Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tuz, Önemi ve Zararları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 1 Şubat 2012 SAMSUN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tuz, Önemi ve Zararları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 1 Şubat 2012 SAMSUN."— Sunum transkripti:

1 Tuz, Önemi ve Zararları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 1 Şubat 2012 SAMSUN

2 Plan l Beslenmenin önemi ve tuz hakkında genel bilgiler l Tuzun zararları l Tuzla ilgili çalışmalar l SALTURK çalışması l Tuzu nereden alıyoruz l Tuz ve ekmek l Tuzu nasıl azaltabiliriz l Tuza dikkat haftası l Çocuklar ve tuz l Pratik konular l Özet

3

4 Tuzsuz Deli Bekir l Elinde içki şişesi, bir elinde tabanca ya da kama vardır. Mahallenin kabadayısıdır, belalı bir adamdır. Olayların karmaşıklaştığı anda gelip kaba kuvvetle olayı çözer. l Niye bu isim verilmiş?

5 Hipokrat l Tıbbın amacı uygun diyet ve hijyenle sağlığa kavuşturmaktır l Eğer hastayı gıda ile iyileştirebiliyorsanız ilaçları kimyagerin kabında bırakınız

6 Çin atasözü – Gıda kişiler için kutsaldır – Gıda ve ilaç aynı kökten gelir

7 Beslenme-hastalıklar Şişmanlık l Şeker hastalığı l Diğer hastalıklar Tuz l Hipertansiyon (Yüksek tansiyon) l Diğer hastalıklar

8 Tuz=Sofra tuzu=NaCl l Tuzun %40’ı sodyum, %60’ı klordur. l Sodyumun molekül ağırlığı 23, klorun 35.5’tur. l 1 büyük çay kaşığı içinde yaklaşık 6 gram tuz vardır

9 Tuz=Sofra tuzu=NaCl l 5000 yıl önce günlük tuz tüketimi günde 100 mg l Günümüzde gram l Türkiye’de 18 gram

10 Bu artış neden? l En büyük gıda koruyucu l Kokuşmuş, bozuk gıdayı düzeltir TADI TUZU YOK TUZ AYIP ÖRTER Sesi veya sahnesi kötü şarkıcı ne yapar? Kötü ahçı ne yapar?

11 Tuz l 5000 yıl önce Çinlilerin tuzu keşfinden sonra tuz ekonomik önem kazandı l Gıdalar kışın korunabildi, yerleşik düzene geçmeye yardımcı oldu l 1870li yıllarda en çok ticareti yapılan, vergi alınan maldı

12 Tuz l Fazla tuz kullanınca damak tadı değişmiş, daha fazla tuz eklemişler l Yaşamın, kültürün bir parçası olmuş l Çocukluk çağı bu nedenle önemli

13 Tuzla ilgili deyimler l Tadı tuzu kalmamak l Tuz biber ekmek l Tuz (la) buz olmak l Tuzlayayım da kokma l Tuzluya mal olmak l Tuzu kuru l Tuz-ekmek hakkı

14 Karacaoğlan Yeni geldi Arap atın sökünü Seyir eyle sağa sola bükeni Helâl edin tuz ekmeğin hakkını Varamıyom beni burda eyler var

15 Tuz vazgeçilmez mi?

16 Ne kadar tuza ihtiyacımız var 1 l Yetişkin bir insan vücudunda gram sodyum bulunur l Kan basıncının ve sıvı dengesinin düzenlenmesi, kas ve sinir sisteminin düzgün çalışması için sodyum gerekir l Sodyumsuz bir yaşam düşünülemez

17 Ne kadar tuza ihtiyacımız var 2 l İhtiyacımız olan sodyum doğal gıdalarda vardır l Kişide bir hastalık durumu yoksa doğal gıdalarla alınan sodyum yaşamın sürmesi için yeterlidir l İzin verilen tuz miktarı günde 6 gram ve altıdır l 6 gram tuz=2.4 gram sodyum=2400 mg sodyum

18 Günde 6 gram şart mıdır? l İzin verilen miktar günde 6 gramdır l Daha az olması daha iyidir l 6 gram ihtiyaç duyulan tuz miktarı değildir, izin verilen (daha fazla tuz tüketenler için) tuz miktarıdır

19

20 Yanomamo yerlileri l Brezilyada yaşar l Günlük Na tüketimi 1 mmol (100 mg’dan az) l Ortalama kan basıncı: Erkeklerde 107/67 mm Hg Kadınlarda 98/62 mm Hg l Hipertansiyon izlenmiyor

21 Tuz l Günümüzde bozdolabı ve derin dondurucu var l Dolayısı ile gıdayı korumak için tuza gerek yok l Biz tuz almaya devam ediyoruz; gıda endüstrisinin ikramı ve alışkanlıkların devamı

22 Ne kadar tuz alıyoruz l Batı toplumlarında günlük tuz alımı ortalama 9-12 gram l Hipertansiyon diyetinde izin verilen miktar 5-6 gram l Türkiye’de günlük tuz alımı ortalama 18 gram

23 TUZUN ZARARLARI l İnsan sağlığına l Ekonomik

24 YOL AÇTIĞI HASTALIKLAR l Yüksek tansiyon l Kemik erimesi l Mide kanseri l Böbrek hastalıkları l İnme l Şişmanlık l Kalp hastalığı

25

26 DSÖ RAPORU l Dünyada 1 milyar kişinin kan basıncı yüksek l Yüksek tansiyon tüm felçlerin % 62’si, tüm kalp hastalıklarının % 49’undan sorumlu

27 ABD’de yapılan bir araştırma l Tuzun günde 3 gr azaltılması l Binlerce kardiyovasküler olayı önler ve yaşamları kurtarır l Sağlık harcamasını yılda milyar dolar azaltır

28 Epidemiyolojik çalışmalar Hipertansiyon olmayan toplumlarda: l Tuz tüketimi arttıkça l Modern yaşam stili yaygınlaştıkça Kan basıncı yükseliyor Hipertansiyon ortaya çıkıyor.

29 Tuzla ilgili çalışmalar 1 l Ambard ve Beaujard 1904 yılında tuz alımının azaltılmasının kan basıncını düşürebileceğini göstermiştir l Yüksek oranda tuz tüketimi çocukların ileriki yaşamlarında hipertansiyon gelişimine yatkınlık yapar

30 Tuzla ilgili çalışmalar 2 l Fazla tuz alan çocuklar ileride daha tuzlu besinleri tercih edebilir l Pasifik adalarında yaşayan ilkel toplumlarda kullanılan deniz suyunun daha yüksek kan basıncına neden olduğu gösterilmiştir

31 Tuzla ilgili çalışmalar 3 l Nijerya’da yaşam tarzları ve diyetleri benzer olan göl tuzu kullanan ve kullanmayan iki toplum arasında kan basıncı farklılıkları olduğu gözlenmiştir

32 Tuzla ilgili çalışmalar 4 l Hollanda’da 1980 yılında yenidoğan bebeklerle ilgili yapılan bir çalışmada tuzu azaltılan bebeklerde kan basıncı daha düşük bulunmuştur l 6 ay sonra bebekler düşük tuz kullanımını bırakmış l 15 yıl sonra aynı miktarda tuz almalarına rağmen tuzu azaltılmış bebeklerin kan basıncı daha düşük bulunmuş

33 Tuzla ilgili çalışmalar 5 l 1950’lerde Japonya inmeye bağlı ölümlerde dünyanın en üst sıralarında idi l Uygulanan program ile ortalama tuz alımı günde 13.5 gramdan 12.1 grama düşürülmüştür l Tuz tüketiminin en çok olduğu Kuzey bölgesinde 18 gramdan 14 grama düşürülmüştür

34 Tuzla ilgili çalışmalar 6 l Japonya’da tuzdaki bu azalmaya paralel olarak hem çocuk hem de yetişkinlerde kan basıncı düşmüş, inmeye bağlı ölümler azalmıştır l Üstelik bu azalma yağ alımında, sigara içiminde, alkol tüketiminde ve şişmanlıktaki artışa rağmen gerçekleşmiştir

35 Tuzla ilgili çalışmalar 7 l Genetik yatkınlığı olan hayvanlara tuz verilirse hipertansiyon gelişmektedir l Kısa süre fazla tuz verilen kan basıncı normal insanlarda kan basıncı yükselir

36 SALTURK l Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği (http://www.turkhipertansiyon.org) tarafından gerçekleştirilen Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışmasında (SALTURK, 2008) göre Türk toplumunda ortalama tuz tüketiminin günde 18 gram olduğu bulunmuştur. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneğihttp://www.turkhipertansiyon.org l Tuz hipertansiyon başta olmak üzere birçok hastalığa yol açar ve günlük 18 gram tuz tüketimi çok yüksektir.

37 Cinsiyet & Tuz Alımı (gr/gün) Erkekler daha fazla tuz alıyor Ortalamalar farkı=2,47 P<0,001

38 Hipertansiyon & Tuz Alımı (gr/gün)

39 Hipertansif Hastalar Hipertansiyon Farkındalığı & Tuz Alımı (gram/gün) Farkındalık Sayı OrtalamaSD Evet22416,557,29 Hayır 39518,918,28 Farkında olanların ortalaması 16.5 gram

40 Arch Intern Med. 2006;166:79-87 SalTurk ve INTERMAP Çalışması İdrar Sodyum (mEq/gün)

41 Tuzu nereden alıyoruz l Çalışmalar yurt dışından l Türkiye’ye ait bilgi sınırlı

42 Alınan tuzun % 80’i l İşlenmiş gıda l Fast food l Lokanta l Kantin

43 Alınan tuzun % 15’i l Kişi tarafından ekleniyor

44

45

46 Sodyum-tuz Gıda etiketinde sodyum miktarını tuza çevirmek için 2.5 ile çarpılır. Örneğin 40 mg sodyum, 100 mg tuza karşılık gelir.

47 Ülkemizde tuz alım kaynakları l Başlıca beyaz peynir, turşu, zeytin, erişte, ayçiçeği çekirdeği, salça ve yemeğin tadına bakmadan tuz atmaktır. l Ekmek ve hamur işleri

48 Hipertansiyonlu hastaların % 56’sı hipertansiyon tanısından önce yemeğin tadına bakmadan tuz atıyordu.

49 Ekmek-Tuz l Ortalama ekmek tüketimi 402 gram l Ekmekte ortalama tuz 1.8 gr/100 gram l Ekmekle alınan tuz ortalama 7.2 gr/gün l DASH diyetinde izin verilen miktar 5-6 gram Akpolat, AJKD 2009

50

51 Ekmek ve Ekmek Çeşitleri Tebliği 100 gramda en çok 1.75 gr tuz

52

53 4 Ocak 2012 l TÜRK GIDA KODEKSİ EKMEK VE EKMEK ÇEŞİTLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/2) l SAYILI RESMİ GAZETE

54 Ekmekte 2012 İngiltere hedefi 100 gramda 0.37 gr tuz Ülkemizde yeni yönetmelikte en çok 1.5 gram

55 Tuzsuz ekmek l Daha az dayanır l Tuzlu ekmek su çeker: gramaj l Lezzet l Geç pişer l Kuru olur l Renk almaz

56 Tuzu nasıl azaltabiliriz l Toplumsal çalışmalar l Birey olarak ne yapabiliriz

57 Toplumsal çalışmalar l CASH l WASH l Dünya Tuza Dikkat Haftası l Her ülke kendi planını oluşturmalı

58 CASH l Tuz ve Sağlıkta Uzlaşma Hareketi (Consensus Action on Salt and Health) 1996 yılında İngiltere’de kuruldu. l

59 WASH l World Action On Salt and Health (WASH) 2005 yılında kurulmuş olan dünyada tuz alımını azaltarak toplumun sağlığını iyileştirmeyi görev edinmiş global bir gruptur. l

60 WASH l Uluslar arası gıda üreticilerini daha az tuzlu ürünler için teşvik eder l Ülke yönetimleri ile işbirliği yapar l Amacı dünya genelinde tuz alımını azaltmaktır l Şu anda 82 ülkeden 432 üyesi vardır l Üyelerin çoğu hipertansiyon konusunda uzmandır

61 CASH: Ulusal Tuza Dikkat Haftası 2001: Diyette saklanmış tuz 2002: Tuz-unutulan element 2003: Tuz ve çocuklar 2004: Tuz ve tüketiciler 2005: Tuz ve yaşlı nüfus 2006: Tuz ve etnik gruplar 2007: Gizlenmiş tuz

62 1.Dünya Tuza Dikkat Haftası 2008 Konusu: tuz ve çocuklar

63 2009 Tuz ve dışarıda yemek yemek

64

65

66

67 2010 Tuz ve Sağlığınız

68

69

70 2011 Tuz ve Erkek Sağlığı

71

72 2012 Tuz ve inmenin önlenmesi

73 2012 Tuza Dikkat Haftası Tuz ve inmenin önlenmesi

74 Türkiye l SALTURK çalışması l Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı

75 SALTURK l Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği (http://www.turkhipertansiyon.org) tarafından gerçekleştirilen Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışmasında (SALTURK, 2008) göre Türk toplumunda ortalama tuz tüketiminin günde 18 gram olduğu bulunmuştur. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneğihttp://www.turkhipertansiyon.org l Tuz hipertansiyon başta olmak üzere birçok hastalığa yol açar ve günlük 18 gram tuz tüketimi çok yüksektir.

76 Cinsiyet & Tuz Alımı (gr/gün) Erkekler daha fazla tuz alıyor Ortalamalar farkı=2,47 P<0,001

77 Hipertansiyon & Tuz Alımı (gr/gün)

78 Hipertansif Hastalar Hipertansiyon Farkındalığı & Tuz Alımı (gram/gün) Farkındalık Sayı OrtalamaSD Evet22416,557,29 Hayır 39518,918,28 Farkında olanların ortalaması 16.5 gram

79 Arch Intern Med. 2006;166:79-87 SalTurk ve INTERMAP Çalışması İdrar Sodyum (mEq/gün)

80

81

82 Birey olarak ne yapabiliriz 1 l Yemeğin tadına bile bakmadan elimize tuzluğu almayalım: Çok önemli, özellikle çocuklarımıza öğretelim l Tuzsuz ekmek yiyelim l Yemek pişirilerek tuz atmayalım, pişirdikten sonra da atmayalım l Taze sebze tercih edelim

83 Birey olarak ne yapabiliriz 2 l Konserve, turşudan uzak duralım, özellikle turşu çok tuzludur, yemeden önce yıkayabiliriz l Salamura tuzludur l Tuzu azaltılmış peynir yiyelim l Doktor veya eczacıya danışarak yapay tuz kullanabiliriz

84 Birey olarak ne yapabiliriz 3 l Sosların çoğu tuzludur l Tuzsuz yemek çok tatsız diyorsanız biber, sirke, limon suyu ve değişik bitkilerle yemek tatlandırılabilir l İşlenmiş etlerden (sucuk, pastırma, sosis, salam, jambon) kaçınalım l Nane, kekik, soğan, sarımsak yemeklere tuz olmadan lezzet verir

85 Birey olarak ne yapabiliriz 4 l Etleri sarımsak, sirke, limon suyu ile terbiye ediniz l Sebze, meyveler genel olarak az tuz içerir l Taze fındık, ceviz, semizotu yemeğe lezzet katar l Galeta unu, kraker, mısır gevreği, patlamış mısır çok tuz içerir

86 Birey olarak ne yapabiliriz 5 l Hazır çorbalar, et suyu tableti genel olarak tuzludur l Ketçap tuzludur l Defne yaprağı, kuru dereotu az tuz içerir l Hazır yufka tuzludur l Tatlı bisküviler de tuz içerir

87 Tuzu azaltma Tuz eklemeyi bırakmaktan başlarız Tuzdan kaçın; örneğin yemek Tuzdan zengin gıdaların alımını sınırlandır

88 Tuzu neden azaltamıyoruz? l Ekonomik l Alışkanlık l Damak tadı l Sosyal nedenler l Seçme şansımız olmayabilir

89 Çocuklar ve tuz l Damak tadı çocuklukta gelişir l Anne-baba örnek olmalı

90 7 gram

91

92 Yenidoğmuş bebekler l Pişen hiçbir gıdasına tuz eklenmemeli l Anne sütü gereken tuzu karşılar l Mama kullanıyorsanız çok az tuz içermeli

93 4-6 ay (1) l 4-6 aydan sonra sütten kesme gündeme gelir l Sütten kesme döneminde verilen gıdalar tuz içermezler l Çok tuzlu besleniyorsanız bebeğinize verdiğiniz gıda size yavan gelebilir

94 4-6 ay (2) l Sakın bunlara tuz eklemeyin l Kendiniz hazırlıyorsanız tuz eklemeyin l Bebeğin böbreği fazla tuzu atacak kadar olgunlaşmamıştır

95 9 ay l Bebek evde yeneni yemeye başlar l Yediklerine tuz eklemeyin l Gıda üreticileri bu yaş grubunda tuzu azaltmamış olabilirler l Birçok hazır gıdanın tuz içeriği yüksektir, etiketlere dikkat ediniz

96 Okul öncesi l Yedikleri evdekilere benzer l Tuz alımını minimumda tutun, bu ileride karşılaşabileceği sağlık problemlerini önler l Tuz tüketimi fazla olan toplumlarda kan basıncı yükselir l Bu nedenle tuzun bu yaşlarda sınırlandırılması kan basıncının yükselmesini engeller

97 Okul l Sağlıklı, dengeli beslenme olmalı: Meyve, sebze, balık, tavuk, yağsız kırmızı et, karbonhidratlı gıdalar… l Abur cuburdan kaçınmalı

98 Günlük tuz hedefleri 0-6 ay< 1 gram 7-12 ay1 gram 1-3 yaş2 gram 4-6 yaş3 gram 7-10 yaş5 gram 11 yaş ve üzeri6 gram

99

100 Pratik konular

101

102

103

104 Yapay tuz l Bir kısmı azaltılmış da olsa NaCl içerir l Potasyumlu tuzlar bazı tansiyon düşürücü ilaçlarla problem yaratabilir, bazı hastalıklarda zararlı olabilir

105 Yapay tuz l Azaltılmış NaCl l KCl l CaCl l AlCl

106 % 70 sodyum azaltılmış tuz % 70 az tuzNormal Tuzg/100 g Sodyum Potasyum Her ikisi de klorür içerir

107 Farklı isimlerle satılan tuzlar l Himalaya tuzu l Deniz tuzu l Okyanus tuzu l Kaya tuzu Tuz=NaCl

108 Yaşam düzeni değişiklikleri zordur, alternatifleri: l İdeal kilo l Egzersiz l Sigara l Alkol l İlaç l Doğal! tedaviler

109

110 Vatan gazetesi, 5 Aralık 2009 l Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu, eski eşi Arzu Saraçoğlu: Buradan Sağlık Bakanlığı’na sesleniyorum; Bu adam tıp doktoru değil, kimyacı. Saraçoğlu’nun otları hangi hastalığa şifa oldu? Bu otlar nerede analiz ediliyor? Türk halkı otun peşinde koştu İbrahim Bey 3 yılda zengin oldu. Kazandığı paraları da kumara yatırdı. 2-3 milyon dolar batırdı.

111

112

113 Tuzsuz Deli Bekir l Elinde içki şişesi, bir elinde tabanca ya da kama vardır. Mahallenin kabadayısıdır, belalı bir adamdır. Olayların karmaşıklaştığı anda gelip kaba kuvvetle olayı çözer. l Niye bu isim verilmiş?

114 Tuzsuz Deli Bekir l Tuz yemediği için delirmiş????? l Bu nedenle hipertansiyonu olan hastalarda tuz kısıtlaması yapılmamalı!!! (önemli olan mesaj, algılanma)

115

116

117 Cep telefonuma mesaj ARA yaz xx’e gonder seni ucretsiz arayalim Dr.xx urunleri kapina gelsin.Sigara birakma,zayiflama,erkek sagligi tum mucize urunler burada 0212xx Gönderen: xx Tarih 31 Ocak 2012

118

119

120

121 Özet l Yediklerimize hiç tuz katmasak bile pratik olarak yaşam mümkündür. l Şu anda gıdaların bozulmaması için tuza gerek yok, buzdolabı ve derin dondurucular var. l Günlük tuz tüketiminin günde 5-6 grama indirilmesi ile her yıl dünyada kalp krizi ve inmeye bağlı 2.5 milyon ölüm önlenebilir.

122 Özet l Tuzu azaltırsak taş, bilezik, doğal bitki gibi tedavilere para harcamamıza gerek kalmaz l Çocuklarımızı az tuzlu, tuzsuz yemeye alıştıralım

123

124 Sağlıklı beslenme için l Sık yemek yemeliyiz l Tok tutan gıdaları tercih etmeliyiz l Tuz kontrolüne dikkat etmeliyiz Size sormadan çayınıza ya da kahvenize şeker ekleyebiliyorlar mı? Öyleyse neden size sormadan yemeklerinize tuz ekleyebiliyorlar? Buna izin vermeyelim, sağlığımızı koruyalım..

125

126 Az tuzlu/tuzsuz ve şekersiz ama TATLI günler, haftalar, aylar, yıllar


"Tuz, Önemi ve Zararları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 1 Şubat 2012 SAMSUN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları