Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

17.06.20111 REKABET İHLALLERİNDEN DOĞAN ZARARIN HESAPLANMASI Sinan BOZKUŞ & Hale GÜNDÜZ Rekabet Uzmanı Rekabet Uzmanı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "17.06.20111 REKABET İHLALLERİNDEN DOĞAN ZARARIN HESAPLANMASI Sinan BOZKUŞ & Hale GÜNDÜZ Rekabet Uzmanı Rekabet Uzmanı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN."— Sunum transkripti:

1 REKABET İHLALLERİNDEN DOĞAN ZARARIN HESAPLANMASI Sinan BOZKUŞ & Hale GÜNDÜZ Rekabet Uzmanı Rekabet Uzmanı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN ÖZEL HUKUK ALANINDAKİ SONUÇLARI: SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ

2 SUNUM PLANI  Genel Olarak Zarar Kavramı ve Rekabet Hukukundaki Yeri  Türk ve AB Rekabet Hukuku Bağlamında Zararın Tazmini  Rekabet İhlali Türlerine Göre Oluşabilecek Zararlar  Zarar Hesaplama Yöntemleri

3 ZARAR KAVRAMI ve REKABET HUKUKUNDAKİ YERİ-I  Zarar: Bir kimsenin malvarlığında iradesi dışında meydana gelen eksilme Fiili Zarar: Kişinin malvarlığındaki net azalmadır. Mahrum Kalınan Kâr: Zarara yol açan eylemin (haksız fiil), malvarlığının artışını önlemesi halinde ortaya çıkmaktadır.

4 ZARAR KAVRAMI ve REKABET HUKUKUNDAKİ YERİ-II İdari Yaptırım Özel Hukuk Yaptırımı Rekabet İhlali ZARAR Rekabet Sürecine Verilen Zarar (Harm to Competition) İhlalden Etkilenenlere Verilen Zarar (Private Damage)

5 ZARAR KAVRAMI ve REKABET HUKUKUNDAKİ YERİ-III B C A D Fiyat Etkisi Çıktı Etkisi r karte l q kartel q rek w kartel w rek r rek Miktar Kaynak: OECD (2011) Fazladan Ö denen Bedel Aktarma Yapılamayan Satış Elde Edilemeyen Fayda Doğrudan AlıcıA-BC Dolaylı Alıcı/Son kullanıcıBD Toplam T ü ketici ZararıACD Toplam Refah KaybıCD

6 AB ve TÜRKİYE UYGULAMALARI BAĞLAMINDA ZARARIN TAZMİNİ-I  Hukuki Çerçeve Türkiye  4054 sayılı Kanun’un 58. maddesi AB  Birlik genelinde uygulanabilecek düzenleme yok  ABAD Kararları: Courage ve Manfredi  AB Komisyonu Çalışmaları Yeşil Kitap (2005) Beyaz Kitap (2008) Oxera ve Komninos (2009) Rehber (2011 yılı içinde yayımlanması bekleniyor)

7 AB ve TÜRKİYE UYGULAMALARI BAĞLAMINDA ZARARIN TAZMİNİ-II  İspat Standardı İhlalin kanıtlanması için yüksek bir standart Buna karşın zararın miktarının hesaplanması için daha düşük bir standart BK 42. madde İlliyet Bağı İhlalin Kanıtlanması Yüksek Düşük Zararın Hesaplanması

8  Uygulama Türkiye’de rekabet ihlallerinden doğan zararın tazminine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmamakta AB’de ise üye ülke mahkemelerinde tazminata hükmedilen davalar bulunmaktadır  Almanya, Fransa, İtalya, İngiltere  Almanya’da yılları arasında 1.300’den fazla dava açıldı… AB ve TÜRKİYE UYGULAMALARI BAĞLAMINDA ZARARIN TAZMİNİ-III

9 İHLAL TÜRLERİNE GÖRE OLUŞABİLECEK ZARARLAR  Danışıklı Hareket Kartel  Fiyatların yükselmesi ve arzın kısılması  Tek Taraflı Eylemler Sömürücü Davranışlar  Genellikle kartellere benzer sonuçlar doğmaktadır Dışlayıcı Davranışlar  Farklı kesimler üzerindeki etkisi değişebilmektedir  Pazarın yapısı değişebilir  Olaya özgü hesaplama yöntemleri gerektirebilir

10 KARTEL ZARARI Girdi veya Tamamlayıcı Ürün Sağlayıcıları Doğrudan Alıcılar Potansiyel Dolaylı Alıcılar Dolaylı Alıcılar Rakipler Rakiplerin Müşterileri Rakiplerin Dolaylı Müşterileri Çıktı kısıtlaması Fazladan Dışlayıcı ÖdenenEylemler Bedel Çıktı etkisi (Doğrudan alıcılar) Çıktı Etkisi (Dolaylı alıcılar) Aktarma Kartel Potansiyel Alıcılar Davacının (Doğrudan alıcı) Toplam Zararı = Fazladan Ödenen Bedel - Aktarma Etkisi + Çıktı Etkisi

11 HÂKİM DURUMUN KÖTÜYE KULLANILMASI HALLERİNDE ORTAYA ÇIKAN ZARAR  Sömürücü kötüye kullanmalardan doğan zarar Kartel zararı  Dışlayıcı Uygulamalar: münhasır anlaşmalar, bağlama,yıkıcı fiyat, fiyat sıkıştırması, mal vermenin reddi vb. Rakipler: Kârda azalma veya bütünüyle pazar dışına çıkma Tüketiciler: Azalan rekabet fiyatlarda artış, kalitede azalma, seçme olanağının düşmesi

12 DIŞLAYICI UYGULAMALARIN AŞAMALARI İhlalin Başlangıcı Rakiplerin Dışlanması Pazara yeniden rakiplerin girmesi Rekabetin yeniden tesisi YıpratmaHasatBüyüme T0T0 T1T1 T2T2 T3T3

13 DIŞLAYICI UYGULAMALARIN ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ I  Pazarda Yerleşik Firma İlk aşamada kâr kaybı sonrasında hasat  Müşteriler (Tüketiciler) Kısa vadede ihlalin türüne göre (agresif fiyatlama) fayda veya zarar (ayrımcı uygulama, bağlama) dolayısıyla belirsiz Uzun vadede azalan rekabet = fiyat artışı, seçim şansının azalması vb. dolayısıyla negatif Toplamda ihlalin tüketici refahı üzerindeki etkisini net bir şekilde ortaya koymak güç  Öneri: Uygulamada pratiklik sağlamak açısından tüketicilerin uğradığı zararın toplumsal zarar olarak kabul edilmesi ve idari cezalar bağlamında değerlendirilmesi

14 DIŞLAYICI UYGULAMALARIN ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ II  Yerleşik Firmanın Rakipleri Gerçekleşen zarar (damnum emergens), Mahrum kalınan kâr (loss profit) Kaçırılan fırsatlar

15 İHLAL OLMASAYDI DURUMU VE ZARARIN HESAPLANMASI  “Farazi durum senaryosu” (but-for scenario) Rekabet ihlallerinden doğan zarar = Davacının fiili durumu ile farazi durumu arasındaki fark

16 ZARARIN HESAPLANMASINDA KULLANILAN YÖNTEMLER  Karşılaştırmaya dayanan yöntemler Mukayese Yöntemi Öncesi ve Sonrası Yöntemi Farkın Farkı Yöntemi  Finansal analize dayanan yöntem  Simülasyon yöntemi

17 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER I  Mukayese (Yardstick) Yöntemi İhlalden etkilenen pazar/pazarlar (karşılaştırma grubu) ile bu pazarla/pazarlarla benzerlik gösteren ancak ihlalden etkilenmediği varsayılan bir pazardaki fiyatların karşılaştırılması, Aynı ürün, farklı coğrafi pazar veya benzer pazar Artısı  Uygun pazar seçilmesi halinde farazi surum senaryosu oluşturmak kolay Eksisi  Pazarlar arasındaki farklılıkların da ihlal gibi yorumlanması

18 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER I  Fazladan Ödenen Bedelin Tahmininde Mukayese Yöntemi Basit hali  Ortalama fiyatların kıyaslanması Gelişmiş hali F: Fiyat O: Oyuncu sayısı A: Akaryakıt fiyatları N: Nüfus İhlalin olmadığı pazardaki veriler kullanılarak model kurulması Kurulan model ile ihlalin gerçekleştiği pazarda ihlal olmasaydı oluşması beklenen farazi fiyatın belirlenmesi İhlalin gerçekleştiği pazarda oluşan fiyattan farazi fiyatın çıkarılması

19 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER I o Mahrum Kalınan Kârın Tahmininde Mukayese Yöntemi 1. İhlalin olmadığı pazardaki veriler kullanılarak model kurulması 2. Kurulan model ile ihlalin gerçekleştiği pazarda ihlal olmasaydı elde edilmesi beklenen pazar payının veya kârın belirlenmesi 3. İhlalin gerçekleştiği pazardaki fiili durum ile farazi durumun farkının belirlenmesi

20 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER II  Öncesi ve Sonrası Yöntemi (Before and After Method) 1. İhlalin başlamasından önceki dönem ile ihlal dönemi veya ihlalin sona ermesinden sonraki dönemle ihlal dönemi karşılaştırılması 2. Aradaki farkın bulunması Basit haliyle: Sadece ele alınan dönemlerdeki ortalama fiyatların karşılaştırılması, Gelişmiş haliyle: Pazar şartlarındaki ihlal dışındaki değişikliklerin kontrol edilmesi için kurulacak daha gelişmiş ekonometrik modeller yardımıyla Yeterli veri mevcut ise, ihlal öncesi döneme, ihlal dönemine ve ihlal sonrası döneme ait verilerin bir bütün olarak incelenmesi ve karşılaştırılması faydalı

21 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER II

22 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER II  Öncesi ve Sonrası Yöntemi Artısı:  Aynı pazar ve firmalar referans olarak alındığı için veri bulmak kolay,  Farklı pazarların özelliklerinden kaynaklanan farklılıkların yol açtığı yanılgılar yok. Eksisi:  Fiyattaki artışın salt ihlalden kaynaklandığı yanılgısı.

23 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER II  Öncesi ve Sonrası Yöntemi ile Fazladan Ödenen Bedelin Hesaplanması F: Fiyat O: Oyuncu sayısı A: Akaryakıt fiyatları N: Nüfus

24 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER II  Öncesi ve Sonrası Yöntemi ile Mahrum Kalınan Kârın Hesaplanması: İhlal öncesi ve sonrasındaki net kârın karşılaştırılması Artısı: Pratik, veri ihtiyacı az Eksisi: Firmanın kârlılığındaki düşüşün salt ihlalden kaynaklandığı yanılgısı

25 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER III  Farkın Farkı Yöntemi (Difference in Difference Method) İhlal öncesi dönem İhlal sonrası dönem İhlalin gerçekleştiği pazar İhlal olmayan pazar Zararın hesaplanması (B-A) (D-C) Aradaki farkın bulunması AB CD

26 KARŞILAŞTIRMAYA DAYALI YÖNTEMLER III  Farkın Farkı Yöntemi Artısı:  Hem izlenen değişkenin zaman içindeki değişimini hem de karşılaştırma amacıyla kullanılan pazar veya firmalar arasındaki farklıların etkisini ölçebilmek mümkündür. Eksisi:  İhlalin gerçekleştiği pazarda ortaya çıkan ancak kontrol amaçlı kullandığımız rekabetçi pazarda ortaya çıkmayan ihlal dışındaki etkileri ayrıştırmak mümkün değil,  Daha çok veriye ihtiyaç var.

27 FİNANSAL ANALİZE DAYALI YÖNTEM  Gelire Dayalı Yöntem Fiili durumdaki gelirin hesaplanması İhlalin olmadığı durumda elde edilmesi beklenen gelirin hesaplanması Fiili durumla farazi durumun karşılaştırılması  Maliyete dayalı yöntem Artısı:  Veri güvenliği Eksisi:  İhlal dışındaki etkilerin ayrıştırılması  Fiili durumun tespiti güç  Teknik bilgi gereksinimi

28 SONUÇ ve ÖNERİ  Modeller arasında bir öncelik sıralaması yapılması yerine yöntemlerin olaya uygunluğu ölçüsünde kullanılması,  Yöntemlerinin birbirlerinin alternatifleri olarak değil, tamamlayıcısı şeklinde görülmesi,  Birden fazla yöntemle zarar hesabı yapılarak çapraz kontrol yapılması,  Sonuçların kesinliği ile uygulanabilirliği arasında denge gözetilmelisi,  Basit yöntemlerin tercih edilmesi,  İhlal dışındaki etkilerinin ayrıştırılması.

29 TEŞEKKÜRLER


"17.06.20111 REKABET İHLALLERİNDEN DOĞAN ZARARIN HESAPLANMASI Sinan BOZKUŞ & Hale GÜNDÜZ Rekabet Uzmanı Rekabet Uzmanı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları