Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

NAZLI A. ERCİYES 200620102007IIÖ. Moleküler markırlar genom üzerindeki herhangi bir bölgeyi işaretleyip belirlemede kullanılan yöntemlerdir. Moleküler.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "NAZLI A. ERCİYES 200620102007IIÖ. Moleküler markırlar genom üzerindeki herhangi bir bölgeyi işaretleyip belirlemede kullanılan yöntemlerdir. Moleküler."— Sunum transkripti:

1 NAZLI A. ERCİYES IIÖ

2 Moleküler markırlar genom üzerindeki herhangi bir bölgeyi işaretleyip belirlemede kullanılan yöntemlerdir. Moleküler markırlar genom üzerindeki herhangi bir bölgeyi işaretleyip belirlemede kullanılan yöntemlerdir. MOLEKÜLER MARKIRLARIN MORFOLOJİK MARKIRLARDAN FARKI 1 ) KALİTATİF VE KANTİTATİF BAĞIMSIZLIK: Çevre, gelişme dönemi ve araştırıcılarından kaynaklanabilecek hataların azlığı. 2) YÜKSEK ORANDA POLİMORFİK: Bir genomda bulunan toplam baz sayısı kadar polimorfiklik saptanabilir. 3) ÇOKLUK: Çok sayıda moleküler markır olmasına karşın morfolojik markır sayısı azdır. 4) KO-DOMİNANTLIK: Bir lotusta mümkün olabilecek genotip belirlenebilir. 5) GEN X GEN İNTERAKSİYONU: Epistatik ve pleotropik değildir. 6) HIZLILIK VE EKONOMiKLiK 7) ÜNiVERSALLIK

3 Moleküler İşaretleyiciler RESTRiKSiYON ENZiM VE HiBRiDiZASYON TABANLI Restriksiyon Uzunluk Polimorfizmi (Restriction Fragment Lenght Polymorphism, RFLP) Minisatellit (Minisatellite) Nokta Hibridizasyonu (Dot Blot)

4 POLiMERAZ ZiNCiR REAKSiYONU VE RESTRiKSiYON ENZiM TABANLI Restriksiyon Uzunluk Polimorfizmi-Polimeraz Zincir Reaksiyonu (Restriction Fragment Length Polymorphism- PCR, RFLP-PCR) Polimeraz Zincir Reaksiyonu-Restriksiyon Uzunluk Polimorfizmi (PCR-Restriction Fragment Length Polymorphism, PCR-RFLP) veya Bölünerek- Çoğaltılmış Polimorfik DNA Dizileri (Cleavage Amplified Polymorphic Sequence, CAPS) Terminal Restriksiyon Uzunluk Polimorfizmi (Terminal Restriction Fragment Length Polymorphism (T-RFLP) Çoğaltılmış Parça Uzunluk Polimorfizmi (Amplified Fragment Length Polymorphism (AFLP)

5 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU TABANLI Primere Tabi Polimeraz Zincir Reaksiyonu Polimorfizmi (Arbitrary Primed PCR, AP-PCR) Rastlantısal Çoğaltılmış DNA Polimorfizmi (Random Amplified Polimorphism DNA (RAPD) Çoğaltılan DNA Parmakizi (DNA Amplification Fingerprinting, DAF) Mikrosatellitler veya Basit Tekrarlı Diziler Polimorfizmi (Microsatelites (Simple Sequence RepeatsPolymorphism, SSRP)

6 Çoğaltılan Sekans Polimorfizmi (Sequence Related Amplified Polymorphism, SRAP Belirli Dizileri Çoğaltılan Bölgeler (Sequence Characterised Amplified Region, SCAR) Basit Sekans Tekrarları Arası Polimorfizmi (Inter simple sequence repeats, ISSR) Doğrudan Çoğaltılan Uzunluk Polimorfizmi (Direct Amplification of Length Polymorphism, DALP) Allele Bağlı Özgün Primerler (Allele-specific Associated Primers, ASAPs) Ligaz Zincir Reaksiyonu (LCR)

7 DNA DİZİ VE ENZİM TABANLI Klevaz Kısım Uzunluk Polimorfizmi (Cleavase Fragment length polymorphism, CFLP) Kimyasal Mismaç Kesimi (Chemical cleavage of mismatches (CCM)) DNA DİZİ TABANLI Tek Nükleotid Polimorfizmi (Single Nucleotide Polymorphism, SNP) Heterodupleks Analizi (Heteroduplex analysis, HA) Tek Sarmal Konformasyon Polimorfizmi (Single stranded conformational polymorphism, SSCP) Doğrudan Dizi Analizi (Direct Sequencing) Genler Arası Bölgeler (Internal Transcribed Spacers, ITS) Rastlantısal Çoğaltılmış Mikrosatellit Polimorfizmi (Randomly Amplified Microsatellite Polymorphisms, RAMPO)

8 RFLP analizi Restriction parça uzunluğu polimorfizmi Restriction parça uzunluğu polimorfizmi Restriction parça uzunluğu polimorfizmi Restriksiyon endonükleaz enzimlerinin kullanıldığı bu yöntemde, Restriksiyon endonükleazlar, restriksiyon bölgeleri olarak bilinen çift zincirli DNA'nın sadece spesifik baz dizilerini tanımakta ve diziyi bu bölgelerden kesmektedir. Restriksiyon endonükleaz enzimlerinin kullanıldığı bu yöntemde, Restriksiyon endonükleazlar, restriksiyon bölgeleri olarak bilinen çift zincirli DNA'nın sadece spesifik baz dizilerini tanımakta ve diziyi bu bölgelerden kesmektedir. RFLP analizi viral suşlardaki mutasyonları saptamada, viral epidemileri belirlemede kullanılmaktadır. RFLP analizi viral suşlardaki mutasyonları saptamada, viral epidemileri belirlemede kullanılmaktadır.

9 RFLP’nın aşamaları Biyolojik materyalden genomik DNA izole edilir, ve bunlar bir RE ile kesilirler, Biyolojik materyalden genomik DNA izole edilir, ve bunlar bir RE ile kesilirler, Kesilmiş DNA’lar elektroforeze tabi tutulurlar, Kesilmiş DNA’lar elektroforeze tabi tutulurlar, Polimorfik bölge olup olmadığına bakılır (EtBr ile işaretlendikten sonra; gözle ayırt edilemiyorsa veya doğrulamak için Southern Blot’tan sonra) Polimorfik bölge olup olmadığına bakılır (EtBr ile işaretlendikten sonra; gözle ayırt edilemiyorsa veya doğrulamak için Southern Blot’tan sonra)

10 AFLP Çoğaltılmış parça uzunluğu polimorfizmi Çoğaltılmış parça uzunluğu polimorfizmi Çoğaltılmış parça uzunluğu polimorfizmi Bu teknik RFLP'den daha hızlı çalışır ve DNA örneklerini çoğaltmak için PCR kullanır. Değişken sayılı bitişik tekrar (VNTR) polimorfizmlerine dayalı aleller ayırdedilir, bunlar poliakrilamit jel elektroforezi ile ayrıştırılır. Bu teknik RFLP'den daha hızlı çalışır ve DNA örneklerini çoğaltmak için PCR kullanır. Değişken sayılı bitişik tekrar (VNTR) polimorfizmlerine dayalı aleller ayırdedilir, bunlar poliakrilamit jel elektroforezi ile ayrıştırılır.VNTRpoliakrilamit jel elektroforeziVNTRpoliakrilamit jel elektroforezi Bantlar gümüş boyaması ile görülür. Analiz jelde yapıldığı için, çok yüksek sayılı tekrarlar jelin tepesinde sıkışabilirler ve birbirlerinden ayırdedilmeleri zor olabilir. Bantlar gümüş boyaması ile görülür. Analiz jelde yapıldığı için, çok yüksek sayılı tekrarlar jelin tepesinde sıkışabilirler ve birbirlerinden ayırdedilmeleri zor olabilir.gümüş boyamasıgümüş boyaması AmpFLP analizi yüksek oranda otomatikleştirilebilir. Bu yöntemle kişisel DNA örnekleri karşılaştırılarak filogenetik ağaçlar yaratılabilir. Düşük maliyeti, hazırlanma ve çalıştırma kolaylığı gibi nedenlerden dolayı AmpFLP hâlâ az gelirli ülkelerde yaygın olarak kullanılır. AmpFLP analizi yüksek oranda otomatikleştirilebilir. Bu yöntemle kişisel DNA örnekleri karşılaştırılarak filogenetik ağaçlar yaratılabilir. Düşük maliyeti, hazırlanma ve çalıştırma kolaylığı gibi nedenlerden dolayı AmpFLP hâlâ az gelirli ülkelerde yaygın olarak kullanılır.filogenetik ağaçlarfilogenetik ağaçlar

11 PCR Polimeraz Zincirleme Tepkimesi,DNA içerisinde yer alan,dizisi bilinen iki segment arasındaki özgün bir bölgeyi enzimatik olarak çoğaltmak için uygulanan tepkimelere verilen ortak bir isimdir. Polimeraz Zincirleme Tepkimesi,DNA içerisinde yer alan,dizisi bilinen iki segment arasındaki özgün bir bölgeyi enzimatik olarak çoğaltmak için uygulanan tepkimelere verilen ortak bir isimdir.DNA enzimatiktepkimelereDNA enzimatiktepkimelere Metod basitçe tüp içerisinde nükleik asitlerin uygun kosullarda çoğaltılması esasına dayanır. Bir çeşit "in vitro klonlama" olarak da tanımlanan, PCR Reaksiyonu Metod basitçe tüp içerisinde nükleik asitlerin uygun kosullarda çoğaltılması esasına dayanır. Bir çeşit "in vitro klonlama" olarak da tanımlanan, PCR Reaksiyonunükleik asitlerinin vitronükleik asitlerinin vitro Denatürasyon; DNA’nın iki zincirinin yüksek ısı ile birbirinden ayrılması (95°C) Denatürasyon; DNA’nın iki zincirinin yüksek ısı ile birbirinden ayrılması (95°C) Annealing (yapışma); sentetik oligonükleotidlerin hedef DNA'ya bağlanması (65°C), Annealing (yapışma); sentetik oligonükleotidlerin hedef DNA'ya bağlanması (65°C), Elongasyon(uzama); zincirin uzaması ve çift iplikçikli DNA’nın sentezi (72°C) aşamalarının belirli sayıda tekrarına dayanır. Bu üç adım bir PCR döngüsünü oluşturur. Elongasyon(uzama); zincirin uzaması ve çift iplikçikli DNA’nın sentezi (72°C) aşamalarının belirli sayıda tekrarına dayanır. Bu üç adım bir PCR döngüsünü oluşturur.

12 STR analizi Kısa bitişik tekrarlar bitişik tekrarlar bitişik tekrarlar Günümüzde kullanılan DNA profillemesi PCR ve kısa bitişik tekrarlara (İng. short tandem repeats veya STR) dayalıdır. Bu yöntemde kısa tekrar eden DNA dizilerine sahip, son derece polimorfik bölgelere bakılır (en yaygın olarak tekrar eden 4 bazlı bölgelere bakılır ama 3, 5 ve başka sayıda baz tekrarları da kullanılır). Günümüzde kullanılan DNA profillemesi PCR ve kısa bitişik tekrarlara (İng. short tandem repeats veya STR) dayalıdır. Bu yöntemde kısa tekrar eden DNA dizilerine sahip, son derece polimorfik bölgelere bakılır (en yaygın olarak tekrar eden 4 bazlı bölgelere bakılır ama 3, 5 ve başka sayıda baz tekrarları da kullanılır). Akraba olmayan kişilerde bu tekrar eden birimlerden farklı sayılarda olduğu için, bu DNA bölgeleri birbirlerine akraba olmayan kişilerin ayırdedilmesinde kullanılabilir. Bu STR lokusları (konumları) dizi-spesifik primerler kullanılarak PCR ile çoğaltılır. Elde edilen DNA parçaları sonra elektroforez ile ayrıştırılır ve tespit edilir. Bu amaç için kullanılan iki elektroforez yöntemi vardır, kapiler elektroforez ve jel elektroforezi Akraba olmayan kişilerde bu tekrar eden birimlerden farklı sayılarda olduğu için, bu DNA bölgeleri birbirlerine akraba olmayan kişilerin ayırdedilmesinde kullanılabilir. Bu STR lokusları (konumları) dizi-spesifik primerler kullanılarak PCR ile çoğaltılır. Elde edilen DNA parçaları sonra elektroforez ile ayrıştırılır ve tespit edilir. Bu amaç için kullanılan iki elektroforez yöntemi vardır, kapiler elektroforez ve jel elektroforezikapiler elektroforezjel elektroforezikapiler elektroforezjel elektroforezi

13 Kapiler elektroforezde, içi bir polimerlerle dolu ince cam tübün (kapiler veya kılcal tübün) içine DNA parçaları bir elektrik alanının etkisiyle (elektrokinetik olarak) enjekte edilir. Sonra, gene bir elektrik alanının etkisiyle DNA parçaları bu tüp içinde, küçük parçalar büyük olanlardan daha hızlı olmak üzere, ilerler. Kapiler elektroforezde, içi bir polimerlerle dolu ince cam tübün (kapiler veya kılcal tübün) içine DNA parçaları bir elektrik alanının etkisiyle (elektrokinetik olarak) enjekte edilir. Sonra, gene bir elektrik alanının etkisiyle DNA parçaları bu tüp içinde, küçük parçalar büyük olanlardan daha hızlı olmak üzere, ilerler. PCR sırasında kullanılan primerlere bağlanmış flüresan etiketler sayesinde kapiler tüpte ayrıştırılan DNA parçaların hangi tepkimenin ürünü olduğu anlaşılabilir. PCR sırasında kullanılan primerlere bağlanmış flüresan etiketler sayesinde kapiler tüpte ayrıştırılan DNA parçaların hangi tepkimenin ürünü olduğu anlaşılabilir. Bu sayede birden çok DNA parçasının PCR ile çoğaltılması ve beraber elektroforez edilmesi mümkün olur, buna multipleksleme denir. Bu sayede birden çok DNA parçasının PCR ile çoğaltılması ve beraber elektroforez edilmesi mümkün olur, buna multipleksleme denir.

14 Farklı büyüklükte ve işaretlenmiş DNA standartlarının her bir örneğe dahil edilmesi ile parçaların büyüklükleri belirlenir, bu büyüklük bilinen tüm alelleri listeleyen bir tablo ile karşılaştırılarak polimorfik tekrar sayısı bulunur. Farklı büyüklükte ve işaretlenmiş DNA standartlarının her bir örneğe dahil edilmesi ile parçaların büyüklükleri belirlenir, bu büyüklük bilinen tüm alelleri listeleyen bir tablo ile karşılaştırılarak polimorfik tekrar sayısı bulunur. Bu yöntem pahalı olmakla beraber yüksek kapasiteli makinalar kullanılarak örnek başına daha düşük bir masrafa ulaşmak ve çoğu adli laboratuvardaki iş yükünü azaltmak mümkündür. Bu yöntem pahalı olmakla beraber yüksek kapasiteli makinalar kullanılarak örnek başına daha düşük bir masrafa ulaşmak ve çoğu adli laboratuvardaki iş yükünü azaltmak mümkündür. Jel elktroforezi kapiler elektroforeze (KE) benzer bir prensibe göre çalışır ama DNA parçalarını ayrıştırmak için kapiler tüp yerine iki cam tabaka arasında oluşturulmuş bir poliakrilamit jel kullanılır Jel elktroforezi kapiler elektroforeze (KE) benzer bir prensibe göre çalışır ama DNA parçalarını ayrıştırmak için kapiler tüp yerine iki cam tabaka arasında oluşturulmuş bir poliakrilamit jel kullanılır poliakrilamitjel poliakrilamitjel

15 SRAP SEKANS İLİSKİLİ ÇOĞALTILAN POLİMORFİZM 17 ile 20 nt arasında kullanılan özel primerlerle genomda 17 ile 20 nt arasında kullanılan özel primerlerle genomda kodlama yapan DNA parçalarını çogaltamaya dayalı bir metottur. Ko-dominantlık ve tekrarlanabilme özeliği, morfolojik karakterlerle ilişkilerinin fazlalıgı avantajları arasında yer alırken özel primer isteği ise bir dezavantajdır SRAP iki özel primer kullanır (bir brimer çifti) bu SRAP iki özel primer kullanır (bir brimer çifti) bu primerlerin 13 ile 15 nt uzunlugundaki sol tarafı (5.-) değişik bazlardan oluşur ve CCGG bazlarıyla uzatılır. Diğer primer ise yine benzer şeklide olup 3.- ucu AATT Diğer primer ise yine benzer şeklide olup 3.- ucu AATT bazlarıyla bitirilir.

16 ISSR BASIT SEKANS TEKRARLAR ARASI POLIMORFIZIM Bu teknikte genellikle tek bir primer kullanılır. Bu teknikte genellikle tek bir primer kullanılır. Primer uzunluğu nt olup duruma göre primerin uçlarından biri 2-4 baz uzatılır. Primerin bu uzantılar içerisindeki kısmında tekrarlı bazlar bulunur. Primer uzunluğu nt olup duruma göre primerin uçlarından biri 2-4 baz uzatılır. Primerin bu uzantılar içerisindeki kısmında tekrarlı bazlar bulunur. ISSR primerine örnek: ISSR primerine örnek: 5.-ACACACACACACACACCTC ACACACACACACACACCTC-3. Burada CCTC ardışık tekrarın 3.- ucuna eklenen nükleotidleri gösterir Burada CCTC ardışık tekrarın 3.- ucuna eklenen nükleotidleri gösterir Çok sayıda lokus aynı anda izlenebilmektedir. Çok sayıda lokus aynı anda izlenebilmektedir.

17 SSR BASIT SEKANS TEKRARLARI POLIMORFIZIM Basit tekrarli DNA dizileri genelde bir ile 6 nükleotit uzunlugunda bazlarin ardisik olarak bulunmasi olayidir. Örnegin ikili tekrar ATATATATATATATATATAT şeklindedir. Burada ardışık olarak tekrar eden bazlar AT' dir ve bu örnekte AT 10 kez tekrarlanmaktadır. Herhangi bir DNA'nin basit tekrarli olarak isimlendirilebilmesi için önce belirli bir motifin yukaridaki örnekte motif AT'dir ve bu motifin belirli bir sayida bulunmasi gerekir. Genelde ikili bir motifte motif sayisinin en az 8 olmasi bu sekansa basit tekrarli sekan olarak adlandirilmasini saglar

18 Bu teknik günümüzde oldukça fazla kullanilan bir tekniktir. Nedeni ise polimorfizm orani oldukça fazla olmasi yaninda tekrarlanabilirligi (farkli kisilerin farkli labaratuarlarda yapimis oldugu deneylerden ayni sonuç almalari) oldukça fazla olan bir yöntemdir. Bir PCR metodu olmasi kolay uygulanabimesini saglar. Ancak bu markir sisteminin uygulanabilmesi için çalisilan organizmaya ait primerlerin yani SSR primerlerinin önceden bilimesi gerekmektedir

19 SSR primerlerinin üretiminde genel olarak üç farklı yaklaşım tercih edilmektedir. Bunlar: (1) genomik DNA kütüphanelerinin SSR oligonükleotidleri ile hibridizasyonu yoluyla gözlenmesi (2) DNA veri bankalarında SSR´lerın araştırılması (3) akraba bitki türlerinde geliştirilmiş olan SSR-spesifik primerlerin kullanımıdır.

20 Mikrosatellitlerin en büyük dezavantajı yeni markör geliştirilmesinin güçlüğüdür. Yeni markörlerin geliştirilmesi için genomik DNA klonlarının tekrarlanan oligonükleotid içeren problarla melezlenme yoluyla bulunması, nükleotid dizilişlerinin belirlenmesi ve yanyana tekrarlanan yapıların başlangıç ve bitiş yerlerinden özel bağlatıcı DNA‘lar geliştirilmesi gerekmektedir. Bu da oldukça fazla işgücü gerektiren pahalı bir işlemdir.

21 SCAR DİZİLERİ BELİRİ ÇOĞALTILAN BÖLGELER Bu markır sistemi genellikle RAPD veya AFLP metotlarıyla çoğaltılmış tek bir amplikonun primer uzunluğunu yaklaşık ikiye katlayarak yeniden çoğaltılmasına dayanır. Bu markır sistemi genellikle RAPD veya AFLP metotlarıyla çoğaltılmış tek bir amplikonun primer uzunluğunu yaklaşık ikiye katlayarak yeniden çoğaltılmasına dayanır. Kısaca tek fragmentini temsil eden lokus önce jel üzerinden alınır, orijinal primerle tekrar çoğaltılır ve çoğaltılan DNA parçasının sekansı yapılır. Kısaca tek fragmentini temsil eden lokus önce jel üzerinden alınır, orijinal primerle tekrar çoğaltılır ve çoğaltılan DNA parçasının sekansı yapılır. Yeni primerler eski primer sekanslarını ve ek olarak yeni DNA dizileri içerir. Yeni primerler eski primer sekanslarını ve ek olarak yeni DNA dizileri içerir.

22 Bu metodla RAPD veya AFLP teknikleri dominant özellikten ko-dominant özellige, tekrarlanma özelligi artırılmaktadır. SCAR primerlere genelde oligo uzunlugundadır. Bu metodla RAPD veya AFLP teknikleri dominant özellikten ko-dominant özellige, tekrarlanma özelligi artırılmaktadır. SCAR primerlere genelde oligo uzunlugundadır. Avantajları: PCR metodu oldugundan, Yüksek kalite ve miktarda DNA.ya ihtiyaç yoktur. Tekrarlanabilme kapasitesi oldukça yüksektir. Avantajları: PCR metodu oldugundan, Yüksek kalite ve miktarda DNA.ya ihtiyaç yoktur. Tekrarlanabilme kapasitesi oldukça yüksektir. Dezavantajı: DNA sekanslamasına ihtiyaç duyar. Dezavantajı: DNA sekanslamasına ihtiyaç duyar.

23 SSCP Tek Sarmal Konformasyon Polimorfizmi Aynı büyüklükteki DNA parçalarını ayırmakta kullanılan bir metottur. Bu metotta tek sarmallı DNA‘nın non-denatürasyon poliakrilamid jel elektroforezindeki hareketi izlenir. Aynı büyüklükteki DNA parçalarını ayırmakta kullanılan bir metottur. Bu metotta tek sarmallı DNA‘nın non-denatürasyon poliakrilamid jel elektroforezindeki hareketi izlenir. Bu tekniğin temelini jel üzerinde elektroforez olan bir DNA nın hareketi DNA nın büyüklü ğ ü ve bu DNA yı oluşturan sekansların içeriğine ve bu içerikten dolayı DNA parçacığının kendi üzerine bağlanma veya değişik şekiller almasına dayanır. Bu tekniğin temelini jel üzerinde elektroforez olan bir DNA nın hareketi DNA nın büyüklü ğ ü ve bu DNA yı oluşturan sekansların içeriğine ve bu içerikten dolayı DNA parçacığının kendi üzerine bağlanma veya değişik şekiller almasına dayanır.

24 Bu teknik 100 ile 400 nükleotid uzunluğundaki DNA.larda uygun sonuçlar verebilmektedir. Bu teknik 100 ile 400 nükleotid uzunluğundaki DNA.larda uygun sonuçlar verebilmektedir. Bu teknik uygun büyüklükteki PCR amplikonlarına uygulanır ve PJE yöntemiyle ayrıştırılır. İzotop, EB veya gümüş nitrat yöntemiyle görüntülenebilir. Bu teknik uygun büyüklükteki PCR amplikonlarına uygulanır ve PJE yöntemiyle ayrıştırılır. İzotop, EB veya gümüş nitrat yöntemiyle görüntülenebilir.

25 RAPD Raslantısal Çoğaltılmış DNA Farklılığı Bu teknikte genellikle 10 nükleotid uzunluğundaki primer (başlatıcı) tek sarlmallı DNA‘lar kullanılarak genom üzerinde rastgele bölgelerin DNA amplifikasyonu gerçekleştirilir. Bu teknikte genellikle 10 nükleotid uzunluğundaki primer (başlatıcı) tek sarlmallı DNA‘lar kullanılarak genom üzerinde rastgele bölgelerin DNA amplifikasyonu gerçekleştirilir. Reaksiyon şartlarının spesifik olmaması rastgele çoğaltıma izin verir. Reaksiyon şartlarının spesifik olmaması rastgele çoğaltıma izin verir. Yaygın olarak diğer PCR uygulamalarının aksine iki değil tek bir primer kullanılır. Yaygın olarak diğer PCR uygulamalarının aksine iki değil tek bir primer kullanılır.

26 Ancak bu başlatıcı her iki yöndeki DNA üretimi için de kullanılır. Ancak bu başlatıcı her iki yöndeki DNA üretimi için de kullanılır. Dolayısıyla kullanılan başlatıcının DNA üzerinde birbirine yakın iki bölgeye yapışabildiği genom bölgelerinin amplifikasyonu yapılır. Dolayısıyla kullanılan başlatıcının DNA üzerinde birbirine yakın iki bölgeye yapışabildiği genom bölgelerinin amplifikasyonu yapılır. Üretimi yapılan DNA parçaları (amplikon) agaroz jel üzerinde elektroforeze tabi tutulduğunda bazı parçaların bazı genotiplerde üretilip bazılarında üretilmediği gözlenir Üretimi yapılan DNA parçaları (amplikon) agaroz jel üzerinde elektroforeze tabi tutulduğunda bazı parçaların bazı genotiplerde üretilip bazılarında üretilmediği gözlenir

27 RAPD Avantajları RAPD Avantajları 1. RFLP.den daha fazla polimorfik 2. Basit ve hızlı 3. Markırları çevre şarlarından ve gelişme dönemlerinden etkilenmez 4. Radyoizotoplar kullanmaz 5. Mutasyona baglı amlifikasyon 6. Az genomik DNA 7. Primer başına fazla markır üretebilir 8. Üniversal primerler kullanır RAPD Dezavantajları RAPD Dezavantajları 1. Tekrarlanabilirligi zayıf 2. Dominant markır 3. Polimorfizim oranı diğer bazı markırlardan az

28 VNTR(Minisatellitler) VNTR’larde tekrar eden dizi 9 ‐ 80 bç arasında olabilmektedir. Her lokusta çok sayıda alel olması VNTR’ların ayırım gücünü artırmakta, ancak alel boyutları büyük olduğundan çok iyi korunamamış örneklerde amplifikasyon sorunları yaşanabilmektedir. Bundan dolayı kullanım alanı sınırlı kalmıştır.

29 Tahıl ürününün en yaygın kullanılan marker sistemleri ile Karşılaştırması Özellik RFLPs RAPDs AFLPs SSRs ISSR Özellik RFLPs RAPDs AFLPs SSRs ISSR DNA ( mikrogram ) 10 0,02 0,5-0, ,05 DNA ( mikrogram ) 10 0,02 0,5-0, ,05 DNA KALİTESİ yüksek yüksek orta orta yüksek DNA KALİTESİ yüksek yüksek orta orta yüksek PCR TABANLI yok evet evet evet evet PCR TABANLI yok evet evet evet evet KULLANIM KULLANIM KOLAYLIĞI kolay değil kolay kolay kolay kolay KOLAYLIĞI kolay değil kolay kolay kolay kolay OTOMASYON düşük orta orta yüksek yüksek OTOMASYON düşük orta orta yüksek yüksek TEKRARLANABİLİRLİK yüksek güvenilmez yüksek yüksek yüksek TEKRARLANABİLİRLİK yüksek güvenilmez yüksek yüksek yüksek GELİŞTİRME GELİŞTİRME MALİYETİ düşük düşük orta yüksek yüksek MALİYETİ düşük düşük orta yüksek yüksek ANALİZ BAŞINA ANALİZ BAŞINA MALİYET yüksek düşük orta düşük düşük MALİYET yüksek düşük orta düşük düşük

30 DNA SEKANSLAMA DNA parçasının veya herhangi bir genomun tüm nükleik asit dizisinin yani A, T, C, ve G.lerinin belirlenmesidir. DNA parçasının veya herhangi bir genomun tüm nükleik asit dizisinin yani A, T, C, ve G.lerinin belirlenmesidir. Maxam & Gilbert, Kimyasal sekanslama Maxam & Gilbert, Kimyasal sekanslama Sanger, Dideoksinükleotit Yöntemi Sanger, Dideoksinükleotit Yöntemi Günümüzde Sanger metodunun prensipleri kullanılarak sekanslama işlemleri gerçekleştirilmektedir. Günümüzde Sanger metodunun prensipleri kullanılarak sekanslama işlemleri gerçekleştirilmektedir.

31 Sanger Yöntemi İçin: Sanger Yöntemi İçin: 1) Kalıp DNA kopyaları (DNA Sekansı Belirlenecek olan) 2) Uygun bir primer kopyaları 3) DNA polimeraz 4) Normal deoksinükleotitler (dATP, dTTP dGTP, dCTP) 5) Dideoksinükleotitler ( İzotop veya Floresan eteiketli ddTTP, ddATP, ddCTP, ddGTP) Teknik birbirlerine komplimentar olan tek sarmallı DNA ların uygun ortamlarda birbirleriyle baz çifti prensibine göre bağlanmaları prensibine dayanır.

32 b345ba286ff1e154a5b9e249d7e0247b8b76edd23041ab94bd42f3 323e ecfeb69f4f41d3ee8e4e b345ba286ff1e154a5b9e249d7e0247b8b76edd23041ab94bd42f3 323e ecfeb69f4f41d3ee8e4e b345ba286ff1e154a5b9e249d7e0247b8b76edd23041ab94bd42f3 323e ecfeb69f4f41d3ee8e4e b345ba286ff1e154a5b9e249d7e0247b8b76edd23041ab94bd42f3 323e ecfeb69f4f41d3ee8e4e015650


"NAZLI A. ERCİYES 200620102007IIÖ. Moleküler markırlar genom üzerindeki herhangi bir bölgeyi işaretleyip belirlemede kullanılan yöntemlerdir. Moleküler." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları