Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Gümrük tarifeleri 1 GÜMRÜK TARİFELERİ. Gümrük tarifeleri2 İçerik Anahtar kelimeler  Gümrük tarifesi kavramı  Gelir sağlama ve koruma amaçları  Gümrük.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Gümrük tarifeleri 1 GÜMRÜK TARİFELERİ. Gümrük tarifeleri2 İçerik Anahtar kelimeler  Gümrük tarifesi kavramı  Gelir sağlama ve koruma amaçları  Gümrük."— Sunum transkripti:

1 Gümrük tarifeleri 1 GÜMRÜK TARİFELERİ

2 Gümrük tarifeleri2 İçerik Anahtar kelimeler  Gümrük tarifesi kavramı  Gelir sağlama ve koruma amaçları  Gümrük vergilerinin konuluş esası  Gümrük vergisinin ekonomik etkileri  Ticaret hadleri ve optimum gümrük tarifesi  Gümrük vergilerinin yansıması  Etken dış koruma  Dış ticarette korumacılık  Türkiye’de gümrük vergileri

3 Gümrük tarifeleri3 Tarifeler  Çeşitli mallara uygulanacak vergi oranlarını gösteren listelerdir.  Dış ticaret politikasının en eski ve en çok kullanılan araçlarından biridir.  Ülkelerin tek taraflı koyduğu tarifelere “otonom tarife” adı verilir.  Günümüzde tarifeler karşılıklı görüşmelere dayanarak uygulanmaktadır, bunlara “sözleşmeli tarife” adı verilir.

4 Gümrük tarifeleri4 Tarifeler  Tarifeler uluslararası anlaşmalarla belirlenmiştir  Böyle bir uygulama dünya ticaretini serbestleştirmek adına yapılmaktadır. Çok yanlı görüşmeler eşliğinde gümrük tarifeleri indirilmektedir.  Gümrük vergileri genelde ithalat üzerinden alınmaktadır.  Günümüzde DTÖ kapsamında gerçekleştirilen görüşmeler ile sanayi mallarında tarife indirimi büyük ölçüde sağlanmaktadır.

5 Gümrük tarifeleri5 Gümrük vergilerinin amaçları ; 1. Hazineye gelir sağlamak 2. Yerli sanayiyi dış rekabetten korumak.  Az gelişmiş ülkelerde gümrük vergileri hazinenin önemli bir geliri durumundadır  Gelir sağlama amacına yönelik olarak vergiler genelde yaygın biçimde tüketilen mallar üzerine konulur. Tarifeler

6 Gümrük tarifeleri6  Gelişmiş ülkelerde bütçe gelirlerini, gelir ve kurumsal vergileri oluştururken; az gelişmiş ülkelerde tarife gelirleri bütçe gelirlerinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır.  Bir malın ithalinden o malın yüksek yurtiçi fiyatı ile ondan düşük dünya fiyatı arasındaki fark tutarında/daha yüksek ölçüde bir vergi alınması, ithalatı tümden önler, bu durumda mala tam bir koruma sağlanmış olur. Bu derece yüksek vergilere “yasaklayıcı vergi” denir.  Gümrük tarifeleri ithalatı kısıtladığı ölçüde ödemeler dengesi açığını kapatıcı etki yapar. Tarifeler

7 Gümrük tarifeleri7 Gümrük Vergilerinin Konuluş Esası - Amacı  Daha önce de belirtildiği üzere, gümrük vergileri spesifik ya da ad valorem temel üzerinden alınabilir.  Bu iki vergiyi birleştiren vergiler karma vergilerdir.  Spesifik vergiler, birim ve ağırlık gibi malların fiziki birimleri üzerinden alınır. Tarifeler

8 Gümrük tarifeleri8  Ad valorem vergi,malın değerinin belli bir yüzde oranıdır.  Gümrük vergisi uygulamalarında iki tür temel alınmaktadır: F.O.B ve C.I.F  F.O.B. (free on board; güvertede teslim): malın ihracatçının limanında gemiye yüklendiği andaki fiyatıdır, maliyet ile malın geminin güvertesine yüklenmesine kadar yapılan masrafları kapsar. Gümrük Vergilerinin Konuluş Esası - Amacı

9 Gümrük tarifeleri9  C.I.F. (cost,insurance and freight; maliyet, sigorta ve navlun): malın ithalatçı ülkenin limanına vardığı andaki fiyatıdır, maliyet ile taşıma ve sigorta giderleri de dahildir.  Ad-valorem vergi kullanılıyorsa, gümrük vergisinin alınabilmesi için önce fiyatların belirlenmesi gerekir. Örneğin, ABD ve Kanada spesifik; AB ve Türkiye ise ad- valorem vergiyi benimsemiştir. Tarifeler

10 Gümrük tarifeleri10  Karma vergiler, hammaddesi gümrük vergisine tabi olan mallara uygulanır. Verginin spesifik kısmı hammadde üzerine konulan gümrük vergisine eşittir.  Ad-valorem vergi iç ekonomide o sanayi dalına sağlanan koruma oranını gösterir. Tarifeler

11 Gümrük tarifeleri11 Gümrük Vergisinin Ekonomik Etkileri

12 Gümrük tarifeleri12

13 Gümrük tarifeleri13  Grafikte T ve A eğrileri söz konusu malın arz ve talebini göstermektedir.  Dünya fiyatı P 1 dir. Bu fiyattan yurt içi tüketim OR kadardır.  Bu miktarın OK kadarı yurt içi üretim, kalan kısmı ithalattan karşılanmaktadır.  P 1 P 2 kadar vergi malın fiyatını yükseltir ve bu durumda yurt içi üretim artar, ithalat ise artan yurt içi üretim kadar azalır. Gümrük Vergisinin Ekonomik Etkileri

14 Gümrük tarifeleri14 Gümrük Vergisinin Ekonomik Etkileri 1. Dar Anlamda Etkiler (Kısmi Denge Yaklaşımı) Mal üzerine konan gümrük tarifesi o malın yurtiçi fiyatını arttırır. Vergiler aşağıdaki etkileri yaratır;  A. Üretim etkisi; ithal malın iç fiyatı yükselince yerli üretim dış pazarın rekabetinden korunur.  Yerli üretim genişler, üreticiler yüksek fiyatlar ile genişlemenin doğurduğu maliyet artışını karşılayabilirler. Ancak bu durum (a) üçgeni kadar kaynak israfı yaratabilir. Çünkü kaynakların verimliliği azalır. Tarifeler

15 Gümrük tarifeleri15  B. Tüketim etkisi; fiyat artışları üretimi özendirirken tüketimi kısıtlar. (b üçgeni)  C. Dış ticaret etkisi; yerli üretimdeki artış, tüketimdeki azalma ithalatın daralmasına neden olur. (KS + UR kadar)  D. Gelir etkisi; gümrük tarifeleri ithalat hacmini sıfıra indirecek kadar yüksek olmadıkları sürece hazineye gelir sağlarlar.(c bölgesi)  E. Bölüşüm etkisi; ulusal gelirin tüketicilerden üreticilere doğru yeniden bölüşümüne neden olur. (d) bölgesi kadar rant geliri sağlanır. Tüketiciler malları daha pahalıya alırlar. Tarifeler

16 Gümrük tarifeleri16

17 Gümrük tarifeleri17 Gümrük tarifeleri ve maliyetler  6.7 Grafik Tarifelerin 2 ülke açısından oluşan tür maliyeti göstermektedir;  Üretim maliyetleri (b alanı) - Tarifelerin koruyucu etkisi, yerli firmaların üretimlerini serbest ticaret düzeyininin üzerine çıkaracak şekilde artırmasını sağlar. Bu da üretimin daha yüksek maliyetle yapılması anlamına gelir (düşük verimlilik).  Tüketici maliyetleri (d alanı) – kayıp tüketici tatminini göstermektedir, bu tatminsizlik daha az istenen ikame ürünleri daha daha pahalı almaktan kaynaklanır (Gelir transferi).

18 Gümrük tarifeleri18 2. Tarifelerin Rant Etkileri Tarifeler

19 Gümrük tarifeleri19

20 Gümrük tarifeleri20

21 Gümrük tarifeleri21  Tüketici rantı, tüketicilerin bir malın bir birimi için vermeye razı olacakları en yüksek fiyatlarla gerçekte ödedikleri fiyat arasındaki fark olarak tanımlanır. (a) Tüketici rantı, ülkedeki fiyat P ı serbest dünya fiyatına eşit iken, toplam tüketici rantı P ı FR kadardır. Fiyat düştükçe tüketici rantı artar. (b) Üretici rantı, üreticilerin belirli bir üretimde bulunmak için uzun dönemde kendilerine yapılması gereken ödemenin üzerindeki miktarı ifade eder. Gümrük vergisi arttıkça üretici rantı artar. Tarifelerin Rant Etkileri Tarifeler

22 Gümrük tarifeleri22 Tüketici ve üretici rantı toplumsal maliyeti veya toplum için refah değişmelerini ifade eder. Tüketici ve üretici rantı toplumsal maliyeti veya toplum için refah değişmelerini ifade eder. Grafik b’de tarife konulduktan sonra üretim artarken, tüketim azalmaktadır. Grafik b’de tarife konulduktan sonra üretim artarken, tüketim azalmaktadır. Korumacılığın üretim maliyetinin ortaya çıkmasının nedeni, gümrük tarifeleri dolayısıyla yurtiçi kaynakların daha etkin oldukları ihracat endüstrilerinden, etkinliğin göreceli olarak daha düşük bulunduğu ithal edilebilir mal endüstrilerine aktarılmasıdır. Korumacılığın üretim maliyetinin ortaya çıkmasının nedeni, gümrük tarifeleri dolayısıyla yurtiçi kaynakların daha etkin oldukları ihracat endüstrilerinden, etkinliğin göreceli olarak daha düşük bulunduğu ithal edilebilir mal endüstrilerine aktarılmasıdır. Tarifelerin Rant Etkileri Tarifeler

23 Gümrük tarifeleri23 Tüketim maliyetlerinin ortaya çıkmasının nedeni, tarifelerin, korunan malın fiyatını diğer mallara göre yapay olarak yükseltilmesi ve böylece toplumsal üretim yapısının bozulmasıdır. Tüketim maliyetlerinin ortaya çıkmasının nedeni, tarifelerin, korunan malın fiyatını diğer mallara göre yapay olarak yükseltilmesi ve böylece toplumsal üretim yapısının bozulmasıdır. Tarifelerin Rant Etkileri

24 Gümrük tarifeleri24 3. Genel Denge Yaklaşımı (Makro ekonomik etkiler)  Gümrük tarifeleri dış ödemeler bilançosunu etkiler; ithalatı kısıtladığı ölçüde ülkenin döviz giderlerinden tasarruf sağlanır, dış ödemeler açığını kapatıcı etki yapar. Tarifeler

25 Gümrük tarifeleri25  Toplam talebi yabancı mallardan yerli mallara doğru kaydırarak, korunan endüstriden başlamak üzere toplam hasılayı/milli geliri arttırır. Milli gelirdeki artış, istihdamı arttırır, sonuçta işsizlik azalır.  Gümrük tarifeleri ticaret hadlerini tarife koyan ülke lehine değiştirebilir. Bunun için karşı ülkelerin misilleme yapmaması yanında tarife koyanın büyük bir ülke olması gerekir. Genel Denge Yaklaşımı

26 Gümrük tarifeleri26 Genel Denge Yaklaşımı  Yoksul ülkelere/bölgelere gelir aktarımı için zengin ülkelerin vergilendirilmesi dış ticaretin amaçlarından biridir; bu amaçla lüks malların ithaline yüksek vergiler uygulanmaktadır.  Ancak bazı durumlarda lüks ithal malındaki fiyat artışı yerli üretime doğru bir talep kaymasına neden olabilmektedir. Tarifeler

27 Gümrük tarifeleri27  ABD Almanya’ya bilgisayar ihraç edip karşılığında bu ülkeden otomobil ithal eder.  ABD otomobil üzerine tarife uygulamaktadır;  Gümrük tarifesi ticaret hacmini daraltır, teklif eğrisi sola kayar. Yeni denge noktası P ı olur, ticaret hadleri ABD lehine değişmiştir. Tarifeler Gümrük Tarifeleri ve ticaret hadleri

28 Gümrük tarifeleri28 Gümrük Tarifeleri ve ticaret hadleri  ABD gümrük tarifesi koyarak dünya piyasalarındaki monopolcü - monopsoncu durumundan yararlanmış ve ticaret hadlerini yükseltmiştir.  Bu ülke bilgisayar piyasasında monopolcü, otomobil piyasasında ise monopsoncu güce sahiptir.

29 Gümrük tarifeleri29 Gümrük Tarifeleri ve ticaret hadleri  Büyük ülkenin monopolcü - monopsoncu gücüne karşılık, küçük ülkeler tam rekabete daha yakın koşullar altında faaliyet gösterirler ve dünya fiyatlarını etkileyemezler.

30 Gümrük tarifeleri30 Gümrük Tarifeleri ve ticaret hadleri Tarifeler

31 Gümrük tarifeleri31 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret hadleri  Grafikte Almanya otomobil ihrac etmekte, ABD de de Almanya’ya bilgisayar ihrac etmektedir.  ABD’nin otomobile gümrük vergisi uygulaması otomobil ithalatını kısar ve teklif eğrisi A 0 dan A’ya kayar.  Dış ticaret hadleri ABD lehine değişir.

32 Gümrük tarifeleri32 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret hadleri  Eski fiyatlardan alışveriş yapılması durumunda dış ticaret hacmi daralır ve denge noktası E’ye iner.  Bu durumda uluslararası piyasada PC kıtlığı, otomobil fazlası oluşur.  Bu nedenle yeni denge noktası P 1 ’de otomobil ucuz PC pahalıdır.

33 Gümrük tarifeleri33 Optimum Gümrük Tarifesi  Büyük bir ülke optimum diye nitelendirilebilen bir tarife koyarak serbest ticarete göre refah düzeyini en yüksek düzeye çıkartabilir.  Büyük bir ülkenin gümrük tarifesi koyması, ülke refahı açısından birbirine ters 2 etki ortaya çıkartır; ticaret hadlerinde iyileşme ve daralma. Tarifeler

34 Gümrük tarifeleri34 Optimum Gümrük Tarifesi  Ticaret hadlerindeki artış ülke refahını olumlu, daralma ise olumsuz etkiler.  Optimum tarife, ticaret hacmindeki daralmanın olumsuz etkilerine karşılık, ticaret hadlerindeki iyileşmeden doğan net refah artışlarını maksimum yapan gümrük tarifesi oranıdır.

35 Gümrük tarifeleri35  Büyük ülke, serbest ticaret durumundan hareketle, tarife oranlarını arttırmayı sürdürdükçe optimum tarife oranları ile ülke refahı maksimum bir düzeye yükselir, bu oran geçildikçe ise ülke refahı azalmaya başlar.  Günümüzde dünya ticareti serbestleştirmeye çalışılırken bir ülkenin optimum tarife oranları koyup, tarifelerini yükseltmesi pek olası bir durum değildir. Tarifeler Optimum Gümrük Tarifesi

36 Gümrük tarifeleri36 Gümrük Vergilerinin Yansıması Sorunu  İthalatçı, ithal ettiği malın sınırdan geçişi sırasında gümrük vergisini öder, sonra bu vergiyi kısmen/tamamen malın fiyatına ekleyerek içerideki nihai tüketicilere yansıtır.  Gümrük vergisinin yükünü ithalatçı ülkedeki tüketiciler taşır. Tarifeler

37 Gümrük tarifeleri37 Gümrük Vergilerinin Yansıması Sorunu  Bazı durumlarda ithalatçının gümrük vergisi koyması, ihracatçıyı fiyatları kırmaya zorlayarak vergi yükünün yabancılar tarafından taşınmasına yol açabilir.

38 Gümrük tarifeleri38  Vergi yükünün ihracatçı ülke tarafından paylaşılmasında temel koşul, alıcının büyük bir ülke olmasıdır.  Bir malın başlıca tüketicisi olan ülkeler dünya ticaretindeki büyüklüklerinden dolayı monopson gücüne sahiptirler.  Bunların talebindeki bir değişme dünya fiyatlarını önemli ölçüde etkiler. Gümrük Vergilerinin Yansıması Sorunu

39 Gümrük tarifeleri39  ABD’nin kahveye vergi koyması Brezilya’nın, Almanya’nın fındık üzerine vergi koyması Türkiye’nin mallarını daha düşük fiyattan önermeye zorlayabilir.  Oysa küçük ülkelerin dünya fiyatları üzerinde bu derece önemli bir ağırlığı olmaz. Gümrük Vergilerinin Yansıması Sorunu

40 Gümrük tarifeleri40  Gümrük vergi yükünün paylaşılması, alıcı ülkenin monopson gücü veri kabul edildiğinde ilgili ülkelerdeki arz ve talep esnekliklerine bağlı bir sorun durumuna gelir.  İhracatçı ülkenin arz ve talep esneklikleri ne derece düşükse bu ülke, verginin o kadar büyük bir payını üstlenir. Gümrük Vergilerinin Yansıması Sorunu

41 Gümrük tarifeleri41  İthalatçı ülkede arz ve talep esnekliklerinin yüksek olması da ithalat talebinin azalmasına yol açabilir.  Yüksek arz esnekliği sonucu yerli üretim hızla artarken, yüksek talep esnekliği sonucu tüketim daralır. Gümrük vergisinin ithalatı kısıcı etkileri artar. Gümrük Vergilerinin Yansıması Sorunu

42 Gümrük tarifeleri42 Gümrük vergisinin yansıması Almanya Türkiye P Pa Pt Ta Tt At Aa MN K L KL MN Tarife Fiyat Miktar

43 Gümrük tarifeleri43  Grafikte Almanya Türkiye’den ithal edilen ürüne P a – P t aralığı kadar gümrük vergisi koymaktadır. Gümrük vergisi öncesi fiyatlar P düzeyindedir.  P fiyatından Türkiye’de MN kadar arz fazlası, Almanya’daki aynı miktarda talep fazlasına denk gelmektedir. Gümrük vergisinin yansıması

44 Gümrük tarifeleri44  Vergi konulduktan sonra Almanya’da fiyatlar P a ya yükselecektir. Türkiye’de de fiyatlar P t düzeyine inecektir.  Çünkü ihracat için devlet desteği gerekecektir.  Bu da P – Pt aralığı kadar destek anlamı taşır. Gümrük vergisinin yansıması

45 Gümrük tarifeleri45  Bu durum aynı zamanda vergi yükünün iki ülke arasında eşit dağılması anlamına gelmektedir.  Örneğin P fiyatı 50 Euro olarak kabul edilirse ve almanya 20 Euro vergi getirirse, Türkiye ihracatını korumak için fiyatını 40 Euroya düşürür (P t ), Almanya’da ise buna göre 20 Euro vergi ile birlikte 60 Euroya yükselir (P a ).  Yeni oluşan duruma göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi MN aralığı kadar değil KL aralığı kadar olacaktır. Gümrük vergisinin yansıması

46 Gümrük tarifeleri46 Grafik: Gümrük vergilerinin talep ve tüketim üzerindeki etkisi P1P1 P2P2 PtPt 0 Q1Q1 Q2Q2 D S2S2 S1S1 Fiyat Miktar

47 Gümrük tarifeleri47  Günümüzde az gelişmiş ülkeler tarımsal mallarını monopsoncu durumundaki gelişmiş ülkelere satmaktadırlar.  Bu malların dünya talebindeki bir düşüş, onların dış alım kapasitelerini daraltarak kalkınma hızlarını yavaşlatabilir. Tarifeler

48 Gümrük tarifeleri48  Az gelişmiş ülkeler ithal ettikleri sanayi mallarında önemli birer alıcı değildir.   Fiyatları tek başına etkileyemezler.  Bu ülkelerin birleşmeleri onları sanayi malları ithalatında önemli bir alıcı haline getirip dünya ticaretinden daha fazla pay almalarını sağlar.

49 Gümrük tarifeleri49 Etkin Dış Koruma  Gümrük tarifeleri uygulanırken sadece ithal mallarına değil, ithalata rakip olan yurtiçinde üretim yapan üreticilerin de bu malları üretmek için ithal ettikleri ara mallara da vergi uygulanmaktadır.  İthal otomobile vergi uygulanırken, aynı zamanda yerli otomobil üretiminde kullanılan parçalardan da vergi alınmaktadır. İki tür tarife uygulanmaktadır. Tarifeler

50 Gümrük tarifeleri50  İki tür tarife uygulanmasına dayanarak hesaplanan gerçek koruma oranlarına etkin korunma oranı denir.  Etkin koruma; nihai mal ve girdiler üzerindeki gümrük tarifeleri sonucunda, malın yurtiçi katma değerinin ne oranda korunduğunu ifade eder. Etkin Dış Koruma

51 Gümrük tarifeleri51 (Katma değer, malın fiyatından, onun üretiminde kullanılan girdilerin değerinin çıkartılması ile bulunan farktır. Bu fark, onun üretimine katılan faktörlerin gelirleri toplamından oluşur.) (Katma değer, malın fiyatından, onun üretiminde kullanılan girdilerin değerinin çıkartılması ile bulunan farktır. Bu fark, onun üretimine katılan faktörlerin gelirleri toplamından oluşur.) Zj = Tj – aij.Ti Zj = Tj – aij.Ti 1- aij 1- aij Tj: j nihai malı üzerindeki tarife oranı Tj: j nihai malı üzerindeki tarife oranı Ti: t ithal girdisi üzerindeki tarife oranı Ti: t ithal girdisi üzerindeki tarife oranı aij: tarife yokluğunda ithal girdinin nihai mal fiyatına oranıdır. aij: tarife yokluğunda ithal girdinin nihai mal fiyatına oranıdır. Tarifeler Etken Dış Koruma

52 Gümrük tarifeleri52 Türkiye’de Gümrük Vergileri  Türk Ekonomisinin Dışa Açılması  24 Ocak 1980 kararları ile Türkiye’de ithal ikameci politikalar yerine ihracat dönük politikalar uygulanmaya başlamıştır.  Gümrük vergi oranları düşürülmüştür.

53 Gümrük tarifeleri53  İthalatı serbestleştirmeye yönelik fon uygulaması. İthalattan gümrük tarifelerinin yanında çeşitli vergi, resim ve harçlar alınıyordu.  Vergi ve fonlar gümrük işlemlerinde karmaşıklığı arttırmakta ve maliyetleri yükselterek ithalatı önlemektedir.  AB ile oluşturulan gümrük birliğinin de gereği olarak tek vergi sistemine geçilmiştir. Türkiye’de Gümrük Vergileri

54 Gümrük tarifeleri54 Gümrük Birliği Dönemi Gümrük Birliği Dönemi  1 Ocak 1996  Sanayi malları ithalatında AB ülkelerine karşı gümrük tarifeleri sıfırlandı, 3. ülkelere karşı ortak gümrük tarifesi kabul edilmiştir ve tarifelerde indirim öngörülmüştür.  Türkiye, Orta ve Güney Avrupa ülkeleri ile serbest ticaret anlaşması imzalamıştır.  AB kendi aralarında GB’ne gittiklerinde ilk başta demir ve çelik ürünleri GB dışında tutulmuştur.

55 Gümrük tarifeleri55 Slayt sonu......


"Gümrük tarifeleri 1 GÜMRÜK TARİFELERİ. Gümrük tarifeleri2 İçerik Anahtar kelimeler  Gümrük tarifesi kavramı  Gelir sağlama ve koruma amaçları  Gümrük." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları