Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

 Örtülü elektrod ile ark kayna ğ ı, elektrik arkını ısı kayna ğ ı olarak kullanan elle yapılan ( manuel ) bir kaynak yöntemidir.  Örtülü elektrod (

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: " Örtülü elektrod ile ark kayna ğ ı, elektrik arkını ısı kayna ğ ı olarak kullanan elle yapılan ( manuel ) bir kaynak yöntemidir.  Örtülü elektrod ("— Sunum transkripti:

1

2  Örtülü elektrod ile ark kayna ğ ı, elektrik arkını ısı kayna ğ ı olarak kullanan elle yapılan ( manuel ) bir kaynak yöntemidir.  Örtülü elektrod ( elektrod pensesi ile tutulan ) ile ana malzeme ( kaynak edilecek malzeme ) arasında olu ş turulan ark, ana malzemenin ve örtülü elektrodun ergimesini sa ğ layan ısıyı ortaya çıkarır.

3  Örtülü elektrod ark kayna ğ ı, kaynak için gerekli ısının, örtü kaplı tükenen bir elektrod ile i ş parçası arasında olu ş an ark sayesinde ortaya çıktı ğ ı, elle yapılan bir ark kaynak yöntemidir.  Elektrodun ucu, kaynak banyosu, ark ve i ş parçasının kayna ğ a yakın bölgeleri, atmosferin zararlı etkilerinden örtü maddesinin yanması ve ayrı ş ması ile olu ş an gazlar tarafından korunur.  Ergimi ş örtü maddesinin olu ş turdu ğ u cüruf kaynak banyosundaki ergimi ş kaynak metali için ek bir koruma sa ğ lar. İ lave metal (dolgu metali), tükenen elektrodun çekirdek telinden ve bazı elektrodlarda da elektrod örtüsündeki metal tozları tarafından sa ğ lanır.  Örtülü elektrod ark kayna ğ ı sahip oldu ğ u avantajları nedeniyle metallerin birle ş tirilmesinde en çok kullanılan kaynak yöntemidir.

4 Avantajları :  Örtülü elektrod ark kayna ğ ı açık ve kapalı alanlarda uygulanabilir.  Elektrod ile ula ş ılabilen her noktada ve pozisyonda kaynak yapmak mümkündür.  Di ğ er kaynak yöntemleri ile ula ş ılamayan dar ve sınırlı alanlarda kaynak yapmak mümkündür.  Kaynak makinesinin güç kayna ğ ı uçları uzatılabildi ğ i için uzak mesafedeki ba ğ lantılarda kaynak yapılabilir.  Kaynak ekipmanları hafif ve ta ş ınabilir.  Pek çok malzemenin kimyasal ve mekanik özelliklerini kar ş ılayacak örtülü elektrod türü mevcuttur. Bu nedenle kaynaklı birle ş tirmeler de ana malzemenin sahip oldu ğ u özelliklere sahip olabilir.

5 Dezavantajları :  Örtülü elektrod ark kayna ğ ının metal yı ğ ma hızı ve verimlili ğ i pek çok ark kaynak yönteminden dü ş üktür. Elektrodlar belli boylarda kesik çubuklar ş eklindedir, bu nedenle her elektrod tükendi ğ inde kayna ğ ı durdurmak gerekir.  Her kaynak pasosu sonrasında kaynak metali üzerinde olu ş an cürufu temizlemek gerekir.

6  Güç Kayna ğ ı (Kaynak Makinesi)  Elektrod Pensesi ve Kablosu  Örtülü Elektrod  Ş asePensesi ve Kablosu

7  Güç kayna ğ ının amacı, ana malzemeyle elektrod arasında olu ş turulan elektrik arkı için yeterli miktardaki çıkı ş akımını, akım beslemesini sa ğ lamakdır.

8  Elektrod kayna ğ ının çalı ş ması sabit akım prensibindedir. Güç kayna ğ ından sa ğ lanan akım, kaynak i ş lemi esnasında operatörün el kontrolündeki elektrod ile ana malzeme arasındaki mesafenin de ğ i ş mesine göre de ğ i ş iklik göstermez. Güç kayna ğ ının imalat prensibi ark uzunlu ğ unun ( kaynak esnasındaki, ana malzeme ile elektrodun ergimemi ş ucu arasındaki uzaklık ) de ğ i ş iklik göstermesine ra ğ men kaynak akımının sabit kalması ş eklindedir. Akımın sabit tutulması kararlı bir ark sa ğ lar ve operatörün çalı ş masını kolayla ş tırır.

9  Güç kayna ğ ının içinde mekanik (manyetik ş önt veya geçirgenli ğ i belli dirençler ) veya elektronik ( SCR sistem veya inverter sistem ) akım ayarlayıcıları vardır. Bu ayrımlar elektrod kaynak makinalarını imal teknolojilerine göre 3 grupta sınıflandırır. Bunlar Elektro mekanik kaynak makinaları, Elektronik kaynak makinaları ( SCR ) ve Inverter kaynak makinalarıdır. Güç kaynakları akım çıkı ş kutuplama özelliklerine göre’de 2 kategoriye ayrılır:

10  a) Alternatif akım ( AC ) güç kaynakları Güç kayna ğ ı akım çıkı ş karakteristi ğ i sinüs dalga ş eklindedir. Zamana göre ş iddetini ve yönünü de ğ i ş tiren bu akım saniyede 50 veya 60 kez tekrarlanır. Transformatörler şebeke akımını, kaynak akımına dönüştüren elektro mekanik kaynak makinalarıdır.

11  Kaynak transformatörleri, saçlardan olu ş mu ş bir demir çekirdek ile bu çekirde ğ e,iki sargıdan meydana gelir. Sargılardan biri ince, di ğ eri ise kalın kablolardan olu ş mu ş tur. İ nce sargının adı primer, kalının ise sekonderdir. Primer sargıya ş ebekeden akım gelir ve demir çekirdek aracılı ğ ıyla sekonder sargılara, oradan da kaynak alanına iletilir. Genel çalı ş ma prensibi de ğ i ş memek kaydı ile de ğ i ş ik biçimlerde demir çekirdek ve sargıya sahip, makine konstrüksiyonları üretilmektedir.

12 Transformatör kaynak makinesinin ana parçaları ş unlardır.  Elektrik şebeke hattı  Kayak akım regülatörü  Kaynak kabloları için bağlantı yerleri  Makineyi taşımak için tutamak  Ayarlanabilir demir çekirdeğini yerleştirmek için kol  Sigorta ve düğmeleri  Transformatör

13 Transformatör kaynak makinesinin özelliklerini a ş a ğ ıdaki gibi belirtebiliriz:  Maliyetleri dü ş üktür, ömürleri uzun ve bakım giderleri azdır.  Sürekli çalı ş maya elveri ş lidir.  Enerji sarfiyatı azdır.  Bo ş ta çalı ş ma tüketimi dü ş üktür.  Her tür elektrot kullanılamaz.  Her tür metal parça kaynatılamaz.  Verim yüksektir (%75-%95).  Sık sık arıza yapmaz.  Sessiz çalı ş ırlar.  Ark yüksekli ğ i kısadır. Alternatif akım ( AC ) güç kaynakları

14  b) Do ğ ru akım ( DC ) güç kaynakları Güç kayna ğ ı akım çıkı ş karakteristli ğ i sürekli ( sabit ) dalga ş eklindedir. Bu karakteristik redresör tarafından ş ebeke alternatif akımının ( AC ), do ğ ru akıma ( DC ) çevrilmesiyle edilir. Bu elektronik SCR ve İ nverter güç kaynaklarının tipik çıkı ş ıdır

15 Redresörler yapı ve görüntü olarak transformatörlere, çalışma bakımından jeneratörlere benzemektedir. Redresör kaynak makinesi iki ana guruptan oluşmaktadır; Transformatör ve Doğrultmaç (Diyot). Redresör üzerinde bulunan transformatör, şebekeden alınan akımı, kaynak yapılabilecek değerlere dönüştürür. Redresörün ikinci parçası ise diyotlardır. Diyotların görevi alternatif akımı doğru akıma dönüştürmektir. Sürekli çalışmayı sağlayabilmek için vantilatör ile soğutulur. Transformatör kaynak makinesinden üstün özelliklere sahip olduğu için, bu makineler daha yaygın kullanılmaktadır

16  Sürekli çalı ş maya elveri ş lidir.  Enerji sarfiyatı azdır.  Bo ş ta çalı ş ma gerilimi dü ş üktür.  Her tür elektrot kullanılır.  Her tür metal parça kaynatılabilir.  Verim yüksektir.  Sık sık arıza yapmazlar.  Sessiz çalı ş ırlar. Doğru akımla çalıştıklarından birçok üstünlüklere sahiptir. Özelliklerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

17  c) Jeneratör Kaynak Makineleri Motor ve dinamo ünitelerinden olu ş maktadır. Di ğ er kaynak makinelerinde oldu ğ u gibi kaynak yapmayı sa ğ layan enerji ş ebekeden alınan enerji de ğ ildir. Ş ebekeden alınan enerjiyle motor çalı ş tırılmakta, motordan elde edilen dairesel hareket ile dinamo çalı ş tırılmaktadır.

18 Kaynak için üretti ğ i elektri ğ in gerilimi volta, akım ş iddeti ise 300 ampere kadar çıkabilmektedir. Jeneratör kaynak makinelerinin özelliklerini a ş a ğ ıdaki gibi sıralayabiliriz:  Sürekli çalı ş maya elveri ş lidir.  Enerji sarfiyatı fazladır.  Bo ş ta çalı ş ma gerilimi yüksektir.  Her tür elektrot kullanılır.  Her tür metal parça kaynatılabilir.  Verim dü ş üktür.  Di ğ er kaynak makinesine oranla daha fazla arıza yapar.  Gürültülü çalı ş ırlar.

19  Ş ayet do ğ ru akım ( DC ) güç kayna ğ ı kullanılıyorsa, bundan sonraki sınıflandırma kaynak edilecek malzemenin kutuplama ş ekline göredir. i) Düz kutuplama Düz kutuplamada kaynak kablosu ve elektrod pensesi güç kayna ğ ının negatif ( - ) çıkı ş ına, ş ase kablosu ve ş ase pensesi güç kayna ğ ının pozitif ( + ) çıkı ş ına ba ğ lanır. Elektrik arkı, ısının malzeme üzerinde yo ğ unla ş arak ergimesini sa ğ lar. Böylelikle elektrod ergiyerek kaynak a ğ zını doldurur ve ana malzemeye nüfuz eder.

20  ii) Ters kutuplama Ters kutuplamada kaynak kablosu ve elektrod pensesi güç kayna ğ ının pozitif ( + ) çıkı ş ına, ş ase kablosu ve ş ase pensesi güç kayna ğ ının negatif ( - ) çıkı ş ına ba ğ lanır. Elektrik arkı ısının elektrod ucunda yo ğ unla ş masını ve ergimesini sa ğ lar. Elektrod çe ş idine göre akım karakteristi ğ i alternatif akım ( AC ) veya do ğ ru akım ( DC ) ve do ğ ru akımda kutuplamalar de ğ i ş ir. Yanlı ş akım karakteristi ğ i veya kutuplamalarda elektrodun tutu ş turulamaması, ark kararlılı ğ ının sa ğ lanamaması veya kaynak kalitesinin uygun olmaması gibi problemler ya ş anır.

21

22  Elektrod pensesinin ana fonksiyonu elektrodu sabitlemek ve uygun temasla akım geçirgenli ğ ini sa ğ lamaktadır. Aynı zamanda pense operatörün çalı ş ma güvenli ğ i için uygun elektriksel yalıtımı sa ğ lamalı.

23  Ş ase kablosu ve pensesi elektriksel devreyi tamamlamak için ana malzemeye yapılan güç kayna ğ ı ba ğ lantısıdır. Kaynak akımına göre uygun kablo kesiti ve uzunlu ğ u seçilmelidir.

24

25 Karakteristikler Örtülü elektrodlar çekirdek ve örtüden olu ş ur. Çekirdek metal iletken çubuktur aynı zamanda ergiyerek kaynak a ğ zını dolduran ilave metaldir. Çekirdek olarak kullanılan malzeme ana malzemeye ba ğ lıdır. Karbonlu çelikler için çekirdek malzemesi dü ş ük karbonlu çeliktir. Kaynak sırasında çekirdek örtüden önce ergir. Örtü bir çok özellik bakımından elektrodun en önemli kısmıdır. Ana fonksiyon olarak kaynak banyosunu atmosferin kötü etkisinden korur. Örtü, gaz haline geçerek kaynak bölgesinde atmosferin yerini alır, böylelikle kaynak banyosunu ve elektrodun ucundaki ergiyen bölgeyi atmosferin kötü etkisinden korur. Ergiyerek kaynak banyosunun üzerini kaplayarak yüzer ve katıla ş ır.

26  Ergimi ş metali istenmeyen kirliliklerden ( elementlerden ) temizleme özelli ğ i vardır. Örtü içinde, malzeme içindeki istenmeyen elementlerle bile ş ke olu ş turarak cürufa geçen elementler vardır. Böylece kaynak banyosu istenmeyen elementlerden temizlenmi ş olur. Kaynak metalinin karakteristiklerine göre örtü tipinin seçimi önemlidir. Örtü bazen metal parçacıklarını da içerir, bunlar ergiyerek kaynak banyosuna geçer ve kaynak banyosuna geçen metal miktarı artmı ş olur. Bu elektrodlar yüksek verimli elektrodlar olarak adlandırılır..

27 Pazarda çe ş itli örtü tiplerinde elektrodlar satılır ve bunların kimyasal kompozisyonları ark kararlılı ğ ına, nüfuziyet derinli ğ ine, kaynak malzemesi miktarına ve kaynak banyosu kalitesine etki eder. Örtü karakterine göre ana elektrod çe ş itleri ş u ş ekildedir.

28  Asit örtülü elektrodlar Bu elektrodların örtüleri demir oksit, mangan ve silis ala ş ımlı demir içerir. Alternatif ve do ğ ru akım karakteristiklerinin her ikisinde de iyi ark kararlılı ğ ı sa ğ larlar. Akı ş kan kaynak banyolarından dolayı pozisyon kaynaklarına uygun de ğ ildir. Bundan ba ş ka ana metali temizleme özellikleri iyi olmadı ğ ı için kaynak metalinde çatlak olu ş umu gözlenir. Yüksek kurutma sıcaklıklarına dayanıklı olmadıkları için kaynak metalinin nem kapma ve hidrojen çatla ğ ı riski vardır.

29  Rutil örtülü elektrodlar Bu elektrodların örtüleri rutil ( % 95 Ti O2 ) olarak adlandırılan, minerali içerir. Örtü en uygun ark kararlılı ğ ını ve kaynak görüntüsünde etkili olan yüksek kaynak banyosu akı ş kanlı ğ ını sa ğ layan bir bile ş kedir. Rutil örtünün fonksiyonu yumu ş ak bir ergime sa ğ lamak ve kaynak üzerinde akı ş kan olan bol bir cüruf tabakası olu ş turmak. Bu durumda diki ş düzgün bir görünümdedir. Ancak örtü etkili bir temizleyici de ğ ildir. Böylece ana metalin fazla miktarda istenmeyen element içermeyen hallerinde tercih edilir.

30  Rutil örtülü elektrodlar Elektrodların tam olarak kurutulamamasından dolayı kaynak metalinde hidrojen ortaya çıkması ve hidrojen çatla ğ ı olu ş turma olasılı ğ ı vardır. Bazı uygulamalarda rutil di ğ er örtü çe ş itlerindeki bile ş enlerle, rutil-selülozik veya rutil-bazik gibi bile ş keler yapabilir. Bunların amacı kararlı bir ark ile daha performanslı kaynaklar elde etmek için örtülerin avantajlarını ortak olarak en uygun seviyede kullanmaktadır. Ark kararlılı ğ ı bu elektrodların alternatif akım ve do ğ ru akım düz kutuplama kullanımına uygundur. Genel olarak ince malzemelerde kullanılır.

31  Selülozik elektrodlar Bu elektrodların örtüleri ana olarak selüloz ve ( Mn ve Si içeren ) demir ala ş ımı içerir. Örtü büyük ölçüde gaz haline geçer ve dikey eksende kaynak yapma olana ğ ı sa ğ lar. Di ğ er tip örtü karakteristi ğ indeki elektrodlarla dikey kaynak yapmak zor veya olanaksızıdır. Örtünün gaz haline geçi ş i kaynaktaki cüruf miktarını azaltır. Örtünün kimyasal kompozisyonundan dolayı ortaya çıkan yüksek hidrojenden ötürü ana metalin ergime miktarlarından sıcak kaynak banyosu sa ğ lanır böylelikle az cüruflu yüksek nüfuziyetli kaynak banyoları elde edilir. Mekanik özellikler en uygun durumdadır. So ğ uma esnasında kaynak bölgesindeki cürufun azlı ğ ından dolayı kaynak diki ş görüntüsü çok güzel de ğ ildir. Do ğ ru akım ters kutuplamada zayıf ark kararlılı ğ ı görülür.

32  Bazik elektrodlar Bazik elektrodların örtüleri kalsiyum karbonat ve kalsiyum florür ve di ğ er toprak alkali metallerin karbonatlarından olu ş ur. Ana malzemeyi temizleme kapasitelerinin yüksek olmasından dolayı bu tür elektrodlarla yüksek kalite ve mukavemetli kaynak diki ş leri elde edilir. Yüksek kurutma sıcaklıkları mümkün oldu ğ u için kaynak öncesi kullanılacak elektrodların kurutulması halinde kaynak metalinin hidrojen kapma olasılı ğ ı dü ş üktür. Florür arkı kararsızla ş tırır ve kaynak banyosu akı ş kanlı ğ ını dü ş ürür, metal transferi iri damlacıkların kısa devre metal geçi ş i ş eklindedir. Örtünün gaz haline geçi ş i az oldu ğ undan ark daha dü ş ük aralıklarda ( ana metal, elektrod arası mesafe ) olu ş ur, bunun sonucunda daha deneyimli kanyakçılara ihtiyaç duyulur.

33  Bazik elektrodlar Kaynak üzerinde yo ğ un bir cüruf tabakası elde edilir ve bir sonraki paso yapılmadan tamamen temizlenmelidir. Yatay, dikey ve tavan pozisyonları için uygun elektrodlardır. Do ğ ru akım, düz kutuplama genel kullanım akım karakteristi ğ idir. Alternatif akım ( AC ) ve do ğ ru akım ters kutuplama akım karakteristiklerinde de kullanılabilen elektrodlar vardır. Yüksek verimlilik ve kalitedeki kaynak diki ş lerinden dolayı kalın parçaların kayna ğ ından tercih edilir. Bu tür elektrodların nem kapma özelliklerinden dolayı kuru bir yerde depolanmaları önerilir. Ş ayet gerek depolama ş artları gerekse kullanım ş artlarında elektrodların nem kapması durumunda elektrodlar kullanım öncesi üretici firmaların önerileri do ğ rultusunda mutlaka kurutulmalıdır.

34 ÇEŞİTAVANTAJIDEZAVANTAJIUYGULAMA Asit* düşük maliyet * kararlı ark * AC ve DC'de kullanım * kolay temizlenen cüruf * yüksek deoksidant * kolay depolama * akışkan kaynak * zayıf temizleme özelliği * yüksek hidrojen çıkışı * cüruf tekrar erimez * yatay kaynak * düşük karbonlu çeliklerde * uygun mekanik özelliklerde düşük maliyetli kaynaklar (çatlak oluşma riskli kaynaklar) Rutil* düşük maliyet * kararlı ark * AC ve DC'de kullanım * güzel görünümlü kaynak dikişleri * kolay tutuşma * kolay depolama * akışkan kaynak * zayıf temizleme özelliği * yüksek hidrojen çıkışı * yatay kaynak * düşük karbonlu çeliklerde * uygun mekanik özelliklerde güzel görünümlü kaynaklar (çatlak oluşma riskli kaynaklar) Selülozik* yüksek nüfuziyet * kolay çalışabilme * az cüruf * DC güç kaynağı * düzensiz kaynak dikişi * yüksek hidrojen çıkışı * bütün kaynak pozisyonlarında * boru kaynaklarında * düşük karbonlu çeliklerde * dar kaynak ağızlarında Bazik* mükemmel malzeme temizliği * çok düşük hidrojen çıkışı * soğuk kaynak banyosu *düşük kararlı ark * cüruf tekrar ergimez ve temizliği çok zor * kısa devre ark geçişi ve çalışma zorluğu * tutuşturma zorluğu * DC güç kaynağı * zor depolama * kalın malzemelerin, bütün pozisyonlarında kullanılabilme * yüksek metal yığma * yüksek mekanik özelliklerdeki kaynak dikişleri

35 ORTALAMA KAYNAK AKIMI (A) Elektrod çapı (mm)1,602,002,503,254,005,006,00 Asit Rutil Selüloz Bazik

36  Çelik kompozisyonu kolayca tanımlanabiliyorsa rutil örtülü elektrodlar kolay tutu ş ma, kullanım ve güzel kaynak diki ş i görüntüsü özelliklerinden dolayı kullanılabilir.  Paratikte orta ve yüksek karbonlu çeliklerin ( > 0.25 % ) kayna ğ ında yapısal hatalarla kar ş ıla ş ılabildi ğ i için orta ve kalın parçaların kayna ğ ında bazik elektrodlar tercih edilir. Bu durumda yüksek kalitede ve mekanik de ğ erlere sahip kaynaklar elde edilir.  Çelik boru kaynaklarında yüksek nüfuziyet ve elektrod çalı ş ma kapasitelerinden dolayı selülozik elektrodlar kullanılır.  Ana malzemeye kaynak a ğ zı açılmalı, kaynak a ğ zı açısı elektrodun kaynak bölgesine giri ş ine izin verecek ş ekilde olmalıdır.

37

38

39

40 Kazanın Oluş NedeniKaza Oranı Yangın ve Patlama% 3 Gözde Yaralanma%67 * Göze Yabancı Cisim Kaçması%32 * Kaynağın Gözü Alması%35 Sıcak Metal Kıvılcım veya Alevin Elbisenin Altına Girerek Yanık Oluşturması %11 Korunmamış Deri Yanığı%9 Elbise Üzerinden Nüfuz Eden Yanık%7 Elbisenin Alev Alması%3

41 TEHL İ KELER  Patlama  Elektrik Çarpması ( Ş ok)  Elektrik Ark Kayna ğ ında Olu ş an I ş ınlar  Havalandırma  Belirli Alan  Metal Parçalarının Sıçraması

42 Kaynak veya ateşle işlem yapılacak her türlü fıçı, bidon, kazan, işlemden önce içindeki boşaltılmalıdır. İçleri tekrar yanıcı olmayan madde ile doldurulmalıdır. Benzin fıçılarında, yağ fıçılarında, oksi-asetilen kaynağında olabileceği gibi içi patlayıcı gaz karışımı olan fıçı ve kazanların kaynağı yapılmadan önce su veya yanmayan gaz ile doldurulmalıdır.

43 Bilhassa elektrik ark kayna ğ ında büyük bir tehlike olu ş abilir. Kaynakçının dikkatsizli ğ i ve arızalı aletlerin kullanılması halinde kaza meydana gelebilir. Korunma: (Elektrik çarpmasına kar ş ı)  - İ yi izole edilmi ş kuru eldivenler kullanılmalıdır.  - İ yi izole edilmi ş kaynak penseleri kullanılmalıdır.  - Kullanılan aletlerin ve kabloların arızalı olmamasına dikkat edilmelidir.  - Kaynakçı lastik veya tahta altlık kullanmalıdır. Ayakkabısı da uygun olmalıdır.  - İş yerinde uygun bir topraklama gerekmektedir.

44  Elektrik akımının vücutta gösterdi ğ i etkiye elektrik çarpması denir. Elektrik çarpması minimum ve ondan büyük de ğ erlerde olursa ölümle sonuçlanabilir.  İ nsan vücudu 50 volta kadar gerilmelerden bile etki görür, fakat etkinin normal anlamda bir etkisi yoktur. Akım 50 volttan sonra tehlikeli olmaya ba ş lar. 65 volttan sonra tamamen tehlikeli sınır içine girer. 110 voltluk, 220 voltluk, 380 voltluk tesisler ve yüksek gerilimli hava hatları insanlar için birer tehlike olu ş tururlar.

45  Elektrik akımı hücreyi elektroliz eder, sinir sistemini bozar, solunum sisteminin çalı ş masını engeller, insanın kalbinin durmasına sebep olur, iç ve dı ş ta yanıklar meydana getirir, bilincini kaybettirir, derin ve geni ş hasarlara yol açar. Ancak vücutta, akım giri ş ve çıkı ş noktaları dı ş ında ba ş ka hasar görünmüyor olabilir.

46  Her insanın vücut direnci, ırk, cins, ya ş ve yaptı ğ ı i ş e göre de ğ i ş me gösterir.bu bakımdan yapılan incelemelere göre insan vücudunun do ğ ru akımda 50, alternatif akımda 25 mili amper akımdan etki gördü ğ ü tespit edilmi ş tir. Bu minimum akımlar bile insanlar için öldürücü olabilir.ayrıca evlerimizde kullandı ğ ımız 50hz frekanslı alternatif akımın da öldürücü etkisi oldu ğ u unutulmamalıdır.

47 Önce yakla ş manızın tehlikesiz olması için mümkünse enerjiyi kesin. Bu mümkün de ğ ilse, kuru elektrik geçirmeyen malzeme üzerine basarak (lastik, tahta, kalın katlanmı ş gazete, kitap vb.) Yine böyle yalıtkan bir malzeme ile hastayı itin veya çekin. Çıplak elle hastaya sakın dokunmayın.  Hastanın enerjiden kurtuldu ğ una kanaat getirince düzgün bir yere çekerek sırt üstü yatırınız.  Hastaya suni solunum uygulayın suni solunumun muhtelif metotları vardır. Suni solunum sayesinde gerekli hava hastanın akci ğ erlerine dolar, toplar damardaki kan kalbe geri döner, adeta durmu ş olan kalp tekrar çalı ş maya ba ş lar.

48  Elektri ğ i kesmek için sigortaları kullanın  Lastik tabanlı ayakkabı giyin, kuru bir lastik eldiven takın  Elektrik akımını iletmeyecek kuru bir cismin üzerine çıkın  Elektrik çarpan ki ş inin yakınındaki kablo gibi iletkenleri, yalıtkan bir çubukla uzakla ş tırın  Hastayı giysilerinden çekerek bölgeden uzakla ş tırın  Elektrik çarpan ki ş iye kalın lastik tabanlı ayakkabınız yoksa dokunmayın  Sigortaları kapatmadan yaralıya temas etmeyin  Çıplak elle çarpılmı ş ki ş iye dokunmayın  Çocukları olay yerinden uzak tutun  Dokunmak için iletken cisimler kullanmayın

49  Kaynak i ş lemi yaparken elektrik enerjisi ısı ile ı ş ı ğ a dönü ş ür. Bu enerjinin yakla ş ık olarak % 15’i ı ş ık haline dönü ş ür. Bu % 15’lik ı ş ınların %10’u ultraviyole, % 30’u parlak ve % 60’ı enfraruj kızıl ötesi ı ş ınlardır. Bu ı ş ınlar kaynakçının gözleri ve cildi için tehlikelidir.  Kaynak ve kesme i ş lemlerinde üretim süreci gere ğ i ortaya çıkan parlak ı ş ınlar, gözleri kama ş tırarak geçici görme bozukluklarına neden olabilmekte, gerekli önlemler alınmadı ğ ı ve bu ı ş ınlara süreli maruz kalınması halinde ise önce gözde kızarma, kanlanma ve ba ş a ğ rısı ortaya çıkmakta daha ileri durumlarda ise kalıcı olarak görme kayıplarına yol açabilmektedir.  Kaynak ı ş ınlarından kızılötesi ı ş ınlar; deride ısınma ve uzun süre maruz kalınması halinde kızarma ve yanıklara yol açmakta olup, arktan gelen ı ş ının dalga boyuna ba ğ lı olarak da gözde saydam tabakanın (kornea) ve görmeyi sa ğ layan a ğ tabakasının (retina) etkilenmesine ve giderek körlük ve katarak hastalı ğ ı gibi kalıcı hasarlara neden olabilmektedir.  Morötesi ı ş ınlar ise; kızılötesi ı ş ınlardan çok daha tehlikelidir ve kısa sürede maruz kalmalarda bile gözün saydam tabakasında yanıklara, katarak hastalı ğ ına ve giderek körlü ğ e neden olan a ğ ır hasarlara yol açabilmektedir. Morötesi ı ş ınlar, deride a ğ ır yanıkların olu ş masına ve uzun sürede de deri kanserine neden olabilmektedir. Bu nedenle gözlerin ve cildin kaynak i ş lemi sırasında mutlaka korunması gereklidir.

50  Korunma: Gözleri kama ş tıran parlak ı ş ına kar ş ı maske kullanılmalı Enfraruj ı ş ınlar sıcaklık verdi ğ inden kaynakçının vücudunu koruyan elbise kullanılmalıdır. En tehlikeli olan ultraviyole ı ş ınları cilt ve gözlerde yanıkların meydana gelmesine sebep olur. Böylece ultraviyole ı ş ınlarını absorbe eden kaliteli koruyucu camlar kullanılmalıdır. Di ğ er ş ahısları korumak için de kaynak i ş leri kaynak kabinlerinde yapılmalı ve burası koruma paravanları ile çevrilmelidir. Hararet ve yanmalara kar ş ı önlük, deri eldiven kullanılmalıdır.

51  Metallerin kaynak, kesme ve di ğ er benzer yöntemlerle i ş lenmesi sırasında çalı ş anlar için zararlı olabilecek çe ş itli toz, duman ve gazlar gibi hava kirleticileri olu ş maktadır. Kaynaklı imalat atölyelerindeki önemli risklerin ba ş ında gelen kaynak dumanlarını olu ş turan tanecikler temel olarak metal ve di ğ er oksitlerdir. Kaynak ve kesme i ş lemi sırasında üretim süreci gere ğ i ortaya çıkan kaynak arkı ile metaller yüksek sıcaklıkta buharla ş ır, bu metal buharları ortam havası ile temas ederek oksitlenir ve yo ğ unla ş arak metal oksit dumanlarına dönü ş ür. Metal oksitleri kaynak dumanlarının en önemli bile ş enidir. Kaynak dumanı içinde yer alan katı partiküller; çe ş itli elektrod, lehim ve kaynak çubu ğ u ile üzerinde kaynak veya kesme i ş leminin yapıldı ğ ı ana malzeme ve ana malzeme üzerinde bulunan boya, galvaniz gibi kaplamalardan çıkan parçacıklardan olu ş maktadır. Kaynaklı imalat atölyelerinde ortam havasına karı ş an tozlar, genellikle kaynak a ğ zı açılması, metal malzemelerin ta ş ınması, kesilmesi, kaynak a ğ zının ta ş lanması gibi i ş lemler sonucunda olu ş maktadır. Tozlar genellikle çökerek i ş yeri tabanı ve kaynak ekipmanları üzerinde birikirken, metal oksit dumanları uzun süre havada asılı kalmakta ve hava devinimleri ile i ş yeri ortamında çe ş itli yerlere da ğ ılabilmektedir.

52 Korunma:  Kaynaklı imalat atölyelerinde çalı ş anlar için en önemli risk grubunu kaynak i ş lemi sırasında ortaya çıkan toz, duman, gaz ve buhar gibi hava kirleticiler olu ş turmaktadır. Hava kirleticilerin olumsuz etkilerini önlemek için bunların ortam havasına yayılmasını engellemek gereklidir. Bunun için genel ve yerel havalandırma yöntemleri kullanılmaktadır. Yapılan i ş in niteli ğ ine, i ş yerinin özelli ğ ine ve ekipmanların yapısına göre uygun niteliklerde ve amaca uygun havalandırma sistemlerinin projelendirilerek uygulamaya konulması gereklidir. Böylece kaynak yapılan ortamda yeterli havalandırma sa ğ lanmalı, hava kirleticiler solunum bölgesinden ve çevresinden uzak tutulmalıdır.  Kaynaklı imalat atölyelerinde kaynak ve kesme i ş lemleri sırasında olu ş an hava kirleticilerinin nitelik ve konsantrasyonlarının bilinmesi, ortam havasının çalı ş anların sa ğ lıklarını olumsuz yönde etkilemeyecek kalitede olmasını sa ğ layacak havalandırma sistemlerinin tasarımlanmasında önemli bir yer tutmaktadır. Amaca uygun bir havalandırma sisteminin yapılmasında ana hedef üretim sürecinde ortaya çıkan hava kirleticilerin çalı ş ma ortamına yayılmasını önlemek ve bunların çalı ş ma ortamındaki miktarını e ş ik de ğ erin altına dü ş ürmek olmalıdır.

53  Dar yerlerde yapılan kaynak i ş lerinde o yerin sıcaklı ğ ı artar. Bu sıcaklı ğ ın yanı sıra gaz, duman ve buhardan solunum zorla ş ır. Normal olarak atölyelerde her kaynakçı için yakla ş ık 100 m3’lük bir hacim öngörülmelidir.

54 Elektrik direnç kayna ğ ında sıcak metal parçalarının sıçrama tehlikesi vardır. Kızgın metal parçacıkları büyük miktarda etrafa sıçrar ve çalı ş ma yerinden 6-7 m. kadar uza ğ a sıçrar ve yangın tehlikesi yaratabilirler. Bu sebepten kaynak yapılan yerin yakın çevresinde yanıcı maddelerin bulunmamasına dikkat edilmelidir. Kaynak atölyelerinde ve di ğ er yerlerde yangın söndürme aleti bulundurulmalıdır.  Korunma: Koruyucu deri önlük giyilmeli.  Kaynak i ş lemi yapılırken, sıcak metal parçaları 10 m. ’ye kadar sıçrayabilir ( ş ekil 2). Böylece alev alan, tutu ş abilen malzemeler yanabilir ve hasar olu ş abilir.  Bazı malzemelerin tutu ş abilme dereceleri ş u ş ekildedir;  Tahta 280 0C ; gazete ka ğ ıdı 250 0C ; pamuklu kuma ş 320 0C ve plastik malzemelerden polyetilen 340 0C civarında ate ş alabilece ğ i (tutu ş abilece ğ i) dikkate alınmalıdır. ş ekil-3’de kaynak alevinin 1 m.’ye kadar sıcaklı ğ ını 0C cinsinden göstermektedir.

55

56  Kaynaklı imalat atölyelerinde çalı ş anların yüzleri IR ve UV ı ş ınlarının yakıcı etkisi ile, kaynak sonucunda olu ş an sıcak çapak, radyant ısı, kimyasal ve fiziksel tehlikelere kar ş ı korunmalıdır. Bu amaçla yüzü tamamen kaplayan, hafif ve görmeyi engellemeyen el veya ba ş siperlikleri kullanılır. Yüz ve gözleri aynı anda koruyabilmek üzere gözlük ve siperlik birlikte kullanılabilir. Siperlik malzemesi olarak plastik, fiber ve cam gibi malzemeler kullanılabilir.

57 Kaynak i ş lemi sırasında olu ş an UV, IR, termal radyasyon ve fiziki tehlikelere kar ş ı kaynakçı eldiven, ceket, pantolon, ayakkabı, tozluk ve önlük gibi koruyucuları kullanmalıdır. Kaynakçılar el, kol gibi açıkta kalan vücut kısımlarını morötesi ı ş ınlardan korumak durumdadırlar. Fakat morötesi ı ş ınlar yapıları nedeniyle normal pamuklu, yünlü ve sentetik kuma ş ları çok kısa sürede tahrip etti ğ inden kaynakçılar çalı ş ırken deri eldiven, kolluk gibi koruyucuların yanı sıra deri önlük gibi giysileri de kullanmalıdır.

58  Eldiven ate ş e dayanıklı olarak üretilmi ş olmalıdır.  Önlük ve tozluk deriden ve ate ş e, radyant ısıya ve sıcak metal çapaklarına dayanıklı olmalıdır.  Ayakkabılar sıcak çapakların aya ğ a girmesini önlemek amacıyla uzun konçlu, malzeme dü ş melerine kar ş ı burnu çelikli olarak yapılmalıdır.  E ğ er ba ş üstü çalı ş ması var ise deri ba ş lık ve omuzluk kullanılmalıdır.  A ğ ır ve keskin malzemelerin ba ş a çarpmasını ve dü ş mesini önlemek için baret giyilmelidir.  İş elbiselerin kolları ile pantolonların paçaları dü ğ meli veya lastikli olmalı, tozların birikmelerine kar ş ı cepsiz dikilmelidir.

59 Kaynak ve kesme i ş lemleri esnasında kaynakçının sa ğ lı ğ ını etkileyebilecek belirtilen tehlikeler olu ş ur. Kaynak, kesme ve ilgili i ş lemlerdeki sa ğ lık ve güvenlik kurallarında belirtildi ğ i ş ekilde kaynakçı, olu ş an bu zararlı maddelerden kendisini korumalıdır.


" Örtülü elektrod ile ark kayna ğ ı, elektrik arkını ısı kayna ğ ı olarak kullanan elle yapılan ( manuel ) bir kaynak yöntemidir.  Örtülü elektrod (" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları