Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EKLER SÖZCÜĞÜN YAPISI SÖZLÜK SIRASI ZİYA IŞIK AHMET AKKOÇ İLKOKULU

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EKLER SÖZCÜĞÜN YAPISI SÖZLÜK SIRASI ZİYA IŞIK AHMET AKKOÇ İLKOKULU"— Sunum transkripti:

1 EKLER SÖZCÜĞÜN YAPISI SÖZLÜK SIRASI ZİYA IŞIK AHMET AKKOÇ İLKOKULU
🏡 👉 ☒ EKLER SÖZCÜĞÜN YAPISI SÖZLÜK SIRASI ZİYA IŞIK AHMET AKKOÇ İLKOKULU ZİYA IŞIK 1

2 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ Nasrettin Hoca iyi bir eğitim gör___. Bölge__ en iyi okul__ git__. Bu__ bil__ ve oku__ yaz__ bil__ bir komşu__ bir gün Hoca’__ gel__: ─ Hoca, de__. Oğlum Konya’__. O__ bir mektup yazar __? Hoca da: ─ Ben Konya’__ gidemem, de__. ─ Sana, Konya’__ git deme__ mektup yaz__ iste__. Hoca: ─ Ben__el yaz__ ben__ başka kimse oku__ mektubu oku__ için kendim git__. ZİYA IŞIK 2

3 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ Fıkrayı neden anlayamadınız? Bir düşünelim. Fıkrada ne eksikti? Bu kez doğrusunu okuyup iki metni karşılaştıralım. İki fıkra arasındaki farkın ne olduğunu söyleyelim. ZİYA IŞIK 3

4 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ Nasrettin Hoca iyi bir eğitim görmüştü. Bölgenin en iyi okullarına gitmişti. Bunu bilen ve okuma yazma bilmeyen bir komşusu bir gün Hoca’ya gelmiş: ─ Hoca, demiş. Oğlum Konya’da. Ona bir mektup yazar mısın? Hoca da: ─ Ben Konya’ya gidemem, demiş. ─ Sana, Konya’ya git demedim, mektup yazmanı istedim. Hoca: ─ Benim el yazımı benden başka kimse okuyamaz. Bu yüzden mektubu okumak için kendim gitmeliyim. ZİYA IŞIK 4

5 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ Görüldüğü gibi fıkrada ekler yazılmayınca cümleleri anlamak mümkün olmuyor. Türkçe dili kelimenin köküne eklerin eklenmesi ile anlam kazanan sözcüklerden oluşuyor. Cümleleri oluştururken sözcüklere ekler ekliyoruz ve bu ekler sayesinde cümleler anlam kazanıyor. Eklerin bazıları sözcüğün anlamını değiştiriyor, bazıları ise sözcüğün anlamını değiştirmiyor ancak cümlede anlamlı şekilde kullanmamıza yarıyor. ZİYA IŞIK 5

6 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 👉 ☒ EKLER SÖZCÜĞÜN YAPISI 1. ÇEKİM EKLERİ 1. BASİT SÖZCÜK 2. YAPIM EKLERİ 2. TÜREMİŞ SÖZCÜK 3. BİLEŞİK SÖZCÜK SÖZLÜK SIRASI ZİYA IŞIK 6

7 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Türkü söyler gel bahar Yaz, kış hazır yapar. Ağaç da var yürek, Ağaç da tıpkı biz gibi... Şiirin mısralarında bir anlamsızlık mı var? Bir daha okuyalım. Türküler söylerler gelince bahar Yaza, kışa hazırlık yaparlar. Ağaçların da var yürekleri, Ağaçlar da tıpkı bizler gibi... ZİYA IŞIK 7

8 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Tıpkı şiirde olduğu gibi cümle kurmamıza yardımcı olan, sözcüklerin anlamını değiştirmeyen ekler çekim ekidir. Kalem – i sıra – da duvar – a Göz – ü balon – um gül – dük Masa –nın ev – imiz yol – lar Git – mişler gel – eceğim simit – te ZİYA IŞIK 8

9 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Kelimenin hiç ek almamış haline sözcüğün kökü deriz. Çekim ekleri veya yapım ekleri sözcüğün köküne eklenir. Kalem – im sabah – leyin Sınıf – lar ağaç – ta kök ek kök ek kök ek kök ek ZİYA IŞIK 9

10 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Ninniyle salladın beni, Şefkatle kolladın beni, Sevginle bağladın beni, Yurdum! Yurdum! Güzel yurdum! Yukarıdaki şiirde renkli yazılmış kısımların tümü çekim ekidir. Çekim eklerinin ne işe yaradığını görmek için ekleri çıkarıp yeniden okumayı deneyebilirsiniz. ZİYA IŞIK 10

11 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Aşağıdaki sözcüklerin hangilerinde çekim eki olduğunu belirtelim. Sözcük Çekim Eki Var / Yok Boynumuz Kalpten Akşamdan Gazetelik Silgi Konuyu Kalem Türklük Mevsimler Yıldız Haberci Oyuncağım Sırdaş Kitaplık ZİYA IŞIK 11

12 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Aşağıdaki sözcüklerden hangileri hiç ek almamıştır? (kök durumunda) Sözcük Çekim Eki Var / Yok Çerçeve Akıl Yolculuk Sevgi Bilgili Rüyamda Kardeş Oyuncak Memleket Yağmurluk Çantam Ayna Gençlik Koltuk ZİYA IŞIK 12

13 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Aşağıdaki cümlelerdeki boşluklara uygun çekim ekleri getirerek cümleleri tamamlayınız. Sokak __, ayağ__ kırıl__ bir köpek buldu__ . Kahve çekirdek____ ateş___ iyi__ kavur____. Dün__ göre kendi__ daha iyi hissedi______. Kahvaltı___ sonra okul kıyafet___ giy___ . On___ bir dakika bile gözü___ ayır_________ . Bu sıcak hava___ içme__ soğuk gazoz al_____. ta ı mış lar lerini te ce dum e mi yorum dan imi dim dan mıyorum da ye dım ZİYA IŞIK 13

14 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ ÇEKİM EKLERİ Aşağıdaki şiirdeki boşlukları uygun çekim ekleri ile tamamlayınız. Ağla_____ ses______ duyar mısınız, Mısralar_______; Dokunabilir misiniz, Gözyaş__________, el___________? Bilmez_____ şarkı_______ bu kadar güzel, Kelime__________ kifayetsiz olduğunu Bu derde düş_________ önce. Bir yer var, bil__________; Her şeyi söyle______ mümkün; Epeyce yaklaş_________, duy___________; Anlat_____________. sam imi ımda larıma lerinizle dim ların lerinse meden iyorum mek mışım uyorum amıyorum ZİYA IŞIK 14

15 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ YAPIM EKLERİ Sevgi nedir? Akan bir sudur sevgi Sevgi umuttur, mutluluktur. Kin ve nefrete yer yoktur, Dünyanın sihirli anahtarıdır sevgi. Şiirde renkli yazılmış sözcükleri inceleyelim. Sev(mek) – gi ⇨ sevgi Ak(mak) - an ⇨ akan Sihir - li ⇨ sihirli ZİYA IŞIK 15

16 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ YAPIM EKLERİ Yapım ekleri sözcüğün anlamını değiştirerek yeni bir sözcük meydana getirir. Yeni sözcük ile eski sözcük anlamı bakımından mutlaka ilgilidir, anlamları tamamen bağımsız değildir. En bilinen yapım ekleri “-cı, -ci, -lı, -li, -lık, -lik, -sız -siz, -gı, -gi” ekleridir. ZİYA IŞIK 16

17 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ YAPIM EKLERİ Aşağıdaki sözcük ile yapım eki almış yeni sözcükleri inceleyelim. ayakkabı ayakkabıcı ayakkabılık Görüldüğü gibi her üç sözcüğün anlamı başka fakat her biri “ayakkabı” ile ilgili kavramlar. ZİYA IŞIK 17

18 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ YAPIM EKLERİ Aşağıdaki sözcüklerin yapım ekleriyle nasıl oluştuğunu inceleyelim. Kapı Kapıcı Ecza Eczacı Kale ci Kaleci Deniz Denizci Sat lık Satılık Yol luk Yolluk Sebze lik Sebzelik Kalem Kalemlik Göz lük Gözlük Bol Bolluk Sev gi Sevgi Say Saygı Akıl sız Akılsız Bacak Bacaksız ZİYA IŞIK 18

19 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ YAPIM EKLERİ Aşağıdaki sözcüklere uygun yapım ekleri getirerek yeni sözcükler türetiniz. Gemi Kötü Ağaç Cam Sinek Yağ Ses ci Gemici lük Kötülük lık Ağaçlık Camcı lik Sineklik sız Yağsız siz Sessiz ZİYA IŞIK 19

20 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ YAPIM EKLERİ Aşağıdaki sözcüklerde yapım eki varsa , yoksa ile işaretleyelim. Sözcük Yapım Eki Var / Yok Samanlık Kahverengi Ekmekçi Baklava Büyücü Acelecilik Hakemin Temizlikçi Komşuluk Önlüğümde Beklemedi Ayırmıyorum Yapraksız Kararlılık ZİYA IŞIK 20

21 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ BASİT SÖZCÜK Hiç ek almamış (kök durumunda) veya yalnızca çekim eki almış (anlamı değişmemiş) sözcükler basit sözcüktür. Kolonya ⨶Merdiven Defterimiz ⨶Çiçekler Sabah ⨶Yastık Okulumuzdan ⨶Değirmen Okuyor ⨶Çocuklar Akraba ⨶Mevsimlerin ZİYA IŞIK 21

22 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ BASİT SÖZCÜK Mahallemizde  Senden başka ağaç olsaydı  Seni bu kadar sevmezdim.  Fakat eğer sen  Bizimle beraber  Kaydırak oynamasını bilseydin  Seni daha çok severdim.  Yukarıdaki şiiri incelersek “kaydırak” sözcüğü dışındaki tüm sözcüklerin basit sözcük olduğunu görürüz. ZİYA IŞIK 22

23 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ BASİT SÖZCÜK Aşağıdaki sözcüklerden basit sözcük olanları , diğerlerini ile işaretleyelim. Sözcük Basit Sözcük Basit Sözcük Kelebek Gecekondu Çiçekçi Heyecan Balıkçılık Zahmetsizce Sokağımız Taksici Caddelerde Dolabın Keçiboynuzu Söyleseydin Kimseyi Karanlık ZİYA IŞIK 23

24 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ TÜREMİŞ SÖZCÜK Yapım eki alarak oluşmuş sözcüklere türemiş sözcük diyoruz. Başka bir deyişle türemiş sözcük, yapım eki almış sözcük demektir. Duvar – cı boya – cı sev - gi Sil – gi yol – luk al – lık Ses – siz dil – siz tuz – suz Yaş – lı köy – lü çiçek – li ZİYA IŞIK 24

25 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ TÜREMİŞ SÖZCÜK Aşağıdaki sözcüklerden yapım eki alarak türemiş olanları “ “ ile işaretleyelim. Sözcük Türemiş / Değil Satıcı Meyveli Kaloriferli Yirminci Tatlı Havasız Susamış İnsancıklar Yolculuk Karnesine Balıkçı Yollarda Oyuncu Sözlükte ZİYA IŞIK 25

26 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ BİLEŞİK SÖZCÜK İki yada daha çok sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş sözcüklere bileşik sözcük diyoruz. Afyon – kara - hisar ⇨ Afyonkarahisar Ada – pazar ⇨ Adapazarı Pamuk – kale ⇨ Pamukkale Ayak – kap ⇨ Ayakkabı Gece – kondu ⇨ Gecekondu Ağaç – kakan ⇨ Ağaçkakan Kahve – renk ⇨ Kahverengi ZİYA IŞIK 26

27 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ BİLEŞİK SÖZCÜK Aşağıdaki sözcükleri kullanarak yeni bileşik sözcükler üretelim. “Kara - Kanlı – Ak – Savar – Bakan – Deniz – Soğuk – Uçak – Bahar – Altı – Ağır – Baba – Son – Baş - Başlı” Karadeniz Soğukkanlı Sonbahar Ağırbaşlı Denizaltı Uçaksavar Başbakan Akbaba ZİYA IŞIK 27

28 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI Sözlüklerde, yazım kılavuzunda, ansiklopedilerde … çeşitli kaynak kitaplarda sözcükler ve kavramlar belli bir düzende ve alfabetik sıra ile yazılıdır. Sözlüklerin alfabetik sıra ile yazılmasındaki amaç belli bir düzen içinde olmalarını sağlayarak, her sözcüğün karışıklık olmadan kolayca bulunmasını sağlamaktır. Dilimizde binlerce sözcük olduğuna göre bu sözcükleri sözlükte öncelikle ilk harfine göre sıralarız. ZİYA IŞIK 28

29 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI Örneğin bir sözlükte “bavul” sözcüğünü bulmak istiyoruz. Öncelikle ilk harfi “b” ye bakarız. Sözlükte “B” yazılı sayfayı açarız. Sonra “Ba” ile başlayan sözcüklere bakarız. Son olarak da “bavul” sözcüğünü buluruz. “Kalem – gözlük – saat – turp” sözcüklerinin nasıl sıralanacağını inceleyelim. ZİYA IŞIK 29

30 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI kalem – gözlük – saat – turp İlk harflerini belirledik. Şimdi alfabemize göre hangi harf öndedir. Bu harfleri sıraya koyalım. Alfabemizdeki harf sırasını bilirsek işimiz daha da kolay olacaktır. Bu sözcüklerin harflerini numara vererek sıraya koyalım. k g s t 2 1 3 4 A – B – C – Ç – D – E – F – G – Ğ – H – I – İ – J – K – L – M – N – O – Ö – P – R – S – Ş – T – U – Ü – V – Y – Z ZİYA IŞIK 30

31 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI “vali – lale – hırka – bayrak – resim” sözcüklerinin nasıl sıralanacağını inceleyelim. vali – lale – hırka – bayrak – resim peynir – deniz – ortak – kaza – eksik v l h b r 5 3 2 1 4 p d o k e 5 1 4 3 2 ZİYA IŞIK 31

32 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI Sözlüklerde aynı harfle başlayan yüzlerce sözcük olduğuna göre, bu sözcüklerin de kendi arasında sıralanması gereklidir. Sözlükte “çalışmak – çivi – çorap - çember ” sözcüklerinin hangisi daha önce yazılır. İnceleyelim. Sözcüklerin ilk harflerinin aynı olduğuna dikkat edelim. çalışmak – çivi – çorap – çember ç ça çi ç ço ç çe ç 1 3 4 2 ZİYA IŞIK 32

33 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI demlik – duvar – diken – dolu – düdük elbise – eşya – ekim – eylem – ezber d de d du d di d do d 1 4 2 3 5 e el e e ek ey e e ez 1 3 2 4 5 ZİYA IŞIK 33

34 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI İlk iki harfi de aynı olan sözcükleri sıralayalım. kuzu – kuyu – kundak – kuşku fabrika – fakir – fahri – facia ku k kuz kuy ku k kun k ku kuş ku k 4 3 1 2 fa fab f f fak fa fa fah f fac fa f 1 4 3 2 ZİYA IŞIK 34

35 EKLER - SÖZCÜĞÜN YAPISI
⟳ 👈 🏡 👉 ☒ SÖZLÜK SIRASI Şimdi de daha karmaşık sözcükleri sıralayalım. gerçek – genel – sabunluk – sabah marş – kapı – maaş – seviye ge ger g gen ge g sa s sabu sab saba sab sa s 2 1 4 3 m mar ma k maa m ma s 3 1 2 4 ZİYA IŞIK 35

36 ⟳ 👈 🏡 ZİYA IŞIK 36


"EKLER SÖZCÜĞÜN YAPISI SÖZLÜK SIRASI ZİYA IŞIK AHMET AKKOÇ İLKOKULU" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları