Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dr. Dyt. Biriz ÇAKIR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ 11-12 Nisan 2012, Ankara.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dr. Dyt. Biriz ÇAKIR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ 11-12 Nisan 2012, Ankara."— Sunum transkripti:

1 Dr. Dyt. Biriz ÇAKIR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ Nisan 2012, Ankara

2 Bir İnsanın;  Büyümesi,gelişmesi,  Sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için besin öğelerini gereken miktarlarda almasıdır. Beslenme

3 Yeterli ve Dengeli Beslenme Yeterli ve dengeli beslenme, vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan enerji ve besin ögelerinin her birinin yeterli miktarlarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılması durumudur.

4 Besin Grupları Besinler içerdikleri protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve minerallere göre belli gruplara ayrılırlar. Süt ve süt ürünleri grubu

5 tarihli ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği “Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri Tebliği”nde ; Çiğ süt : Bir veya daha fazla inek, keçi, koyun veya mandanın sağılmasıyla elde edilen, 40°C ’ nin üzerine ısıtılmamış veya eşdeğer etkiye sahip herhangi işlem görmemiş kolostrum dışındaki meme bezi salgısıdır” olarak tanımlanmıştır. Süt nedir?

6 Pastörizasyon: Sütteki patojen mikroorganizmaların vejetatif formlarının tamamının, diğer mikroorganizmaların büyük bir kısmının sayısını indirmek amacı ile yapılan, sütün raf ömrünü uzatan, en az seviyede fiziksel, kimyasal ve duyusal değişikliklerle sonuçlanan ve en az 72°C’de 15 saniye veya 63°C'de 30 dakika veya diğer eşdeğer şartlarda gerçekleştirilen ısıl işlemdir. Pastörize içme sütü; çiğ sütün doğal ve biyolojik özelliklerine zarar vermeden pastörizasyon işlemi uygulanarak hazırlanan içme sütüdür.

7 Ultra High Temperature - UHT: Oda sıcaklığında saklanabilen ticari olarak steril bir ürün üretmek amacı ile normal depolama şartlarında bozulmaya neden olacak tüm mikroorganizmaları ve sporlarını yok eden, en az 135°C'de 2-3 saniyede, uygun zaman sıcaklık kombinasyonunda yüksek sıcaklıkta kısa süreli sürekli akış altında uygulanan ısıl işlemdir. UHT içme sütü; Çiğ sütün kimyasal, fiziksel ve duyusal özelliklerinde en az değişikliğe yol açarak bozulma yapabilen tüm mikroorganizmaların ve bunların sporlarının UHT işlemi ile yok edilerek hazırlanan içme sütüdür.

8 Süt  Makro besin öğeleri;  Karbonhidratlar,  Protein,  Yağ  Mikro besin öğeleri;  Vitaminler,  Mineraller içerir.

9 Manda, koyun, keçi, inek, deve gibi birçok hayvanın sütü insan beslenmesinde kullanılmaktadır. Sütün besin öğesi içeriği elde edildiği hayvan türüne göre farklılık göstermektedir. Ortalama %88’i su olan inek sütü 100’den fazla farklı bileşen içermektedir. Süt ve süt ürünleri;  protein,  kalsiyum,  fosfor,  A vitamini,  bazı B vitaminleri (özellikle riboflavin, B12 ) için iyi bir kaynaktır. Sütün Bileşimi

10 Enerji ……………………………………… 61 Kal /100 g Sütün enerji içeriği, süt çeşidine göre değişiklik göstermektedir. Karbonhidrat …………………….………… 4.7 g /100 g Meme dokusunda sentezlenen laktoz, sütün temel karbonhidratıdır. İnek sütü ortalama %4.7 laktoz içermektedir. Süt, az miktarda da glukoz, galaktoz ve oligosakkarit içermektedir.

11 Yağ …………………….……………..……… 3.3 g /100 g Süt yağı, sütün görünüm, tat, lezzet ve dayanıklılığını etkilemektedir. Ayrıca elzem yağ asitleri, yağda eriyen vitaminler ve enerji için kaynak oluşturmaktadır. Süt, trigliseritler (% 97–98), fosfolipitler (% 0.2–1.0), serbest steroller (% : kolesterol, mumlar v.b), serbest yağ asitleri, yağda eriyen vitaminler (A, D, E, K), 400’den fazla farklı yağ asidi ve yağ asit türevi içermektedir Süt yağı % 5 oranında doymuş yağ içermesine rağmen kronik hastalıklar için olumlu etkinlikleri olan konjuge linoleik asit, sifingomiyelin, bütirik asit, miristik asit gibi özel bileşenler içerdiği için sağlık açısından önemlidir!

12 Protein …………………………………… g/100 g Proteinin yaklaşık % 80’i kazein, % 20’si ise whey proteininden (laktoalbumin, laktoglobülin) oluşmaktadır. Elzem amino asit içeriği (Löysin, izolöysin, valin, metiyonin, fenilalanin, treonin, triptofan, lizin gibi) yüksek olan süt proteini, kaliteli protein olarak kabul edilmekte ve besinlerdeki protein kalitesinin değerlendirilmesinde standart referans olarak kullanılmaktadır.

13 Vitaminler …………………………………………………. A, D, E ve K vitaminleri süt yağı ile ilişkili olarak yer almaktadır. Süt yağına sarımsı rengi veren içerisindeki karotenoidler ve floresan rengini veren riboflavindir. Süt yağı azaldıkça yağda eriyen vitamin içeriği de azalmaktadır. Zenginleştirilmemiş sütte D ve K vitamini oldukça azdır. Süt suda eriyen vitaminleri de içermektedir. Özellikle B12 ve B2 vitaminlerinin önemli bir kaynağıdır.

14 Mineraller …………………………………………………. Süt kalsiyum, fosfor, magnezyum, potasyum, çinko gibi mineraller için iyi bir kaynaktır. Ancak demir içeriği ve demir biyoyararlılığı düşük olan süt, çocukluk döneminde demir gereksinimine önemli bir katkı sağlayamamaktadır.

15 İnsan beyninin;  1 yaşına kadar %70-75’i  3 yaşına kadar %80-85’i  6 yaşına kadar %90-95’i  Diğer yıllar boyu %5-10’u gelişir.

16 6 yaşında bir çocuğun ihtiyacı olan; Bir bardak süt... Protein’in % 35’ini Enerjinin % 6’sını Fosfor’un % 55’ini Magnezyumun % 18’ini Çinkonun % 12’sini İyotun % 30’unu Potasyumun % 30’unu Kalsiyumun % 52’sini Karşılar B1 Vitaminin %11’ini A Vitaminin % 9’unu B2 Vitaminin %44’ünü B6 Vitamininin % 13’ünü B12 Vitamininin % 98’ini Niasin’in % 16’sını

17 Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Yetişkin ve Yaşlılık Döneminde Gebelik ve Emziklilik Döneminde Güçlü kemik ve dişlerin oluşmasında, Kemik yoğunluğunu artırır, Büyüme ve gelişmeye yardım eder Kemik sağlığının korunması, Vücudun ihtiyaç duyduğu protein, kalsiyum, fosfor B2 ve ve B12 vitaminlerinin önemli kaynağıdır. Anne karnında ve doğumdan sonra bebeğin sağlıklı büyüme ve gelişmesinde yardımcı, Annenin kemik ve diş sağlığının korunmasında önemli rol oynar. İlerde görülebilecek osteoporoz riskini azaltır. Süt hayatın her döneminde önemlidir.

18 Sütün Hastalıklardan Koruyucu Etkisi  Malnutrisyon  Hipertansiyon  Diş Sağlığı  Obezite  Deri ve Göz Sağlığı  Sinir Sistemi  İmmün Sistem  Kanser (kolon kanseri riskini azaltır)  Osteoporozis

19 5-19 yaş nüfus oranı %26.1 ≈19 milyon NÜFUSUMUZUN ÖNEMLİ BİR KISMI GENÇ

20  5 yaş altında bodur çocuk oranı  2008 TNSA % 10  5 yaş altı % 3’ü yaşına göre zayıf  kent / kır  doğu / batı  aile  eğitimli / eğitimsiz KRONİK BESLENME YETERSİZLİĞİ

21 ARAŞTIRMANIN ADI YIL ve ARAŞTIRMACI OBEZİTE ve FAZLA KİLOLULUK PREVALANSI (BKI>25) İstanbul, Ankara ve İzmir’de 6-18 yaş grubu çocuklarda 1984 (Gıda Tüketimi ve Beslenme Arşt.) Obezite : Kız: %10.4 Erkek: %7.5 Muğla’da yaşayan 6-15 yaş okul çocuklarında kilo fazlalığı ve obezite prevalansı (n=4260) 2005 (Süzek H ve ark.) Obezite : Kız: %7.6 Erkek: %9.1 Kayseri’de 6-10 yaş çocuklarda fazla kiloluluk ve obezite (n= 3703) 2004 (Krassas ve ark) Fazla kilolu : %10.6 Obezite : %1.6 İstanbul, Ankara ve İzmir’de yaş gubu çocuklarda (n=1044) 2005 (Sur ve ark.) Fazla kilolu : %12 Obezite : %2 İstanbul’da yaş grubu çocuklarda ( n=1821) Türkiye Obezite Araştırma Derneği Çalışması Fazla kilolu: Kız: %7.6 Erkek:%9.1 Ankara’da 5-20 yaş grubu çocuklarda ve gençlerde ( n=2291) 2004 (Arslan P ve ark) Fazla kilolu: %8.8 Obezite:%4.1 ÇOCUK VE ADOLESANLARDA OBEZİTE OKUL ÇAĞINDA ÖNEMLİ BİR PROBLEM

22 C VİTAMİNİ %13-47 A VİTAMİNİ %8-60 RİBOFLAVİN %30-70 NİASİN %30-80 TİAMİN %2-30 KALSİYUM %30-60 DEMİR %4-90 İYOT %30 ANEMİ %36-55 BU YAŞTA AVİTAMİNAZOLARLA DA SIK SIK KARŞILAŞIYORUZ

23 Meşrubat, bisküvi, çikolata, gofret, şekerleme cips 1/3 ARA ÖĞÜNLERDE GENELDE SAĞLIKSIZ BESİNLERİN TERCİHİ DAHA FAZLA

24 Diş sağlığı bozuk olanlar YSE52 Diş sağlığı bozuk olanlar DSE68 Diş fırçası kullanma ma 66 Çürük34-80 Dolgu7-40 Eksik6-23 AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI PROBLEMLERİ GÖZLENİYOR

25 Normal kemikOsteoporoz kemik gücünde azalma Osteoporoz hastayı artan kırık riskine maruz bırakacak düzeyde kemik gücünde azalma ile karakterize bir iskelet hastalığıdır. Kemik gücü kemik yoğunluğu ve kemik kalitesinin bileşimidir. Osteoporoz NIH Consensus Development Panel on Osteoporosis JAMA 285:785-95; 2001 OSTEOPOROZ

26 Normal kemikOsteoporoz kemik gücünde azalma Osteoporoz hastayı artan kırık riskine maruz bırakacak düzeyde kemik gücünde azalma ile karakterize bir iskelet hastalığıdır. Kemik gücü kemik yoğunluğu ve kemik kalitesinin bileşimidir. NIH Consensus Development Panel on Osteoporosis JAMA 285:785-95; 2001

27 KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU yaşta en yüksek 35 yaş sonrası her yıl %0,75-1 kemik kaybı Menopoz sonrası (5 yıl) bu kayıp her yıl %2-3 artar Fiziksel aktivite, beslenme şekli ve hormonal değişimlerden etkilenir

28 KMY YAŞ Yeterli Süt Tüketimi Yetersiz Süt Tüketimi SAĞLIKLI BESLENME ve SÜT TÜKETİMİ OSTEOPOROZDAN KORUYUCUDUR

29 OSTEOPOROZ ÜLKEMİZ İÇİN ÖNEMLİ, SESSİZ İLERLEYEN ve EPİDEMİK BİR HASTALIKTIR  Ortalama yaşam süresi uzamıştır.  Risk grubu yelpazesi genişlemektedir.  Hastalık daha sık görülmektedir.  Hastalık sessiz seyretmektedir.  Yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.  Hastalığın tedavisi uzun sürmektedir.  Tedavi maliyeti oldukça yüksektir.

30 Kişi başı içme sütü tüketiminde yıllık 107 lt ile Avustralya birinci sıradadır. Avrupa Birliği ülkelerinde yıllık içme sütü tüketimi 89 lt, Amerika’da 83 lt’dir. Ülkemizde ise kişi başına süt tüketimi sadece 26 litredir Ülkemizde süt içme alışkanlığı yaygın değildir. Süt Tüketimi (Yıl/kişi/l)

31 31 OKUL ÇAĞI VE YETİŞKİNLİKTE GÖRÜLEBİLEN BESLENME PROBLEMLERİNİN ÖNLENMESİNDE ETKİLİ BİR ARAÇ: SÜT

32 32 Tüketilmesi Önerilen Süt Miktarları YAŞ GRUPLARIMİKTAR Çocuklar3 – 4 su bardağı Ergenler3 – 4 su bardağı Yetişkinler2 su bardağı Gebe / Emzikli Kadınlar3 – 4 su bardağı Menopoz Sonrası Kadınlar3 – 4 su bardağı Kaynak: Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi, Sağlık Bakanlığı, 2007

33 33 Kalsiyum Önerileri mg/gün 0-6 ay ay yaş yaş yaş yaş yaş 1200 Türkiye’ ye Özgü Beslenme Rehberi, kg elma veya 3 kg çavdar ekmeği veya 13,5 sığır eti veya Günde 1200 mg kalsiyum almak için alternatif gıdalar 1 litre süt KEMİK SAĞLIĞI İÇİN ÇOK ÖNEMLİ OLAN KALSİYUMUN EN ÖNEMLİ KAYNAĞI SÜTTÜR

34 34 OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİNİN AMACI Okul çağındaki tüm çocukların olabilecek en iyi bedensel, ruhsal ve toplumsal sağlığa kavuşmalarını sağlamak ve sürdürmek, Okul çocuklarının sağlıklı bir çevrede gelişimini sağlamak Çocukların, ailelerin ve toplumun sağlık düzeyini yükseltmektir. Okul sağlığı hizmetleri içinde okul çağı çocukların beslenmesine yönelik hususlar da yer almaktadır.

35 35 Okul çağında çocukların yeterli ve dengeli beslenmelerinin sağlanması ile; büyüme ve gelişmelerinin tam olması, vücut dirençlerinin artarak bulaşıcı hastalıklardan korunmaları, kolay öğrenmeleri ve başarılarının artması sağlanabilir. OKUL BESLENME PROGRAMLARI Okul çocuklarının beslenmesi okul sağlığı hizmetlerinin önemli bir parçasıdır.

36 36 OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİ sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu - Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programında okul sağlığı hizmetleri sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite boyutu ile ele alınmıştır.

37 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI ( ) Obezitenin Önlenmesine Yönelik Çalışmalar Başlığında Okullara Yönelik Aktivitelerde Okul Sütü Programının Başlatılması yer almaktadır.

38 38 OKUL ÇAĞI Büyüme ve gelişme sürecinin olduğu bu dönemde alınacak koruyucu önlemler ileriki yaşlarda genel sağlık durumu üzerinde etkili olabilecek yararlar sağlayacaktır. Okul çağı, hızlı öğrenme, bilgi ve beceri kazanma ve etkilenme dönemidir. Alışkanlıklar bu dönemde oluşmaya başlar. Süt içme alışkanlığının kazandırılacağı bir fırsatlar dönemidir.

39 OKUL SÜTÜ PROGRAMI Okul çağı çocuklarının süt ve sağlık üzerine etkisi konusunda bilinçlenmelerini sağlar, Çocuklara sağlıklı büyüme ve gelişmeleri için kalsiyum ve proteinden zengin olan sütü içme alışkanlığı kazandırılmasını teşvik eder, Süt içme olanağı sunarak sağlıklı beslenmelerine destek olur, Sağlıklı ve hijyenik süt tüketiminin yaygınlaşmasını sağlar, Süt üretimin artırılmasını teşvik eder Süt arzı fazlalığının değerlendirilmesini sağlayarak, üretimde istikrarı sağlar

40 40 Dünya okul sütü programlarından örnekler.... Avrupa Birliği ülkelerinde, çocuk beslenmesinin öncelikli konuları arasında yer almakta ve 30 yılı aşkın süredir çeşitli şekillerde uygulanmaktadır. AB ülkeleri çocukların hem beslenmesine, hem de eğitimine katkıda bulunması, obeziteye karşı mücadelede etkili olması, çocuk gelişimi ve sağlığı için gerekli unsurları sağlamasından hareketle programın geliştirilmesine özel bir önem vermektedir. Dünyada 80’den fazla ülkede değişik dönemlerde okul sütü projeleri uygulanmıştır.

41 41 Dünya okul sütü programlarından örnekler.... Hollanda, okul beslenme yasasını tanıyan ilk ülkedir. Yasada özellikle düzenli yiyecek bulamadıkları için okula devam edemeyen çocuklara yiyecek sağlanması konusu belirtilmiştir. Danimarka (1902), İsveç (1903) okul beslenme programlarının uygulanması için il yöneticilerine yasal sorumluluklar yüklemiştir.

42 42 Çek Cumhuriyeti çalışmalarda ulaşılan başarıda devletin rolünü en açık şekilde ortaya koyan ülkedir. Küçük ölçekli bir işletme tarafından 1996 yılında başkent Prag’da başlatılan Okul Sütü Programı, 1999 yılına gelindiğinde devlet projesi haline gelmiş, finansmanının %50’sinin devlet tarafından karşılanmasına karar verilmiş ve programın ülke çapında yaygınlaştırılmasına çalışılmıştır.

43 43 Çin, Romanya, Mısır, Portekiz, İran, Tayland, Guatemala, Vietnam gibi bir çok ülkede okul sütü programları başarı ile yürütülmektedir.

44 44 SAĞLIK PERSONELİNDEN BEKLENTİLERİMİZ 25 Mart 2012 Pazar günü Okul Sütü Uygulama Tebliği yayımlanmıştır. Program süresinde öğrencilerin gelişme oranları ile Süt tüketimi alışkanlıklarındaki değişikliklerin tespitine ilişkin çalışmaların yürütülmesi Laktoz intoleransı ve süt allerjisi vb. görülebilecek Sağlık problemleri ile ilgili durumlarında aile hekimlerimizin programa destek olması

45 45 Ulusal politikalarında çocukların sağlıklı gıdaya ulaşmasını, yeterli ve dengeli beslenmesini, sağlıklı olmasını ve eğitimini bir bütün olarak ele alan ülkeler, sağlıklı ve üretken bireylerden oluşan bir topluma sahip olurlar.

46


"Dr. Dyt. Biriz ÇAKIR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ 11-12 Nisan 2012, Ankara." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları