Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Din E ğ itimi Prof. Dr. Mustafa Köylü Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Din E ğ itimi Prof. Dr. Mustafa Köylü Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi"— Sunum transkripti:

1 Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Din E ğ itimi Prof. Dr. Mustafa Köylü Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

2 Ele alınacak Konular Ailenin mevcut durumu Eğitim açısından aile çeşitleri Metot ve Yöntemler

3 Mevcut Ailenin Durumu Boşanma olaylarının artması Aile rollerinin değişimi: Yeni anne ve baba rolleri Tek ebeveynli çocuklar Aile bireylerindeki sayının azalışı İş hayatı ve geç evlenme Aile reisliği sorunu Ailenin yaşlanması Yalnızlık (tek başına yaşama sorunu) Evlilik dışı yaşamın yaygınlaşması Ekonomik sorunlar

4 Aile Çeşitleri Baskıcı Anne-Baba: Bağımlı, utangaç, yönetilmeye hazır, sosyal açıdan yetersiz, gergin, acımasız, kavgacı, ilgisiz, yalancı ve ikiyüzlü. Aşırı Koruyucu Anne-Baba: İçe dönük, bağımlı, yönetilmeye hazır, sosyal gelişim açısından yetersiz, doyumsuz, güvensiz, kıskanç, uyumu güç, sinirli, saldırgan, mutsuz ve duygusal sorunlu. Aşırı Serbest Anne Baba: Doğru ve yanlış konusunda kararsız, denetim yetersizliği, aşırı serbestlik beklentisi, sorumsuz, bencil, özgürlüğü kısıtlandığında da saldırganlık ve isyankar davranışlar sergileme.

5 Aile Çeşitleri Mükemmeliyetçi Anne-Baba: Ağır nörotik gelişim, aşağılık duygusuna sahip, utangaç, içe dönük ve yalnızlık. İlgisiz Anne ve Baba: Kindar, kavgacı, isyankar, saldırgan, suça eğilimli ve güvensizlik. Dengesiz ve Tutarsız Anne-Baba: Ürkek, korkak, kararsız, güvensiz. Dengeli Anne-Baba: Uyumlu, kendine güvenen, tutarlı, mutlu

6 Metot ve Yöntemler Mutlu ve Huzurlu Bir Aile Ortamı Oluşturmak. “Mutsuz ailenin mutlu çocuğu olmaz.” “Sorunlu çocuk yoktur, sorunlu anne-baba vardır.” Sadakat: Aile birliğine önem verme ve aileyi bir bütün olarak kabul etme duygu ve düşüncesidir. Zaman Birlikteliği: Zamanı mümkün olduğunca aile bireyleriyle birlikte geçirmedir. İletişim: Aile fertleri arasında açık ve etkili iletişim şeklinin mevcut olmasıdır. Takdir ve Teşvik Etme: Aile fertlerinin birbirlerine karşı olumlu duygu ve düşünce ile hareket etmeleri, olumlu yönlerini görme, takdir etme ve iyilikleri teşvik etmeleridir.

7 Metot ve Yöntemler Rol performansları: Aile üyelerinin her birinin üzerine düşen rolleri gereğince yerine getirmesidir. Manevi ortam: Allah’a iman, ahlaki davranış, dini yaşantı, ümit ve iyimserlik duyguları, doğruluk, sadakat, şuurluluk, erdemlik ve öz saygınlık gibi güzel hasletlerin ev ortamında yaşanması ve hakim kılınmasıdır. Kriz ve stresle başa çıkma: Aile yaşamındaki olumsuz durumlara, olumlu bakabilecek noktaları bulma ve onlar üzerine odaklaşmak. Helal Kazanç: Kazanılan paranın meşru ve helal yollarla elde edilmesi gerekir.

8 Metot ve Yöntemler Çocuğa iyi örnek ve model olmak Bir atasözümüzde “Ağaca çıkan keçinin, dala bakan oğlağı olur.” denmektedir. Çocuklar, sözden ziyade davranışların etkisinde kalırlar. Anne ve babanın ne olduğu, ne söylediğinden ve ne yaptığından çok daha önemlidir. Eğer anne-baba, çalışma, sevme, affetme, nazik olma, sorumluluk sahibi olma ve dürüst olma gibi birtakım dini ve ahlaki kuralları öğütlüyorsa, bunları başta kendilerinin yapması ve yaşaması gerekir.

9 Metot ve Yöntemler Değerler, çocuklar tarafından sözden ziyade, eylem yoluyla daha etkili bir şekilde kazanılır. Olumlu ya da olumsuz olsun, anne babalar çocukları için doğal eğitim ve öğrenme modelleridir. Çocuklar, iyi ya da kötü olsun, birçok sosyal davranışı başkalarını gözlemleyerek öğrenirler. Günümüzde bu yaklaşım, “sosyal öğrenme modeli” olarak adlandırılmaktadır. Etkili olabilmek için, Aile bireylerinin birlikte hareket etmesi, Davranış birlikteliğinin sağlanması gerekir.

10 Metot ve Yöntemler Dini ve ahlaki değerlere ilişkin bilgi vermek Eğitimin bilgi, davranış ve duygu olmak üzere üç boyutu vardır. Davranış, daha çok taklit ve model yoluyla öğrenilirken, hangi davranışın iyi, hangi davranışın kötü olduğu hususu da daha ziyade bilgi yoluyla öğretilir. Konuyla ilgili olarak bir atasözümüzde, “Çocuk, çok seversen bahtsız, çok söylersen arsız, aç bırakırsan hırsız olur.” denmektedir.

11 Metot ve Yöntemler Bu bakımdan çocuklara kısa ve sade fikirler verilmelidir. Kur’an’ı- Kerimde Lokman (as)’ın oğluna, kısa ve öz olarak birtakım tavsiyelerde bulunduğunu görmekteyiz. Ayrıca, çocukların olumsuz ve yanlış davranışlarına vurgu yapmak yerine, doğru, iyi ve güzel davranışlarına vurgu yapılmalıdır. Çocuğun hatalı davranışları karşısında onur kırıcı, hakaret içeren sözler yerine, onun yanlışı görmesine yardımcı olacak sözler söylemek, uygun bir şekilde açıklama getirmek, daha etkili olur.

12 Metot ve Yöntemler Kitle iletişim araçlarının zararından korumak Günümüz kitle iletişim araçları özellikle TV ve Internet tam bir zaman harcama araçlarıdır. Televizyon karşısında geçirilen zaman, aktif olarak insan hayatının yaklaşık % 25’ine tekabül etmektedir. Kitle iletişim araçları çocuklarda, başta saldırganlık ve şiddet olmak üzere, cinsel istismar, hırsızlık, gasp ve çalışmadan köşe dönme fikri gibi, pek çok olumsuz tutum ve davranışların oluşmasına neden olmaktadır.

13 Metot ve Yöntemler Çocukları olumlu ya da olumsuz yönde etkileyen en önemli faktörlerden birisi de çocukların okuduğu kitaplardır. Kitaplar, çocuğun zihinsel, duygusal ve sosyal gelişiminde önemli bir uyarandır. Çocuk nasıl ki anne ve babasını model alıyorsa, okuduğu kitaptaki kitap kahramanlarını da model olarak alabilir. Dolayısıyla çocuklara eğitici yönünden sağlıklı davranış değişikliği geliştirmeyen, sanat değeri olmayan, okuma zevki ve ilgisi vermeyen, aksine çocukları şiddete yönelten kitaplardan uzak tutmak gerekir.

14 Metot ve Yöntemler Dengeli Disiplin Uygulamak Hem çağdaş eğitimciler, hem de klasik İslam eğitimcilerinden bazıları, son çare olarak ve aşırı olmamak kaydıyla fiziki cezanın verilebileceğini ifade etseler bile, din ve ahlak eğitiminde fiziki ceza etkili bir metot olmadığı gibi, olumsuz yönde etki etmektedir. Fiziki cezaya dayalı disiplin yerine, alternatif disiplin şekilleri uygulamak gerekir: bunları da şu şekilde özetleyebiliriz:

15 Metot ve Yöntemler Yanlış davranışı görmezden gelmek, tazmin (hatasını düzelttirmek), çocuğu sevdiği arkadaş grubundan ayırmak ve yalnız bırakmak, sevdiği bir şeyden mahrum bırakmak, alternatif bir davranışla ödüllendirmek, yaptığı davranışın yanlış olduğunu açıklamak ve kanıtlamaya çalışmak, doğal sonuçlarıyla karşı karşıya bırakmak, arzulanan davranışa model olmaya çalışmak, sözleşme yapmak ve yeniden yönlendirmek.

16 Metot ve Yöntemler Lokman (as)’ın oğluna nasihatı Hani Lokmân, oğluna öğüt vererek şöyle demişti: “Yavrum! Allah’a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür.” 14.İnsana da, anne babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi, onu her gün biraz daha güçsüz düşerek karnında taşımıştır. Onun sütten kesilmesi de iki yıl içinde olur. (İşte onun için) insana şöyle emrettik: “Bana ve anne babana şükret. Dönüş banadır.”

17 Metot ve Yöntemler 15.“Eğer, hakkında hiçbir bilgi sahibi olmadığın bir şeyi bana ortak koşman için seninle uğraşırlarsa, onlara itaat etme. Fakat dünyada onlarla iyi geçin. Bana yönelenlerin yoluna uy. Sonra dönüşünüz ancak banadır. Ben de size yapmakta olduğunuz şeyleri haber vereceğim.” 16.(Lokmân, öğütlerine şöyle devam etti:) “Yavrum! Şüphesiz yapılan iş bir hardal tanesi ağırlığında olsa ve bir kayanın içinde, yahut göklerde ya da yerin içinde bile olsa, Allah onu çıkarır getirir. Çünkü Allah, en gizli şeyleri bilendir, (her şeyden) hakkıyla haberdar olandır.”

18 Metot ve Yöntemler 17. “Yavrum! Namazı dosdoğru kıl. İyiliği emret. Kötülükten alıkoy. Başına gelen musibetlere karşı sabırlı ol. Çünkü bunlar kesin olarak emredilmiş işlerdendir.” 18. “Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah, hiçbir kibirleneni, övüngeni sevmez.” 19.“Yürüyüşünde tabî ol. Sesini alçalt. Çünkü seslerin en çirkini, şüphesiz eşeklerin sesidir!”

19 Metot ve Yöntemler Bu ayetlerden çıkaracağımız sonuçlar Tevhid inancı: Allah’a doğru bir iman Anne-babaya itaat etmek İnançsız olsalar bile onlarla iyi geçinmek İmkanların ölçüsünde iyilik yapmak Namaz kılmak İyiliği emredip kötülüklerden sakındırmak Sabırlı olmak Kibir ve gururdan uzak durmak Mütevazi olmak

20 ERGENLİK DÖNEMİ ERGENLİK DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ VE DİN EĞİTİMİ

21 ERGENLERLE ETKİLİ İLETİŞİM ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ ERGENLİK DÖNEMİNİN PSİKOLOJİK ÖZELLİKLERİ ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ ERGENLİKLE İLGİLİ BAZI SÖZLER ELE ALINACAK KONULAR ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ

22 GENÇLİKLE İLGİLİ BAZI SÖZLER “Gençlik bilse, yaşlılık yapabilse.”  Fransız Atasözü  “Gençlikte günler kısa, yıllar uzun; yaşlılıkta ise günler uzun, yıllar kısadır.”  Panin  “Ben 14 yaşındayken babam o kadar cahildi ki, yanımda olmasına dayanamazdım. Ama 21’ime geldiğimde, öyle çok şey biliyordu ki, bu 7 yılda bu kadar şeyi nasıl öğrendiğine şaştım da kaldım.”  Mark Twain 

23 “Bugünün gençleri öyle sorumsuz ve vurdumduymazlar ki, yarın ülke yönetimini üstleneceklerini düşündükçe umutsuzluğa kapılıyorum. Bize ağır başlı olmayı, büyüklerimize saygılı davranmayı öğretmişlerdi. Şimdiki gençler ise, ne kural tanıyor, ne beklemesini biliyorlar. Üstelik duygusuz ve düşüncesiz davranıyorlar.”  Hesiod, MÖ. 8. Asır  “Bugünün gençleri lüks ve gösteriş düşkünü, saygısız, başkaldıran, geveze ve obur yaratıklardır.”  Sokrates  GENÇLİKLE İLGİLİ BAZI SÖZLER

24 ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Kız çocukları yaşlarında; erkekler ise yaşlarında ergenliğe girerler. Ergenlik her çocukta ayrı yaşlarda başlayabilir. Bununla birlikte genel olarak kızlar erkeklerden 1-2 yıl önce ergenliğe girer, büyüme ve cinsel olgunlaşmalarını da 1-2 yıl erken tamamlarlar.

25 Ergenlik biyolojik açıdan hızlı büyüme ve gelişmenin olduğu, cinsel özelliklerin öne çıktığı bir dönemdir. Büyüme tüm bedende değişik hızla gerçekleşir. Önce ayaklar ve eller büyür. Yüzde, önce çene ve burun büyür. Kızlarda kalçalar, erkeklerde ise omuzlar genişler. Büyüme yaşlarında hızlanır, daha sonra yavaşlayarak yaşına kadar sürer. ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

26 Beslenme, iklim şartları ve hastalıklar, büyümeyi olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilir. Genellikle ergenlik ve gençlik çağı en sağlıklı yaşam dönemidir. Çocukluk dönemi hastalıkları geride kalırken, yetişkinlik dönemi hastalıkları ise çok uzaktır. Ergenliğe özgü denebilecek tek hastalık ergenlik sivilceleridir. Ölümler ise daha çok, trafik kazaları ve intiharlardır. ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

27 Ergenlik dönemindeki en önemli gelişmelerden biri, hatta birinci derecedeki gelişme, cinsel gelişmedir. Cinsel gelişme pek çok ergende bir tedirginlik ve bocalama yaratır. Burada önemli olan genç kız ve erkeklere cinsellik hakkında doğru bilgi vermektir. Doğru olan da, annelerin kızlara, babaların ise erkeklere bilgi vermesidir. ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ CİNSEL GELİŞİM

28 Ergenlik döneminde zihin ve düşünce hayatı gerek derinlik ve gerekse genişlik yönünden büyük bir kapasite kazanır. Bireyin zeka gelişiminde ailesi ile yetiştiği ortam arasında sıkı bir ilişki vardır. Zeka gelişiminde kalıtımsal özellikler kadar, ailenin sosyo- ekonomik durumu da oldukça önemlidir. Kullanılmayan kasların körelip, çalıştırılan kasların güçlenmesi gibi, zeka da sürekli işleme ve eğitimle gelişir. ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM

29 Zeka ergenlik çağına kadar dik bir eğri boyunca hızla gelişir, yaşlarında doruğa ulaşır, ondan sonra da yatık bir eğri izleyerek 20 yaşına kadar yavaş bir gelişme gösterir. Genellikle yaşından sonra “temel zeka yeteneği” pek değişime uğramaz. Zeka ile kişilik arasında önemli bir ilişki vardır. Zeki gencin kendine güveni ve benlik saygısı daha güçlüdür. Bununla birlikte zeka, ruhsal sağlığın bir güvencesi değildir. Özellikle üstün zeka ve yetenekli insanlar arasında ruhsal uyumsuzluklar ve dengesizlikler çıkabilir. ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM

30 ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ Ergenlik döneminde cinsel uyanışla birlikte, yeni ruhsal tepkiler ve davranışlar belirmeye başlar. Dengeli ve uyumlu ilkokul çağı gider, yerine oldukça tedirgin, kuruntulu, güç beğenen ve çabuk tepki gösteren bir ergen gelir.

31 Ergenlik döneminin en önemli özelliklerinden birisi de sakarlıktır. Bunun iki nedeni vardır: Birincisi, ergenin hızlı büyümesi ve uzamasıyla kaslarının eşgüdümü sağlayamaması, ikincisi ise, ergenin utangaçlığıdır. ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ Ergenlik dönemi tam anlamıyla bir duygular dönemidir. Bu dönemde duyguları çabuk iniş-çıkış gösterir. Çabuk sevinir, çabuk üzülür, birden sinirlenir, olur olmaz her şeyi sorun yapar. Derslerine ilgisi azalır, çalışma düzeni bozulur. Bencilleşir, istekleri artar, konan yasakları saçma, kendisine tanınan hakları yetersiz bulur. Ergenlik dönemi tam anlamıyla bir duygular dönemidir. Bu dönemde duyguları çabuk iniş-çıkış gösterir. Çabuk sevinir, çabuk üzülür, birden sinirlenir, olur olmaz her şeyi sorun yapar. Derslerine ilgisi azalır, çalışma düzeni bozulur. Bencilleşir, istekleri artar, konan yasakları saçma, kendisine tanınan hakları yetersiz bulur.

32 Ana babasıyla sık sık çatışmaya girer. “Artık bana karışamazsınız ben çocuk değilim” der. Dağınık ve savruk olur, girip çıkıp sürekli bir şeyler yer. İlgileri artar, gel geç hevesleri çoğalır. Gürültülü müziğe bayılır, Süse ve giyime düşkünlük gösterir. Odasına kapanıp, kendi başına kalmak ister. Telefon tutkusu başlar, arkadaşlarıyla konuşma süresi gereğinden fazla uzar. Evde oturmak işkence gibi gelir. Yaşıtlarının davranışlarını, giyim kuşam ve beğenilerini benimser. ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ

33 Gençlik çağında olumlu gelişmeler de yaşanır. Gencin düşünme yeteneğinde önemli bir sıçrama olur. Soyut kavramları daha iyi anlar ve kullanır. İlgi alanı genişler ve çeşitlilik kazanır. Toplumsal olaylara ilgisi artar. Duygu ve düşüncelerini inançla savunur. Haksızlıklara karşı güçlü bir tutum takınır. ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ

34 Kısacası ergenlik dönemi oldukça fırtınalı bir dönemdir, zira o dönem adı üstünde bir “delikanlılık” dönemidir. ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ Ergenlik döneminde fırtınadan ziyade, uysallıktan endişe etmek gerekir. Zira aşırı uysal, ana-baba sözünden çıkmayan, hiç tepki göstermeyen, duygusal dalgalanma göstermeyen bir genç uyumsuzluklarını geleceğe saklıyor demektir. “Ergenlikte, normallik anormalliktir.” Ergenlik döneminde fırtınadan ziyade, uysallıktan endişe etmek gerekir. Zira aşırı uysal, ana-baba sözünden çıkmayan, hiç tepki göstermeyen, duygusal dalgalanma göstermeyen bir genç uyumsuzluklarını geleceğe saklıyor demektir. “Ergenlikte, normallik anormalliktir.”

35 Ergenlik dönemini kişilik ve benliğin oluştuğu bir dönemdir. Kişiliğin çekirdekleri yaşamın ilk yıllarında atılır, 6. yaşta ana çizgileri belirir, ancak son biçimini alması gençlik çağının sonuna doğru olur. Kişilik çizgileri uzun sürede biçimlendiği için kolay değişmez. “Can çıkar, huy çıkmaz” atasözü de bu gerçeği yansıtır. Ergenlik dönemindeki en önemli hususlardan birisi de “benlik saygısı”dır. Ergenin benlik saygısını, yetiştiği aile ortamı, ana-baba, eğitim düzeyi, meslekleri ve ekonomik durumları gibi pek çok faktör etkiler. ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ

36 Ergenlik dönemi kişilik gelişiminde anne ve baba modeli son derece önemlidir. Baba, “baba karikatürü” denebilecek kadar silik şahsiyetli olmamalıdır. Zira, “Kız anadan öğrenir bohça düzmeyi, oğlan babadan öğrenir koyun yüzmeyi.” Çocuğun en önemli ruhsal ihtiyacı sevgi iken, ergen ve genç için anlayış, güven, özgürlük ve bağımsızlıktır. Çocukluk çağının getirdiği olumlu ve olumsuz tüm birikimler, gençlik çağının uyumuna ya da uyumsuzluğuna etki eder. ERGENLİK DÖNEMİ PSİKOLOJİSİ

37 ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ Ergenlik döneminde üç çevre çok önemlidir. ARKADAŞLARARKADAŞLAROKULOKUL ANNE-BABAANNE-BABA

38 En sağlıklı ailenin bile çocuğuna veremeyeceği tek şey arkadaşlıktır. Ergenlik döneminde arkadaşlık, bebekler için anne sütü kadar önemlidir. Arkadaşlık kurabilmek ve sürdürebilmek başlı başına bir başarı, ruh sağlının da bir ölçütüdür. Ergenlik çağı evden kopma ve topluma açılma çağıdır. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ ARKADAŞLIK

39 Evinde anlaşılmadığını, değer verilmediğini, çocuk gözüyle bakıldığını düşünen ergen için arkadaş grubu, bir kurtuluş sığınağıdır. Doğru veya yanlış, en yoğun cinsel eğitimin verildiği yer arkadaş kümeleridir. Önderlik ve liderlik nitelikleri ilkönce arkadaş topluluklarında ortaya çıkar. Arkadaşlarca aranmak, beğenilmek ve benimsenmek, kendine güven ve benlik saygısının önemli bir şartıdır. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ ARKADAŞLIK

40 Genel bir kural olarak, gencin ailesiyle çatışması büyüdüğü oranda, arkadaş kümesinin olumsuz etkilerine kapılma ihtimali de artar. Ailede dengesizlik, geçimsizlik, kargaşa ve baskı arttıkça, gençlerin arkadaş kümesi yerine, çete oluşturma ihtimali artar. O halde; ergenleri arkadaş kümelerinden ayırmak yerine, kümeleşmeyi desteklemek ve doğru yola kanalize etmek gerekir. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ ARKADAŞLIK

41 Ergenlere çocuk muamelesi yapmamak gerekir. Zira ergenler, ana babaları tarafından çocuk yerine konmaktan, baskıcı ve katı tutumlarından, anlayışsızlıktan ve hoşgörüsüzlükten, güvensizlikten, çok karışılmaktan ve çok sıkılmaktan yakınırlar. Eş dost yanında saygılı, uslu, akıllı davranırken, anne babasına karşı ters ve aksi davranabilirler. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ ANNE-BABA

42 Ergenlik dönemi sorunlarının temelinde olumsuz aile ilişkileri gelmektedir. İlk yaşlarında uzun bir babasızlık dönemi yaşamış olan kişinin benliğini ve cinsel kimliğini kazanması güç olabilir. Babasız bir çocukluk dönemi, eşcinselliğe neden olabileceği gibi, suç işleme oranlarının artmasına da neden olabilir. Baba modeli açısından erkek çocuklar, kız çocuklardan daha çok olumsuz yönde etkilenirler. Burada önemli olan ergenin aile yapısının niteliğidir. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ ANNE-BABA

43 Gençler için okul, hem eğitim ve öğretim yeri, hem de arkadaş ve öğretmenlerle yeni ve değişik ilişkiler kurulan toplumsal bir ortamdır. Gençler bu çağda ana babalarını beğenmedikleri gibi öğretmenlerini de beğenmezler. Ya olduklarından daha iyi bulur, ya da olduklarından daha olumsuz olarak değerlendirirler. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ OKUL

44 Öğretmenlerin gençlere yaklaşımı ılımlı olmalı, ancak belli bir kararlılık ve tutarlılık göstermelidir. Gençlerin ruhsal durumunu tanıyabilmeli, gençleri en olumsuz yanlarıyla değil, iyi özellikleriyle benimseyebilmeli ve onlarla birlikte olmaktan zevk almalıdır. Hoşgörülü, sempatik, neşeli ve arkadaş canlı olmalıdır. Bilgili olmalı, öğrencilerle tek tek ilgilenmeli, öğrencilerin görüşlerini dinlemeli, disiplinde tutarlı olmalı ve öğrenciler arasında her hangi bir ayrım yapmamalıdır. Diğer taraftan sinirli, alaycı, ters, katı tutum, haksız ceza ve azar, çok öğüt verme, korkutma gibi tutum ve davranışlara sahip olmamalıdır. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ OKUL

45 Genel bir kural olarak okulda disiplin sıkılaştıkça, gençlerin tepkisi de sertleşir. Aşırı baskı nerede olursa olsun, öğrencide kişilik gelişmesini aksatır, işbirliği ve toplu çalışma azmini kırar, yaratıcılığı engeller. Buna karşılık gevşek bir disiplin de kargaşa ve düzensizliğe neden olur. ERGENLİK DÖNEMİNDE ÇEVRE FAKTÖRÜ OKUL

46 Eleştiriler gencin kişiliğine değil, beğenilmeyen söz ve davranışlarına yöneltilmelidir. Gencin yanlışları karşısında alaycı, iğneleyici ve umut kırıcı söz ve davranışlardan kaçınmak gerekir. Ana babalar sırası geldiğinde kesin tutum almaktan çekinmemelidirler, ancak yürütemeyecekleri bir tutum veya kararı da almamalıdırlar. Gençlere “bezdirme yöntemi”ni kullanmaya fırsat verilmemelidir. Gence uzun öğütler verilmemeli, ancak konuşmak istediği zaman ona kulak verilmelidir. Gençlerin karşısında iyi birer öğütçü yerine iyi bir dinleyici olunmalıdır ERGENLERLE ETKİLİ İLETİŞİM

47 Arkadaşlarıyla gezmesine ve eğlenmesine makul ölçülerde izin verilmelidir. Kullanmayı bildiği oranda özgürlük tanınacağını bilmelidir. Giyim kuşam, saç ve sakal gibi ayrıntılar üzerinde gençle sürtüşmeye girilmemelidir. Bu tür gereksiz tartışmalara girmek, ana babanın genç üstündeki otoritesini tüketir. ERGENLERLE ETKİLİ İLETİŞİM

48 Ergene, çocuk olarak değil, kendi başına bir kişi olarak değer verilmeli, kendi kanatlarıyla uçmasına imkan tanınmalı ve bağımsızlık çabaları desteklenmelidir. Azarlamak, mahkûm etmek, bağırmak, nutuk çekmek, hükmetmek, emir vermek, uyarmak, eleştirmek, terslemek, kızmak, muhatap almamak ve duyarsız davranmak iletişimi koparan unsurlardır. Empati yapılmalıdır. Herhangi bir durumu veya olayı, kendi gözümüzle değil, gencin gözüyle görmeye ve ona göre davranmaya çalışmalıyız. ERGENLERLE ETKİLİ İLETİŞİM

49 Bu dönemde zihinsel gelişim kadar, duygu hassasiyeti ve kapasitesi de zirveye ulaşır. Bu bakımdan asıl anlaşılan ve kavranılan bir dinî hayat, yaşlarında görülmeye başlar. Dinî şuurun uyanışıyla birlikte, çocukluk döneminde derinine nüfuz edilmeden, tam anlamıyla kavranılmadan oluşmuş olan dinî inancın yerini, ergenlikte şuurlu bir dinî inanç almaya başlar. ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ Dinî şuurun uyandığı dönem

50 Dini şüphe ve çatışmaların yaşanabildiği bir dönemdir: Dinle ilgili sorular ve şüpheler, ergenlik döneminde yaygın olarak görülür. 17–18 yaşlarına doğru şüpheler yavaş yavaş yatışır. ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ

51 Tevbe ve dine dönüş olaylarının sıklıkla yaşandığı bir dönemdir. 12 yaş civarında buluğun başlamasıyla birlikte çevrenin telkinlerine karşı büyük bir duyarlılık belirir ve dine ilgi de bu yaşlarda görülmeye başlar. Dine ilginin doruk noktaları 12, 16 ve 19 yaşlarıdır. Gençlik dönemi din eğitimi, dinin ruhuna ve gencin gelişim özelliklerine uygun bir şekilde verilmeli, asla baskı ve zorlama yoluna gidilmemelidir. ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ

52 Ergenlik dönemi ibadetlerle ilgili bazı anekdotlar: … “Namaz kılmamam tepkilere yol açınca inatlaştım. En çok tepkiyi de ergenlik dönemine girerken ağabeyimden gördüm. Artık namaz kılmam gerektiğini biliyordum, ancak “sırf tepkiler sonucu namaz kılıyor” derler diye yine kılmadım. Evde kimse olmadığı zaman gizli gizli kılıyordum. Bu şekilde namaz alışkanlık haline geldi ve artık birilerinin yanında da kılabiliyordum. Ancak keşke namazı böyle öğrenmeseydim, keşke Allah’ı sevdirerek namazı öğretselerdi.” ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ

53 “Ben bir zamanlar namaz kılmıyordum. Namaz kılmıyorum diye babam beni hortumla döver ve banyoya hapsederdi. Buna rağmen kılmazdım. Beni zorla sabah namazına kaldırırdı. Kalkmadığımda üzerime soğuk su dökerdi. Ben de kalkar abdest alıyormuş gibi musluğun suyunu biraz boşa akıtırdım. Ondan sonra seccadenin üzerinde biraz otururdum. Arada bir secde eder gibi yatardım. O zaman 10–11 yaşlarındaydım. Şimdi ise 18 yaşındayım ve hala namaz kılmıyorum. Bunun için beni çok dövdü, bana çok laf söyledi, ağır hakaretler etti. Bunun yerine bana sarılıp, beni bir kerecik öpseydi, namaz kılmam için benimle konuşsaydı, beni namaza teşvik etseydi kılardım. Vallahi de kılardım billahi de kılardım.” ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ

54 “… Çocukken annem beni sabah namazına kaldırırdı, ben kalkamayınca da ısrar etmez; fakat sabah olunca, benimle konuşurdu. ‘Ben senin iyiliğinden başka bir şey istemem’ demesi kalbimi her zaman sızlatırdı. Ben de ona ertesi gün kalkacağıma dair söz verirdim. Onda hissettiğim o masumane tavır beni çok etkilerdi. Fazla ısrarcı olmayan, ama bir o kadar derinlere nüfuz eden sözleri bugün benim beş vakit namazımı düzgün olarak kılmama neden olmuştur.” ERGENLİK DÖNEMİ DİN EĞİTİMİ

55 TEŞEKKÜRLER 


"Çocukluk ve Ergenlik Dönemi Din E ğ itimi Prof. Dr. Mustafa Köylü Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları