarıdaki tüccar depodan azalan malları da kaydetmi ş olsaydı çift taraflı kayıt yöntemini uygulamı ş olurdu. Di ğ erine göre ayrıntılı ve zor olmasına ra ğ men, i ş letme faaliyetleri ve sonuçları hakkında daha anlamlı sonuçlar verir. VUK’a göre birinci sınıf tüccarların uyguladı ğ ı, bilanço esasına göre defter tutma sistemini, bu kayıt yöntemine örnek verebiliriz.

199 Çift Taraflı Kayıt Yönteminin İlkeleri 1.Her olay en az iki hesaba kaydedilir. 2.Hesaplardan biri borçlanırken, di ğ eri alacaklıdır. 3.Borçlanan hesapların tutarı ile alacakların hesapların tutarı birbirine e ş it olmalıdır. 4.Defterlerin borç - alacak toplamları birbirine e ş it olmalıdır.

200 Çift Taraflı Kayıt Yönteminin Basamakları 1) Ba ş langıç de ğ erlerinin belirlenmesi (Dönem ba ş ı i ş lemleri 1.1.200A) - Giri ş Envanterinin saptanması - Bilançonun düzenlenmesi (Yeni i ş e ba ş layanlarda i ş e ba ş lama tarihi itibariyle, i ş e devam edenlerde Yıl Ba ş ı - 1.1.200A- itibariyle)

201 2)Yevmiye (Günlük Defter) Defterine Kayıt (Dönem içi i ş lemleri) - Belge ve bilgilerin derlenmesi - Muhasebe Fi ş lerinin düzenlenmesi - Yevmiye defteri kayıtlarının yapılması 3) Defteri Kebire (Büyük Deftere) Kayıt (Dönem içi i ş lemleri) 4) Genel Geçici Mizanın Düzenlenmesi (Dönem sonunda 31.12. 200A)

202 5) Dönem Sonu Envanter İş lemlerinin Yapılması (Dönem sonunda 31.12. 200A) - Muhasebe Dı ş ı Envanter - Muhasebe İ çi Envanter

203 6) Sonuç (Gelir-Gider) Hesaplarının Kapatılması (Dönem sonunda 31.12. 200A) - Gelir Hesaplarının Kapatılması - Gider Hesaplarının Kapatılması 7) Genel Kesin Mizanın Düzenlenmesi (Dönem sonunda 31.12. 200A)

204 8) Mali Tabloların Düzenlenmesi (Dönem sonunda 31.12. 200A) - Bilanço - Gelir Tablosu 9) Hesapların kesin Kapanı ş ının Yapılması (Dönem sonunda 31.12.200A) - Hesapların izleyen dönemde yeniden açılması (Yıl ba ş ında 1.1.200B)

205 İKİNCİ BÖLÜM MUHASEBE SÜRECİ

206 1.BAŞLANGIÇ DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ

207 Muhasebe süreci, birbiriyle ili ş kili ve dönemler itibariyle tekrarlanan a ş amalardan olu ş ur. Bunlardan ilkini, dönemin ba ş ında i ş letmenin sahip oldu ğ u de ğ erlerin (varlıkların ve kaynakların) belirlenmesi olu ş turur. Dönem ba ş ı de ğ erlerinin belirlenmesi, yeni kurulan i ş letmelerle, i ş e devam eden i ş letmelerde farklı ş ekillerde olur. İş e devam eden i ş letmelerde, bir önceki dönemin sonundaki de ğ erler, yeni dönemin ba ş langıç de ğ erlerini olu ş turur.

208 Yeni kurulan i ş letmelerde ise, ba ş langıç de ğ erlerinin belirlenmesi, kurulu ş günündeki de ğ erlerin kesin biçimde saptanması ve bir belgeye ba ğ lanması ş eklinde yapılır. Bu saptama özellikle, bu de ğ erlerden hareketle i ş letmenin kurulu ş sermayesinin hesaplanması için önemlidir.

209 Bu durumda kurulu ş günü itibariyle i ş letmeye ait tüm de ğ erlerin yer aldı ğ ı bir bilanço düzenlenir. İ ster i ş e devam eden i ş letme olsun, ister yeni kurulan i ş letme olsun, her ikisinde de ilk i ş lem olarak, ba ş langıç de ğ erlerinin yer aldı ğ ı bilanço yevmiye defterine kaydedilir.

210 2. YEVMİYE DEFTERİNE (GÜNLÜK DEFTERE) KAYIT

211 YEVMİYE DEFTERİNİN TANIMI Mali olayların tarih sırasına göre maddeler halinde kaydedildi ğ i defterdir.

212 YEVMİYE DEFTERİNİN YASAL ÖZELLİKLERİ Yevmiye defterinin çe ş itli yasal ş ekil ş artları vardır. Bunlardan önemli bazıları a ş a ğ ıda belirtilmi ş tir: Kullanılmadan önce noterden tasdik ettirilmek zorundadır. Mürekkepli kalem veya bilgisayar yazıcısı ile yazılır.

213 Kesinlikle silgi, çizme, kazıntı vb. ş ekillerde i ş lemler üzerinde de ğ i ş iklik yapılamaz. İş lemler muhasebe tekni ğ ine göre belirli kurallara uygun ş ekilde kaydedilir. Kayıt hataları muhasebe tekniklerine göre düzeltilir. VUK’a göre 5 yıl, TTK’ya göre 10 yıl saklanması zorunludur.

214 YEVMİYE DEFTERİNİN ŞEKLİ TAR İ H BORÇALACAK M BORÇLU HESAPLAR XXX a ALACAKLI HESAPLAR XXX d dede N o AÇIKLAMA

215 YEVMİYE MADDESİ TÜRLERİ Basit Madde: Yalnızca bir hesabın borçlanıp, bir hesabın alacaklandı ğ ı madde türüdür.

216 Örnek: İş letme bankaya 100.000 TL. yatırıyor. Para çıkı ş ı - Kasa Hesabı Alacaklı Para giri ş i – Banka Hesabı Borçlu İŞ LETME BANKA

217 57 15.10.2001 102 BANKALAR HS. 100.000 100 KASA HS. 100.000 ………………… /

218 Örnek: İş letme 250.000 TL’lık malı pe ş in alıyor. 61 11.10.2001 153 T. MAL. HS. 250.000 100 KASA HS. 250.000 ………………… /

219 Bileşik Madde: Bir hesabın borçlanıp, birden fazla hesabın alacaklandı ğ ı veya bir hesabın alacaklanıp birden fazla hesabın borçlandı ğ ı madde türüdür. Örnek: İş letme 500.000 TL’lık malı % 40 pe ş in, kalın veresiye almı ş tır. Mal Bedeli 500.000 TL 500.000 x 0.4= 200.000 Pe ş in (KASA ALACAKLI) 500.000 – 200.000= 300.000 Satıcı İş letmeden Alacaklı

220 151 11.10.2001 153 T. MAL. HS 500.000 100 KASA HS. 200.000 320 SATICILAR HS 300.000 ………………… /

221 Örnek: İş letme 800.000 TL’lik malı % 30 pe ş in, kalın veresiye satmı ş tır. 175 15.12.2001 100 KASA HS. 240.000 120 ALICILAR HS. 560.000 600 YURT İ Ç İ SAT. HS. 800.000 ………………… /

222 2.4.3. Karma Madde: Birden çok hesabın borçlanıp, birden çok hesabın alacaklandı ğ ı madde türüdür. Örnek: İş letme 600.000 TL’lik malı 150.000 TL’si pe ş in, kalanı veresiye, di ğ er kalanını ise senet kar ş ılı ğ ı satın almı ş tır. % 10 KDV ayrıca hesap edilecektir ve pe ş in olarak ödenmi ş tir.

223 28 11.10.2001 153 T. MAL. HS 600.000 191 İND. KDV HS. 60.000 100 KASA HS. 210.000 320 SATICILAR HS. 225.000 321 B. SEN. HS. 225.000 ………………… /

224 MUHASEBE FİŞLERİ Geli ş mi ş muhasebe sistemlerinde, mali olaylara ait belgeler öncelikle bir muhasebe fi ş ine aktarılır ve daha sonra bu fi ş lerden yevmiye defterine kaydedilir. Muhasebe fi ş leri objektif belgeler de ğ ildir. Bunların amacı muhasebe sürecini daha sistematik yapmaktır. Muhasebe fi ş lerinin kullanımı i ş letmelerin iste ğ ine ba ğ lıdır.

225 Muhasebe fi ş i kullanılmayan bir i ş letmede muhasebe süreci: 1) Gerçekle ş en mali olaylar  2) Mali olaylara ait belgeler  3) Belgelere dayanılarak yevmiye defterine kayıt

226 Muhasebe fi ş i kullanılan bir i ş letmede muhasebe süreci 1) Gerçekle ş en mali olaylar  2) Mali olaylara ait belgeler  3) Belgelere dayanılarak muhasebe Fi ş lerinin düzenlenmesi  4) Muhasebe fi ş lerinden yevmiye defterine kayıt

227 Muhasebe Fi ş leri Üç çe ş ittir: - Mahsup Fi ş i: Nakit İş lemi olmayan kayıtlar için kullanılır. - Tediye (ödeme) Fi ş i: Nakit çıkı ş ı olan kayıtlarda kullanılır. Kasa hesabı Alacaklıdır. - Tahsil Fi ş i: Nakit giri ş i olan kayıtlarda kullanılır. Kasa hesabı Borçludur.

228 DEFTERİ KEBİRE (BÜYÜK DEFTERE)KAYIT

229 DEFTERİ KEBİRİN TANIMI Yevmiye defterine tarih sırasına göre maddeler halinde kaydedilen mali olayların ortak özelliklerine göre gruplandırılarak kaydedildi ğ i defterdir. Defteri-i kebirle hesap kavramı arasında yakın bir ili ş ki vardır.

230 DEFTERİ KEBİRİN YASAL ÖZELLİKLERİ Defteri kebirin çe ş itli yasal ş ekil ş artları vardır. Bunlardan önemli bazıları a ş a ğ ıda belirtilmi ş tir: Kullanılmadan önce noterden tasdik ettirilmelidir. (VUK’a göre tasdiki zorunlu defterler arasında de ğ ildir, ancak TTK’ya göre tasdiki gerekmektedir.)

231 Bu defterdeki kayıt hataları yanlı ş rakam okunacak ş ekilde üzeri çizilerek, do ğ ru rakam uygun bir yere yazılır. Mürekkepli kalem veya bilgisayar yazıcısı ile yazılır. VUK’a göre 5 yıl, TTK’ya göre 10 yıl saklanması zorunludur.

232 DEFTERİ KEBİRİN ŞEKLİ Sayfa No (15) 102 BANKALAR HESABI Sayfa No (15) Tarih Yevmiye NoAÇIKLAMATutarıTarih Yevmiye NoAÇIKLAMATutarı 7.10.24..................100.000

233 2 102 KASA HESABI 2 Tarih Yevmiye NoAÇIKLAMATutarıTarih Yevmiye NoAÇIKLAMATutarı X7.10.24............... 100.000

234 Örnek : İş letme 100.000 TL’lik malı pe ş in almı ş tır. 1 11.10.2001 153 T.MAL. HS. 100.000 191 İND. KDV HS. 10.000 100 KASA HS. 110.000 ………………… /

235 100 KASA HS. 153 T MAL HS. 191 İ ND. KDV HS. 110.000 100.00010.000

236 Örnek: Toprak i ş letmesi a ş a ğ ıdaki de ğ erlerle yeni döneme ba ş lamı ş tır. Kasa: 4.000.000 Banka: 6.000.000 Banka Kredisi: 2.500.000 Satıcılar: 8.000.000 Ticari Mallar: 3.200.000 Ta ş ıtlar: 2.000.000

237 İş letme dönem içinde a ş a ğ ıdaki i ş lemleri gerçekle ş tirmi ş tir. 1) 03.01.2001 2.400.000 TL’lik mal pe ş in alınmı ş tır. 2) 10.01.2001 200.000 TL’lik elektrik ve su faturası ödemi ş tir. 3) 12.01.2001 1.600.000 TL’lik mal 600.000 TL’si pe ş in kalanı veresiye satılmı ş tır.

238 4) 12.01.2001 bankadan 400.000 TL çekilmi ş tir. 5) 26.01.2001 satıcılara 500.000 TL ödenmi ş tir. 6) 30.01.2001 alıcılar 1.000.000 TL havale yollamı ş tır. 7) 31.01.2001 300.000 TL’lik telefon faturası ödenmi ş tir. 8) Banka Kredisinin 500.000 Tl’lik kısmı 2003 yılında ödenecek.

239 İ stenenler : 1) Bilançoyu düzenleyiniz. 2) Yevmiye kayıtlarını yapınız. 3) Defter-i Kebir kayıtlarını yapınız.

240 1. Bilançoyu düzenleyiniz. MEVCUTLAR + ALACAKLAR = SERMAYE + BORÇLAR Kasa : 4.000.000 + Satıcılar : 8.000.000 Banka : 6.000.000 + Banka Kr.: +2.500.000 T.Mal : 3.200.000 10.500.000 Ta ş ıtlar :+2.000.000 15.200.000 SERMAYE = 4.700.000

241 TOPRAK İŞ LETMES İ N İ N 01.01.2001TAR İ HL İ B İ LANÇOSU AKT İ F PAS İ F I. DÖNEN VARLIKLAR 13.200.000 III. KISA VAD. YAB. KAYNAK 2.800.000 100.KASA : 4.000.000 300.BANKA KR. : 2.000.000 102.BANKALAR : 6000.000 320.SATICILAR : 800.000 153.T.MAL :3.200.000 IV. UZUN VAD. YAB. KAYNAK 500.000 II.DURAN VARLIKLAR 2.000.000 400.BANKA KR. : 500.000 254.TA Ş ITLAR : 2.000.000 V. ÖZ KAYNAKLAR 4.700.000 500.SERMAYE : 4.700.000 AKT İ F TOPLAM 15.200.000 PAS İ F TOPLAM 15.200.000

242 2. Yevmiye kayıtlarını yapınız. 1 01.01.2001 100 KASA HS. 4.000.000 102 BANKALAR HS. 6.000.000 153 T.MAL HS. 3.200.000 254. TAŞITLAR HS. 2.000.000 300 BANKA KR. HS. 2.500.000 320 SATICILAR HS. 8.000.000 500 SERMAYE HS. 4.700.000 Açılış kaydı. /

243 203.01.2001 153 T. MAL HS. 2.400.000 100 KASA HS. 2.400.000 ………………… 310.01.2001 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 200.000 100 KASA HS. 200.000 ………………… 412.01.2001 100 KASA HS. 600.000 120 ALICILAR HS. 1.000.000 600 YURT İÇİ SAT. HS. 1.600.000 ………………… /

244 512.01.2001 100 KASA HS. 400.000 102 BANKALAR HS. 400.000 ………………… 626.01.2001 320 SATICILAR HS. 500.000 100 KASA HS. 500.000 ………………… 730.01.2001 102 BANKALAR HS. 1.000.000 120 ALICILAR HS. 1.000.000 ………………… /

245 8 31.01.2001 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 300.000 100 KASA HS. 300.000 ………………… /

246 3. Defter-i Kebir kayıtlarını yapınız.

247 3.4. DEFTER-İ KEBİR - TALİ HESAP İLİŞKİSİ Defter-i Kebir hesabı toplayıcı nitelikte oldu ğ undan her ayrıntıyı göstermez. Yönetimin isteklerine ve i ş in gereklerine göre ana hesaba ba ğ lı alt hesaplar açılabilir. Bir ana hesapla ona ba ğ lı yardımcı hesaplar arasında ş u ili ş kiler geçerlidir.

248 1) Yardımcı hesapların borç tarafının toplamı ana hesabın borç toplamına e ş it olmalıdır. 2) Yardımcı hesapların alacak taraflarının toplamı ana hesabın alacak tarafına e ş it olmalıdır. 3) Yardımcı hesapların bakiyelerinin toplamı ana hesabın bakiyesine e ş it olmalıdır.

249 Örnek: 1) 2.500.000 TL’lık mal a ş a ğ ıdaki ki ş ilere veresiye satmı ş tır. C.Arkın : 700.000. F.Akın : 600.000 E.Ta ş : +1.200.000 2.500.000

250 2) C.Arkın borcuna kar ş ılık 300.000 TL’lık senedi i ş letmeye veriyor. F.Akın 250.000 TL nakit ödüyor. 3) F.Akın’a 500.000 TL’lık E.Ta ş ’a 200.000 TL’lık mal veresiye satılıyor. İ stenenler : 1) Yevmiye kayıtlarını yapınız. 2) Alıcılar hesabını defter-i kebirde ve yardımcı hesaplarda gösteriniz. 3) Alıcılar hesabına ait yardımcı defter mizanını düzenleyiniz.

251 1 / 120 ALICILAR HS. 2.500.000 120.01 C.Arkın : 700.000 120.02 F.Akın : 600.000 120.03 E.Taş : +1.200.000 2.500.000 600 YURT İÇİ SAT. HS. 2.500.000 ………………… / 1) Yevmiye kayıtlarını yapınız.

252 2 / 100 KASA HS. 250.000 121 ALICILAR HS. 300 000 120 ALICILAR HS. 550.000 120.01 C.Arkın: 300.000 120.02 F.Akın : +250.000 550.000 ………………… 3 120 ALICILAR HS. 700.000 120.01 F.Akın : 500.000 120.02 E.Taş : + 200.000 700.000 600 YURT İÇİ SAT. HS. 700.000 ………………… /

253 2) Alıcılar hesabını defter-i kebirde ve yardımcı hesaplarda gösteriniz.

254 3) Alıcılar hesabına ait yardımcı defter mizanını düzenleyiniz. ALICILAR HESABI YARDIMCI DEFTER M İ ZANI ALICININ ADIBORÇALACAKBAKİYE C.Arkın F.Akın E.Taş 700.000 1.100.000 1.400.000 300.000 250.000 ------ 400.000 850.000 1.400.000 TOPLAMLAR3.200.000550.0002.650.000

255 GEÇİCİ MİZANIN DÜZENLENMESİ

256 MİZANIN TANIMI VE ŞEKLİ Yevmiye defterinden Defter-i Kebire aktarılan rakamların matematiksel olarak do ğ rulu ğ unu tespit etmek amacıyla, düzenlenen çizelgeye mizan denir.

257 Ş ekli :....... İŞ LETMES İ N İ N EK İ M 2000 GEÇ İ C İ M İ ZANI NOHESAP İSMİ TUTARKALAN BORÇALACAKBORÇALACAK 100 102 153 320 500 600 KASA HS BANKALAR HS T. MAL HS. SATICILAR HS. SERMAYE YURT İÇİ SAT. HS X --- XXXXXXXXXXXX X --- X TOPLAMXXX XX

258 MİZAN EŞİTLİKLERİ 1) Tutarlar kısmında; Borç Toplamı = Alacak Toplamı 2) Borç Toplamı = Alacak Toplamı = Yevmiye Toplamı 3) Kalanlar kısmanda; Borç Kalanı = Alacak Kalanı

259 MİZAN TÜRLERİ İş letmelerin muhasebe sistemlerine göre de ğ i ş ik türlerde mizanlar söz konusudur.

260 Geçici Mizan: Envanter i ş lemleri yapılmadan önce düzenlenen mizandır. Yıl sonunda düzenlenene Genel Geçici Mizan denir. Kesin Mizan: Envanter i ş lemleri yapıldıktan ve sonuç hesapları kapatıldıktan sonra düzenlenen mizandır. Yıl sonunda düzenlenene Genel Geçici Mizan denir.

261 Örne ğ in; 31.01.200A Ocak /2001 Geçici Mizanı 31.03.200A Mart / 2001 Geçici Mizanı 31.03.200A Mart / 2001 Kesin Mizanı (Envanter yapıldı + sonuç hesapları kapatıldı ) 31.12.200A Genel Geçici Mizan 31.12.200A Genel Kesin Mizan/Kesin Mizan ( Envanter yapıldı + sonuç hesapları kapatıldı )

262 DÖNEM SONU ENVANTER İŞLEMLERİ

263 ENVANTERİN TANIMI İş letme varlıklarının ve kaynaklarının ayrıntılı olarak belirlenmesidir. Envanter saymak, tartmak, ölçmek, de ğ erlemek, kar ş ılıklı mutabakat yapma ş eklinde olur. Muhasebe dilinde envanter kısaca; bilançoyu olu ş turan kalemlerin ayrıntılarının bilinmesidir.

264 ENVANTERİN TÜRLERİ Muhasebe Dı ş ı Envanter: Envantere konu varlık ve kaynakların fiilen tespitinin yapılmasıdır. Buna fiili yada fiziki envanter de denir. Örne ğ in; Kasa ve depo sayımı alıcı ve satıcılarla hesap mutabakatı gibi

265 Muhasebe İ çi Envanter: Muhasebe dı ş ı envanterde belirlenen hususlar ile muhasebe kayıtları (geçici mizan) arasında bir fark varsa; bu farkı düzeltmek için yapılan kayıtlardır. Geçici Mizan = Fiili Envanter ----- Kayıt Yok Geçici Mizan ≠ Fiili Envanter ----- Kayıt Var

266 Örnek: İş letmenin banka hesabının genel geçici mizanındaki durumu a ş a ğ ıdaki gibidir: Borç toplamı : 2.500Alacak toplamı : 2.000 5 Ocak günü bankadan gelen hesap özetinde 31.12.2001 tarihli bakiyenin 800 TL. oldu ğ u görünmektedir. Yapılan ara ş tırma sonucu aradaki farkın 225 TL.’lik kısmını alıcılardan gelen ancak; dekontu i ş letmeye ula ş madı ğ ı için kayıta alınmayan havaleden kaynaklandı ğ ı, kalan kısmı bankanın i ş letme lehine uyguladı ğ ı faizden kaynaklandı ğ ı anla ş ılmı ş tır.

267 İ stenen :Gerekli envanter kaydını yaparak banka hesabının bakiyesini gösteriniz. 102 BANKALAR HS B.B. (1) = BT-AT -- = 2500 - 2000 --= 500 2500 2000 uyumlu de ğ il 31.12.99 300ENV. = 800 2800FARK = 300

268 1 31.12.2001 102 BANKALAR HS. 300 120 ALICILAR HS. 225 642 FAİZ GEL. HS. 75 ………………… /

269 Örnek : İş letmenin 153 ve 600 nolu hesapların durumu a ş a ğ ıdaki gibidir. 153 T.MAL HS.600 YURT İ Ç İ SAT HS. C İ F 10 Ad*10.000 TL/Ad =100.000 V İ M 30 Ad*10.000 TL/Ad =300.000 OMO 20 Ad*15.000 TL/Ad=300.000 OMO 15 Ad*20.000 TL/Ad=300.000 ACE 5 Ad*20.000 TL/Ad = 100.000 V İ M 40 Ad* 5.000 TL/Ad = 200.000

270 İ stenenler: 1) Dönem sonu mal mevcudunu hesaplayınız. 2) Dönem içinde satılan ticari malların maliyetini (S.T.M.M.) hesaplayınız. 3) Satı ş kar ya da zararını hesaplayınız. 4) Gerekli muhasebe içi envanter kayıtlarını yapınız.

271 1) Dönem sonu mal mevcudunu hesaplayınız. Mal Alı ş ı - Mal Satı ş ı = Dönem Sonu Mal Mevcudu C İ F = 10 Ad V İ M = 30 Ad C İ F = 10 Ad * 10.000 = 100.000 OMO= 20 Ad OMO = 15 Ad OMO = 5 Ad * 15.000 = 75.000 ACE = 5 Ad ACE = 5 Ad * 20.000 = 100.000 V İ M = 40 Ad V İ M = 10 Ad * 5.000 = + 50.000 325.000

272 2) Satılan Ticari Malların Maliyeti V İ M 30 * 5.000 = 150.000 OMO 15 * 15.000 = +225.000 STMM = 375.000 375.000

273 3) Kar/Zarar = Gelir = Gider II. YOL Kar/Zarar = Yurt İ çi Sat. - STMM V İ M = 30*(10.000 - 5.000)= 150.000 = 600.000 - 325.000 OMO = 15*(20.000 -15.000)= 75.000 Kar = 225.000 225.000

274 4) Gerekli muhasebe içi envanter kayıtlarını yapınız. STMM = Dönem Başı + Dönem İçi - Dönem Sonu Mal Mevcudu Mal Alışları Mal Mevcudu

275 153. T. MAL HS. 600 YURT İ Ç İ SAT HS. B A BB. = 700.000 B A 700.000 375.000 Env. = -375.000 600.000 600.000 Fark = 375.000 700.000 375.000 600.000 600.000 BB. = 700.000 -375.000 621 STMM HS. 375.000 690 DÖN. K/Z. HS. B A Env. = -375.000 B A 375.000 375.000 Fark = 0 225.000 375.000 375.000 225.000

276 131.12.200 621 STMM HS. 375.000 153 T. MAL. HS. 375.000 ………………… 231.12.200 600 YURT İÇİ SAT. HS. 600.000 621 STMM HS. 375.000 690 DÖN. K/Z HS. 225.000 ………………… /

277 Örnek : İş letmenin 153 ve 600 nolu hesaplarının durumu a ş a ğ ıdaki gibidir. Dönem Ba ş ı Mal Mevcudu= 300.000 Dönem İ çi Mal Alı ş ları= 1.500.000 Dönem İ çi Mal Satı ş ları= 1.250.000 Dönem Sonu Mal Mevcudu= 750.000

278 İ stenenler : 1) STMM’yi hesaplayınız. 2) Satı ş kâr yada zararının hesaplayınız. 3) Gerekli kayıtları yapınız.

279 1) STMM’yi hesaplayınız. STMM = Dön.Ba ş.Mal Mev.+ Dön İ çi Mal Alı ş.- Dön.Sonu Mal Mev. = 300.000+ 1.500.000 - 750.000 = 1.050.000 2) Satı ş kâr yada zararının hesaplayınız. Kâr / Zarar = Gelir – Gider = 1.250.000 – 1.050.000 Kâr = 200.000

280 3) Gerekli kayıtları yapınız. 153 T. MAL. HS.B.B. (1) = BT-AT B A = 1.800.000 – 0 1.1. 300.000 1.050.000 = 1.800.000 : uyumlu de ğ il 1.500.000ENV. = 750.000 FARK = 1.050.000 31.12 1.800.000 1.050.000 B.B.(2) = 1.800.000 – 1.050.000 = 750.000 uyumlu ENV. = 750.000

281 600 YURT İ Ç İ SAT. HS. 690 DÖNEM K/Z HS. 621 S.T.M.M. HS. B A B A B A : : 200.000 1.050.000 1.050.000 1.250.000 1.250.000 200.000 1.050.000 1.050.000

282 131.12. 621 STMM HS. 1.050.000 153. T.MAL HS. 1.050.000 ………………… 231.12. 600 YURT İÇİ SAT. HS. 1.250.000 621 STMM HS. 1.050.000 690 DÖN. K/Z HS. 200.000 ………………… /

283 Örnek : İş letmenin 153 ve 600 nolu hesaplarının durumu a ş a ğ ıdaki gibidir. Dönem Ba ş ı Mal Mevcudu= 750.000 Dönem İ çi Mal Alı ş ları= 2.000.000 Dönem İ çi Mal Satı ş ları= 1.500.000 Dönem Sonu Mal Mevcudu= 1.000.000

284 İ stenenler : 1) STMM’yi hesaplayınız 2) Satı ş kar yada zararının hesaplayınız. 3) Gerekli kayıtları yapınız.

285 1) STMM’yi hesaplayınız STMM = DBMM + D İ MA - DSMM = 750.000 + 2.000.000 - 1.000.000 =1.750.000 2) Kâr / Zarar = Gelir – Gider = 1.500.000 – 1.750.000 Zarar = 250.000

286 3) Gerekli kayıtları yapınız. 153- T İ CAR İ MALLAR B.B. (1) = BT-AT B A = 2.750.000 – 0 1.1. 750.000 1.750.000 = 2.750.000 uyumlu de ğ il 2.000.000 ENV. = 1.750.000 FARK = 1.000.000 31.12 2.750.000 1.750.000 B.B.(2) = 2.750.000 – 1.750.000 = 1.000.000 uyumlu ENV. = 1.000.000

287 600 YURT İ Ç İ SAT. HS. 690 DÖN. K/Z HS. 621 S.T.M.M. HS. B A B A B A : 1.750.000 1.500.000 1.750.000 1.750.000 1.500.000 1.500.000 B.B. 250.000

288 131.12. 621 STMM HS. 1.750.000 153. T.MAL HS. 1.750.000 ………………… 231.12. 600 YURT İÇİ SAT. HS. 1.500.000 690 DÖN. K/Z HS. 250.000 621 STMM HS. 1.750.000 ………………… /

289 SONUÇ HESAPLARININ KAPATILMASI

290 SONUÇ HESAPLARININ TANIMI: İş letmenin amaçlarından biriside kâr etmektir. Kâr aynı zamanda di ğ er amaçlarında gerçekle ş mesi içindir. Süreklilik, büyüme gibi. Bu açıdan i ş letme faaliyetlerine ili ş kin dönem sonucunun yani kâr/zararın do ğ ru hesaplanması son derece önemlidir.

291 Bu nedenle Tek Düzen Muhasebe Sisteminde sonuç hesapları özel bir bölümde incelenmi ş tir. Döneme ait gelir ve gider hesapları sayı ve tür bakımından i ş letmeden i ş letmeye farklılık gösterir.

292 SONUÇ HESAPLARININ TÜRLERİ: 6.2.1. Gelir Hesapları Gelir: i ş letmenin dönem içindeki ola ğ an faaliyetleri sonucunda elde edilen ekonomik yararların brüt tutarıdır. Gelir ola ğ an olarak satı ş lardan elde edilir. Bunun haricinde di ğ er faaliyetlerden ola ğ an ve ola ğ andı ş ı i ş lemler sonucu da gelir elde edilebilir.

293 Örne ğ in menkul kıymet satı ş ı, duran varlık satı ş ı, hibe, miras vb. Gelir hesapları dönem içerisinde öz sermayeyi arttıracak nitelikteki (gelir olu ş turan) i ş lemlerin izlendi ğ i hesap grubudur. Dönem içerisinde, istisnalar hariç sürekli alacak tarafına kayıt alır.

294 Gider Hesapları Gider; i ş letmenin dönem içindeki ola ğ an faaliyetlerini sürdürmek için tüketti ğ i ekonomik yararların brüt tutarıdır. Gider ola ğ an olarak satı ş ların maliyeti ve ola ğ an faaliyetler için yapılır. Bunun haricinde, finansman i ş lemleri, di ğ er faaliyetlerden ola ğ an ve ola ğ andı ş ı i ş lemler sonucunda da olu ş abilir.

295 Örne ğ in komisyon gideri, menkul kıymet ve duran varlık satı ş ından olu ş an olumsuz farklar, borçlanma giderleri vb. Gider hesapları dönem içerisinde öz sermayeyi azaltıcı nitelikteki (gider olu ş turan) i ş lemlerin kayıt edildi ğ i ve izlendi ğ i hesap grubudur. Dönem içerisinde, istisnalar hariç sürekli borç tarafına kayıt yapılır.

296 Maliyet Hesapları Muhasebe dilinde maliyet, belirli bir sonucu elde edebilmek için katlanılan, bir de ğ er birikimi yaratan ve parayla belirtilebilen fedakârlı ğ a verilen addır. Bu konu maliyet muhasebesini ilgilendirildi ğ inden, burada yalnızca TMS’de 7/A grubunda yer alan 750-760-770-780 nolu hesaplarla; 7/B grubunda yer alan hesapların 690 nolu hesaba devrinden söz edilecektir.

297 SONUÇ HESAPLARININ KAPATILMASI Gelir hesapları dönem içinde alacaklı çalı ş tı ğ ından dönem sonunda borçlandırılarak kapatılır. Bu durumda 690 nolu hesap ALACAKLI olur. Gider hesapları dönem içinde borçlu çalı ş tı ğ ından dönem sonunda alacaklandırılarak kapatılır. Bu durumda 690 nolu hesap BORÇLU olur.

298 Tekdüzen Hesap Planı’nda giderler 7/A ve 7/B seçene ğ i ş eklinde bölümlenmi ş tir. Her iki seçenekte de; Faaliyet ve Finansman Giderleri dı ş ındaki giderler do ğ rudan (gerçekle ş tikleri anda) 600’lü gruptaki uygun hesaplara kaydedilir.

299 Faaliyet ve Finansman Giderleri ise 7/A seçene ğ inde 700’lü gruptaki ilgili hesaplara (gerçekle ş tiklerinde) kaydedilir. Dönem sonlarında ise yansıtma hesapları aracılı ğ ı ile 600’lü gruplara devredilerek kapatılırlar. Fiili maliyet sistemi kullanılan durumlarda (bütçenin muhasebe sistemi için alınmadı ğ ı durumlarda) fark çıkmayaca ğ ı için fark hesapları dikkate alınmayacaktır. Farkların bulunması, kaydedilmesi ve analizi yönetim muhasebesi kapsamındadır.

300 750 751 630 B A B A B A 1 3 3 2 2 760 761 631 B A B A B A 1 3 3 2 2 770 771 632 B A B A B A 1 3 3 2 2

301 780 781 660 B A B A B A 1 3 3 2 2 661 B A 2

302 Faaliyet ve Finansman Giderleri 7/B seçene ğ inde 700’lü gruptaki ilgili hesaplara kaydedilir. Dönem sonunda düzenlenen gider da ğ ıtım tablosu ile fonksiyonlarına dönü ş türülür ve 600’lü gruba aktarılır.

303 790 798 630 B A B A B A 1 3 3 2 2 791 631 B A 1 3 2 792 632 B A 1 3 2

304 793 660 B A 1 3 2 794 661 B A 1 3 2

305 795 B A 1 3 796 B A 1 3 797 B A 13

306 Örnek: İş letmenin 770 nolu hesabının dönem sonu bakiyesi 7.500 TL’dir. 131.12. 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 7.500 771 GEN YÖN GİD YANS HS. 7.500 ………………… 231.12. 771 GEN YÖN GİD YANS HS. 7.500 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 7.500 ………………… /

307 131.12. 771 GEN YÖN GİD YANSITMA HS. 7.500 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 7.500 ………………… 231.12. 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 7.500 771 GEN YÖN GİD YANS HS. 7.500 ………………… / VEYA

308 Örnek: İş letmenin 793 nolu hesabının dönem sonu bakiyesi 830 TL’dir. 131.12. 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 830 798 GİD. ÇEŞ. YANS. HS. 830 ………………… 231.12. 798 GİD. ÇEŞ. YAN HS. 830 793 DIŞ. SAĞ. FAY VE HİZ. HS. 830 ………………… /

309 Örnek : İş letmenin sonuç hesaplarının durumu a ş a ğ ıdaki gibidir. 600 YURT İ Ç İ SAT. HS. 621 STMM HS. 631 PAZ.SAT DA Ğ.G İ D.HS. B A B A B A 3.000 3.000 1.400 1.400 800 800 632 GEN.YÖN.G İ D. HS. 642 FA İ Z GEL. HS. 643 KOM. GEL. HS. B A B A B A 1.200 1.200 1.500 1.500 1.000 1.000 653 KOM. G İ D. HS. 690 DÖNEM K / Z. B A 50 50 3.450 5.500

310 131.12. 690 DÖN. K/Z HS. 3.450 621 STMM HS. 1.400 631 PAZ SAT VE DAĞ GİD HS. 800 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 1.200 653 KOMİSYON GİD. HS. 50 ………………… 231.12. 600 YURT İÇİ SAT. HS. 3.000 642 FAİZ GELİRLERİ HS. 1.500 643 KOMİSYON GEL. HS. 1.000 690 DÖN. K/Z. HS. 5.500 ………………… /

311 3 31.12 690 DÖN. K/Z. HS. 2.050 590 DÖN. NET. KARI HS. 1.435 360 ÖD. VER. VE FON. HS. 615 % 30 vergi kesintisi varsayım /

312 KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ

313 Her dönem sonunda geçici mizan düzenlenir. Geçici mizandan sonra Muhasebe dı ş ı ve Muhasebe içi envanter i ş lemleri yapılır. Sonuç olarak sonuç hesapları kapatılır. Tüm bu i ş lemlerden sonra bir mizan daha çıkarılır ki buna Kesin Mizan denir. Kesin mizan ş ekil olarak geçici mizanın aynısıdır. Aradaki farklar ş u ş ekilde özetlenebilir.

314 1. Geçici mizanda açık olan 6 kodlu hesaplar kesin mizanda kapalıdır. 2. Geçici mizanda görünmeyen dönem net kar/zararı kesin mizanda görünür. 3. Geçici mizanda fiili durumu yansıtmayan varlık ve kaynak hesapları kesin mizanda fiili durumu gösterir. 4. Kesin mizanın bakiyeleri o tarihteki bilançoyu verir.

315 MALİ RAPORLARININ DÜZENLENMESİ

316 Muhasebenin en önemli amaçlarından biriside i ş letme ilgililerine bilgi sunmaktır. Bilgi sunumu belli dönemler itibari ile ve raporlar aracılı ğ ıyla olur. Muhasebenin bilgi sunmada kullandı ğ ı temel iki rapor; bilanço ve gelir tablosudur.

317 BİLANÇONUN DÜZENLENMESİ l. Bölümde anlatılmı ş tır.

318 8.2. GELİR TABLOSUNUN DÜZENLENMESİ Gelir Tablosunun Tanımı İş letmenin belirli bir dönemde elde etti ğ i gelirleri ile bu dönemde kodlandı ğ ı giderleri gösteren mali tablodur. Ola ğ an durumlarda 01.01 ve 31.12 aralı ğ ını gösterir.

319 Gelir Tablosunun Şekli: Tek düzen muhasebe sisteminde rapor tipi gelir tablosu benimsenmi ş tir.

320 TEKDÜZEN GELİR TABLOSU

321 ........ İŞ LETMES İ N İ N 01.01.20XX – 31.12.20XX DÖNEM İ NE A İ T GEL İ R TABLOSU

322 A) BRÜT SATI Ş LAR 1. Yurtiçi Satı ş lar 2. Yurtdı ş ı Satı ş lar 3. Di ğ er Gelirler B) SATI Ş İ ND İ MLER İ (-) 1. Satı ş tan İ adeler (-) 2. Satı ş İ skontoları (-) 3. Di ğ er İ ndirimler (-)

323 C) NET SATI Ş LAR D) SATI Ş LARIN MAL İ YET İ (-) 1. Satılan Mamuller Maliyeti (-) 2. Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 3. Satılan Hizmet Maliyeti (-) 4. Di ğ er Satı ş ların Maliyeti (-) BRÜT SATI Ş KÂRI VEYA ZARARI E) FAAL İ YET G İ DERLER İ (-) 1. Ara ş tırma ve Geli ş tirme Giderleri (-) 2. Pazarlama, Satı ş ve Da ğ ıtım Giderleri (-) 3. Genel Yönetim Giderleri (-)

324 FAAL İ YET KÂRI VEYA ZARARI F) D İĞ ER FAAL İ YETLERDEN OLA Ğ AN GEL İ R VE KÂRLAR 1. İş tiraklerden Temettü Gelirleri 2. Ba ğ lı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri 3. Faiz Gelirleri 4. Komisyon Gelirleri 5. Konusu Kalmayan Kar ş ılıklar 9. Faaliyetle İ lgili Di ğ er Ola ğ an Gelir ve Kârlar

325 G) D İĞ ER FAAL İ YETLERDEN OLA Ğ AN G İ DER VE ZARARLAR (-) 1. Reeskont Faiz Giderleri (-) 2. Komisyon Giderleri (-) 3. Kar ş ılık Giderleri (-) 9. Di ğ er Ola ğ an Gider ve Zararlar (-) H) F İ NANSMAN G İ DERLER İ (-) 1. Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 2. Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-)

326 OLA Ğ AN KÂR VEYA ZARAR I) OLA Ğ ANDI Ş I GEL İ R VE KÂRLAR 1. Önceki Dönem Gelir ve Kârları 2. Di ğ er Ola ğ andı ş ı Gelir ve Kârlar J) OLA Ğ ANDI Ş I G İ DEN VE ZARARLAR (-) 1. Çalı ş mayan Kısım Gider ve Zararları (-) 2. Önceki Dönem Gider ve Zararlar (-) 3. Di ğ er Ola ğ andı ş ı Gider ve Zararlar (-)

327 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI K) DÖNEM KÂRI VERG İ VE D İĞ ER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KAR Ş ILIKLARI (-)

328 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI Dönemler arası kar ş ıla ş tırma yapma için önceki dönem cari dönem olarak sütunlara ayrılabilir. Enflasyon etkilerinin kolayca gözlenebilmesi için tarihi de ğ er cari de ğ er olarak sütunlara ayrılabilir. Gelir tablosunun esas faaliyet ile ilgili kısımları, iste ğ e ba ğ lı olarak mal - hizmet gruplarına göre bölümlenebilir. Gerekli görülen di ğ er açıklamalar dipnotlarda belirtilir.

329 Örnek : İş letmenin 01.01.2001 – 31.12.2001 dönemlerine ait bazı hesapların geçici mizandaki durumu a ş a ğ ıdaki gibidir. NOHESAPLAR TUTARLARKALANLAR BORÇALACAKBORÇALACAK 153 600 621 631 632 642 643 649 653 T. MAL. HS. YURT İÇİ SAT. HS. STMM. HS PAZ SAT DAĞ GİD HS GEN. YÖN. GİD. HS FAİZ GEL. HS. KOM. GEL. HS. DİĞ OL GEL VE KÂR KOM.GİD. HS. 180.000 ------ 40.000 48.000 ------ 30.000 12.000 ------ 120.000 ------ 70.000 28.000 8.000 ------ 180.000 ------ 40.000 48.000 ------ 30.000 12.000 ------ 120.000 ------ 70.000 28.000 8.000 ------ TOPLAM310.000 226.000310.000 226.000

330 Ek Bilgiler : A- Mal hesabında görünen 180.000 TL’nin 30.000 TL’ si dönem ba ş ı mal mevcuduna aittir. B- Dönem sonu mal mevcudu 140.000 TL’dir.

331 İ stenenler : 1- Mal satı ş kar zararını hesaplayınız. 2- Buna ili ş kin envanter kayıtlarını yapınız.153 nolu hesabın defteri kebirde gösteriniz. 3- Sonuç hesaplarını kapatarak kesin mizanı düzenleyiniz.Kar üzerinden %20 Gelir Vergisi ve vergi üzerinden %10 fon payı dikkate alarak 690 nolu hesabı kapatınız. 4- Gelir tablosunu T.M.S. ye uygun biçimde ayrıntılı olarak düzenleyiniz.

332 1- STMM= DBMM + D İ MA – DSMM = 30.000 + 150.000 – 140.000 = 40.000 KAR / ZARAR = SATI Ş LAR - STMM = 120.000 - 40.000 = 80.000

333 2 31.12.2001 621 STMM HS. 40.000 153 T. MAL.HS. 40.000 ………………… /

334 3 31.12.2001 690 DÖNEM KÂR / ZARAR HS. 143.000 621 STMM HS. 40.000 631 PAZ.SAT VE DAĞ GİD HS. 40.000 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 48.000 653 KOM. GİD. HS. 3.000 659DİĞ.OL.GİD.VE ZAR. HS. 12.000 ………………… /

335 31.12.2001 600 YURT İÇİ SAT. HS. 120.000 642 FAİZ GEL.İ HS. 70.000 643 KOM. GEL.İ HS. 28.000 649 DİĞ. OL. GEL VE KÂR HS. 8.000 690 DÖN. K/Z HS. 226.000 ………………… 31.12.2001 690 DÖN. K/Z HS. 83.000 590 DÖN.NET KÂRI HS. 64.740 360 ÖD.K VER. VE FON HS. 18.260 ………………… /

336 153 T. MAL. HS. 360 ÖD.VER.FON.HS. 590 DÖN. NET KÂRI HS. B A B A B A 30.000 18.260 64.740 150.000 180.000 40.000 600 YURT İ Ç İ SAT. HS. 621 S.T.M.M. HS. 631 PAZ.SAT DA Ğ.G İ D.HS. B A B A B A 120.000 120.000 40.000 40.000 40.000 40.000

337 632 GEN.YÖN.G İ D. HS. 642 FA İ Z GEL. HS. 643 KOM GEL. HS. B A B A B A 48.000 48.000 70.000 70.000 28.000 28.000 653 KOM. G İ D. HS. 690 DÖN. K/Z. HS. 649 D İĞ.OL.GEL.KÂR HS. B A B A B A 3.000 3.000 143.000 226.000 8.000 8.000 83.000

338 ......... İŞ LETMES İ N İ N KES İ N M İ ZANI ARALIK / 2000 NOHESAPLAR TUTARLARKALANLAR BORÇALACAKBORÇALACAK 153 360 590 600 621 631 632 642 643 649 653 659 690 T. MAL. HS. ÖD.VER.VE FON. HS DÖN. NET KÂRI HS. YURT İÇİ SAT. HS. STMM. HS PAZ.SAT.DAĞ.GİD.HS GEN. YÖN. GİD. HS FAİZ GEL. HS. KOM. GEL.HS. DİĞ.OL.GEL VE KÂR KOM. GİD. HS. DİĞ. OL. GİD.VE ZAR. DÖN. K/Z HS 180.000 ----- 120.000 40.000 48.000 70.000 28.000 8.000 3.000 12.000 226.000 40.000 18.260 64.740 120.000 40.000 48.000 70.000 28.000 8.000 3.000 12.000 226.000 140.000 ----- ------ 18.260 64.740 ------ TOPLAM775.000 718.000140.000 83.000

339 4- A) BRÜT SATI Ş LAR 120.000 1- Yurt içi satı ş lar 120.000 B) SATI Ş İ ND İ R İ MLER İ (-) 0 C) NET SATI Ş LAR 120.000 D) SATI Ş LARIN MAL İ YET İ (-) (40.000) 1- Satılan Ticari Malların Maliyeti (-) 40.000

340 BRÜT SATI Ş KÂRI VEYA ZARARI 80.000 E) FAAL İ YET G İ DERLER İ (88.000) 1- Pazarlama Satı ş ve Da ğ ıtım Giderleri (-) 40.000 2- Genel Yönetim Giderleri (-) 48.000 FAAL İ YET KÂRI VEYA ZARARI (8.000) F) D İĞ ER FAAL. OLA Ğ AN GEL İ R VE KÂRLA 106.000 1- Faiz Gelirleri 70.000 2- Komisyon Gelirleri 28.000 3- Faaliyetle İ lgili Di ğ er Ola ğ an Gelir ve Kârlar 8.000

341 G) D İĞ ER FAAL. OLA Ğ AN G İ DER VE ZARARLAR (-) (15.000) 1- Komisyon Giderleri 3.000 2- Di ğ er Ola ğ an Gider ve Zararlar 12.000 H) F İ NANSMAN G İ DERLER İ (-)

342 OLA Ğ AN KÂR VEYA ZARAR I) OLA Ğ ANDI Ş I GEL İ R VE KÂRLAR J) OLA Ğ ANDI Ş I G İ DER VE ZARARLAR (-) DÖNEM KÂR VEYA ZARARI 83.000 K) DÖNEM KÂRI VERG İ VE D İĞ ER YASAL YÜK. KAR.I (-) (18.260) DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI 64.740

343 DÖNEM SONUNDA HESAPLARIN KAPATILMASI

344 Dönemsellik kavramı gere ğ ince bir dönemin hesabının di ğ er bir dönemle karı ş tırılmaması gerekir. Bu nedenle her dönemin sonunda (V.U.K. na göre yıl sonu ) kesin mizanda bakiye veren hesaplar sembolik bir kayıtla kapatılır. Bu i ş lem i ş letme muhasebesinin güvenli ğ i ve vergi uygulamaları açısından da son derece önemlidir. Kapanı ş kaydı yapıldıktan sonra o dönem defterlere kesinlikle ba ş ka bir kayıt yapılamaz.Kapanı ş kaydı için kesin mizanda bakiye veren hesaplara ters kayıt yapılır.

345 Örnek :...... İş letmesinin kesin mizandaki bazı hesapları a ş a ğ ıdaki gibidir. 100 KASA HS. 102 BANKALAR HS. 120 ALICILAR HS. B A B A B A 500 400 1.700 1.500 1.150 1.000 100 200 150 500 500 1.700 1.700 1.150 1.150

346 153 T. MAL. HS. 255 DEM İ RBA Ş LAR HS. 300 BANKA KR. HS. B A B A B A 850 800 4.000 4.000 3.000 4.000 50 1.000 850 850 4.000 4.000 4.000 4.000

347 320 SATICILAR HS. 360 ÖD. VER. VE FON HS. 500 SERMAYE HS. B A B A B A 2.000 2.400 600 700 2.500 2.500 400 100 2.400 2.400 700 700 2.500 2.500 590 DÖN. NET KÂRI HS. B A 500 500

348 399 31.12.2001 300 BANKA KR. HS. 1.000 320 SATICILAR HS. 400 360 ÖD. VER. VE FON HS. 100 500 SERMAYE HS. 2.500 590 DÖN.NET KÂRI HS. 500 100 KASA HS. 100 102 BANKALAR HS. 200 120 ALICILAR HS. 50 153 T. MAL. HS. 4.000 255 DEMİRBAŞLAR HS. 150 Hesapların kapatılması /

349 YENİ DÖNEMDE HESAPLARIN AÇILIŞI

350 Bir yılın sonundaki de ğ erler izleyen yılın ba ş langıç de ğ erlerini olu ş turur. Muhasebe dönemler arası süreklili ğ i sa ğ lamak açısından dönem sonunda sembolik olarak kapatılan hesaplar açılır.

351 61 01.01.2001 100 KASA HS. 100 102 BANKALAR HS. 200 120 ALICILAR HS. 50 153 T. MAL. HS. 4.000 255 DEMİRBAŞLAR HS. 150 300 BANKA KR. HS. 1.000 320 SATICILAR HS. 400 360 ÖD. VER.VE FON HS. 100 500 SERMAYE HS. 2.500 590 DÖN. NET KÂRI HS. 500 Hesapların açılışı /

352 100 KASA HS. 102 BANKALAR HS. 120 ALICILAR HS. B A B A B A 100 200 50 153 T. MAL. HS. 255 DEM İ RBA Ş LAR 300 BANKA KR. HS. B A B A B A 4.000 150 1.000

353 320 SATICILAR HS. 360 ÖD. VER. VE FON HS. 500 SERMAYE HS. B A B A B A 400 100 2.500 590 DÖN. NET KÂRI HS. B A 500

354 MUHASEBE SÜRECİNE ÖRNEK

355 A – ÇINAR Ticaret 15 Kasım 2000 tarihinde a ş a ğ ıdaki de ğ erlerle i ş e ba ş lıyor. BANKA MEVDUATI : 300.000 SENETL İ ALACAKLAR : 280.000 MAL MEVCUDU : 500.000 SENETL İ BORÇLAR : 70.000 SATICILARA BORÇ : 150.000 ALICILARDAN ALACAK : 140.000 A.Kara : 30.000D. Ye ş il : 80.000 B. Ak : 50.000E. Mavi: +60.000 C. Sarı + 70.000 140.000 150.000

356 B – İş letmenin dönem içindeki gerçekle ş tirdi ğ i faaliyetler ş unlardır : 1) 15 Kasım Kurulu ş i ş lemleri tamamlanarak gerekli kayıtlar yapılıyor. 2) 20 Kasım 100.000 TL’lik mal senet kar ş ılı ğ ı satılıyor. 3) 21 Kasım Yazılı de ğ eri 90.000 TL olan bir alacak senedi tahsil ediliyor. 4) 23 Kasım 700 TL’lik kırtasiye faturası ile 300 TL’lik telefon faturası ödeniyor.

357 5) 24 Kasım Satıcılardan A.Kara’ya 20.000 TL ve B.Ak’a 46.000 TL ödeniyor. 6) 30 Kasım D. Ye ş il’e 36.000 TL ve F. Kırmızı’ya 54.000 TL tutarında veresiye mal satılıyor. 7) 30 Kasım Kasım ayı ma ğ aza kirası olarak 6.000 TL ke ş ide edilen bir çekle ödeniyor. 8) 5 Aralık 100.000 TL’lik mal A. Kara’dan veresiye alınıyor.

358 9) 10 Aralık 44.000 TL’lik mal pe ş in satılıyor. 10) 25 Aralık 70.000 TL’lik borç senedi bankadaki hesaptan ödeniyor. 11) 26 Aralık Alıcı E. Mavi’den 18.000 TL nakden tahsil ediliyor. 12) 29 Aralık Aralık ayı ma ğ aza kirası 6.000 TL nakden ödeniyor. 13) 30. Aralık 2000 TL’lik yakıt faturası ile 15.000 TL’lik PTT faturası ödeniyor.

359 C – Muhasebe dı ş ı envanter bilgileri a ş a ğ ıdaki gibidir : 1) Bankadan gelen hesap özetinde i ş letme lehine 700 TL faiz kaydedildi ğ i anla ş ılıyor. 2) Alıcı D. Ye ş il’in hesabına 1.400 TL’lik gecikme zammı uygulanıyor.

360 3) Yapılan sayım sonucu depoda 400.000 TL’lik mal oldu ğ u belirleniyor. 4) Satıcı B. Ak i ş letmenin hesabından 460 TL indirdi ğ ini (ıskonto yaptı ğ ını) bildiriyor. 5) Ke ş ide edilen çekin lehdarı tarafından bankadan tahsil edildi ğ i anla ş ılıyor.

361 D – İ stenenler : 1) Sermayeyi hesaplayarak 15 Kasım 2000 tarihli bilançoyu düzenleyiniz. 2) Gerekli yevmiye defteri kayıtlarını yapınız. (Alıcılar ile Satıcılara ili ş kin kayıtlar yardımcı hesaplarda izlenecektir.) 3) Defter-i Kebir kayıtlarını yapınız. (Yukarıda belirtilen iki hesaba ili ş kin yardımcı defter kayıtlarını yapılacaktır.

362 4) Genel geçici mizanı ve yardımcı defter mizanlarını düzenleyiniz. 5) Envantere ili ş kin gerekli yevmiye ve kebir kayıtlarını (muhasebe içi envanter) yapınız. 6) Sonuç hesaplarını (Gelir Tablosu hesaplarını) kapatarak dönem kar ya da zararını gösteriniz.

363 7. Kesin mizanı ve yardımcı defter mizanlarını düzenleyiniz. 8. Bilanço ve Gelir Tablosu’nu düzenleyiniz. 9. 31.12.2000 tarihli kapanı ş kaydını yaparak ilgili hesapları kapatınız. 10. 1.1.2001 tarihli açılı ş kaydını yaparak ilgili hesapları açınız.

364 1) MEVCUTLAR + ALACAKLAR = SERMAYE + BORÇLAR Banka : 300.000 Alıcılar : 140.000 SERMAYE Satıcılar : 150.000 T. Mal :+500.000 Al.Sen : +280.000 B.Sen :+70.000 800.000 420.0000 220.000 1.220.000 = SERMAYE + 220.000 SERMAYE = 1.000.000

365 ÇINAR T İ CARET İ N 15.11.2000 TAR İ HL İ B İ LANÇOSU Aktif Pasif I. DÖNEN VARLIKLAR 1.000.000 III. KISA VAD.YAB.KAYNAK. 220.000 102 BANKALAR HS. 300.000 320 SATICILAR HS. 150.000 153 T. MAL HS. 500.000 321 B. SEN. HS. 70.000 120 ALICILAR 140.000 121 AL. SEN 280.000 IV. UZUN VAD. YAB. KAYNAK. 0 II. DURAN VARLIKLAR 0 V. ÖZ KAYNAKLAR 1.000.000 500 SERMAYE 1.000.000 AKT İ F TOPLAM 1.220.000 PAS İ F TOPLAM 1.220.000

366 2) Gerekli yevmiye defteri kayıtlarını yapınız. (Alıcılar ile Satıcılara ili ş kin kayıtlar yardımcı hesaplarda izlenecektir.)

367 1 15.11.2000 102 BANKALAR HS. 300.000 153 T. MAL HS. 500.000 120 ALICILAR HS. 140.000 120.01 D. Yeşil : 80.000 120.02E. Mavi : +60.000 140.000 121 AL SEN. HS. 280.000 320 SATICILAR HS. 150.000 320.01 A. Kara : 30.000 320.02 B. Ak : 50.000 320.03 C. Sarı : +70.000 150.000 321 B. SEN. HS. 70.000 500 SERMAYE HS. 1.000.000 ………………… /

368 220.11.2000 121 AL. SEN. HS. 100.000 600 YURT İÇİ SAT HS. 100.000 ………………… 321.11.2000 100 KASA HS. 90.000 121 AL. SEN. HS. 90.000 ………………… 423.11.2000 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 1.000 100 KASA HS. 1.000 ………………… /

369 5 24.11.2000 320 SATICILAR HS. 66.000 320.01 A. Kara : 20.000 320.02 B. Ak : +46.000 66.000 100 KASA HS. 66.000 ………………… / TOPLAM1.477.000

370 AKTARILAN TOPLAM1.477.000 630.11.2000 120 ALICILAR HS. 90.000 120.01 D. Yeşil : 36.000 120.03 F. Kırmızı : +54.000 90.000 600 YURT İÇİ SAT. HS. 90.000 ………………… 730.11.2000 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 6.000 103 VER. ÇEK. VE ÖD EM HS. 6.000 ………………… /

371 805.12.2000 153 T. MAL HS. 100.000 320 SATICILAR HS. 100.000 320.01 A.Kara : 100.000 ………………… 910.12.2000 100 KASA HS. 44.000 600 YURT İÇİ SAT HS. 44.000 ………………… 1025.12.2000 321 B. SENT HS. 70.000 102 BANKALAR HS. 70.000 ………………… /

372 1126.12.2000 100 KASA HS. 18.000 120 ALICILAR HS. 18.000 120.02 E.Mavi : 18.000 ………………… 1229.12.2000 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 6.000 100 KASA HS. 6.000 ………………… /

373 13 30.12.2000 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 17.000 100 KASA HS. 17.000 ………………… / TOPLAM1.828.000

374 3) 100 KASA HS. 102 BANKALAR HS. 103 VER.ÇEK HS. B A B A B A 90.000 1.000 300.000 70.000 6.000 6.000 44.000 66.000 700 6.000 18.000 6.000 300.700 76.000 17.000 224.700 152.000 90.000 62.000

375 120 ALICILAR HS. 121 AL.SEN. HS. 153 T. MAL HS. B A B A B A 140.000 18.000 280.000 90.000 500.000 200.000 90.000 100.000 100.000 230.000 18.000 380.000 90.000 600.000 200.000 1.400 213.400290.000 400.000

376 320 SATICILAR HS. 321 B. SEN HS. 770 GEN. YÖN.G İ D.HS. B A B A B A 66.000 150.000 70.000 70.000 1.000 30.000 460 100.000 6.000 66.460 250.000 6.000 183.540 17.000 30.000 30.000

377 600 YURT İ Ç İ SAT HS. 500 SERMAYE HS. 642 FA İ Z GEL İ RLER İ HS. B A B A B A 100.000 1.000.000 1.000.000 700 700 90.000 44.000 234.000 234.000

378 649 D İ G. OL. GEL. KAR. HS. 621 STMM HS. 632 GEN.YÖN.G İ D.HS. B A B A B A 1.860 1.400 200.000 200.000 30.000 30.000 460 1.860 1.860

379 771 GEN.YÖN.G İ D.YANS 690 DÖN. K/Z. HS 590 DÖN. NET KARI HS B A B A B A 30.000 30.000 230.000 236.560 5.248 5.248 6.560 236.560 236.560 360 ÖD.VER. VE FON HS. B A 1.312 1.312

380 120.01 120.02 120.03 B A B A B A 80.000 60.000 18.000 54.000 36.000 60.000 18.000 54.000 116.000 320.01 320.02 320.03 B A B A B A 20.000 30.000 46.000 50.000 70.000 100.000 46.000 50.000 70.000 20.000 130.000 460

381 4) HESAP NO AÇIKLAMATUTARLARBAKİYE BORÇALACAKBORÇALACAK 100 102 103 120 121 153 320 321 500 600 770 KASA HS. BANKALAR HS. VER.ÇEK HS. ALICILAR HS. AL. SEN. HS T. MAL HS. SATICILAR HS. B.SEN. HS. SERMAYE HS. YURT İÇİ SAT. HS. GEN. YÖN. GİD. HS 152.000 300.000 ------ 230.000 380.000 600.000 66.000 70.000 ------ 30.000 90.000 70.000 6.000 18.000 90.000 ------ 250.000 70.000 1.000.000 234.000 ------ 62.000 230.000 ------ 212.000 290.000 600.000 ------ 30.000 ------ 6.000 ------ 184.000 ------ 1.000.000 234.000 ------ TOPLAM1.828.000 1.424.000

382 5) AKTARILAN TOPLAM1.828.000 1431.12.2000 102 BANKALAR HS. 700 642 FAİZ GELİRLERİ HS. 700 ………………… 1531.12.2000 120 ALICILAR HS. 1.400 120.01 D. Yeşil : 1.400 649 DİĞ OL DIŞI GEL KAR HS. 1.400 ………………… /

383 16 31.12.2000 621 STMM HS. 200.000 153 T. MAL. HS. 200.000 ………………… / TOPLAM2.030.100

384 AKTARILAN TOPLAM2.030.100 1731.12.2000 320 SATICILAR HS. 460 320.02 B. Ak: 460 153 T. MAL HS. 460 ………………… 1831.12.2000 103 VER. ÇEK. VE ÖD. EM. HS. 6.000 102 BANKALAR HS. 6.000 ………………… /

385 6) 1931.12.2000 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 30.000 771 GEN. YÖN. GİD. YAN. HS. 30.000 ………………… 2031.12.2000 771 GEN. YÖN. GİD. YAN. HS. 30.000 770 GEN. YÖN. GİD. HS. 30.000 ………………… 2131.12.2000 600 YURT İÇİ SAT HS. 234.000 642 FAİZ GEL. HS. 700 649 DİĞ. OL. GEL. KAR. HS. 1.860 690 DÖN. K/Z HS. 236.560 ………………… /

386 22 31.12.2000 690 DÖN. K/Z HS.230.000 621 STMM HS.200.000 632 GEN. YÖN. GİD. HS. 30.000 ………………… 23 690 DÖN K/Z HS. 6.560 590 DÖN. NET K/Z HS. 5.248 360 ÖD. VER. VE FON. HS. 1.312 ………………… / TOPLAM2.569.680

387 7) ÇINAR İŞLETMESİNİN KESİN MİZANI

388 HESAP NOAÇIKLAMATUTARKALAN BORÇALACAKBORÇALACAK 100 102 103 120 121 153 320 321 360 500 590 600 621 632 642 649 690 770 771 KASA HS. BANKALAR HS. VER. ÇEK. HS. ALICILAR HS. AL. SEN HS. T. MAL TS. SATICILAR HS. B. SEN. HS. ÖD.VER. VE FON SERMAYE HS. DÖN. NET KARI HS YURT İÇİ SAT. HS. STMM. HS. GEN. YÖN. GİD. HS FAİZ GEL. HS. DİĞ. OL. GEL KAR. DÖN. K/Z.HS. GEN. YÖN. GİD. HS GEN YÖN Gİ. YAN. 152.000 300.700 6.000 231.400 380.000 600.000 66.460 70.000 ------ 234.000 200.000 1.860 700 30.000 236.560 30.000 90.000 76.000 6.000 18.000 90.000 200.000 250.000 70.000 1.312 1.000.000 5.248 234.000 200.000 1.860 700 30.000 236.560 30.000 62.000 224.7000 ------ 213.400 290.000 400.000 ------ ------- ------ 183.540 ------ 1.312 1.000.000 5.243 ------ TOPLAMLAR2.569.680 1.190.100

389 ALICILAR HESABI YARDIMCI DEFTER M İ ZANI ALICININ ADIBORÇALACAKBAK İ YE D.Ye ş il E. Mavi F. Kırmızı 117.400 60.000 54.000 ------ 18.000 ------ 117.400 42.000 54.000 TOPLAMLAR231.40018.000213.400

390 SATICILAR HESABI YARDIMCI DEFTER M İ ZANI SATICININ ADIBORÇALACAKBAK İ YE A. Kara B. Ak C. Sarı 20.000 46.460 ------ 130.000 50.000 70.000 110.000 3.540 70.000 TOPLAMLAR66.460250.00183.540

391 8) ÇINAR T İ CARET İ N 31.12.2000 TAR İ HL İ B İ LANÇOSU Aktif Pasif I. DÖNEN VARLIKLAR 1.190.100 III. KISA VAD.YAB. KAYNAK.184.852 100 KASA HS. 62.000 320 SATICILAR HS. 150.000 102 BANKALAR HS. 224.700 321 B. SEN. HS. 70.000 153 T. MAL HS. 400.000 120 ALICILAR 213.400 IV. UZUN VAD. YAB. KAYNAK. 0 121 AL. SEN 290.000 V. ÖZ KAYNAKLAR 1.005.248 II. DURAN VARLIKLAR 0 500 SERMAYE 1.000.000 590 DÖNEM NET KARI 5.248 AKT İ F TOPLAM 1.190.100 PAS İ F TOPLAM 1.190.100

392 ÇINAR T İ CARET İ N 15.11.2000 – 31.12.2000 DÖNEM İ NE A İ T GEL İ R TABLOSU A) BRÜT SATI Ş LAR 234.000 1- Yurt içi satı ş lar 234.000 C) NET SATI Ş LAR 234.000 D) SATI Ş LARIN MAL İ YET İ (-) (200.000) 2- Satılan Ticari Malların Maliyeti (-) 200.000

393 Dönem Ba ş ı Mal Mevcudu500.000 Dönem İ çi Mal Alı ş ları+100.000 Satılabilir Mal 600.000 Dönem Sonu Mal Mevcudu-(400.000) Satılan Ticari Mal Maliyeti 200.000

394 BRÜT SATI Ş KÂRI VEYA ZARARI 34.000 E) FAAL İ YET G İ DERLER İ (30.000) 1) Genel Yönetim Giderleri (-) 30.000 FAAL İ YET KÂRI 4.000 F) D İĞ ER FAAL İ YETLERDEN OLA Ğ AN GEL İ R VE KÂRLAR 2.560 3- Faiz Gelirleri 700 5- Faaliyetle İ lgili Di ğ er Ola ğ an Gelir ve Kârlar +1860 2.560

395 DÖNEM KÂR VEYA ZARARI 6.560 K) DÖNEM KÂRI VERG İ VE D İĞ ER YASAL YÜK. KAR. (-) (1.312) DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI 5.248

396 9) AKTARILAN TOPLAM2.569.680 2431.12.2000 320 SATICILAR HS. 183.540 360 ÖD. VER. VE FON. HS. 1.312 500 SERMAYE HS. 1.000.000 590 DÖNEM NET KARI HS. 5.248 100 KASA HS. 62.000 102 BANKALAR HS. 234.700 120 ALICILAR HS. 213.400 121 A. SEN. HS. 290.000 153 T. MAL HS. 400.000 ………………… / TOPLAM 3.759.780

397 10) 5 01.01.2001 100 KASA HS. 62.000 102 BANKALAR HS. 224.700 120 ALICILAR HS. 213.400 121 AL. SEN. HS. 290.000 153 T. MAL HS. 400.000 320 SATICILAR HS. 183.540 360 ÖD. VER. FON. HS. 1.312 500 SERMAYE HS. 1.000.000 590 DÖN. NET KARI HS. 5.248 Açılış kaydı. / TOPLAM1.190.100

398 100 KASA HS. 102 BANKALAR HS. 120 ALICILAR HS. B A B A B A 62.000 224.700 213.400 121 AL. SEN.HS. 153 T. MAL. HS. 320 SATICILAR HS. B A B A B A 290.000 400.000 183.540 360 ÖD. VER. FON HS. 500 SERMAYE HS. 590 DÖN. NET KÂRI HS. B A B A B A 1.312 1.000.000 5.248


"Muhasebenin Temel Kavramları Sosyal bir bilim dalı olan muhasebe yöntem ve uygulamalarının ki ş isellikten mümkün oldu ğ unca kurtarılması için uluslararası." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları