Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kanser Hastalarında Beslenme Problemlerinin Psikososyal Etkileri Dr. Nuriye Yıldırım Özdemir Kanserde Beslenme ve Palyatif Bakım Sempozyumu Haziran 2014,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kanser Hastalarında Beslenme Problemlerinin Psikososyal Etkileri Dr. Nuriye Yıldırım Özdemir Kanserde Beslenme ve Palyatif Bakım Sempozyumu Haziran 2014,"— Sunum transkripti:

1 Kanser Hastalarında Beslenme Problemlerinin Psikososyal Etkileri Dr. Nuriye Yıldırım Özdemir Kanserde Beslenme ve Palyatif Bakım Sempozyumu Haziran 2014, Ankara

2 Kanser; Hasta için dinamik bir süreçtir Medikal Sosyal Psikolojik Manevi Kanserli hastalarda psikososyal, medikal ve manevi yönünün destekleneceği multidisipliner yaklaşım şarttır

3 Kanser Bakımın Fazları Prevention Diyet/egzersiz Güneş Alkol Sigara Kemopreven. Erken Tanı Kanser tarama Pap test Mammografi PSA/DRE Gaytada gizli kan kolonoskopi Kanaserle ilişkili olabilecek sempt. farkında olmak Tanı Onkoloji/ cerrahi konsülatsyon Tümör evreleme Clinical trials Kararlar konusunda bilgilendirme Tedavi Kemoterapi Cerrahi Radyoterapi Semptomatik tedavi Psikososyal destek İdame tedavi Takip Uzun süreli hastalık takibi Geç etkilerin takibi Rehabilitaston Baş etme Sağlıklı yaşam Önleme Palyatif bakım Hayatın sonu Hastanın ve ailenin desteklenmesi Hospice Kararlar konusunda bilgilendirme

4 o Kilo kaybı ve malnutrisyon oranı: %30 - %80 o Malnutrisyonun sonucları: ↓ tedavi cevabı ve toleransı ↑ komplikasyon riski ↑ sağlık harcaması ↓ QOL ↓ yaşam süresi o Distress görülme oranı: %35 - %45 Amdouni, Gagnon & Chasen ESMO 2009

5 Kanserde Distresin Tanımı Distress: o Psikososyal (davranışsal, duygusal ve bilişsel), sosyal ve/veya ruhsal temeli olan istenmeyen duygusal bir deneyimdir o Bu tablo problemler nedeni ile oluşacak üzüntü, korku gibi beklenen normal duygu değişliklerinden, depresyon, anksiyete, sosyal izolasyon, manevi krize kadar değişebilen bir aralıkta kendini gösterebilir o Kanserin fiziksel bulguları ve tedavisi ile etkili bir şekilde başa çıkabilmeyi engelleyebilir NCCN 2013

6 Distress neleri içerir? o Öfke o Depresyon o Paranoid o Deliryum (hyperactive) o Demans o Anksiyete o Kişilik değişiklikleri o Uyum bozukluğu

7 Beslenme ile ilişkili sorunlar (iştahsızlık, kilo kaybı vb) psikososyal bir problemdir o Hastalar o Hasta yakınları o Sağlık çalışanları

8 Psikososyal Problemler Hastalar için o Fiziki görünüm? Cinsellik? o Sıkıntı, utanç, suçluluk, hayal kırıklığı o Günden güne zayıflar, günden güne küçülür o “Tükenip bitiyorum.……”

9 Aile için o Hayal kırıklığı, öfke o Hastam zayıflıyor, küçülüyor, fakat “yemek yemiyor” o Daha çok zorlarlar ve çıkmaz bir çembere girerler o Zıtlaşmalar o “Hastamızı açlığa terk edemeyiz……” Psikososyal Problemler

10 Sağlık Çalışanı için o Düşman tümörün kendisidir o Psikososyal yansımaları farketmeyebilir o Farkında ise: çaresizlik, yetersizlik duygusu Psikososyal Problemler

11 Bir problemin farkında olmak ve problemi çözmek için ilk aşama ölçeklendirme

12

13

14

15

16 The association between malnutrition and psychological distress in patients with advanced head-and-neck cancer Amaç: Prospektif çalışma) İleri evre baş-boyun kanserli 99 hasta Beslenme problemleri ile psikolojik stres arasındaki ilişki inceleniyor Nutrisyon durumu: PG-SGA ile değerlendiriliyor PG-SGA: 4’ün üzeri ise problem var demektir, beslenme desteği gerektirir Psikolojik stres: DT ve Problem checklist ile ölçülüyor DT: 0-10 arasında skorlanır, 4’ün üzeri klinik olarak önemli ölçüde stres göstergesidir Current Oncol, 2013

17 İleri evre hastalarda beslenme problemlerindeki ciddiyet ile distresin seviyesi doğru orantı göstermektedir

18 Journal of Pain and Symptom Management, 2006 İleri evre 272 malign tanısı olan hasta The Prevalence of Concern About Weight Loss and Change in Eating Habits in People with Advanced Cancer

19 İleri evre hastalarda kilo kaybı ve beslenme problemleri ile ilişkili anksiyete yaş arttıkça ve takip süresi uzadıkça azalmaktadır

20 The Relationship Between Malnutrition and Psychological Distress Amdouni, Gagnon & Chasen ESMO 2009 o Ekim 2006’dan Eylül 2008’e kadar Cancer Nutrition Rehabilitation Program (CNRP)’da olan 213 onkoloji hastası değerlendiriliyor o Beslenme durumu: Patient Generated-Subjective Global Assessment (PG-SGA) o Psikososyal durumu: Distress Thermometer (DT) o PG-SGA ile DT’in korelasyonuna bakılıyor

21 Amdouni, Gagnon & Chasen ESMO 2009

22 Baseline depression predicts malnutrition in head and neck cancer patients undergoing radiotherapy Prospektif çalıma Baş-boyun tümörlü hastalar RT 1. haftası (T1,n:72), RT sonu (T2,n:64), 4 hafta sonra (T3,n:58) Beslenme sonuçları: Patients-generated Subjective Global assesment (PG-SGA) Psikolojik faktörler: depresyon (PHQ-9), anksiyete (HADS-A ), adjustment stil (Mini-MAC) Support Care Cancer, 2012

23 Baş boyun tümörlü hastalarda beslenme problemlerini predikte eden faktörler: o Tümörün yerleşim yeri o Bazal depresyon varlığı

24 Journal of Pain and Symptom Management, 2013 Çalışmaların analize dahil edilme kriterleri 1. Orijinal bir çalışma olacak 2. Kalitatif ve kantitatif ölçüm metodları kullanılmış olacak 3. Kanser kaşeksisine odaklanmış olacak 4. Kanser kaşeksisinin psikososyal göstergelerini sunacak Psychosocial Effects of Cancer Cachexia: A Systematic Literature Search and Qualitative Analysis

25 19 çalışma 731 katılımcı: 467 hasta, 239 hasta yakını, 25 sağlık çalışanı Psikososyal Etkinin Nedenleri Psikososyal Etkilerin Dışa Vurumu Psikososyal Etkilerin Yarattığı Tepkiler Psikososyal Etkiler ile Başa Çıkma Metodları Journal of Pain and Symptom Management, 2013

26 Hasta yakını: Kaşeksi ile mücadelede zorlanır Endişelenir, hastayı yemek yeme için zorlar Vaktini ve enerjisinin çoğunu hastaya yemek hazırlamada tüketir Hastayı doğru gıdalar ile beslemediği konusunda kendini suçlar Yeterli besler ise hastayı yaşatacağını düşünür Kötü beslenme ile hastanın ölüme yaklaştığı duygusu oluşur Kendinin yeme alışkanlıkları değişir (yemekleri kendine göre hazırlamayıp hızlı kolay atıştırmlıklar ile öğününü geçirir) Hastaya karşı sorumluluğu ve en iyisinin ne olduğunu bilmemek stresini artırır Psikososyal Etkinin Nedenleri

27 Hasta: Çevresindekiler hastanın iştahı olmadığına, tokluk hissi olduğuna ve bulantısı olduğuna inanmaz Özellikle sevdiği yiyecekleri bulmaya ve yemeye daha fazla özen gösterir Belirsizlik ve ölüm gerçeği ile yüzyüzedir Kilo kaybettiğinin farkına varır; kıyafetleri bol gelir, kemikleri belirginleşir, kemerler geniş gelir Ölüme yaklaştığına dair düşünceler oluşmaya başlar Kilo kaybını önlemek için kendinin sorumlu olduğunu düşünür Fiziksel güçsüzlük oluşur, başkalarına bağımlılığı artar. Bu durumda duygusal çökkünlüğe neden olur Yememe ölüm demektir diye düşünüp kendini yemeye zorlar Psikososyal Etkinin Nedenleri

28 Hasta yakını: o Hayal kırıklığı, kızgınlık, yetersizlik duygusu, suçluluk, reddetme, güçszülük, çaresizlik, o Negatif duygulanımlar o Kaybetme korkusu, anksiyete o Yanlış tanı konuldu şüphesi Hasta: o Üzgün hissetme, bezginlik, endişe, korku, hayal kırıklığı o Anlamada zorluk o Reddetme, çaresizlik o Dibe vurduğunu hissetme o Suçluluk hissi Psikososyal Etkilerin Dışa Vurumu

29 Hasta yakını: o Herşeyi eski haline getirebilmek için çaba sarfeder o Sağlık çalışanından parenteral tedavi / beslenme vermesini ister o Sağlık çalışanını suçlar, hastasına daha çok kalori verdirmeye zorlar o Beslenmeye yeni anlamlar yükler (kilo aldıkça kanseri yeneceği gibi) o Duygularını paylaşmaktan kaçınır, koruyucu mekanizmalar geliştirir Hasta: o Kalori hesaplamaya başlarlar o Kendi ile ilgili algısı zayıflar o Yedikleri daha fazla göstermek için yedikleri konusunda pozitif konuşur, işler yolunda gidiyormuş gibi davranmaya çalışır o Sosyal ortamlarda daha fazla yemeye gayret gösterir (yakınlarını mutlu etmeye çalışmak için) o İkili ilişkilerinde, konuşmaları beslenme odakladır Psikososyal Etkilerin Yarattığı Tepkiler

30 o Bireysel farklılıklar gösterir o Kabullenme: Gıda alımının belli üst sınırı olduğunun ve psikososyal etkilerin hastalığın doğası gereği oluştuğunun kabullenilmesİ Beslenme müdahalelerinin bu durumu tamamen düzeltmeyeceği gerçeğini kabullenmek o Gıdaları sevdiği yiyecekleri seçmek yerine kalori değerine göre yemeye çalışırlar o Yemek yemek hiç yememekden iyidir (mutlaka en sağlıkllı yiyecekleri yeme şartını aramaz) Psikososyal Etkiler ile Başa Çıkma Metodları

31 o Beslenmenin sosyal bir olay olduğuna odaklanılması ile basit öğünler bile çok önemli hale getirilebilir o Hasta ve yakını bu etkilerin hastalığın doğal seyri gereği olduğunu kabullenirlerse enerji ve konsantrasyonlarını beslenme dışı diğer aktivitelere kaydırabilirler, böylelikle beslenme etrafındaki kısır döngü kırılır o Hastanın gerçek alabildiği ile umulan beslenme miktarı arasındaki farkı azaltmak (Beklentileri azaltmak, Calman Gap) Psikososyal Etkiler ile Başa Çıkma Metodları

32 Hastalara ‘‘coping strateji’’ (başa çıkma metodları) ile kanser kaşeksisinin psikososyal etkileri azaltılabilir

33 Macmillan Yaklaşımı o Kanser kaşeksi sendromuyla başa çıkmak için bugüne kadar birçok farklı farmakolojik ve nütrisyonel madde test edilmiştir o Fakat hiç birinin kas kitlesini, sağkalımı ve yaşam kalitesini artırdığı gösterilememiş o Macmillan yaklaşımının ana amacı: İleri evre kanser hastalarında yeme-içme ve kilo kaybı ilişkili sıkıntıyı (kaygıyı) azaltmak o Bu yaklaşımda: ilgili hemşireler eğitilip, ev vizitleriyle hastaları takip ederler

34 The Macmillan Approach to Weight and Eating (MAWE) Kilo kaybı tabusunu yıkmak İyileşme ile ilgili hikayeler anlatmak Çatışmalar İle mücadele Self-aksiyon için destek Daha iyi yiyebilmek için destek ■ Eğitimli hemşirelerce ev vizitleriyle hasta ve hastayı bakan kişilere aktarılıyor ■ “Yeme Alışkanlıklarında Değişimle Yaşamak” adlı basılı broşürlerle destekleniyor

35 The Deliverability, Acceptability,and Perceived Effect of the Macmillan Approach to Weight Loss and Eating Difficulties: A Phase II, Cluster-Randomized, Exploratory Trial of a Psychosocial Intervention for Weight- and Eating-Related Distress in People with Advanced Cancer Hastalara Macmillian yaklaşımı öncesi ve sonrası iki kere görüşme yapılmış, bu görüşmeler VAS uygulanmış, yeme içme alışkanlıkları ve kilo değişikliği ile ilgili sorular sorulmuş Macmillian Uygulanan Kontrol Kolu

36 Yeme ile ilişkili distress Kontrol:20 puan Macmillian: 0 Kilo kaybı ile ilişkili distress Kontrol:25 puan Macmillian: 0

37 J Clin Oncol, 20 Mayıs 2014 Screening, Assessment, and Care of Anxiety and Depressive Symptoms in Adults With Cancer: An America Society of Clinical Oncology Guideline Adaptation

38

39 o Önce semptomun görülme sıklığına göre 0-3 arasında skorlanır o PHQ-9’un ilk iki parametresine göre (anhedoni, depressif mod) skorlama yapılır. o Bu skor=2-3 ise PHQ’nun diğer 7 parametresine göre tekrar ikinci skorlamaya geçilir o Orta seviyede depresyon o PHQ-9= 8-14 o Ciddi seviyede depresyon o PHQ-9= o Yok/hafif seviyede depresyon o PHQ-9= 0-7 o Depresyonun Tarama: o İlişkili öykü veya risk faktörleri açısından değerlendirme. o Personel Healt Questionnaire (PHQ-9) ile depresyon ölçeklendirilir o Coping strateji o Sosyal destek o Tanının tesbiti için konsültasyon istenir (psikolog yada psikiyatrist) o Tanı ve tedavi için psikolog yada psikiyatriste sevk et

40 o Orta seviyede: 1.Problem çözme ve sosyal aktivasyonlara yönelik davranış tedavileri 2. Grup bazlı tedavileri 3. Psikososyal destek grupları 4. Fiziksel aktivite Programları 5.Farmakolojik tedaviler o Yok/hafif seviyede: 1.Destek tedavi ve önleme o Ciddi seviyede: 1.Psikolojik destek (bireyse terapi, davranış tedavileri ) 2.Farmakolojik tedaviler o Farmakolojik tedaviler: 1. Anti-depressanlar

41 Anksiyete Tarama: o İlişkili öykü veya risk faktörleri açısından değerlendirme. o 7 parametreden oluşan GAD-7 ile ölçeklendirilir o Yok/hafif seviyede anksiyete o GAD-7= 0-9 o Orta seviyede anksiyete o GAD-7= o Ciddi seviyede anksiyete o GAD-7 =

42 o Yok/hafif seviyede: 1.Destek tedavi ve önleme o Orta seviyede: 1. Bireysel, davranışsal terapi 2. Bireysel problem çözme 3. Grup bazlı tedaviler 4. Farmakolojik tedaviler o Ciddi seviyede: 1.Psikolojik destek (bireyse terapi, davranış tedavileri, rahatlatma yaklaşımları ) 2.Farmakolojik tedaviler o Farmakolojik tedaviler: 1. SSRI 2. Anksiyolitik ajanlar

43 Sonuç o Kanserli hastalarda psikososyal distress; kilo kaybı ve beslenme durumu ile koreledir o Klinik rehabilitasyon programları; nutrisyonel destek tedavisinin yanısıra psikososyal tedavi ve danışmanlığıda içermelidir

44 Beslenme Problemi ve Distress Farkına varmakÖlçeklendirmekTedavi etmek


"Kanser Hastalarında Beslenme Problemlerinin Psikososyal Etkileri Dr. Nuriye Yıldırım Özdemir Kanserde Beslenme ve Palyatif Bakım Sempozyumu Haziran 2014," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları