Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Etkili anne-baba eğitim programları Yrd. Doç. Dr. Alev Girli.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Etkili anne-baba eğitim programları Yrd. Doç. Dr. Alev Girli."— Sunum transkripti:

1 etkili anne-baba eğitim programları Yrd. Doç. Dr. Alev Girli

2 Aile yapıları insanlık tarihi boyunca değişmiştir. Ancak ailenin bireyin gelişimindeki ilk çevre olduğuna yönelik bakış açısında kayda değer bir farklılık olmamıştır (Peseschkian 1999).Aile yapıları insanlık tarihi boyunca değişmiştir. Ancak ailenin bireyin gelişimindeki ilk çevre olduğuna yönelik bakış açısında kayda değer bir farklılık olmamıştır (Peseschkian 1999). Anne-babalar çocukların bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal yönden gelişimlerini etkileyen en önemli kişilerdir.Anne-babalar çocukların bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal yönden gelişimlerini etkileyen en önemli kişilerdir.

3 Çocukların her yönden sağlıklı olarak yetiştirilmesi anne-babaların çocuk gelişimi, eğitimi, bakımı vb. konularda bilgi beceri sahibi olmalarına bağlıdır.Çocukların her yönden sağlıklı olarak yetiştirilmesi anne-babaların çocuk gelişimi, eğitimi, bakımı vb. konularda bilgi beceri sahibi olmalarına bağlıdır. Bireyler doğuştan ana-babalık becerilerine sahip değildir, yakın çevreleri, anne-babalarından öğrendikleri yada yaşam deneyimlerini kullanarak çocuklarını yetiştirirler.Bireyler doğuştan ana-babalık becerilerine sahip değildir, yakın çevreleri, anne-babalarından öğrendikleri yada yaşam deneyimlerini kullanarak çocuklarını yetiştirirler.

4 Hızla gelişen bilim ve teknoloji, yaşamı hızla değiştirir ve bu geçmişte geçerli olan değerleri, yöntemleri de hızla değiştirir. Bu nedenleHızla gelişen bilim ve teknoloji, yaşamı hızla değiştirir ve bu geçmişte geçerli olan değerleri, yöntemleri de hızla değiştirir. Bu nedenle Günümüzde yakın çevreden öğrendiklerimiz veya yaşantılarımızdan elde edilen bilgiler yeterli olamayabilirGünümüzde yakın çevreden öğrendiklerimiz veya yaşantılarımızdan elde edilen bilgiler yeterli olamayabilir Aileler gittikçe daha çok oranda yardıma, bilgiye, tavsiyeye gereksinim duymaktadır (Jacobson &Engelbrech, 2000).Aileler gittikçe daha çok oranda yardıma, bilgiye, tavsiyeye gereksinim duymaktadır (Jacobson &Engelbrech, 2000).

5 Anne-babaların bilgi kaynakları Akraba ve aile üyeleriAkraba ve aile üyeleri Yakın arkadaşlarYakın arkadaşlar Çocuk bakım ve eğitimi kitap ve dergileriÇocuk bakım ve eğitimi kitap ve dergileri Televizyon ve radyo programlarıTelevizyon ve radyo programları Doktor, hemşire gibi sağlık personeliDoktor, hemşire gibi sağlık personeli ÖğretmenlerÖğretmenler Bu kaynaklar her zaman yeterli ve doğru olmayabilir. Bu nedenlerle modern toplumlarda anne-babalara gereksinim duydukları bilgi ve becerileri kazandırmak amacıyla eğitim programları uygulanır.

6 Araştırmalar göre Sağlık ve eğitim alanında çalışan anne-babaların ve diğer meslek gruplarındanSağlık ve eğitim alanında çalışan anne-babaların ve diğer meslek gruplarından Orta yaş üzeri anne babalar genç ve ilk kez çocuk sahibi olanlardan ((Dinçer, 1999)Orta yaş üzeri anne babalar genç ve ilk kez çocuk sahibi olanlardan ((Dinçer, 1999) Eğitim düzeyi yüksek olanlar düşük olanlardan daha fazla bilgi ve beceriye sahipler ( Huan, Q’Brien, Genevro ve Miller, 2004)Eğitim düzeyi yüksek olanlar düşük olanlardan daha fazla bilgi ve beceriye sahipler ( Huan, Q’Brien, Genevro ve Miller, 2004)

7 anne-baba eğitim programları amaç anne babaların özgüvenini geliştirmek veanne babaların özgüvenini geliştirmek ve küçük çocukların fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimini teşvik için kendi yeteneklerini geliştirecek şekilde onları gerekli bilgi ve becerilerle donatmak olarak tanımlanabilir (Myers, 1996). küçük çocukların fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimini teşvik için kendi yeteneklerini geliştirecek şekilde onları gerekli bilgi ve becerilerle donatmak olarak tanımlanabilir (Myers, 1996).

8 Amaç-devam Çocuğun yakın çevresindeki kişilerin eğitilmesi, çocuğun çevresini değiştirmeden mevcut çevreyi zenginleştirmektir; böylelikle aile ortamının çocuk için daha uygun eğitsel bir ortama dönüşmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır (Çağdaş ve Seçer, 2006).Çocuğun yakın çevresindeki kişilerin eğitilmesi, çocuğun çevresini değiştirmeden mevcut çevreyi zenginleştirmektir; böylelikle aile ortamının çocuk için daha uygun eğitsel bir ortama dönüşmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır (Çağdaş ve Seçer, 2006). gençlerin daha etkili davranan yetişkinler haline gelmelerini sağlamak amacı olan programlar. Bu nedenle bu tip çalışmalara olumlu gençlik gelişimi çalışmaları adını veren araştırmacılar da vardır (Catalano, Berglund, Ryan, ve ark., 2002 )gençlerin daha etkili davranan yetişkinler haline gelmelerini sağlamak amacı olan programlar. Bu nedenle bu tip çalışmalara olumlu gençlik gelişimi çalışmaları adını veren araştırmacılar da vardır (Catalano, Berglund, Ryan, ve ark., 2002 )

9 Amaç-devam çocuk-ebeveyn ilişkisinde, etkili iletişim becerilerini kazandırmakçocuk-ebeveyn ilişkisinde, etkili iletişim becerilerini kazandırmak Anne-babaların çocuklarının gelişimine etkin katılımını sağlamak Anne-babaların çocuklarının gelişimine etkin katılımını sağlamak Anne-babaları çocuklarına beceri öğretimi konusunda eğitmekAnne-babaları çocuklarına beceri öğretimi konusunda eğitmek bireyin psiko -sosyal gelişimini desteklemekbireyin psiko -sosyal gelişimini desteklemek sağlıklı aile işlevleri kazandırmaksağlıklı aile işlevleri kazandırmak

10 Önleme amaçlı programlar Yaşam becerileri adı da verilen beceriler iletişim becerileriiletişim becerileri problem çözme, problem çözme, karar verme ve çatışma çözme becerileri karar verme ve çatışma çözme becerileri kendilik değerini (self-esteem) artırma. kendilik değerini (self-esteem) artırma.

11 Başa çıkma becerileri stres ile baş etme,stres ile baş etme, kaygı ile baş etme, kaygı ile baş etme, korku ile baş etme, korku ile baş etme, hayal kırıklığı hayal kırıklığı öfke ile baş etmeöfke ile baş etme

12 İletişim Becerileri ve Sosyal Beceriler duygu yönetimi,duygu yönetimi, etkili dinleme, etkili dinleme, işbirliği yapmaişbirliği yapma bireysel farklılıkları fark etme ve kabul etmebireysel farklılıkları fark etme ve kabul etme Problem çözme/karar verme becerileri problem çözmeproblem çözme çatışma çözmeçatışma çözme karar verme karar verme

13 Kendilik değerini artırma kendini sevme,kendini sevme, ödüllendirme ödüllendirme takdir etmetakdir etme değerli olduklarınıdeğerli olduklarını güçlü yönlerini fark etmelerigüçlü yönlerini fark etmeleri

14 Sorun temelli programlar Madde bağımlılığı olan bireylerin,Madde bağımlılığı olan bireylerin, boşanmış anne-babalara,boşanmış anne-babalara, tek ebeveyn,tek ebeveyn, evlat edinmiş anne-babalar,evlat edinmiş anne-babalar, İstismar edilmiş,İstismar edilmiş, Travma geçirmiş anne-babalarTravma geçirmiş anne-babalar Engelli çocuğu olanlar vb.Engelli çocuğu olanlar vb.

15 Anne-baba eğitim programları yaklaşımlar İlişkisel yaklaşım, psikodinamik, hümanistik ve aile sistem teorisine temellendirilmiş programların amacı; çocukların problemli davranışlarının altında yatan duygu ve düşünceleri anlamak, onların düşünce tarzlarını öğrenmek ve anne-babaların çocuğa olan yanıtını değerlendirmektir.çocukların problemli davranışlarının altında yatan duygu ve düşünceleri anlamak, onların düşünce tarzlarını öğrenmek ve anne-babaların çocuğa olan yanıtını değerlendirmektir. Programların içeriğinde iletişim becerileri (aktif dinleme, ben dili, geribildirim, çatışma çözümü) ve anne-babalara çocukları ile nasıl iletişim kuracaklarına dair yaklaşımlara yer vermektedir.Programların içeriğinde iletişim becerileri (aktif dinleme, ben dili, geribildirim, çatışma çözümü) ve anne-babalara çocukları ile nasıl iletişim kuracaklarına dair yaklaşımlara yer vermektedir.

16 Anne-baba eğitim programları yaklaşımlar Davranışçı yaklaşıma dayalı anne-baba programları çocuğun davranışını şekillendirme ve bu davranışları kontrol etme becerilerini öğretmeye çalışır (Goodyear &Rubovits, 1982) Ya da bu programlar sosyal bilişsel teoriye göre temellendirilmişlerdir. Bu programlarda anne-babaların öz-yeterlilik algıları güçlendirilir ve öz-düzenleme becerileri geliştirilir. Buna bağlı olarak da çocuklarda değiştirilmek istenen davranışlar azaltılır, olması istenen davranışlar kazandırılır. Programın odağını anne-baba oluşturmaktadır.Ya da bu programlar sosyal bilişsel teoriye göre temellendirilmişlerdir. Bu programlarda anne-babaların öz-yeterlilik algıları güçlendirilir ve öz-düzenleme becerileri geliştirilir. Buna bağlı olarak da çocuklarda değiştirilmek istenen davranışlar azaltılır, olması istenen davranışlar kazandırılır. Programın odağını anne-baba oluşturmaktadır.

17 Hedef gruplar erken çocukluk dönemindeki çocukların,erken çocukluk dönemindeki çocukların, ergenlik dönemindeki gençlerinergenlik dönemindeki gençlerin yetersizlikten etkilenmiş çocuklarınyetersizlikten etkilenmiş çocukların belli bir soruna sahip çocukların (ör.madde bağımlısı, suç işleyen, ihmal ve istismar edilmiş çocuklar vb. )belli bir soruna sahip çocukların (ör.madde bağımlısı, suç işleyen, ihmal ve istismar edilmiş çocuklar vb. ) anne-babalarına veya onların bakımından sorumlu kişilere (bakıcı, anneanne, vb) uygulanabilir. yalnızca annelerden veya babalardan oluşturulmuş gruplar, karma gruplar olabilir.yalnızca annelerden veya babalardan oluşturulmuş gruplar, karma gruplar olabilir.

18 Aile eğitim programları içeriğini belirleme ailelerin ve çocukların özelliklerine ve gereksinimlerine uygun bir içerik taşımalı,ailelerin ve çocukların özelliklerine ve gereksinimlerine uygun bir içerik taşımalı, anne-babaların becerilerini, yeteneklerini, bilgilerini ve güvenlerini arttırmaya yönelik olmalı, anne-babaların becerilerini, yeteneklerini, bilgilerini ve güvenlerini arttırmaya yönelik olmalı, geleneksel ve kültürel öğelerle çatışmamalıdır.geleneksel ve kültürel öğelerle çatışmamalıdır.

19 Hedeflerin belirlenmesi katılımcıların grup sürecinden beklentileri ile danışmanın hedefleri arasında tutarlık olması eğitimin başarısı açısından önemlidir. Bu amaçla katılımcıları belirlerken,katılımcıların grup sürecinden beklentileri ile danışmanın hedefleri arasında tutarlık olması eğitimin başarısı açısından önemlidir. Bu amaçla katılımcıları belirlerken, 1-ilgi alanları listesi, konu başlıkları anne-babaya sorulabilir, eğitimcinin hazırladığı liste işaretlenebilir.1-ilgi alanları listesi, konu başlıkları anne-babaya sorulabilir, eğitimcinin hazırladığı liste işaretlenebilir.

20 Hedeflerin belirlenmesi 2-Aday katılımcılarla ön görüşme yapmak, hangi alanda sorun yaşıyor? genel sorular ile.2-Aday katılımcılarla ön görüşme yapmak, hangi alanda sorun yaşıyor? genel sorular ile. 3-Hedef grubu yönelik anket/uygun ölçeklerle gereksinimleri danışmanın amaçları ile uyumlu olan katılımcıları belirleme,3-Hedef grubu yönelik anket/uygun ölçeklerle gereksinimleri danışmanın amaçları ile uyumlu olan katılımcıları belirleme, 4-anne-baba-çocuk etkileşimi gözlemleme4-anne-baba-çocuk etkileşimi gözlemleme 5-bireysel görüşme (Compell ve Pall, 2004)5-bireysel görüşme (Compell ve Pall, 2004)

21 Hedefler Anne-baba eğitim programları 3 alanda değişim gerçekleştirebilirAnne-baba eğitim programları 3 alanda değişim gerçekleştirebilir 1-bilgi: belirli bir alanda bilgi ve anlayış geliştirmeye yarar. Çocukların davranışlarını anlama,uygun tepkiler verme, gerçekçi beklentiler geliştirme vb.1-bilgi: belirli bir alanda bilgi ve anlayış geliştirmeye yarar. Çocukların davranışlarını anlama,uygun tepkiler verme, gerçekçi beklentiler geliştirme vb. 2- beceri: iletişim, çatışma ve problem çözme gibi etkili anne-babalık becerilerini geliştirme.2- beceri: iletişim, çatışma ve problem çözme gibi etkili anne-babalık becerilerini geliştirme.

22 3-tutum: Güçlü duygusal öğeleri de içeren tutumlar, anne-babaların anne babalıkla ilgili inanç, düşünce, görüşlerini ifade eder.3-tutum: Güçlü duygusal öğeleri de içeren tutumlar, anne-babaların anne babalıkla ilgili inanç, düşünce, görüşlerini ifade eder. Anne-babaların gerçekçi olmayan beklentileri, aile içi ilişkileri ve uyumu bozan, çatışmaları arttıran düşünceleri, inançları farketmelerini sağlamak, değiştirmelerine yardım etmek.Anne-babaların gerçekçi olmayan beklentileri, aile içi ilişkileri ve uyumu bozan, çatışmaları arttıran düşünceleri, inançları farketmelerini sağlamak, değiştirmelerine yardım etmek. Anne baba eğitim programlarında bu 3 alan da yer almalıdır.Anne baba eğitim programlarında bu 3 alan da yer almalıdır.

23 Başarılı anne-baba eğitim programlarının ilkeleri Programın planlanması ve içeriğinin oluşmasına aileler dahil edilmeliProgramın planlanması ve içeriğinin oluşmasına aileler dahil edilmeli Bu amaçla görüşme, anketler vb. yöntemlerle ailelerin gereksinimleri belirlenmeli Program uzun süreli yapılmalıProgram uzun süreli yapılmalı Ailenin ekolojik yapısı dikkate alınmalıAilenin ekolojik yapısı dikkate alınmalı Eğitimcinin kişiler arası becerileri iyi olmalı ve anne-babaların gereksinimlerine duyarlı olmalıdır (Riley, 1997).Eğitimcinin kişiler arası becerileri iyi olmalı ve anne-babaların gereksinimlerine duyarlı olmalıdır (Riley, 1997).

24 Gruplarla anne-baba eğitimi Grup dinamiğinden yararlanılarak, üyeler arasında tartışma, ve etkileşim teşvik edilir, rol oynama, model olma gibi tekniklerle hedeflenen bilgi ve beceriler kazandırılabilir.Grup dinamiğinden yararlanılarak, üyeler arasında tartışma, ve etkileşim teşvik edilir, rol oynama, model olma gibi tekniklerle hedeflenen bilgi ve beceriler kazandırılabilir. Belli bir süre katılımcılar sabit (kapalı grup) veyaBelli bir süre katılımcılar sabit (kapalı grup) veya Açık gruplar anne-baba ihtiyaç duyduğu konularda eğitime katılır, katılımcılar sabit olmazAçık gruplar anne-baba ihtiyaç duyduğu konularda eğitime katılır, katılımcılar sabit olmaz

25 Eğitimde kullanılan yöntem ve materyaller bilgi aktarımı, tartışıma, sorulara cevap verme bu yöntem tek başına yeterli olmadığı için,bilgi aktarımı, tartışıma, sorulara cevap verme bu yöntem tek başına yeterli olmadığı için, konu ile ilgili model olma, rol yapma, prova etme,konu ile ilgili model olma, rol yapma, prova etme, anne babaların uygulama yapmalarını sağlama ve bu çalışma ile ilgili geribildirim verme tekniklerianne babaların uygulama yapmalarını sağlama ve bu çalışma ile ilgili geribildirim verme teknikleri Yazılı materyaller: programın parçası olarak geliştirilen el kitapları, broşür, dergi vb. en yaygın kullanılan yazılı materyallerdirYazılı materyaller: programın parçası olarak geliştirilen el kitapları, broşür, dergi vb. en yaygın kullanılan yazılı materyallerdir Ev ödevleriEv ödevleri GÖRSEL, İŞİTSEL YAŞANTISAL TEKNİKLERİN BİR ARADA KULLANILMASI ÖĞRENMENİN DAHA KOLAY VE KALICI OLMASINI SAĞLAMAKTADIRGÖRSEL, İŞİTSEL YAŞANTISAL TEKNİKLERİN BİR ARADA KULLANILMASI ÖĞRENMENİN DAHA KOLAY VE KALICI OLMASINI SAĞLAMAKTADIR

26 Eğitim yöntemi seçilirken Liderin uzmanlık alanına uygun,Liderin uzmanlık alanına uygun, Anne-babanın eğitim düzeyine uygun,Anne-babanın eğitim düzeyine uygun, Eğitim düzeyi düşük ailelere bilgiler basit ve kendi yaşantılarından örneklerle yapılmalı, ev ödevleri de buna uygun seçilmeli Didaktik yöntemlerden çok yaşantısal (model olma, rol oynama) tercih edilmeli

27 Grup lideri Bir kişi ve yardımcı olabilir, programın içeriğine, yönteme göre karar verilir.Bir kişi ve yardımcı olabilir, programın içeriğine, yönteme göre karar verilir.Lider Bilgiyi sunma, beceriyi geliştirici fırsatlar sunma, bilgiyi kullanmada yönlendirici olma,Bilgiyi sunma, beceriyi geliştirici fırsatlar sunma, bilgiyi kullanmada yönlendirici olma, Grup üyeleri arasında iletişim ve etkileşimi sağlamaGrup üyeleri arasında iletişim ve etkileşimi sağlama Demokratik bir liderlikle, empati, güven, ilgiye dayalı bir ortam oluşturabilmeDemokratik bir liderlikle, empati, güven, ilgiye dayalı bir ortam oluşturabilme Anne-babalara model olma, zaman zaman, deneyim, duygu, düşüncelerini paylaşma, uygun davranışı öğretmede model olma vb.Anne-babalara model olma, zaman zaman, deneyim, duygu, düşüncelerini paylaşma, uygun davranışı öğretmede model olma vb.

28 Grup lideri Grup üyelerini konudan ayrılmadan tutabilme, Grubu belli bir amaca yönlendirme, Grup sürecini izleme, değerlendirme, sözel olmayan davranışları gözlemleme, uygun tepkiler verme, Anne babaların anlayış ve tepkilerini değerlendirmek, çıkan problemleri çözmek ANNE-BABALARI DUYGU, DÜŞÜNCELERİ VE DAVRANIŞLARINDAN DOLAYI, LİDER YARGILAYICI, ELEŞTİREL BİR TUTUM ALMAMALI

29 Grup üyeleri/Katılımcı özellikleri Eğitim programı için belirlenmiş ön koşullara gereksinim olup olmadığını belirleme (ör:okuma yazma bilmek, psikiyatrik bir hastalığı olmamak, vb.)Eğitim programı için belirlenmiş ön koşullara gereksinim olup olmadığını belirleme (ör:okuma yazma bilmek, psikiyatrik bir hastalığı olmamak, vb.) Grup kurallarına uymayı kabul edenleri (devam, ev ödevlerini yapma vb.) gruba dahil etme.Grup kurallarına uymayı kabul edenleri (devam, ev ödevlerini yapma vb.) gruba dahil etme. Homojen gruplar: benzer sorunları yaşayan anne- babalar birbirini daha kolay anlayabilir, yaşantılarını daha kolay paylaşabilirHomojen gruplar: benzer sorunları yaşayan anne- babalar birbirini daha kolay anlayabilir, yaşantılarını daha kolay paylaşabilir Heterojen gruplar: tecrübeleri paylaşma, birbirlerine rol modeli olma bazı durumlarda daha etkili olabilirHeterojen gruplar: tecrübeleri paylaşma, birbirlerine rol modeli olma bazı durumlarda daha etkili olabilir Birçok programda Anne-babanın birlikte katılması tercih edilirBirçok programda Anne-babanın birlikte katılması tercih edilir

30 Oturum süresi,sayısı, zamanlama Anne babaların kolay katılabilecekleri zamanlar seçilmeliAnne babaların kolay katılabilecekleri zamanlar seçilmeli Çalışan A-B için akşamüzeri veya hafta sonu, Küçük çocuklarına bakım sorunu olanlar anneler için bakıcını vb olduğu saatler Oturum sayısı ve süresi programın içeriği hedeflerine uygun, ancak A-B ların devamını sağlamak için çok uzun süreli olmamalı Ör. 2 şer saatlik 6-8 oturumluk programlar olabilir. Grup üyesi sayısı fazla ise, herkesin kendini ifade edebileceği bir süre olmalıdır

31 uygulama Lider gruba kendini tanıtır, eğitimi ve daha önceki deneyimleri hakkında kısaca bilgi verir.Lider gruba kendini tanıtır, eğitimi ve daha önceki deneyimleri hakkında kısaca bilgi verir. Grup üyelerinin tanışmasını sağlar, yaka kartı da isimle hitap için önemlidir.Grup üyelerinin tanışmasını sağlar, yaka kartı da isimle hitap için önemlidir. Anne-babanı kaygıları, soruları varsa paylaşmaları ilk oturumda sağlanmalı ve soruları yanıtlanmalıAnne-babanı kaygıları, soruları varsa paylaşmaları ilk oturumda sağlanmalı ve soruları yanıtlanmalı Lider programın içeriği, süreç, üyelerden beklenenler, kurallar vb. hakkında bilgi vermeli, mümkünse yazılı olarak sunulmalı. Anne-babaların gerçekçi olmayan beklentileri varsa bunlar düzeltilmelidir.Lider programın içeriği, süreç, üyelerden beklenenler, kurallar vb. hakkında bilgi vermeli, mümkünse yazılı olarak sunulmalı. Anne-babaların gerçekçi olmayan beklentileri varsa bunlar düzeltilmelidir.

32 Uygulama (devam) Görüntü veya ses kaydı yapılacaksa anne-babalardan izin alınmalıdır.Görüntü veya ses kaydı yapılacaksa anne-babalardan izin alınmalıdır. Her oturum sonunda katılımcılarla kısa bir değerlendirme yapılmalıdır, yazılı değerlendirme de yapılabilirHer oturum sonunda katılımcılarla kısa bir değerlendirme yapılmalıdır, yazılı değerlendirme de yapılabilir Bir sonraki oturumda bir önceki oturumla bağ kurmalıdır.Bir sonraki oturumda bir önceki oturumla bağ kurmalıdır. Ev ödevleri değerlendirilip geribildirim verilmelidirEv ödevleri değerlendirilip geribildirim verilmelidir Bazı oturumların sonunda bir sonraki oturuma ilişkin bilgi verilebilip, bazı hazırlıkla gelmeleri amaca uygunsa kullanılabilirBazı oturumların sonunda bir sonraki oturuma ilişkin bilgi verilebilip, bazı hazırlıkla gelmeleri amaca uygunsa kullanılabilir Grup tartışmasının birkaç kişinin tekelinde olmamasına çalışmalı, tüm üyelerin katılımını sağlamalı, tartışılan konular arasında bağ kurmalıGrup tartışmasının birkaç kişinin tekelinde olmamasına çalışmalı, tüm üyelerin katılımını sağlamalı, tartışılan konular arasında bağ kurmalı

33 Programın sonuçlarını değerlendirme Programın amacını ulaşıp ulaşamadığını, öğretim yönteminin etkililiğini değerlendirmeProgramın amacını ulaşıp ulaşamadığını, öğretim yönteminin etkililiğini değerlendirme Her oturum sonunda yapılan değerlendirme tek başına yeterli değildir.Her oturum sonunda yapılan değerlendirme tek başına yeterli değildir. Hedeflenen bilgi, beceri davranış değişikliği standart ölçme araçlarıyla ölçülebilir (Kaplan, 1980)Hedeflenen bilgi, beceri davranış değişikliği standart ölçme araçlarıyla ölçülebilir (Kaplan, 1980) Son oturumda genel değerlendirme yapılabilir, her üye başlangıçtaki hedeflerinin, beklentilerinin ne kadar gerçekleştiğini düşünüyor, ifade edebilirSon oturumda genel değerlendirme yapılabilir, her üye başlangıçtaki hedeflerinin, beklentilerinin ne kadar gerçekleştiğini düşünüyor, ifade edebilir Kazanımların korunup korunmadığı izleme çalışmaları ile değerlendirilmeliKazanımların korunup korunmadığı izleme çalışmaları ile değerlendirilmeli Programda değerlendirme sonuçlarına göre değişikler yapılamalıdırProgramda değerlendirme sonuçlarına göre değişikler yapılamalıdır

34 Aile-eğitim programları uygulama yeri evde,evde, eğitim merkezlerinde,eğitim merkezlerinde, eğitim kurumuyla bağlantılı,eğitim kurumuyla bağlantılı, Üniversite, toplum merkezi vb. kurumlarda,Üniversite, toplum merkezi vb. kurumlarda, Konferans, seminer,(tek konu veya seri konferanslar)Konferans, seminer,(tek konu veya seri konferanslar) uzaktan eğitim yoluyla (e eğitim, tv, radyo, mektup)uzaktan eğitim yoluyla (e eğitim, tv, radyo, mektup)uygulanabilir

35 çocuğun gelişimine odaklanan eğitim uygulamaları; 1-Evde anne-baba eğitimi Çocuğun eğitimi ve gelişiminde evi ve aileyi temel alır, doğrudan çocuğa sunulan bir eğitim değildirÇocuğun eğitimi ve gelişiminde evi ve aileyi temel alır, doğrudan çocuğa sunulan bir eğitim değildir Anne-baba-çocuk etkileşimine yoğunlaşırAnne-baba-çocuk etkileşimine yoğunlaşır Eğitimci haftada 1-2 kez eve gelir, programda yer alan becerileri “model olma” yoluyla öğretir. Ortamı düzenleme, materyal sağlama (kitap, oyuncak, vb) yardımcı olur.Eğitimci haftada 1-2 kez eve gelir, programda yer alan becerileri “model olma” yoluyla öğretir. Ortamı düzenleme, materyal sağlama (kitap, oyuncak, vb) yardımcı olur. Her ziyarette bir öncekiler kontrol edilir.Her ziyarette bir öncekiler kontrol edilir.

36 Evde eğitim (devam) Ekonomiktir,Ekonomiktir, Çocuğun doğal ortamındadırÇocuğun doğal ortamındadır Aile çocuğun eğitimine etkin katılımı sağlar,Aile çocuğun eğitimine etkin katılımı sağlar, Çocuğun gelişimine katkıÇocuğun gelişimine katkı sağlamak, anne/babanın kendi kişisel gelişimine de katkı sağlar, özgüveni artar sağlamak, anne/babanın kendi kişisel gelişimine de katkı sağlar, özgüveni artar Kısa sürede ailede pek çok kişiye ulaşılmasını sağlarKısa sürede ailede pek çok kişiye ulaşılmasını sağlar

37 2-Eğitim merkezinde anne-baba eğitimi İki tür uygulama vardır Anne-baba gruplarına eğitim; aileler eğiticinin verdiği bilgiler ve diğer ailelerle etkileşim içinde yeni bilgi ve beceriler kazanırlarAnne-baba gruplarına eğitim; aileler eğiticinin verdiği bilgiler ve diğer ailelerle etkileşim içinde yeni bilgi ve beceriler kazanırlarveya Anne-baba eğitim merkezinde belirlenen günlerde çocuklarının eğitimine katılarak evde uygulayacaklarını öğrenirlerAnne-baba eğitim merkezinde belirlenen günlerde çocuklarının eğitimine katılarak evde uygulayacaklarını öğrenirler

38 3-Eğitim kurumuyla bağlantılı anne- baba eğitim programları Bir kuruma devam eden çocukların anne- babalarına hem kurumda hem evlerinde eğitim verilmesidir.Bir kuruma devam eden çocukların anne- babalarına hem kurumda hem evlerinde eğitim verilmesidir. Çocuk kurumda eğitilir, haftada bir kez kurumda anne-babaların katıldığı toplantılarda bilgi verilir, eğitici filmler gösterili vb.Çocuk kurumda eğitilir, haftada bir kez kurumda anne-babaların katıldığı toplantılarda bilgi verilir, eğitici filmler gösterili vb. Eğitici haftada bir gün ev ziyareti yapar,ev ortamını düzenler ve anne/babayı eğitirEğitici haftada bir gün ev ziyareti yapar,ev ortamını düzenler ve anne/babayı eğitir

39 Çocuklarda sağlanan gelişmeler açısından erken eğitim programlarının başarısına etki eden değişkenler Aile ile ilişkili değişkenler; sosyo-ekonomik düzey, aile dışı destek kaynakları, anne babanın motivasyonu, evlilik uyumlarıAile ile ilişkili değişkenler; sosyo-ekonomik düzey, aile dışı destek kaynakları, anne babanın motivasyonu, evlilik uyumları programla ilgili değişkenler, programın özellikleri, programın yoğunluğuprogramla ilgili değişkenler, programın özellikleri, programın yoğunluğu çocuğun engelinin türü ve derecesi, programa katıldığı yaş, cinsiyeti gibi çocukla ilgili değişkenlerinçocuğun engelinin türü ve derecesi, programa katıldığı yaş, cinsiyeti gibi çocukla ilgili değişkenlerin etkisiyle ilgili tartışmalı bazı noktalar vardır.

40 Bu tartışmalara rağmen, genel olarak, risk grubunda yer alan ya da engelli olan bebeklere ve küçük çocuklara, yaşamlarının ilk yıllarında uygulanan nitelikli erken eğitim programlarının, hem çocuğun gelişiminde hem de ailenin gereksinimlerinde farklılığa yol açtığı ve elde edilen yararların uzun süre sonunda gözlendiği kabul edilmektedir.

41 Türkiye‘ de okulöncesi çocukluk dönemine yönelik anne-baba eğitim programları Ana-Baba OkuluAna-Baba Okulu Anne Çocuk Eğitim Programı /Erken Destek ProjesiAnne Çocuk Eğitim Programı /Erken Destek Projesi Anne-Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV) Projesi ProgramlarıAnne-Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV) Projesi Programları Anne-Çocuk Eğitim Programı (AÇEP), Baba Destek Programı (BADEP), İşlevsel Yetişkin Okur-Yazarlığı Programı (İYOP)Anne-Çocuk Eğitim Programı (AÇEP), Baba Destek Programı (BADEP), İşlevsel Yetişkin Okur-Yazarlığı Programı (İYOP) Anne Eğitim Programı : Anne Eğitim Programı (AEP) ve Gelişimsel Eğitim Programı (GEP)Anne Eğitim Programı : Anne Eğitim Programı (AEP) ve Gelişimsel Eğitim Programı (GEP)

42 0-6 yaş grubu engelli veya risk grubundaki çocuklara yönelik erken eğitim öğretimi programlarına örnek “Portage” projesi (White ve Comeron),“Portage” projesi (White ve Comeron), “Parent Action in Childhood Education Projesi (PACE)”,“Parent Action in Childhood Education Projesi (PACE)”, “Precise Early Education for Children with Handicaps projesi (PEECH)” (Shea ve Bauer,1985; Schulz,1987),“Precise Early Education for Children with Handicaps projesi (PEECH)” (Shea ve Bauer,1985; Schulz,1987), “Küçük Adımlar Dizisi (Pieterse ve Treloar,1989)”,“Küçük Adımlar Dizisi (Pieterse ve Treloar,1989)”, TEACCH (Treament and Education of Autistic and Related Communication Handicapped) programı “otistik ve diğer iletişim bozukluğu olan çocuklar için eğitim ve sağaltım programı”TEACCH (Treament and Education of Autistic and Related Communication Handicapped) programı “otistik ve diğer iletişim bozukluğu olan çocuklar için eğitim ve sağaltım programı” LEAP (Learning Experiences: An Alternative Program for Preschoolers) “Okul öncesi çocuklar ve ebeveynleri için alternatif program/ Öğrenme Deneyimleri”LEAP (Learning Experiences: An Alternative Program for Preschoolers) “Okul öncesi çocuklar ve ebeveynleri için alternatif program/ Öğrenme Deneyimleri”

43 Yaygın anne-baba eğitimi uygulamaları; uzaktan eğitim Mektupla eğitim, basılı materyal posta yoluyla iletilir ör.“AÇEV aile mektupları” uygulamasıMektupla eğitim, basılı materyal posta yoluyla iletilir ör.“AÇEV aile mektupları” uygulaması Radyo, tv ile eğitim, eğitim düzeyi düşük aileler için etkili, geniş kitlelere ulaşmayı sağlarRadyo, tv ile eğitim, eğitim düzeyi düşük aileler için etkili, geniş kitlelere ulaşmayı sağlar Web, e-eğitim bilişim sistemleri, görsel öğeler içerir, geniş kitlelere ulaşır ör. Doğan Cüceloğlu, Üstün Dökmen tv programlarıWeb, e-eğitim bilişim sistemleri, görsel öğeler içerir, geniş kitlelere ulaşır ör. Doğan Cüceloğlu, Üstün Dökmen tv programları

44 Anne-babaları eğitici olarak yetiştirmeyi amaçlayan aile eğitim programları Anne-babaların çocuklarının ilk ve daimi öğretmenleridirAnne-babaların çocuklarının ilk ve daimi öğretmenleridir çocuklarını en iyi tanıyan kişilerdir,çocuklarını en iyi tanıyan kişilerdir, Beceriler, doğal pekiştireçler olan anne-babalar tarafından öğretildiğinde genellenmesi ve kalıcılığının sağlanması kolaylaşırBeceriler, doğal pekiştireçler olan anne-babalar tarafından öğretildiğinde genellenmesi ve kalıcılığının sağlanması kolaylaşır anlayışına dayanır Amaç anne babalara edimsel öğrenme ve davranış değiştirme tekniklerini öğretmeyi hedefler,anne babalara edimsel öğrenme ve davranış değiştirme tekniklerini öğretmeyi hedefler, genel olarak erken müdahale, davranış yönetimi, iletişim becerileri ve bağımsız yaşam becerilerinin öğretimi alanlarında yaygın kullanılır.genel olarak erken müdahale, davranış yönetimi, iletişim becerileri ve bağımsız yaşam becerilerinin öğretimi alanlarında yaygın kullanılır.

45 Psiko-eğitsel yaklaşım kullanılarak yapılan Anne-baba eğitim programları Hem bilgilendirici/eğitimsel, hem de terapötik (duygusal/sosyal destek) boyutu içeren bilgi verici danışmanlık (informational counseling) çalışmaları bu doğası nedeniyle, psikolojik danışmanlık ve anne-baba eğitiminin bir bileşkesi olarak düşünülebilirHem bilgilendirici/eğitimsel, hem de terapötik (duygusal/sosyal destek) boyutu içeren bilgi verici danışmanlık (informational counseling) çalışmaları bu doğası nedeniyle, psikolojik danışmanlık ve anne-baba eğitiminin bir bileşkesi olarak düşünülebilir

46 Yarı yapılandırılmış olan bu tür grup çalışmaları, anne babaların benzer duygu ve düşüncelere sahip diğer anne babalarla etkileşimde bulunarak, duygusal/sosyal destek elde etmelerine ve bu güçlüklerle başetmede yeni yolları öğrenmelerine katkıda bulunabilmeyi hedeflerYarı yapılandırılmış olan bu tür grup çalışmaları, anne babaların benzer duygu ve düşüncelere sahip diğer anne babalarla etkileşimde bulunarak, duygusal/sosyal destek elde etmelerine ve bu güçlüklerle başetmede yeni yolları öğrenmelerine katkıda bulunabilmeyi hedefler bireysel ya da grup çalışması şeklinde uygulanabilir.bireysel ya da grup çalışması şeklinde uygulanabilir.

47 Oturumlar-örnek AmaçAmaç İçerikİçerik Bilgilendirme, çalışmanın içerdiği aktiviteler, egzersiz, konuya ilişkin pratik yaptırma, grup tartışması Materyaller, yazılı metin, uygulama formları, videoMateryaller, yazılı metin, uygulama formları, video UygulamaUygulama Değerlendirme/düşünceler (oturumla ilgili)Değerlendirme/düşünceler (oturumla ilgili)

48 Bilgilendirici Psikolojik Danışmanlık Programının Uygulama Oturumları I. HAFTAI. HAFTA 1- Oturum: Bilgilendirme1- Oturum: Bilgilendirme Amaç:Amaç: Grup çalışmasını yürütecek liderin ve yardımcısının kendilerini tanıtmalarıGrup çalışmasını yürütecek liderin ve yardımcısının kendilerini tanıtmaları Grup çalışmasına katılan anne babaların kendilerini tanıtmaları, bu çalışmadanGrup çalışmasına katılan anne babaların kendilerini tanıtmaları, bu çalışmadan beklentilerini ve kendi amaçlarını gözden geçirmeleribeklentilerini ve kendi amaçlarını gözden geçirmeleri Grup çalışmasının amacı, içeriği, işleyişi, neleri içerdiği konusunda grup üyelerinin bilgilendirilmeleriGrup çalışmasının amacı, içeriği, işleyişi, neleri içerdiği konusunda grup üyelerinin bilgilendirilmeleri İçerik:İçerik: -Grup üyelerinin birbirlerini tanımaları, birbirlerine alışabilmeleri ve kendilerini daha rahat hissedebilmelerini sağlayarak bir grup ortamının oluşmasına ilk adım olarak anne babaların isim, yaş, meslek, evlilikleri ve çocukları ile ilgili bilgiler boyutunda kendilerini tanıtmaları.-Grup üyelerinin birbirlerini tanımaları, birbirlerine alışabilmeleri ve kendilerini daha rahat hissedebilmelerini sağlayarak bir grup ortamının oluşmasına ilk adım olarak anne babaların isim, yaş, meslek, evlilikleri ve çocukları ile ilgili bilgiler boyutunda kendilerini tanıtmaları. Çalışmanın tanıtımı :Çalışmanın tanıtımı :

49 1. Oturum devam Çalışmanın, ailelerin hangi gereksinimlerinden yola çıkılarak hazırlandığı aktarılmış ve anne babaların bilgilenme, problemlerini, duygu ve düşüncelerini paylaşma, sorularına yanıt bulmaları için yardımcı olma amacını taşıdığı belirtilmiştir.Çalışmanın, ailelerin hangi gereksinimlerinden yola çıkılarak hazırlandığı aktarılmış ve anne babaların bilgilenme, problemlerini, duygu ve düşüncelerini paylaşma, sorularına yanıt bulmaları için yardımcı olma amacını taşıdığı belirtilmiştir. Çalışmanın içerdiği aktiviteler :Çalışmanın içerdiği aktiviteler : Bilgilendirme, konunun teorik düzeyde bilgilenme ve gereksinimlerini belirlemeye yönelik anketlere verdikleri cevapların açıklanması.Bilgilendirme, konunun teorik düzeyde bilgilenme ve gereksinimlerini belirlemeye yönelik anketlere verdikleri cevapların açıklanması. Egzersiz, konuya ilişkin pratik yaptırma.Egzersiz, konuya ilişkin pratik yaptırma. Grup tartışması, ile teorik bilgiler ve yapılan uygulamalar hakkında anne babaların duygu, düşünce ve önerilerinin paylaşılacağı açıklandı.Grup tartışması, ile teorik bilgiler ve yapılan uygulamalar hakkında anne babaların duygu, düşünce ve önerilerinin paylaşılacağı açıklandı. Çalışmada kullanılan materyaller:Çalışmada kullanılan materyaller: Video kasetlerVideo kasetler Yazılı materyallerYazılı materyaller Uygulama formlarıUygulama formları

50 1. Oturum devam Uygulama:Uygulama: Grup lideri ve yardımcısı, isim, unvan, eğitim, uzmanlık alanları ve otistik çocuklarla yaptıkları çalışmalar hakkında bilgi vererek kendilerini tanıttılar. Her üyenin kendisini tanıtmasını ve bu çalışmadan beklentisini ifade etmeleri ister. Grup lideri ve yardımcısı, isim, unvan, eğitim, uzmanlık alanları ve otistik çocuklarla yaptıkları çalışmalar hakkında bilgi vererek kendilerini tanıttılar. Her üyenin kendisini tanıtmasını ve bu çalışmadan beklentisini ifade etmeleri ister. Her üye tek tek söz alarak kendini tanıtmış ve bu grup çalışmasından beklentisini ifade ederek, süreçle ilgili sorusu varsa yöneltmiştir. Bazı anne babalar çocuğunun gezerek yemek yeme davranışına nasıl son vereceği, evde nasıl eğiteceği gibi, programın amacı dışındaki beklentilerini de dile getirmişlerdir. Her üye tek tek söz alarak kendini tanıtmış ve bu grup çalışmasından beklentisini ifade ederek, süreçle ilgili sorusu varsa yöneltmiştir. Bazı anne babalar çocuğunun gezerek yemek yeme davranışına nasıl son vereceği, evde nasıl eğiteceği gibi, programın amacı dışındaki beklentilerini de dile getirmişlerdir. Teorik bilgilerin verilmesinden sonra anne babaların uygulama formlarıyla yapacakları çalışmalar tanıtılmış, çalışma ile ilgili sorularının olup olmadığı tekrar sorulmuştur. Sorulan sorulara cevap verilmiş, bu programa katılım kararlarında değişiklik olup olmadığı tekrar sorulmuş ve oturuma 15 dk. ara verilmiştir.Teorik bilgilerin verilmesinden sonra anne babaların uygulama formlarıyla yapacakları çalışmalar tanıtılmış, çalışma ile ilgili sorularının olup olmadığı tekrar sorulmuştur. Sorulan sorulara cevap verilmiş, bu programa katılım kararlarında değişiklik olup olmadığı tekrar sorulmuş ve oturuma 15 dk. ara verilmiştir.

51 Uygulama formları- örnek OTURUM: DUYGULARI TANIMA UYGULAMASIOTURUM: DUYGULARI TANIMA UYGULAMASI (DUYGULAR SÜRECİNDE NEREDEYİZ?)(DUYGULAR SÜRECİNDE NEREDEYİZ?) İNKARİNKAR KIZGINLIK / SUÇLAMAKIZGINLIK / SUÇLAMA HAYAL KIRIKLIĞI / YASHAYAL KIRIKLIĞI / YAS SUÇLULUKSUÇLULUK AŞIRI KORUMAAŞIRI KORUMA YAPICI DAVRANIŞYAPICI DAVRANIŞ

52 Sağlıklı / fonksiyonel Aileler-örnek DengeliDengeli UyumluUyumlu

53 Programın etkililiğini/sonuçlarını değerlendirme Deneysel desen; standart ölçeklerle ön test son test kontrol gruplu değerlendirmeDeneysel desen; standart ölçeklerle ön test son test kontrol gruplu değerlendirme Ailelerde, çocuklarda veya her ikisinde beklenen davranış değişikliklerini gerçekleştirme düzeyi belirlenir. Sosyal geçerlik, katılımcıların eğitim sürecini değerlendirmeleri, memnuniyet belirleme anketleri, eğitim sürecini değerlendiren fokus grup çalışması vb. yöntemlerle yapılabilir.Sosyal geçerlik, katılımcıların eğitim sürecini değerlendirmeleri, memnuniyet belirleme anketleri, eğitim sürecini değerlendiren fokus grup çalışması vb. yöntemlerle yapılabilir.

54 Eğitim Programı Değerlendirme Formu (örnek) UYGULAMALI ÇALIŞMAYA KATILMIŞ OLMAKTAN MEMNUN MUSUNUZ?UYGULAMALI ÇALIŞMAYA KATILMIŞ OLMAKTAN MEMNUN MUSUNUZ? HAYIR EVET, ÇOK AZEVET, OLDUKÇAEVET, ÇOK UYGULAMALI ÇALIŞMAYI YARARLI BULDUNUZ MU?UYGULAMALI ÇALIŞMAYI YARARLI BULDUNUZ MU? HAYIR EVET, ÇOK AZEVET, OLDUKÇAEVET, ÇOK UYGULAMALI ÇALIŞMANIN EN YARARLI BULDUĞUNUZ KISMI NEDİR?UYGULAMALI ÇALIŞMANIN EN YARARLI BULDUĞUNUZ KISMI NEDİR? UYGULAMALI ÇALIŞMANIN EN AZ YARARLI BULDUĞUNUZ KISMI NEDİR?UYGULAMALI ÇALIŞMANIN EN AZ YARARLI BULDUĞUNUZ KISMI NEDİR? UYGULAMALI ÇALIŞMA, BELİRTİLEN KONULARI VE AMAÇLARI İÇERDİ Mİ?UYGULAMALI ÇALIŞMA, BELİRTİLEN KONULARI VE AMAÇLARI İÇERDİ Mİ? HAYIR EVET, ÇOK AZEVET, OLDUKÇAEVET, ÇOK UYGULAMALI ÇALIŞMA YÜRÜTÜCÜLERİNİ YETERLİ BULDUNUZ MU?UYGULAMALI ÇALIŞMA YÜRÜTÜCÜLERİNİ YETERLİ BULDUNUZ MU? (KONULARINA HAKİM- ANLAŞILIR- SİZE DUYARLI)(KONULARINA HAKİM- ANLAŞILIR- SİZE DUYARLI) HAYIR EVET, ÇOK AZEVET, OLDUKÇAEVET, ÇOK UYGULAMALI ÇALIŞMA KOŞULLARINDAN MEMNUN KALDINIZ MI?UYGULAMALI ÇALIŞMA KOŞULLARINDAN MEMNUN KALDINIZ MI? EVETHAYIREVETHAYIR ÖNERİLERİNİZ:ÖNERİLERİNİZ:


"Etkili anne-baba eğitim programları Yrd. Doç. Dr. Alev Girli." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları