Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SLIDE 1 BBY252 Diğer Araştırma Yöntemleri: Bibliyometri, Atıf Analizi, Yöneylem Araştırması BBY 252 Araştırma Yöntemleri Yaşar Tonta

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SLIDE 1 BBY252 Diğer Araştırma Yöntemleri: Bibliyometri, Atıf Analizi, Yöneylem Araştırması BBY 252 Araştırma Yöntemleri Yaşar Tonta"— Sunum transkripti:

1 SLIDE 1 BBY252 Diğer Araştırma Yöntemleri: Bibliyometri, Atıf Analizi, Yöneylem Araştırması BBY 252 Araştırma Yöntemleri Yaşar Tonta

2 SLIDE 2 BBY208 Bibliyometri Kütüphanecilik ve bilgibilimde kullanılan bir araştırma yöntemi Belli bir alandaki yayın örüntülerini tanımlamak için yapılan niceliksel ve istatistiksel analiz Bibliyometrik yöntemler bir yazarın etkisini ölçmek için kullanılabilir Science Citation Index Social Science Citation Index, Arts and Humanities Citation Index Conference Proceedings Index

3 SLIDE 3 BBY208 Tanımlar “biblion” (Gr.): kitap “metron” (Gr.): ölçüm İstatistiksel yöntemleri uygulama çalışması... Kitap benzeri şeyler = bibliyometri... Bilgiyle ilgili süreçler = informetri... bilim = scientometrics (bilimetri)...web = webometri, sibermetri... Toplumsal gruplar = sosyometri

4 SLIDE 4 BBY208 Uygulamalar Kaynak dağıtımı –Akademik yükseltmeler; desteklenecek araştırmalar; satın almaya değer dergiler Derme geliştirme –En yararlı materyalleri belirleme (ödünç verme kayıtlarını ya da elektronik dergi kullanım istatistikleri) Bilgi erişim –En sık istenen belgeleri, yazarları belirlemek; en sık atıf yapılan; birlikte atıf yapılan, en popüler vs. Bilgi sosyolojisi –Belgeler, yazarlar, araştırma alanları arasında yapısal ve zamansal ilişkileri belirleme

5 SLIDE 5 BBY208 Bradford Yasası Bir alandaki çekirdek dergileri saptamak için kullanılır Dergiler aynı sayıda makale içeren üç gruba bölünür İlk gruptaki dergilerin sayısı azdır ama toplam makalelerin üçte birini yayımlar İkinci gruptaki dergilerin sayısı daha fazladır ama aynı sayıda (1/3) makale yayımlarlar Üçüncü gruptaki dergilerin sayısı daha da fazladır ama aynı sayıda (1/3) makale yayımlarlar Bradford Yasası: 1:n:n². Bradford 326 jeofizik dergisinin kaynakçalarına bakarak yasayı formüle etti. 9 dergi 429 makale (çekirdek dergiler) 59 dergi 499 makale (5x9) 258 dergi 404 makale (5x5x9)

6 SLIDE 6 BBY208 Örnekler, Tonta ve Al, 2007Tonta ve Al, 2007

7 SLIDE 7 BBY208

8 SLIDE 8 BBY208

9 SLIDE 9 BBY208

10 SLIDE 10 BBY208

11 SLIDE 11 BBY208

12 SLIDE 12 BBY208 Örnekler, Tonta-Ünal, 2005,Tonta-Ünal, 2005

13 SLIDE 13 BBY208 Methodology The following research questions were addressed: 1. Does the distribution of (core) journals conform to Bradford’s Law of Scattering? 2. Is there a relationship between the usage of journals and their impact factors, journals with high impact factors being used more often than the rest? 3. Is there a relationship between usage of journals and total citation counts, journals with high total citation counts being used more often than the rest? 4. What is the median age of use (half-life) of requested articles in general? 5. Do requested articles that appear in core journals get obsolete more slowly? 6. Is there a relationship between obsolescence and journal impact factors, journals with high impact factors being obsolete more slowly? 7. Is there a relationship between obsolescence and total citation counts, journals with high total citation counts being obsolete more slowly?

14 SLIDE 14 BBY208 Fig. 1. Cumulative usage of journal titles and percentage of requests satisfied

15 SLIDE 15 BBY208

16 SLIDE 16 BBY208

17 SLIDE 17 BBY208

18 SLIDE 18 BBY208

19 SLIDE 19 BBY208 Urquhart Yasası Ulusal belge sağlama hizmeti veren bir kütüphanede bir dergiye yapılan toplam istek sayısı o derginin ülke düzeyindeki diğer kütüphanelerde de toplam kullanımının bir ölçüsüdür. Birleşik Krallık Belge Sağlama Merkezi ve Amerikan Ulusal Tıp Kütüphanesinde yapılan araştırmalar Yasanın geçerli olduğunu gösteriyor Yasa ULAKBİM için de geçerli mi? ULAKBİM’de sık kullanılan dergiler diğer üniversite kütüphanelerinde de sık kullanılıyor mu? ULAKBİM’de sık makale indirilen elektronik dergilerden ANKOS Konsorsiyumu üyesi üniversiteler de sık makale indiriyorlar mı?

20 SLIDE 20 BBY208 Araştırma (Tonta-Ünal, 2009) ULAKBİM belge sağlama ve kütüphane içi kullanım verileriyle ANKOS üyesi kütüphanelerin dergi kullanım verileri karşılaştırıldı. ULAKBİM’deki ScienceDirect, Wiley ve Springer e-dergi paketlerinden indirilen makale sayılarıyla bu paketlerden tüm ANKOS üyeleri tarafından indirilen yaklaşık 28 milyon makale indirme verisi karşılaştırıldı.

21 SLIDE 21 BBY208

22 SLIDE 22 BBY208 Fig 1. Distributions of electronic journals satisfying demand

23 SLIDE 23 BBY208 Bulgular ULAKBİM’de en sık makale indirilen (çekirdek) elektronik dergilerle ANKOS üyeleri tarafından en sık makale indirilen elektronik dergiler arasında güçlü bir ilişki var.

24 SLIDE 24 BBY208 Lotka Yasası Belli bir alanda yayın yapan yazarların sıklığını tanımlar “…n sayıda katkıda bulunan yazarların bir katkıda bulunan yazarlara oranı 1/n²; tek katkı yapanlar tüm katkı yapanların %60’ı” (Lotka 1926, aktaran Potter 1988). Yani bir alandaki yazarların %60’ının tek yayını var, %15’i 2 (0,60x1/2²), %7’si 3 (0,60x1/3 2), vs. Lotka Yasasına göre yazarların sadece %6’sının 10 veya daha fazla katkısı olur

25 SLIDE 25 BBY208 Örnekler, Tonta ve Al, 2007Tonta ve Al, 2007

26 SLIDE 26 BBY208 En verimli yazarlar ( )

27 SLIDE 27 BBY208

28 SLIDE 28 BBY208 Örnekler, Tonta, 2002Tonta, 2002

29 SLIDE 29 BBY208

30 SLIDE 30 BBY208 Örnekler, Al-Şahiner-Tonta, 2005Al-Şahiner-Tonta, 2005

31 SLIDE 31 BBY208

32 SLIDE 32 BBY208 Figure 3. Distribution of the number of publications by Turkish authors that appeared in the arts

33 SLIDE 33 BBY208

34 SLIDE 34 BBY208 Atıf Analizi Yazar bir diğer yazara atıf yapınca arada bir ilişki kuruluyor Çeşitli ilişkiler kurulabilir: –Yazarlar arasında –Eserler arasında –Dergiler arasında –Negatif atıf (“yazar ne söylediğini bilmiyor”) (Osareh 1996).

35 SLIDE 35 BBY208 Birlikte Atıf (Co-citation) İki belge arasında konu benzerliği A ve B belgelerinin ikisine de C belgesinde atıf yapıldıysa bunlar birbiriyle ilgili denebilir, aralarında doğrudan ilişki olmasa da A ve B’ye birçok belgede birlikte atıf yapıldıysa ilişki daha güçlüdür

36 SLIDE 36 BBY208 Birlikte Atıf (Co-citation) B C A Birlikte atıf yapılıyor Atıf yapıyor

37 SLIDE 37 BBY208 Bibliyografik Eşleştirme Birlikte atfın tersi A ve B’nin her ikisi de C’ye atıf yapıyorsa A ve B birbiriyle ilişkilidir A ve B ne kadar çok ortak belgeye atıf yapıyorsa A ve B arasındaki ilişki o kadar güçlüdür

38 SLIDE 38 BBY208 Bibliyografik Eşleştirme B C A Birlikte atıf yapıyor Atıf yapıyor

39 SLIDE 39 BBY208 Örnekler, Tonta-Al, 2005Tonta-Al, 2005

40 SLIDE 40 BBY208

41 SLIDE 41 BBY208 Bradford dağılımı

42 SLIDE 42 BBY208 Lorenz Eğrisi ve Gini Katsayısı

43 SLIDE 43 BBY208 Bradford Bölgeleri Table 1. Distribution of citations to journal titles

44 SLIDE 44 BBY208 Bradford Dağılımı

45 SLIDE 45 BBY208 En sık kullanılan dergiler

46 SLIDE 46 BBY208 Atıfların Yıllara Göre Dağılımı

47 SLIDE 47 BBY208 Zipf Yasası Bir metindeki sözcüklerin sıklığını tahmin etmede kullanılır Bir metindeki terimleri azalan sıklık sırasına göre sıralarsak, listedeki bir sözcüğün sırasının sıklıkla çarpımı sabit bir sayıyı verir. İlişkinin denklemi: r x f = k r sözcük sırası, f sıklık, k sabit Zipf, yasayı James Joyce’un Ulysses’i üzerinde denedi. En sık kullanılan sözcük 2653 kez, 100. en sık kullanılan sözcük 265 kez, 200. en sık kullanılan sözcük 133 kez metinde geçmiş. Sıra ile sıklık çarpıldığında ’e eşit bir sabit elde ediyoruz..

48 SLIDE 48 BBY208 Örnekler, Sever-Tonta, 2005Sever-Tonta, 2005

49 SLIDE 49 BBY208

50 SLIDE 50 BBY208 Metinde En Sık Geçen Sözcükler RankWordFrequencyZipf Constant ARankWordFrequency Zipf Constant A r=1 VEf= A= r=800 SAVAŞf=8166A= r=2 BİRf=803553A= r=900 GENİŞf=7200A= r=3 BUf=646620A= r=1000 SAĞLAMAKf=6354A= r=4 DAf=359790A= r=2000 BAŞARIf=3205A= r=5 DEf=355645A= r=3000 ÖNERGELERf=2100A= r=6 İÇİNf=262514A= r=4000 KOŞULLARIf=1587A= r=7 İLEf=201530A= r=5000 BAŞLATILANf=1233A= r=8 TÜRKİYEf=178250A= r=6000 CEVAPLANDIRACAKf=1005A= r=9 Af=174593A= r=7000 HAYVANSALf=834A= r=10 Nf=169675A= r=8000 KURTULMAKf=712A= r=11 OLARAKf=169252A= r=9000 OLUŞTUf=617A= r=20 BÜYÜKf=116978A= r=10000 OYLAMAYIf=552A= r=30 DÜNYAf=96287A= r=20000 CEZAEVLERİNDEKİf=228A=0.091 r=40 GÖREf=81062A= r=30000 UĞURDAf=131A= r=50 Kİf=74659A= r=40000 BAŞLAMAYAf=87A= r=60 DURUMUf=69049A= r=50000 AKTİFLERİNİNf=62A= r=70 İLKf=59241A= r=60000 VERSEMf=46A= r=80 OLDUĞUf=56229A= r=70000 NAUMOSKİf=36A= r=90 BUGÜNf=52326A= r=80000 HURTf=29A= r=100 DİYEf=46981A= r=90000 MUHLİSf=24A= r=200 MİLYARf=28999A= r= YAĞMURLUKf=20A= r=300 SOHBETf=20733A= r= KAHVEHANENİNf=5A= r=400 EBf=15967A= r= BOZDUKLARINIf=2A= r=500 MUf=12778A= r= ZENCİSİYDİf=1A= r=600 SAYGIYLAf=10967A= r= GAMEPAGEHTTPf=1A= r=700 HALDEf=9295A= r= NAZARLARINIZDANf=1A=

51 SLIDE 51 BBY208

52 SLIDE 52 Belge ortak atıf ağı (e-yayıncılık) BBY208 Fig. 1: A document co-citation network of electronic publishing ( )

53 SLIDE 53 BBY208 Fig. 2: The middle and upper left-hand part of network in Figure 1 in detail

54 SLIDE 54 Yazar ortak atıf ağı BBY208 Figure 5: An author co-citation network ( ), including 340 cited authors and 1091 co-citation links.

55 SLIDE 55 Anahtar sözcük ağı BBY208

56 SLIDE 56 BBY208

57 SLIDE 57 Belge ortak atıf ağı (Açık erişim) BBY208

58 SLIDE 58 Sosyal ağ analizi BBY208

59 SLIDE 59 BBY208

60 SLIDE 60 BBY208 Yöneylem Araştırması YA: Yönetimsel karar vermeye yardımcı olmak için yönetim işlemlerine bilimsel yöntemin uygulanması Karar vermede yönetime niceliksel temel sağlamak için tasarlanmıştır

61 SLIDE 61 BBY208 YA’da üç temel adım Sorunu formüle etmek –Matematiksel hipotez(ler) –İşletimsel tanım (en iyi ya da optimum çözüm) Yöntem tasarımı (deneysel) Veri toplama ve analizi

62 SLIDE 62 BBY208 Monte Carlo Yöntemi Şans nosyonuna dayanıyor Lancaster Ü. Kütüphanesinde optimal ödünç verme politikasını kararlaştırmak için kullanıldı Modelde ö. verme süreleri, uzatma olasılığı, rezerv, geri çağırma, aynı kitaptan birden fazla kopya olması, istek sayısı ele alındı

63 SLIDE 63 BBY208 Üç performans ölçüsü Hemen sağlanabilirlik Tatmin düzeyi Derme önyargısı

64 SLIDE 64 BBY208 Matematiksel model kavramı Pisagor teoremi c 2 =a 2 + b 2 Bileşik faiz – üssel büyüme –r = 0,04 –A 1 = A (1 + r) – A 2 = A (1 + r) 2 –A 3 = A (1 + r) 3 –A n = A (1 + r) n Sürekli büyüme A n = Ae rn

65 SLIDE 65 BBY208 Örnekler Beytepe Kütüphanesindeki kitap sayısı her yıl %6 artıyor. 30 yıl sonra derme büyüklüğü ne olur? A n = Ae rn r = 0,06n = 30 A 30 = Ae 1,8 (Tablodan e 1,8 = 6,05 bulunur) A 30 = 6,05A (Yani şimdi kitap varsa 30 yıl sonra kitap olacak.)

66 SLIDE 66 BBY208 X Kütüphanesinde 1990’da , 2005’de kitap var. Büyüme oranı nedir? Kaç yılda 1 milyon kitap olur? n = 15A= A 15 = = e 15r = e 15r = 1,82 Tablodan e 0,6 = 1, 82 bulunur 15 r = 0,6r = 0, 04 Büyüme oranı yılda %4.

67 SLIDE 67 BBY208 Kaç yılda 1 milyon kitap olur? e 0,4n = 3,92 Tablodan e 1,4 = 3,92 0,04n = 1,4 n = 35 yıl

68 SLIDE 68 BBY208 %8 büyüme hızıyla derme kaç yılda ikiye katlanır? 2A = Ae 0,08n veya e 0,08n = 2 e 0,7 = 20,08n = 0,7 n = 8,75 Yani yaklaşık 9 yılda ikiye katlanacak.

69 SLIDE 69 BBY208 Kuyruk Teorisi Hizmet noktası... Kuyruk Hizmet alan gidiyor 1.Sisteme varışlar rastgele (Poisson dağılımı). Ama belli bir ortalaması var ( ) 2. Servis süreleri farklı (  ) 3. Kuyruğa girmeme ya da kuyruktan ayrılma yok

70 SLIDE 70 BBY208 Örnekler Diyelim ki kütüphaneye dakikada ortalama 2 kullanıcı giriyor Hizmet kapasitesi dakikada 4 kullanıcı Kuyruk yok! Eğer fazla kullanıcı gelirse o zaman kuyruk oluşuyor

71 SLIDE 71 BBY208 Sorular Servis ne kadar boş? Ortalama bekleme süresi ne kadar? Kuyruk uzunluğu ne kadar? Geliş sıklığı ve servis süresi  bilinirse şunlar bulunabilir: –Sistemdeki ortalama kişi sayısı L –Kuyruğun boyu L q –Sistemdeki ortalama bekleme süresi T –Servisin meşgul olduğu ortalama zaman p –Kuyrukta n kişi olma olasılığı p n

72 SLIDE 72 BBY208 Yöneticiye ne yapacağı söylenebilir. Örneğin büyük bir süpermarkette kuyrukların oluşmasının önlenmesi Denge daha fazla sayıda servis noktası açılarak sağlanabilir Ya da kullanıcı memnuniyetsizliği oluşur Kütüphanelerde de ö. verme, referans, rezerv, fotokopi hizmetlerinde kullanılabilir

73 SLIDE 73 BBY208 Tek servis noktalı kuyruklar Varsayımlar –Gelişler rastgele –Birinin diğeri üzerinde etkisi yok –İki gelişin aynı anda olma olasılığı 0. Poisson P (k) = (e - k / k!) Olasılık – bir olayın olma olasılığı Ortalama geliş

74 SLIDE 74 BBY208 Örnek = 2 e - = 0,135 Kuyrukta 0, 1, 2…5 kişi olma olasılığı nedir? P (k) = (e - k / k!) P (0) = (0,135x1) / 1 = 0,135 yani %13,5 P (1) = (0,135x2) / 1 = 0,27 yani %27 P (2) = (0,135x4) / 2 = 0,27 yani %27 P (3) = (0,135x8) / 6 = 0,18 yani %18 P (4) = (0,135x16) / 24 = 0,09 yani %9 P (5) = (0,135x32) / 120 = 0,036 yani %3,6

75 SLIDE 75 BBY208 Üssel dağılım Belleksiz  ortalamalı üssel dağılımda bir servisin t birim zamanı aşma olasılığı P(t) = e -t / 

76 SLIDE 76 BBY208 Örnek Ödünç verme masasında ortalama hizmet süresi 5 dakika olsun. Dağılım üssel Hizmet süresinin 5 dakikayı aşma olasılığı nedir? P(t) = e -t /  P(5) = e -5 /5 = e -1 Tablo 5.2’de e -1 =0,368 Yani 100 kerede 37 kere hizmet süresi 5 dakikayı aşacak demektir. P(0)=1 (yani %100); P(1)=%82; P(2)=%67; P(10)=%13,5

77 SLIDE 77 BBY208 Çeşitli formüller  zaman aralığında hizmet noktasının meşgul olması:  = /  Kuyruğun ortalama uzunluğu Lq =  2 /1-p= 2 /  (  - ) Ortalama sistemdeki kişi sayısı L=  /1-p = / (  - ) Ortalama bekleme süresi T=L/ = 1/ (  - ) Kuyrukta n kişi olma olasılığı  (n) = (1 -  )*  n

78 SLIDE 78 BBY208 Örnek Rezerv masasına gelişler rastgele (Poisson); ortalama dakikada 6 kişi Masada dakikada ortalama 8 kişiye hizmet verilebiliyor Dağılım üssel

79 SLIDE 79 BBY208 Servis noktası ortalama %75 meşgul  = /  =6/8=0,75=%75

80 SLIDE 80 BBY208 Sistemdeki ortalama kişi sayısı 3 L=  /1-p = / (  - )=0,75/(1-0,25)=3

81 SLIDE 81 BBY208 Kuyruğun boyu L q =2,25 Lq =  2 /1-p= 2 /  (  - ) Lq= 0,75 2 /1-0,75= 2,25

82 SLIDE 82 BBY208 Sistemdeki ortalama bekleme süresi T = 30 saniye T=L/ = 1/ (  - )=3/6=0,5 dakika= 30 saniye

83 SLIDE 83 BBY208 Kuyrukta 3 kişi olma olasılığı p 3 =0,11=%11  (n) = (1-  )*  n  (3)=(0,25)*0,75 3 =0,11=%11

84 SLIDE 84 BBY208 Diğer Araştırma Yöntemleri: Bibliyometri, Atıf Analizi, Yöneylem Araştırması Yaşar Tonta H.Ü. BBY yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2011/bby208/


"SLIDE 1 BBY252 Diğer Araştırma Yöntemleri: Bibliyometri, Atıf Analizi, Yöneylem Araştırması BBY 252 Araştırma Yöntemleri Yaşar Tonta" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları