Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İLKYARDIM GEREKTİREN ÖZEL DURUMLAR VE HASTALIKLAR Yrd. Doç. Dr. F. Mutlu KUKUL GÜVEN CÜTF Acil Tıp AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İLKYARDIM GEREKTİREN ÖZEL DURUMLAR VE HASTALIKLAR Yrd. Doç. Dr. F. Mutlu KUKUL GÜVEN CÜTF Acil Tıp AD."— Sunum transkripti:

1 İLKYARDIM GEREKTİREN ÖZEL DURUMLAR VE HASTALIKLAR Yrd. Doç. Dr. F. Mutlu KUKUL GÜVEN CÜTF Acil Tıp AD.

2 Bayılma Aniden olan Aniden olan dolaşım yetmezliğine sonucu dolaşım yetmezliğine sonucu beynin kısa süreli kansız kalması beynin kısa süreli kansız kalması geçici bilinç kaybıdır. geçici bilinç kaybıdır.

3 Nedeni açlık, açlık, kan basıncının düşmesi, kan basıncının düşmesi, beklenmedik bir olay veya herhangi bir şeyle karşılaşma, beklenmedik bir olay veya herhangi bir şeyle karşılaşma, aşırı sevinç ya da üzüntü, aşırı sevinç ya da üzüntü, uzun süre havasız ve kapalı ortamda bulunma…. uzun süre havasız ve kapalı ortamda bulunma….

4 İlkyardım Sırt üstü yatırılarak ayakları yükseğe kaldırılır (şok pozisyonu) Sırt üstü yatırılarak ayakları yükseğe kaldırılır (şok pozisyonu) Sıkı giysiler gevşetilir, Sıkı giysiler gevşetilir, Kapalı ortamdaysa açık havaya çıkarılır, Kapalı ortamdaysa açık havaya çıkarılır, Uyarıcı olarak kokular Uyarıcı olarak kokular Kişi kendine geldiğinde önce oturtulur. Kişi kendine geldiğinde önce oturtulur. Bilinci açık ve gerekli ise içecek bir şeyler verilebilir. Bilinci açık ve gerekli ise içecek bir şeyler verilebilir.

5 Diyabetes Mellitus (şeker hastalığı) kandaki şeker düzeyinin düşmesi veya yükselmesi kandaki şeker düzeyinin düşmesi veya yükselmesi Hiperglisemi: kandaki şeker oranının yükselmesi Hiperglisemi: kandaki şeker oranının yükselmesi

6 Hipoglisemi: Hipoglisemi: kandaki şeker oranının düşmesi kandaki şeker oranının düşmesi

7 Dikkat !!! Hipoglisemi, hiperglisemiden çok daha tehlikelidir. Hipoglisemi, hiperglisemiden çok daha tehlikelidir.

8 Neden?? Beynin düzenli ve belirli miktarda şekere (glukoza) gereksinimi vardır. Beynin düzenli ve belirli miktarda şekere (glukoza) gereksinimi vardır. Şeker azaldığında beyin enerjisiz kalacağından beyin hücrelerinde harabiyet başlar (solunum durduğunda beynin oksijensizliğe ancak 4-6 dakika dayanabildiği gibi şekersizliğe de uzun süre dayanamaz.). Şeker azaldığında beyin enerjisiz kalacağından beyin hücrelerinde harabiyet başlar (solunum durduğunda beynin oksijensizliğe ancak 4-6 dakika dayanabildiği gibi şekersizliğe de uzun süre dayanamaz.). Bilinç düzeyinde değişiklik: sinirlilik, bilinç bulanıklığı, bilincin giderek kapanması gibi bulgular, soğuk soğuk terleme, baş ağrısı Bilinç düzeyinde değişiklik: sinirlilik, bilinç bulanıklığı, bilincin giderek kapanması gibi bulgular, soğuk soğuk terleme, baş ağrısı Hipoglisemi bulgularından biri veya birkaçı bir arada görülmeye başlanmışsa, kişi içebilecek durumdaysa şeker ve şekerli sıvılar verilebilir. Hipoglisemi bulgularından biri veya birkaçı bir arada görülmeye başlanmışsa, kişi içebilecek durumdaysa şeker ve şekerli sıvılar verilebilir.

9 Hiperglisemide kandaki şeker uzun saatler (6-12 saat) içinde yükselir. Hiperglisemide kandaki şeker uzun saatler (6-12 saat) içinde yükselir. Bilinci kapalı değilse, herhangi bir ilkyardıma gerek yoktur, kişi en kısa zamanda hastaneye götürülmelidir. Bilinci kapalı değilse, herhangi bir ilkyardıma gerek yoktur, kişi en kısa zamanda hastaneye götürülmelidir.

10 Diyabetik acillerde ayırt edici belirti ve bulgular Kan şekeri düzeyi hipoglisemihiperglisemi Nabız Dolgun, hızlı Zayıf, hızlı Solunumyüzeysel Derin, iç çekmeli bilinç Baygınlık hali/hızla gelişen bilinç kaybı Yavaş gelişen bilinç kaybı Nefes kokusu Koku yoktur Çürük elma / aseton gibi kokar Diğer bulgular Baş ağrısı, ürperme, konfüzyon (şaşkınlık), saldırganlık (sinirli) davranışlar deri Soğuk, nemli, soluk Kızarık, kuru

11 İlkyardım Hipoglisemi Bilinç açık ve içebilecek durumdaysa, şekerli içecekler verilebilir. Bilinç açık ve içebilecek durumdaysa, şekerli içecekler verilebilir. Buna rağmen durum kötüleşiyorsa vakit kaybedilmeden mutlaka hastaneye götürülmelidir. Buna rağmen durum kötüleşiyorsa vakit kaybedilmeden mutlaka hastaneye götürülmelidir. Diyabetli kişiler, hipoglisemi olasılığına karşı yanlarında şeker, şekerli yiyecekler bulundurmalıdır. Diyabetli kişiler, hipoglisemi olasılığına karşı yanlarında şeker, şekerli yiyecekler bulundurmalıdır.Hiperglisemi yavaş geliştiğinden hastaneye kadar yetiştirilebilir, yavaş geliştiğinden hastaneye kadar yetiştirilebilir, ilkyardım gerektirmez. ilkyardım gerektirmez. Hastanın bilinci kapanmak üzere veya kapalıysa, soluk yolu açıklığı sağlanarak hastaneye götürülmelidir. Hastanın bilinci kapanmak üzere veya kapalıysa, soluk yolu açıklığı sağlanarak hastaneye götürülmelidir.

12 Epilepsi (sara) Beyindeki elektriksel aktivitenin geçici olarak durması veya bozulması sonucu, kişinin kasılması ve bilincinin kaybolması olayına epilepsi denilmektedir. Beyindeki elektriksel aktivitenin geçici olarak durması veya bozulması sonucu, kişinin kasılması ve bilincinin kaybolması olayına epilepsi denilmektedir. Nöbetler çeşitli şekillerde görülebilir; Nöbetler çeşitli şekillerde görülebilir; kişi otururken dalıp gidebileceği gibi, kişi otururken dalıp gidebileceği gibi, kasılmalar da olabilir. kasılmalar da olabilir.

13 Nedeni kalıtımsal olabileceği gibi, kalıtımsal olabileceği gibi, kafa yaralanmaları, kafa yaralanmaları, beyinde kanamalar, beyinde kanamalar, tümörler, tümörler, iltihaplar sonucu da ortaya çıkabilir. iltihaplar sonucu da ortaya çıkabilir. nedeni saptanamayan epilepsiler de oldukça yaygındır nedeni saptanamayan epilepsiler de oldukça yaygındır

14 İlkyardım Kişinin kendini yaralamaması için tedbir alınır; Kişinin kendini yaralamaması için tedbir alınır; Mümkünse yatırılır, Mümkünse yatırılır, Dilini ısırmaması için çene kenetlenmemişse, dişlerinin arasına bir şey konur (mendil, kalem vs gibi). METAL malzemeler kullanılmamalıdır. Dilini ısırmaması için çene kenetlenmemişse, dişlerinin arasına bir şey konur (mendil, kalem vs gibi). METAL malzemeler kullanılmamalıdır. Başını ve kollarını ritmik olarak bir yerlere vuruyorsa battaniye, ceket vb malzemelerle desteklenerek kendisini yaralaması engellenir. Başını ve kollarını ritmik olarak bir yerlere vuruyorsa battaniye, ceket vb malzemelerle desteklenerek kendisini yaralaması engellenir.

15 Yapılmaması gerekenler Hastanın yumruk şeklindeki ellerini zorla açmaya çalışmak; Hastanın yumruk şeklindeki ellerini zorla açmaya çalışmak; Soğan keserek veya pamuğa kolonya damlatarak ağzına veya burnuna kapatmak, bu çok sakıncalıdır çünkü bu şekilde kişinin nefes alması önlenerek kendine gelmesi engellenmektedir. Soğan keserek veya pamuğa kolonya damlatarak ağzına veya burnuna kapatmak, bu çok sakıncalıdır çünkü bu şekilde kişinin nefes alması önlenerek kendine gelmesi engellenmektedir. Epilepside uyarıya gereksinim yoktur, çünkü olay dolaşımdan ve beyindeki elektriksel aktivitenin geçici bozulmasından kaynaklanmaktadır. Bu gibi durumlarda uyarının hiçbir yararı yoktur, hatta zararlı olabilmektedir. Epilepside uyarıya gereksinim yoktur, çünkü olay dolaşımdan ve beyindeki elektriksel aktivitenin geçici bozulmasından kaynaklanmaktadır. Bu gibi durumlarda uyarının hiçbir yararı yoktur, hatta zararlı olabilmektedir. Elinizi dişleri arasına kaptırmayın, sizin elinizi kolunuzu kavramasına izin vermeyin aksi halde sizde zarar görürsünüz. Elinizi dişleri arasına kaptırmayın, sizin elinizi kolunuzu kavramasına izin vermeyin aksi halde sizde zarar görürsünüz.

16 Kalp Krizi Kalbi besleyen koroner arterlerin çeşitli nedenlerle kalbi besleyememesi sonucu or Kalbi besleyen koroner arterlerin çeşitli nedenlerle kalbi besleyememesi sonucu or Angina pektoris Angina pektoris Akut myokard enfarktüsü şeklinde ortaya çıkabilir. Akut myokard enfarktüsü şeklinde ortaya çıkabilir.

17 Arterin daralması nedeniyle, fiziksel aktivite, ruhsal stres veya aşırı soğuk sonucunda kalbin artan oksijen ihtiyacı karşılanamayacağı için kalp kasında gerekli kasılma olamayacaktır Arterin daralması nedeniyle, fiziksel aktivite, ruhsal stres veya aşırı soğuk sonucunda kalbin artan oksijen ihtiyacı karşılanamayacağı için kalp kasında gerekli kasılma olamayacaktır Arterin daralması Arterin daralması Yaş ilerledikçe kalp krizine yatkınlık artar.. Yaş ilerledikçe kalp krizine yatkınlık artar..

18 Kalp krizi nedenleri kontrol edilebilir nedenler kontrol edilebilir nedenler kandaki kolesterol düzeyinin yükselmesi, kandaki kolesterol düzeyinin yükselmesi, sigara, sigara, alkol, alkol, stres, stres, yüksek tansiyon, yüksek tansiyon, şişmanlık, şişmanlık, hareketsizlik hareketsizlik kontrol edilemeyen nedenler yaş, cinsiyet, kalıtım, diabet

19 ANGİNA PEKTORİS Kalp, bir süre gereksiniminden az oksijenle beslenmek, zorunda kalırsa, kişinin soluğunu kesecek kadar şiddetli göğüs ağrısı olur, bu ağrıya angina pektoris denir. Kalp, bir süre gereksiniminden az oksijenle beslenmek, zorunda kalırsa, kişinin soluğunu kesecek kadar şiddetli göğüs ağrısı olur, bu ağrıya angina pektoris denir. Ağrı genellikle sternum (göğüs kemiği) arkasında hissedilir; kola (özelikle sol kola), çeneye, epigastriuma (karnın üst orta bölgesine) yayılır. Ağrı genellikle sternum (göğüs kemiği) arkasında hissedilir; kola (özelikle sol kola), çeneye, epigastriuma (karnın üst orta bölgesine) yayılır.

20 AKUT MYOKARD ENFARKTÜSÜ: Koroner arterin, arterioskleroza(damar sertliğine) bağlı olarak daralması veya kan pıhtısı ile tıkanması sonucunda bu arterle beslenen kalp kasına giden oksijen yetersiz kalacağından, myokard kası görevini yerine getiremez; yeterince kanın vücuda pompalanamadığı bu tabloya, akut myokard enfarktüsü (AMI) denir. Koroner arterin, arterioskleroza(damar sertliğine) bağlı olarak daralması veya kan pıhtısı ile tıkanması sonucunda bu arterle beslenen kalp kasına giden oksijen yetersiz kalacağından, myokard kası görevini yerine getiremez; yeterince kanın vücuda pompalanamadığı bu tabloya, akut myokard enfarktüsü (AMI) denir.

21 Kalp krizinde ayırt edici Özellikler Ağrının özellikleri ANGİNA PEKTORİS AKUT MYOKARD ENFARKTÜSÜ Şiddeti Hafiften orta şiddete doğru Şiddetli-ölüm korkusu süresi Genelde 3-5 dakika sürer Saatlerce sürebilir Hazırlayıcı etkenler Egzersiz, soğuk hava, stres Dinlenme anında da görülebilir Giderme yolları Dinlenme Dinlenme ile geçmez Nitrogliserin (İsordil, 5mg, dilaltı) Genellikle ağrıyı giderir Ağrıya etkisi yoktur Diğer belirtiler Genelde yoktur Dispne (nefes darlığı), bulantı, kusma, aşırı terleme, baş dönmesi, ölüm korkusu

22 İlkyardım Angina pektoriste: Hasta mutlaka hemen dinlen(diril) melidir; yürüyorsa durmalı, oturtulmalı veya yatırılmalıdır. Mümkünse hareket ettirilmemelidir. Hasta sakinleştirilmelidir. Hasta mutlaka hemen dinlen(diril) melidir; yürüyorsa durmalı, oturtulmalı veya yatırılmalıdır. Mümkünse hareket ettirilmemelidir. Hasta sakinleştirilmelidir. Sıkı giysiler gevşetilir. Sıkı giysiler gevşetilir. Dilaltı nitrogliserin (isordil, 5 mg ) verilir. Dilaltı nitrogliserin (isordil, 5 mg ) verilir. Gerekiyorsa (solunum ve kalp durmuşsa) KPR yapılır. Gerekiyorsa (solunum ve kalp durmuşsa) KPR yapılır. Hastaneye götürülür ( mümkün olduğunca az hareket ettirilerek ). Hastaneye götürülür ( mümkün olduğunca az hareket ettirilerek ).

23 Akut myokard enfarktüsünde : Akut myokard enfarktüsünde : Hastanın ağrısının ve korkusunun giderilmesi önemlidir Hastanın ağrısının ve korkusunun giderilmesi önemlidir Hasta sırtüstü yatırılır ve hareket ettirilmez, Hasta sırtüstü yatırılır ve hareket ettirilmez, Hastanın solunum sıkıntısı varsa, baş yükseltilir Hastanın solunum sıkıntısı varsa, baş yükseltilir Mümkünse oksijen verilir 2 lt/dk gidecek şekilde Mümkünse oksijen verilir 2 lt/dk gidecek şekilde Mutlaka hastaneye götürülür. Mutlaka hastaneye götürülür. Gerekiyorsa (solunum ve kalp durmuşsa) KPR yapılır. Gerekiyorsa (solunum ve kalp durmuşsa) KPR yapılır.

24 Kalp krizi sonucu görülen kalp durmalarında, hemen kalp masajı başlatılır ve sağlık kuruluşuna kadar sürdürülürse kişinin döndürülme şansı yükselecektir. Kalp krizi sonucu görülen kalp durmalarında, hemen kalp masajı başlatılır ve sağlık kuruluşuna kadar sürdürülürse kişinin döndürülme şansı yükselecektir. Endişeli hastanın sakinleştirilmesi ve hastanın hareketinin kısıtlanması kalbin yükünün azaltılması açısından önemlidir. Endişeli hastanın sakinleştirilmesi ve hastanın hareketinin kısıtlanması kalbin yükünün azaltılması açısından önemlidir.

25 Felç Beyni besleyen kan damarlarının yırtılması veya tıkanması gibi nedenlerle, beyindeki kanlanmanın bozulması sonucu ortaya çıkan bir tablodur. Beyni besleyen kan damarlarının yırtılması veya tıkanması gibi nedenlerle, beyindeki kanlanmanın bozulması sonucu ortaya çıkan bir tablodur. Özellikle yüksek tansiyonlu kişilerde görülme sıklığı yüksektir. İlkyardımda iki şekilde değerlendirebiliriz Özellikle yüksek tansiyonlu kişilerde görülme sıklığı yüksektir. İlkyardımda iki şekilde değerlendirebiliriz

26 Hafif felç-1 Beyni besleyen küçük kan damarlarının hasarı ile oluşur. Genelde, bilinç kaybı yoktur ve bulgular zarar gören bölümle ilgilidir. Beyni besleyen küçük kan damarlarının hasarı ile oluşur. Genelde, bilinç kaybı yoktur ve bulgular zarar gören bölümle ilgilidir.

27 Belirtileri-1 Baş ağrısı, şaşkınlık hali (konfüzyon), kulak çınlaması, baş dönmesi; Baş ağrısı, şaşkınlık hali (konfüzyon), kulak çınlaması, baş dönmesi; -Hasar arttıkça, konuşmada hafif güçlük, hafıza bozuklukları, kişilik değişmesi, kol veya bacakta uyuşma, ilerleyen güçsüzlük -Hasar arttıkça, konuşmada hafif güçlük, hafıza bozuklukları, kişilik değişmesi, kol veya bacakta uyuşma, ilerleyen güçsüzlük

28 İlkyardım-1 Hasta kazalara ve fiziksel etkilere karşı Hasta kazalara ve fiziksel etkilere karşı (düşme, çarpma, ateş, sıcak, soğuk ve kesici aletler, vb.) korunur. (düşme, çarpma, ateş, sıcak, soğuk ve kesici aletler, vb.) korunur. Hemen hastaneye götürülür Hemen hastaneye götürülür

29 Ağır Felç-2 Belirtiler: Belirtiler: Bilinç kaybı Bilinç kaybı Vücutta tek (ya da çift) taraflı paralizi (güç kaybı) veya pleji (kuvvet kaybı) Vücutta tek (ya da çift) taraflı paralizi (güç kaybı) veya pleji (kuvvet kaybı) Solunum ve yutma güçlüğü Solunum ve yutma güçlüğü Mesane ve barsak kontrolünün kaybı (inkontinans) Mesane ve barsak kontrolünün kaybı (inkontinans) Konuşma güçlüğü, uyku hali Konuşma güçlüğü, uyku hali Gözbebekleri (pupiller) büyüklüğünde farklılık (anizokori) Gözbebekleri (pupiller) büyüklüğünde farklılık (anizokori)

30 İlkyardım-2 ABC sürekli kontrol edilir ve devamlılığı sağlanır. ABC sürekli kontrol edilir ve devamlılığı sağlanır. Kusma olasılığına karşı yan yatırılarak (özellikle felç gelişen kol tarafına yatırılarak) hastaneye götürülür. Bilinçsiz hastanın yan yatırılmasına, özellikle de başın, kusmuk veya sekresyonun dışarı akabileceği şekilde yana çevrilmesi pozisyonuna KOMA POZİSYONU adı verilmektedir. Kusma olasılığına karşı yan yatırılarak (özellikle felç gelişen kol tarafına yatırılarak) hastaneye götürülür. Bilinçsiz hastanın yan yatırılmasına, özellikle de başın, kusmuk veya sekresyonun dışarı akabileceği şekilde yana çevrilmesi pozisyonuna KOMA POZİSYONU adı verilmektedir.KOMA POZİSYONU KOMA POZİSYONU

31 KOMA: Yutkunma, öksürük vs reflekslerin (tepki) ve dıştan gelen uyarılara karşı tepkinin azalması yada yok olması ile ortaya çıkan uzun süreli bilinç kaybıdır.

32 Bilinci kapalı kişi Yardım isteyemez. Yardım isteyemez. Dikkatli değerlendirilmeyecek olursa hastanın öldüğü sanılabilir. Dikkatli değerlendirilmeyecek olursa hastanın öldüğü sanılabilir. Nedene yönelik tahmin hayat kurtarıcı olabilir. Nedene yönelik tahmin hayat kurtarıcı olabilir. Kolayca zarar görebilir Kolayca zarar görebilir Solunum yolu tıkanabilir. Solunum yolu tıkanabilir. Hasta kusabilir ve kusmuk soluk yolunu tıkayabilir. Hasta kusabilir ve kusmuk soluk yolunu tıkayabilir. Gözünü yabancı cisimlerden korumasını sağlayan refleks mekanizması ortadan kalkmıştır. Gözünü yabancı cisimlerden korumasını sağlayan refleks mekanizması ortadan kalkmıştır. Öğürme refleksi ya da öksürük mekanizması çalışmayabilir. Öğürme refleksi ya da öksürük mekanizması çalışmayabilir.

33 Bilinç kaybının nedenleri kafaya gelen darbeler, kafaya gelen darbeler, beyindeki kanamalar, beyindeki kanamalar, iltihaplar (menenjit vs), iltihaplar (menenjit vs), tümörler, tümörler, bazı ilaçların veya alkolün aşırı alınması, bazı ilaçların veya alkolün aşırı alınması, siroz, siroz, üremi, üremi, diyabet (şeker hastalığı) vs. diyabet (şeker hastalığı) vs.

34 Dikkat!!!! BİLİNCİ KAPALI HER KİŞİNİN SOLUNUM YOLUNUN KAPALI OLDUĞU KABUL EDİLMELİDİR. BİLİNCİ KAPALI HER KİŞİNİN SOLUNUM YOLUNUN KAPALI OLDUĞU KABUL EDİLMELİDİR. Bu durumda ABC kontrol edilir. Bu durumda ABC kontrol edilir. Soluk yolunun açıklığının devamı sağlanır. Soluk yolunun açıklığının devamı sağlanır.

35 İlkyardım ABC sürekli kontrol edilir (gerekiyorsa suni solunum, kalp masajı yapılır ) ABC sürekli kontrol edilir (gerekiyorsa suni solunum, kalp masajı yapılır ) Soluk alıyorsa, koma pozisyonunda yatırılır, Soluk alıyorsa, koma pozisyonunda yatırılır,koma pozisyonundakoma pozisyonunda Hastaneye götürülür Hastaneye götürülür Bilinci kapalı kişilerin üzerine soğuk su dökülmesi, şamarlanması, sarsılması (özellikle beyin kanaması veya kafa travmasında) tehlikeli olabileceğinden, bu gibi davranışlardan kesinlikle kaçınılmalıdır. Bilinci kapalı kişilerin üzerine soğuk su dökülmesi, şamarlanması, sarsılması (özellikle beyin kanaması veya kafa travmasında) tehlikeli olabileceğinden, bu gibi davranışlardan kesinlikle kaçınılmalıdır.

36 Komanın tanısında yardımcı olabilecek özellikler Nefesi ALKOL kokuyorsa, alkol komasında olabilir Nefesi ALKOL kokuyorsa, alkol komasında olabilir Nefesi ASETON veya ÇÜRÜK ELMA gibi kokuyorsa, şeker koması (hiperglisemi, diyabet) olabilir. Nefesi ASETON veya ÇÜRÜK ELMA gibi kokuyorsa, şeker koması (hiperglisemi, diyabet) olabilir. Eğer hastanın cebinde tegretol, dilantin, gibi epilepsi ilaçları varsa veya içtiği biliniyorsa epileptik koma olabilir. Eğer hastanın cebinde tegretol, dilantin, gibi epilepsi ilaçları varsa veya içtiği biliniyorsa epileptik koma olabilir. Hastanın cebinde veya çevrede boş ilaç şişesi varsa, ilaç zehirlenmesi akla gelebilir. Hastanın cebinde veya çevrede boş ilaç şişesi varsa, ilaç zehirlenmesi akla gelebilir. Hastanın kollarında iğne izleri varsa, aşırı doz uyuşturucu kullanımı söz konusu olabilir Hastanın kollarında iğne izleri varsa, aşırı doz uyuşturucu kullanımı söz konusu olabilir


"İLKYARDIM GEREKTİREN ÖZEL DURUMLAR VE HASTALIKLAR Yrd. Doç. Dr. F. Mutlu KUKUL GÜVEN CÜTF Acil Tıp AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları