Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ  Doç. Dr. Ergün Koca 

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ  Doç. Dr. Ergün Koca "— Sunum transkripti:

1 ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ  Doç. Dr. Ergün Koca 

2 Dersin temel amac ̧ ları... Aras ̧ tırma su ̈ recini (sorun belirleme, veri toplama, veri analizi ve sonuc ̧ ları yorumlama) incelemek, Belli bas ̧ lı bilimsel aras ̧ tırma yo ̈ ntemlerini (deneysel yo ̈ ntem, betimleme yo ̈ ntemi, tarihi yo ̈ ntem vd.) go ̈ zden gec ̧ irmek. O ̈ zetle en genel anlamda, merak ettig ̆ iniz bir konuyu, bilimsel yo ̈ ntemi izleyerek aras ̧ tırmak istedig ̆ inizde izleyeceg ̆ iniz yo ̈ ntem konusunda sizi bilgilendirmektir.

3  Merak  İnsanın dog ̆ aya egemen olma isteg ̆ i Bilimsel Bilgiyi Meydana Getiren Sebepler

4 Bilim Nedir? Bilim; do ğ ru dü ş ünme, do ğ ruyu ve bilgiyi ara ş tırma, bilimsel metotları kullanarak sistematik bilgi edinme ve bilgiyi düzenleme süreci, evreni anlama ve tanımlama gayretleri olarak ifade edilebilir.

5 Bilimsel Bilgi ve Özellikleri  1.Bilim olgusaldır : Do ğ rudan veya dolaylı olarak gözlenebilecek veya sınanabilecek vakaları inceler.  2.Bilim objektiftir: Bilimsel bilgiler nesnel verilere dayandırılmı ş tır. Elde edilen verilerden ula ş ılan sonuçlar ki ş iden ki ş iye veya toplumdan topluma de ğ i ş memelidir.

6

7  3.Bilimsel bilgiler güvenilirdir Bir bilgiye bilimsel yollarla ula ş ılmı ş ise, bu bilgi güvenilirdir.  4.Bilim genelleyicidir: Bir vaka veya durumda do ğ ru olarak bulunmu ş bilgiler, di ğ er vakalar içinde aynı derecede do ğ rudur.  5.Bilim mantıksaldır: Bilimsel bilgiler mantık kuralları ile örtü ş melidir.

8  Çağdaş bilim büyük ölçüde araştırmaya bağlıdır.

9  Aras ̧ tırma nedir?  Bir seri dayanaklı bilgilerden hareket ederek, yeni bir s ̧ ey bulmaya yo ̈ nelik ug ̆ ras ̧ tır.  Bu dayanaklı bilgiler, bilimsel bilgiler olup; dog ̆ rulug ̆ u test edilmiş du ̈ s ̧ u ̈ nme prensipleri ile çelis ̧ kili olmayan, sistemli ve organize edilmiş bir yapıya sahip bilgi bu ̈ tu ̈ nu ̈ du ̈ r.

10  Aras ̧ tırma Nedir?  Amaçlı, planlı ve sistemli olarak verilerin toplanması, gruplandırılması, analizi, sentezi, açıklanması, yorumlanması ve deg ̆ erlendirilmesi is ̧ lemleriyle problemlere güvenilir çözüm yolları bulma sürecidir (Kaptan)  Bilimsel çözümleme yönteminin formal, sistemli ve dikkatli bir biçimde uygulanmasıdır (Kaptan)  Kars ̧ ılas ̧ ılan bir güçlüg ̆ ün giderilmesi için bilimsel yöntemin uygulanması ya da planlı ve sistemli olarak verilerin toplanması, çözümlenis ̧ i (analiz), yorumlanarak sonucun raporlas ̧ tırılması ile problemlere güvenilir çözümler arama sürecidir (Karasar)

11 Bilimsel Aras ̧ tırma Sistematik inceleme Veri toplama ve analiz etme Sonuc ̧ lara go ̈ re yargılara varma ve bulguları kullanılabilir hale getirme su ̈ recidir. Sonuç Olarak;

12 B ilimsel Yo ̈ ntem Terim, Tanım, Kavram, Olgu Bilimsel Teori Gözlem Bilimsel Hipotez Kavram Yanılgıları  Bilimin Önemli Kavramları

13 BI ̇ LI ̇ MSEL YO ̈ NTEM  Bir plan dahilinde go ̈ zlem ve deneylere dayanarak bilimsel gerc ̧ ekleri ortaya koyan c ̧ alıs ̧ madır. Bilimsel yo ̈ ntemin temeli sorular yo ̈ neltmek ve sorulara yanıt aramaktır. Bir bilim adamı bilimsel yo ̈ ntemle bir problemi c ̧ o ̈ zerken s ̧ u yolu izler:  1-Problemin belirlenmesi,  2-Go ̈ zlem yaparak verilerin toplanması,  3-Hipotezin kurulması,  4-Hipoteze dayalı tahminler yapılması,  5-Kontrollu ̈ deneyler yaparak hipotezin dog ̆ rulanması,  6-Deneylerin sonucuna genellemeler yapılması,   7-Teori ve kanun.

14

15 B İ L İ MSEL YÖNTEM Bilimsel Yöntem  Bilimsel Dü ş ünme Yöntemi  Bilimsel Ara ş tırma Yöntemi  Olaylara Dayanma  Tarafsızlık  Dogmatizmi Reddetme  Ele ş tiriye açık olma  Yanılma olasılı ğ ını kabul etme  Sorunu belirleme  Gözlem  Hipotez kurma  Hipotezi test etme  Teori ve genel kanunlara ula ş ma Anlam (Ara ş tırmaya dayanır) (Akla dayanır)

16 Esasen bilimde hiyerar ş ik adımlar halinde yürüyen evrensel tek bir yöntem yoktur!  Sonuçları Bas ̧ kaları I ̇ le Paylas ̧ ma  Sonuçları Raporlas ̧ tırma  Sonuç Çıkarma  Hipotezi Test Etme  Veri Toplama  Hipotez Kurma  Problemi Tanımlama

17  Terim?  Belirli bir alana has olan so ̈ zcu ̈ klere denir.  Yani terimler belirli bir alanın dilini olus ̧ turur. İ leti ş im Terimleri Sözlü ğ ü

18  Tanım?  Bilinmeyen, yabancılık c ̧ ekilen bir kavramın as ̧ ina olunan, bilinen kavramlarla ac ̧ ıklanmasıdır.

19  Kavram?  Olguların zihnimizdeki imajıdır.  I ̇ nsan zihninde anlamlanan olay, obje, ve olguların deg ̆ is ̧ ebilen ortak o ̈ zelliklerini temsil eden formudur.

20  Olgu ; bilimsel verilere dayalı, kanıtlanabilir özellikteki bilgidir. Olgular, nesnel ve irade dı ş ı olu ş umlardır ve sık sık olay ile karı ş tırılır.bilimselverilerekanıtlanabilirbilgidirnesneliradeolay  Tarafsızdır,  Nesneldir,  Yoruma açık de ğ ildir,  İ stenç (irade) dı ş ıdır,  Bir süreç belirtir,  Herkes tarafından kabul edilmi ş tir. Suyun 99 derecede kaynayıp 100 derecede buharla ş ması, olgudur ama falancanın kilosu olaydır. I ş ı ğ ın hızı, olgudur ama falancanın saniyedeki hızı, olaydır. Yer çekimi, olgudur. Canlıların üremeleri, olgudur ama falancanın üremesi, olaydır.

21  Bilimsel Teori (Kuram)?  Yeni bulgularla desteklenmiş oldug ̆ u bilim adamlarının c ̧ og ̆ u tarafından kabul edilen hipoteze denir.  Ko ̈ kles ̧ miş hipotezlerdir.  Dog ̆ rulug ̆ u tam ispatlanmadıg ̆ ı gibi c ̧ u ̈ ru ̈ tu ̈ lememis ̧ hipotezlerdir. Bu hipotezler yeni bulgularla da su ̈ rekli olarak desteklenirler.  Bilimsel teori henüz kanıtlanamamı ş bilimsel önermelerdir. Hipotezlerin deney ve gözlemlerle desteklenmesi halidir.Hipotezlerin  Hipoteze oranla gerc ̧ eklere daha yakındırlar. Fakat ilerleyen zaman ic ̧ inde c ̧ u ̈ ru ̈ tu ̈ lebilirler.

22  Bilimsel Teori  Bilimsel teoriler, gu ̈ ndelik hayatta bos ̧ veya safsata anlamında kullanılan teori anlamında kullanılmamalıdır.  Bilimsel teoriler hic ̧ bir zaman ispatlanamaz ancak mevcut kanıtlara dayalı olarak yapılan ac ̧ ıklamalar arasında en mantıklı olanıdır.  Bilimsel teorilerin, ac ̧ ıklama, tahmin ve kontrol olmak u ̈ zere u ̈ ç o ̈ nemli biles ̧ eni vardır.  I ̇ yi bir teori, go ̈ zlemleri iyi ac ̧ ıklama, henu ̈ z go ̈ zlenmemiş olayları tahmin etme, sınanmaya ac ̧ ık olma ve yeni bilgiler elde edildikc ̧ e gerektig ̆ inde du ̈ zeltilebilme gibi o ̈ zelliklere sahip olmalıdır.  Teoriler sayesinde birbiriyle ilis ̧ kisiz gibi go ̈ ru ̈ nen bir takım olaylar arasındaki ilis ̧ kilerin varlıg ̆ ı tespit edilir.

23  Astronomi: Büyük Patlama AstronomiBüyük Patlama  Biyoloji: Hücre teorisi — Evrim teorisi — Hastalık yapıcı mikrop teorisi BiyolojiHücre teorisiEvrim teorisiHastalık yapıcı mikrop teorisi  Kimya: Atom teorisi — Kinetik teori KimyaAtom teorisiKinetik teori  İklim bilimi: Küresel ısınma İklim bilimiKüresel ısınma  Ekonomi: Makroekonomi — Mikroekonomi EkonomiMakroekonomiMikroekonomi  Eğitim: Oluşturmacılık — Eleştirel pedagoji kuramı — Eğitim kuramı — Çoklu zekâ kuramı — İlerlemeci eğitim kuramı EğitimOluşturmacılıkEleştirel pedagoji kuramıEğitim kuramıÇoklu zekâ kuramıİlerlemeci eğitim kuramı  Mühendislik: Devre teorisi — Kontrol teorisi — Sinyal kuramı — Sistem kuramı — Bilgi kuramı MühendislikDevre teorisiKontrol teorisiSinyal kuramıSistem kuramıBilgi kuramı  Film: Film kuramı FilmFilm kuramı  Jeoloji: Plaka tektoniği JeolojiPlaka tektoniği  Sosyal bilimler: Eleştirel kuram Sosyal bilimlerEleştirel kuram  Edebiyat: Edebiyat teorisi EdebiyatEdebiyat teorisi  Matematik: Olasılık kuramı MatematikOlasılık kuramı

24 Gözle m  Dog ̆ ru olaylar hakkında duyu organları veya araç gereç yardımıyla elde edilen gerc ̧ ek bilgilere go ̈ zlem denir. Go ̈ zlem ikiye ayrılır:   Nitel go ̈ zlem: Sadece duyu organlarıyla yapılır. Yanılma payı yoktur. Sonuc ̧ kesindir.   Nicel go ̈ zlem: O ̈ lc ̧ u ̈ aletleriyle yapılır (O ̈ rnek, terazi ile ag ̆ ırlıg ̆ ın belirlenmesi).

25  Hipotez (Varsayım)  Probleme konulan gec ̧ ici c ̧ o ̈ zu ̈ me hipotez denir. Hipotez problemi c ̧ o ̈ zmek ic ̧ in yapılan aras ̧ tırma ve go ̈ zlemler sonucu elde edilen bilgilerin yardımıyla kurulur.  Hipotezin Bas ̧ lıca O ̈ zellikleri:   Eldeki bu ̈ tu ̈ n verilere uygun olmalı ve onları ac ̧ ıklamalıdır.   Yeni gerc ̧ eklerin tahminine olanak sag ̆ lamalıdır.   Probleme c ̧ o ̈ zu ̈ m o ̈ nermelidir.   Deney ve go ̈ zlemlere ac ̧ ık olmalıdır.   Yeni deney ve go ̈ zlemlerle denenebilir olmalıdır.

26  Hipotezin Muhtemel U ̈ ç Sonucu:   Dog ̆ rudan kanıtlanıp dog ̆ rudan gec ̧ erli haline gelebilir bir hipotez go ̈ zlem ve deneylerle dog ̆ rulanırsa teori deg ̆ il gerc ̧ ektir.   Yeni gerc ̧ eklerle desteklenerek teori veya kanun haline gelebilir.   C ̧ u ̈ ru ̈ tu ̈ lu ̈ p terk edilir.

27  Kanun ve Gerc ̧ ek  Her bilim adamı tarafından aynı sonuc ̧ larla tekrar edilebilen go ̈ zlemlerdir.  Teoriler c ̧ u ̈ ru ̈ tu ̈ lemezlerse ve geniş gec ̧ erlilik kazanmıs ̧ larsa kanun ve gerc ̧ eklere do ̈ nu ̈ s ̧ u ̈ rler.

28  Yasa (Kanun) Nedir?  Tekrarlanan gözlem ve deneylerle, aynı ş artlarda aynı sonuçları verdi ğ i kesin olarak belirlenen, akla ve mantı ğ a uygun, genel kanıya göre kabul görmü ş, de ğ i ş mez nitelik kazanmı ş, yanlı ş lanma olasılı ğ ı olmayan gerçek bilgiye, yasa (kanun) denir.  Yasalar de ğ i ş mezlik ilkesine sahiptir. Yanlı ş lamaya çalı ş tı ğ ınızda, yasayı çökertmeniz mümkün olmaz. Yasalar en gerçek de ğ i ş mezlerdir. Biz bu mevcut de ğ i ş mezleri kullanarak yeni de ğ i ş mezler ortaya çıkarmaya çalı ş ırız.

29  Aras ̧ tırma su ̈ recinde ilk yapılması gereken, genel bir inceleme (kaynak taraması, uzmanlarla go ̈ ru ̈ s ̧ me vb.) sonucunda bir konu saptamaktır. Problem – Araştırma Konusu

30  Problemin Ortaya Konması  Konu belirlendikten sonraki as ̧ ama, aras ̧ tırma konusuyla ilgili olarak c ̧ o ̈ zu ̈ lmek istenen problemi, dig ̆ er bir deyis ̧ le, aras ̧ tırma amacını ortaya koymaktır.  Problem; kuramlardan, daha o ̈ nceki aras ̧ tırmaların bulgularından ve/veya kis ̧ isel go ̈ zlemlerden yola c ̧ ıkarak olus ̧ turulabilir.

31 Problem Gözlem VerilerHipotezTahminler  Kontrollü Deneylerle Do ğ rulanır İ spat Teori Kanun / Gerçek Sonuç Hipotez De ğ i ş tirilir

32  Deg ̆ is ̧ ken  En az iki deg ̆ er alabilen her s ̧ ey deg ̆ is ̧ kendir.  Bir bas ̧ ka deyis ̧ le; go ̈ zlemden go ̈ zleme deg ̆ is ̧ ik deg ̆ erler alabilen objelere, o ̈ zelliklere ya da durumlara deg ̆ is ̧ ken denir.  O ̈ rneg ̆ in  Cinsiyet ( K – E )  Yas ̧ (3, 7, 33, 56, vb.)  Tedavi yo ̈ ntemi (ilac ̧, terapi) O ̈ g ̆ retim yo ̈ ntemi (du ̈ z anlatım, soru cevap, problem c ̧ o ̈ zme, vb.)  Okul tu ̈ rleri (resmi, o ̈ zel, mesleki, vb.)

33 ARAS ̧ TIRMACIDA OLMASI GEREKEN TEMEL NI ̇ TELI ̇ KLER  Aras ̧ tırma, dog ̆ rudan yapılacak bir faaliyettir. Her is ̧ te oldug ̆ u gibi, c ̧ og ̆ unlukla aras ̧ tırmada da az c ̧ ok farklı yollar izlenebilir. Uygulamada go ̈ ru ̈ len bazı farklılıklara kars ̧ ın, her aras ̧ tırmada belirli yo ̈ ntemler, su ̈ rec ̧ ler ve as ̧ amalar vardır.  Bilimsel aras ̧ tırma aynı zamanda bir o ̈ g ̆ renme ve kendini gelis ̧ tirme faaliyetidir. I ̇ nsanın go ̈ ru ̈ ş ac ̧ ısını genis ̧ leten etkenlerin bas ̧ ında aras ̧ tırma gelmektedir. Bu noktada Aras ̧ tırmacıda olması gereken temel nitelikler as ̧ ag ̆ ıda verilmis ̧ tir.

34  Aras ̧ tırmada DOG ̆ RULUK  Aras ̧ tırmada DU ̈ RU ̈ STLU ̈ K  Aras ̧ tırmada DU ̈ ZENLI ̇ LI ̇ K  Belirli bir ARAS ̧ TIRMA MANTIG ̆ ININ olması  KENDI ̇ NI ̇ TANIMA nitelig ̆ i  Her aras ̧ tırmacıda bulunması gereken HAYAL GU ̈ CU ̈  Aras ̧ tırmacı, bildikleri ve sahip olduklarından hareketle daha c ̧ ok bilmek ic ̧ in nelere sahip olması gerektig ̆ ine dog ̆ ru gitmesi gerekir.

35  Bilim, go ̈ zlem ve deneylerle elde edilen daha ileri go ̈ zlem ve deneylere ac ̧ ık olan kavramlar toplulug ̆ udur. Bu noktada Bilim insanında olması gereken temel o ̈ zellikler as ̧ ag ̆ ıda verilmis ̧ tir.   Meraklı ve iyi go ̈ zlemcidir.   Kararlıdır.   S ̧ u ̈ phecidir.   Tarafsızdır.   Eles ̧ tiricidir.   C ̧ alıs ̧ malarını bitinceye kadar su ̈ rdu ̈ ru ̈ rler.   Yaptıg ̆ ı deney ve go ̈ zlemlerden en uygun yo ̈ ntemi belirleyebilme, elindeki materyallerden en iyi bir s ̧ ekilde yararlanabilme yeteneg ̆ ine sahiptir.   Bilim adamı objektif ve titizdir.   Zamanını verimli kullanır.   Du ̈ s ̧ u ̈ nen ve yeni fikirler u ̈ reten bir insandır.   Dig ̆ er bilim adamlarıyla is ̧ birlig ̆ i ic ̧ indedir.

36 KAYNAKLAR  Not: Bu çalı ş mada temel kaynak olarak Doç.Dr.Mustafa Sözbilir ve Dr. Gökhan Özsoy’un slaytları esas alınmı ş tır.  Ayrıca  Karasar, N. (2000) Bilimsel Aras ̧ tırma Yo ̈ ntemi, 10. baskı, Nobel Basım Dag ̆ ıtım, Ankara.  Doğan, M., (2002) Araştırma Teknikleri ve Bilimsel İletişimin Temelleri, Afyon.

37  GELECEK DERSLERDE ÜZER İ NDE DURULACAK KONULAR L İ STES İ  Bilimsel metodta izlenecek yollar  Ara ş tırma konusunun ve amacının (problemin) belirlenmesi (Ara ş tırma Problemi nedir? Nasıl belirlenir?)  Ara ş tırmada problem ve de ğ i ş kenler (de ğ i ş ken türleri)  Ara ş tırma yakla ş ım ve yöntemleri / Ara ş tırmada Metot ve Teknik  Bilimsel Bilgiye Eri ş im (Literatür Taranması, Refarans Kaynaklara Ula ş mak, Kuramsal Bilgiye Ula ş ım, İ lgili Ara ş tırma Raporları, Arama Motorları ve İ ndeksler, Online Katalog Tarama, Google Dünyanın Anahtarı, ULAKB İ M Ulusal Veri Tabanları, Milli Kütüphaneler,  Veri Toplama Araçları / Teknikleri  (Anket düzenleme, gerçekle ş tirme ve de ğ erlendirme)  (Mülakat – yüz yüze görü ş me)  (Gözlem)  (Saha çalı ş ması)  Veri analizi. Nitel ve Nicel Veri Analizi ( İ statistikler, Grafikler)  Bilimsel Etik ve Ara ş tırma Eti ğ i  Bilimsel Yazım Kuralları  Bilimsel Sonuçların Yazımı  Kaynak Göstermenin Önemi ve Temel Kuralları (Kaynak gösterme ilkeleri, intihal, alıntı kuralları…)  Bilimsel Yayınlarda Bulunması Gereken Temel Bölümler


"ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ  Doç. Dr. Ergün Koca " indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları