Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KAR İ YER DANIŞMANLI Ğ INDA YEN İ KURAMLAR VE YAKLAŞIMLAR Prof. Dr. Fidan Korkut Owen Prof. Dr. Spencer Niles.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KAR İ YER DANIŞMANLI Ğ INDA YEN İ KURAMLAR VE YAKLAŞIMLAR Prof. Dr. Fidan Korkut Owen Prof. Dr. Spencer Niles."— Sunum transkripti:

1 KAR İ YER DANIŞMANLI Ğ INDA YEN İ KURAMLAR VE YAKLAŞIMLAR Prof. Dr. Fidan Korkut Owen Prof. Dr. Spencer Niles

2 İ çindekiler Giriş İ ş Yaşamı ile İ lgili De ğ işen Görüşler ve Yeni Kariyer Kuramları Kariyer Danışmanlı ğ ında Post-modern Yaklaşımlar Kuramları Birleştirmeye Do ğ ru Yöneliş Kariyer Danışmanlı ğ ında Bazı Yeni Modeller Kariyer Kuramlarının Durumu: Bugün ve Yarın Sonuç 2Korkut-Owen ve Niles, 2011

3 Teknolojideki ve bilgideki de ğ işim do ğ rusal olmaktan çok, e ğ risel ve son derece hızlıdır (Kurzweil, 2006). Dolayısıyla kariyer ile ilgili kuramlar da farklı boyutlardaki bu de ğ işimlerden etkilenmektedir. 3Korkut-Owen ve Niles, 2011

4 Kariyer seçimi kuramlarındaki de ğ işim ◦ Önceleri içerik odaklı (Örn., Parsons ve Holland) ◦ Ardından sürece odaklı (Örn., Super) ◦ 1980 ve 1990’lı yıllarda hem içerik hem de sürece odaklı ve bilişsel süreçleri de dikkate alan (Örn.,Bilişsel Bilgi İ şleme Kuramı) kuramlar ◦ Son yıllarda ise yapılandırmacı yaklaşımlar ile, esnek ve uyum sa ğ lamaya odaklı “bütünsel” kuramlar 4Korkut-Owen ve Niles, 2011

5 İ Ş YAŞAMIYLA İ LG İ L İ DE Ğİ ŞEN GÖRÜŞLER Var olan kariyer gelişimi kuramları bazı konuları açıklamakta yetersiz kalmaktadırlar. Tanımlanabilen ve önceden oluşturulmuş mesleki yollar giderek kaybolmaktadır. 5Korkut-Owen ve Niles, 2011

6 İ Ş YAŞAMIYLA İ LG İ L İ DE Ğİ ŞEN GÖRÜŞLER Günümüzün çalışanları daha çok yaşam boyu ö ğ renme ve kariyer geçişlerine uyum sa ğ lama aracılı ğ ı ile esnek işe alınabilirli ğ i sürdürebilme konusunda uyumlu olmak zorundadır. Kariyer planları yapmak yerine olasılıkları arama daha önemli hale gelmektedir. 6Korkut-Owen ve Niles, 2011

7 KAR İ YER DANIŞMANLI Ğ INDA POST MODERN YAKLAŞIMLAR Positif bilimsel bakış açısından ayrılan post modern yaklaşımlar, de ğ işmez, tek bir gerçek olmadı ğ ını ve daha ziyade her bireyin kendi gerçek ve gerçekliklerini inşa etti ğ i inancını vurgulamaktadır Bu inanca dayalı post modern bakış açısı, yapılandırmacı varsayımları içermektedir. 7Korkut-Owen ve Niles, 2011

8 Son yıllardaki kariyer kuramlarına ilişkin alan yazını post modern olarak adlandırılan iki tema üzerinde daha fazla durmaktadır; yapılandırmacı yaklaşımların etkisi ve kariyer kuramlarını bir araya getirme çabaları. 8Korkut-Owen ve Niles, 2011

9 Post modern yaklaşımlar, bireylerin anlam- yaratma süreçlerini etkileyen birinci derece yakın olan aile, kültür mirası gibi özelliklere ve daha uzak görünen ekonomi, kültürel fırsatlar gibi ba ğ lamsal etkenlere duyarlıdır. 9Korkut-Owen ve Niles, 2011

10 Yapılandırmacı yaklaşımın 5 sayıltısı vardır: ◦ Aktif araç ◦ Düzenleme ◦ Bireyin kendisi ◦ Sosyal–sembolik ilişki ◦ Yaşam boyu gelişim 10Korkut-Owen ve Niles, 2011

11 Sistem kuramları da yapılandırmacı yaklaşımların ana ö ğ elerine katkıda bulunmaktadır. İ nsanın oluşum sistemi; amaca yönelik, sürekli evirilen, var olan ve kendini sürekli var eden bir sistem olarak ele alınmaktadır. 11Korkut-Owen ve Niles, 2011

12 Yapılandırmacı yaklaşımlar

13 Brown’un De ğ er Temelli Kariyer Yaklaşımı Kariyer seçimleri dâhil ço ğ u önemli kararlar de ğ erler üzerinden yapılmaktadır İ lgiler bile de ğ erleri doyurmaya yöneliktir. De ğ erlerin net olmaması ya da de ğ erler ile seçimlerin uyuşmaması, güdülenmeyi ve do ğ ru karar vermeyi olumsuz yönde etkiler. 13Korkut-Owen ve Niles, 2011

14 De ğ erlerle ilgili 7 önerme ( Brown ve Crace, 1996) 1. Yapılan seçimlerde, de ğ erler, en büyük belirleyicidir. 2. De ğ er sistemleri toplum tarafından kazandırılır 3. Kültür, cinsiyet sosyo-ekonomik düzey, sosyal etkileşimleri ve fırsatları etkiledi ğ i için her ülkede yaşayan her alt grup için farklı de ğ erleri vardır. 4. Bir de ğ ere yönelik yapılan seçimler doyumun temelini oluşturmaktadır. 14Korkut-Owen ve Niles, 2011

15 5. Yaşam doyumu; bireyin üstlendi ğ i rollerin etkileşiminin sonucunda ortaya çıkar. 6.Yüksek performans gösteren bireyler öncelik sırasına konmuş de ğ erlere sahiptir. 7. Sonuç olarak, yetenek ve beceriler kariyer başarısında önemli bir rol oynar. 15Korkut-Owen ve Niles, 2011

16 Kariyer danışmanlı ğ ında nasıl kullanılabilir? Danışmanın amacı, bireyin kendi de ğ erlerini ve önceliklerini görüp netleşmesini ve bu bilgiyi hedefe yönelik kararlarında kullanabilmesini sa ğ lamaktır. Niceliksel ve niteliksel ölçme yolları kullanılabilir. ◦ De ğ erleri ölçmeye çalışan ölçekler ◦ Yönlendirilmiş hayal, rol oynama, kart sıralamaya dayalı olarak hazırlanmış de ğ er kartları kullanma gibi teknikler 16Korkut-Owen ve Niles, 2011

17 Bireyin Kendi Hikayesini Oluşturması Yaklaşımı Kişisel kariyer hikayeleri/ anlatıları oluşturarak, birey yaşam boyu yaptı ğ ı hareketleri daha net olarak görebilir ve belirli seçimlerini anlamı olan, daha geniş bir çerçevede, yaşam içindeki ba ğ lamında anlayabilir. 17Korkut-Owen ve Niles, 2011

18 Brott’un (2001) Hikayelendirme Yaklaşımı Bu sürecin iç içe geçmiş üç aşaması vardır. ◦ (a) Danışanın, psikolojik danışmanla beraber, hikayesinin yapısını oluşturması ◦ (b) Söz edilen yapının parçalara ayrılarak gözden geçirilmesi ◦ (c) Hikayenin yeniden yapılandırılması 18Korkut-Owen ve Niles, 2011

19 Kariyer danışmanlı ğ ında nasıl kullanılabilir? Yaşam çizgisi, kart sıralama, öz yaşam öyküsü yazma, ilk anılar, yapılandırılmış görüşme, kavramsal haritalar oluşturma, mesleki merdivenleri çıkma, genogram, portfolyo hazırlama ve yaşam rolleri döngüleri gibi bazı niteliksel de ğ erlendirmeler bu amaçla kullanılabilir. 19Korkut-Owen ve Niles, 2011

20 Yaşam Düzenleme Psikolojik Danışmanlı ğ ı ( Yaşam Düzenleme Psikolojik Danışmanlı ğ ı (Savickas ve ark., 2009) Model beş temel sayıltıya sahiptir. ◦ Özellik ve etmenlerden, ba ğ lamın bütünsel özelliklerine, ◦ Tanımlamaktan ve çözüm üretmekten, sürece, ◦ Do ğ rusal olan sebep-sonuç ilişkileri yerine do ğ rusal olmayan dinamiklere ◦ Bilimsel gerçeklerden anlatılabilen gerçekli ğ e ◦ Açıklamaktan modellemeye yönelme. 20Korkut-Owen ve Niles, 2011

21 Kariyer danışma sürecinde hedeflenen de ğ işimler şunlardır: ◦ Bireyin uyum sa ğ layabilirli ğ i ◦ Durumun hikaye gibi anlatılabilirli ğ i ◦ Aktiflik ◦ Niyetlilik 21Korkut-Owen ve Niles, 2011

22 Kariyer danışmanlı ğ ında nasıl kullanılabilir? Danışma süreci 6 aşamalı bir uygulamayı kapsamaktadır: ◦ Danışan ve danışmanın sorunu tanımladıkları aşama ◦ Danışanın öznel kimlik biçimleriyle ilgili sistemlerini keşfetme ◦ Anlatılan hikayelerde örtük olan ö ğ elerin görünür, daha nesnel ve açık hale gelmeye başlaması ◦ Problemin, yeni hikaye içinde yeniden gözden geçirilmesi ◦ Kimlikle ilgili olarak belli etkinliklerin belirlenip denenmesi ◦ İ zleme 22Korkut-Owen ve Niles, 2011

23 KURAMLARI B İ RLEŞTiRMEYE DO Ğ RU YÖNEL İ Ş

24 Son yirmi yılda yapılandırmacılı ğ ın, kariyer kuramlarıyla ilgili alan yazınında, kariyer kuramlarının bütünleştirilmesi ya da birleştirilmesi biçiminde bir de ğ işiklik yaşanmasında önemli bir etkisi olmuştur. 24Korkut-Owen ve Niles, 2011

25 Bu amaca uygun olarak altı köprü görevi görebilecek bakış açısı vardır (Savickas,1995). ◦ Gelişimsel ve ba ğ lamcılık ◦ Ö ğ renme kuramı ◦ Birey ve çevre etkileşimi ◦ İ şe uyum kuramı ◦ Gelişimsel sistem kuramları ◦ Sistemler kuramı 25Korkut-Owen ve Niles, 2011

26 Burada Sistemler Kuramı Çerçeve Çalışması (SKÇÇ) ile Savickas’ın Kariyer Yapılandırma Kuramı daha ayrıntılı olarak ele alınmıştır. 26Korkut-Owen ve Niles, 2011

27 Patton ve McMahon, 2006). Sistemler Kuramı Çerçeve Çalışması (SKÇÇ ) (Patton ve McMahon, 2006). SKÇÇ, kariyer kuramının gelişimine iki biçimde katkıda bulunmaktadır. ◦ Meta kuram olmasıyla, ◦ Kariyerle ilgili yapılandırmacı ve sosyal yapılandırmacı kuramların kullanılabilmesi için bir araç olarak işlev görmesi. 27Korkut-Owen ve Niles, 2011

28 SKÇÇ Bronfenbrenner’in ekolojik yaklaşımından yararlanılmış, bireysel sistem, sosyal sistem ve çevresel-sosyal sistem kavramları kullanılmıştır. Bu sistemlerdeki ö ğ elerin, de ğ işikliklerin bilinemezli ğ i, kişinin kariyerinin do ğ rusal olmayışı gibi özelliklerine ra ğ men birbirilerini etkilemektedirler. 28Korkut-Owen ve Niles, 2011

29 29Korkut-Owen ve Niles, 2011

30 SKÇÇ’nin 8 sayıltısı 1. Bütünler ve parçalar 2. Örüntüler ve kurallar 3. Neden sonuç ilişkisinin olmaması 4. Karşılıklılık 5. Sürekli olmayan de ğ işiklikler 6. Açık ya da kapalı sistemler 7. Dışa do ğ ru uzaklaştırma 8. Hikaye 30Korkut-Owen ve Niles, 2011

31 Kariyer danışmanlı ğ ında nasıl kullanılabilir? Bu model aracılı ğ ı ile bireyin kendi kariyer gelişimine bakması ve karar vermesi sa ğ lanabilir. Bu da kendi hikayesini oluşturmasını sa ğ layarak başarılabilir. 31Korkut-Owen ve Niles, 2011

32 Kariyer Yapılandırma Kuramı (KYK) (Savickas, 2005) Bireyler kariyerlerini, mesleki davranışları ve deneyimlerinin anlamı üzerine oluştururlar. ◦ KYK, öznel ve nesnel kariyeri ayırmaktadır. Kariyerin birey için öznel tanımı, kariyerin nesnel tanımı içinde yer alan meslekler, görevler, işler gibi kavramlara ilişkin öznel yansıtmalarına dayalıdır. 32Korkut-Owen ve Niles, 2011

33 Bireysel farklılıkları oluşturanlar Do ğ uştan getirilen e ğ ilimler Yaşamların ba ğ lamları Kimlik sorunu Gelişimsel özellikler. 33Korkut-Owen ve Niles, 2011

34 Hangi kariyer (ne?), Kariyerin nasıl elde edilece ğ i (nasıl?) Kariyerin neden önemli oldu ğ u (niçin?) soruları kuramda çerçeve olarak ele alınmaktadır. Savickas, kariyer uyumu kavramını mesleki kişilik ve kariyer uyumu olmak üzere iki düzey olarak almaktadır. 34Korkut-Owen ve Niles, 2011

35 Tabloda kariyer uyumlulu ğ u yapısının içerdi ğ i, kariyer gelişiminin dört temel ö ğ esiyle ilgili belli gelişimsel görevler vurgulanmaktadır. 35Korkut-Owen ve Niles, 2011

36 36Korkut-Owen ve Niles, 2011

37 Kariyer danışmanlı ğ ında nasıl kullanılabilir? Model, tabloda da özetlendi ğ i gibi hangi kariyer sorunları karşısında ne tür müdahalelerin kullanılaca ğ ını göstermektedir. Bunun yanı sıra Kariyer Stili Görüşmesi tekni ğ i bu kurama göre kariyer danışması yapmada yol göstericidir. 37Korkut-Owen ve Niles, 2011

38 KAR İ YER DANIŞMANLI Ğ INDA BAZI YEN İ MODELLER

39 Kariyer tekeri (Amundson ve ark., 2005) Danışman aracılı ğ ı ile kullanılabilmesi kadar birey tarafından kendi başına uygulanabilme özelli ğ i de göstermektedir. Kariyer danışmanlı ğ ına gelen danışana, test dışı teknikler aracılı ğ ı ile uygulanmaktadır. Bu süreçte elde edilen sonuçlara göre birey, bilgileri yapılandırmaktadır. 39Korkut-Owen ve Niles, 2011

40 Sekiz boyut 1. İ lgiler 2. Beceriler 3. Kişisel özellikler 4. De ğ erler 5. Birey için önemli olan kişiler 6. Ö ğ renim deneyimleri 7. İ ş/Yaşam Deneyimleri 8. Kariyer Fırsatları 40Korkut-Owen ve Niles, 2011

41 41Korkut-Owen ve Niles, 2011

42 Danışan, bu unsurların her biri için en önemli olan üç ya da beş tane özelli ğ i teker dilimleri içine yazması ve tekerin tamamına bakmasına ba ğ lı olarak kariyer seçeneklerini belirleyebilmektedir. Ardından da bu seçenekler üzerinde çalışarak karar vermesi ve plan yapması beklenen sonuçlardandır. 42Korkut-Owen ve Niles, 2011

43 Kariyer Yelkenlisi Modeli Kariyer Yelkenlisi Modeli (Korkut-Owen ve ark., 2010) Kariyer Yelkenlisi Modeli, mesleki seçimi etkileyen ◦ bireysel, ◦ sosyal, politik, ekonomik, ◦ yasal ve sisteme ilişkin özellikler ve ◦ şans etmenlerine temellendirilmiştir. Modelde kariyer seçme süreci, rotasını belirlemeye çalışan ve bu rotada ilerlemek isteyen bir yelkenlinin yolculu ğ una benzetilmektedir. 43Korkut-Owen ve Niles, 2011

44 44Korkut-Owen ve Niles, 2011

45 Model tarafından oluşturulan SKÇÇ modelinden ve Mitchell, Levin ve Krumboltz (1999) tarafından önerilen Planlanmış Şans Kuramı’nın şans ile ilgili görüşlerinden yararlanılarak geliştirilmiştir. Model, yapılandırmacı görüşlerde savunuldu ğ u gibi bireylerin kendi hikayelerini oluşturarak gitmeyi istedikleri limanı belirlemelerini sa ğ lamaya dayalı tekniklerle zenginleştirilmiştir. 45Korkut-Owen ve Niles, 2011

46 Niles, Amundson ve Neault (2011) Kariyer Akışı: Umut-Odaklı Kariyer Gelişimi Modeli (UOKGM) Niles, Amundson ve Neault (2011) “ Kariyer akışı” tüm çalışanların iş yaşamlarında karşılaştıkları de ğ işkenli ğ i tanımlamak için kullanılan bir benzetmedir. Çalışanlar, karşılaştıkları kariyer akışı güçlükleriyle etkili bir şekilde baş etmek için de ğ işik derecelerde hazır bulunuşlu ğ a sahiptirler. Kariyer uyumu temel kavramdır. 46Korkut-Owen ve Niles, 2011

47 Umut  Benlik  Koşullar  Nesnel Benlik Netliği  Öznel Benlik Netliği  Yaşam Rolü Netliği  Yönetme & Değerlendirme  Kişisel Esnekliği Kullanma Hedef Belirleme & Planlama  Uzun-Süreli Hedefler  Kısa-Süreli Hedefler  Planlama  Gelecek Olasılıklarına İlişkin Beyin Fırtınası  Arzulanan Geleceği Tanımlama Uygulama & Uyarlama Benlik Netliği Vizyon Oluşturma Kendini Ortaya Koyma Çevre Kariyer Akışı Yeterlilikleri: Umut Odaklı Kariyer Gelişimi Modeli 47Korkut-Owen ve Niles, 2011

48 Model, çalışanların karşılaştı ğ ı kariyer güçlüklerini aşmak için bireyin sahip oldu ğ u donanımları ortaya koyma ve geliştirmede umut de ğ işkeninin önemi üzerinde durur. Model çalışanların kendi iş ba ğ lamlarına önem vermeleri için onlara yaratıcı yollar sunar ve onların kariyer akışlarını etkili bir şekilde yönetmeleri için yenilikçi stratejiler önerir. 48Korkut-Owen ve Niles, 2011

49 KAR İ YER KURAMLARININ DURUMU: BUGÜN VE YARIN Post modern çalışmaların yaygınlaşmasıyla iki bakış açısı ortaya çıkmıştır (Sampson, 2009). ◦ Post modern ve modern sistemlerin birbirleriyle bir arada olamayacaklarını savunan bakış açısı. ◦ Post modern ve modern sistemlerin bir arada kullanılabilece ğ ini savunan bakış açısı. 49Korkut-Owen ve Niles, 2011

50 Kariyer danışmanlarının, bireyin kararlı ğ ına, kişili ğ ine, kültürüne, ö ğ renme stillerine, sözel becerilerine, harcanan zaman ve para ile alınan sonucun buna de ğ mesine ve di ğ er bazı de ğ işkenlere ba ğ lı olarak modern ya da post modern teknik ya da müdahale yollarını kullanacaklarına karar vermeleri gerekmektedir. 50Korkut-Owen ve Niles, 2011

51 Sonuç Yıllardır hakim olan modern yaklaşımlar yavaş yavaş post modern yaklaşımlarla beraber kullanılmaya do ğ ru bir de ğ işim göstermeye başlamışlardır. Artık günümüzün ve gelece ğ in kuramsal modellerinin aşa ğ ıdaki üç ö ğ eye temellenmesi gerekmektedir; insan esnekli ğ i, uyum sa ğ layabilirli ğ i ve yaşam boyu ö ğ renme. Öte yandan 20.yüzyılda geliştirilen, bu alana çok de ğ erli katkıları olan ve kullanılabilecek yanları olan kuram ve teknikleri de göz ardı etmemelidir. 51Korkut-Owen ve Niles, 2011


"KAR İ YER DANIŞMANLI Ğ INDA YEN İ KURAMLAR VE YAKLAŞIMLAR Prof. Dr. Fidan Korkut Owen Prof. Dr. Spencer Niles." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları