Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Ders 1 (2): Sayı ve Kodlama Sistemleri.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Ders 1 (2): Sayı ve Kodlama Sistemleri."— Sunum transkripti:

1 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Ders 1 (2): Sayı ve Kodlama Sistemleri

2 Bilgisayar elektronik bir cihaz olduğu için elektrik akımının geçirilmesi (1) yada geçirilmemesi (0) durumlarını işleyebilir. Bu nedenle ikili sayı sistemini temel alarak veri işler ve saklarlar. En küçük bellek birimi sadece 0 ve 1 değerlerini alabilen ikili sayı sisteminde bir basamağa denk gelen Bit’tir. 1 Bayt (Byte) = 8 Bit 1024 Byte = 1 KiloByte (KB) 1024 KB = 1 MegaByte (MB) 1024 MB = 1 GigaByte (GB) 1024 GB = 1 TeraByte (TB) Bit, Byte, KiloByte, MegaByte, … Neden 1000 değil de 1024 ? Bilgisayar 2’li sayı sistemine göre çalıştığı için 10 3 değil 2 10 temel alınır.

3 İkili (binary) Sayı Sistemi 1 bayt (8 bit) veri 2 8 yani 256 farklı değer alabilir ( ) 2 = (0) 10 ( ) 2 = (255) 10 Örn: (175) 10 = (?) 2 Örn: ( ) 2 = (?) =

4 Onaltılı (hexadecimal) Sayı Sistemi İkili sayı sisteminin okunabilirliğinin zor olması nedeniyle 16’lı sayı sistemi verilerin temsil edilmesinde sıklıkla kullanılır. 16’lı sayı sistemindeki her basamak 4 biti ifade eder (2 4 = 16). DecimalHexadecimalBinary DecimalHexadecimalBinary A B C D E F1111

5 Sekizli (Octal) Sayı Sistemi 8’li sayı sistemi 3 bit büyüklüğe denk gelmektedir. Önceki slaytta sadece sol taraftaki tablo 16’lı sayı sisteminin 8’li sayı sistemine göre daha çok kullanılmasının nedeni: 1 bayt (8 bit) 2 tane 4 bitlik hexadecimal sayı ile ifade edilebilirken, 8 sayısı 3’e tam bölünmediği için ne 2 ne de 3 octal sayı bir bayta denk gelememektedir. (200) 10 = (??) 16 = (???) 8 = (????????) 2 (C8) 16 = (310) 8 = ( ) 2 C8 310

6 Kaç bit gerekli? n bit ile temsil edilebilecek en büyük sayı = 2 n -1’dir. n = 4 ise 15, n = 8 ise 255, n = 16 ise 65535, … Soru: ( ) 10 sayısını 2’li sayı sisteminde temsil edebilmek için kaç bit gereklidir? 2 n -1 >= olması gereklidir. Bu durumda n en az 20 olmalıdır (2 10 = 1024 olduğuna göre 2 20 = ) NOT: Bilgisayarda sayılar genellikle 1 bayt, 2 bayt, 4 bayt veya 8 bayt gibi büyüklüklerde saklanır. 3 bayt ya da 5 bayt gibi veri büyüklükleri programlama dillerinde yoktur. 1 milyon sayısı için 2 bayt (16 bit) yetmeyeceği için 4 bayt (32 bit) bir veri büyüklüğü seçmeliyiz. 32 bit ile = ’ e kadar sayıları temsil edebiliriz.

7 İkili Sayıların Tümleyenini Alma İkili sayı sisteminde bir sayının tümleyenini almak o sayının 0 olan bitlerini 1, 1 olanları da 0’a çevirerek gerçekleştirilir (tersini veya değilini almak ta diyebiliriz). Sonuçta sayı ile o sayının tümleyeni toplandığında tüm bitlerin 1 olduğu durum elde edilir. Örn: Sayımız :( ) 2 = (180) 10 Tümleyeni :( ) 2 = (75) 10 Toplamları :( ) 2 = (255) 10 Bulduğumuz tümleyen «1’e göre tümleyen» olarak bilinir. Sayının tümleyenine 1 eklenmesi ise «2’ye göre tümleyen» olur. ( ) 2 = (76) 10 Sayı ile ikiye göre tümleyenini toplarsak sol tarafa 1 bit taşma olur = 256 (bu değer 8 değil 9 bit ile ifade edilebilir: )

8 Negatif sayılar nasıl temsil edilir? Negatif tamsayıları temsil etmek için 1 bitlik bilginin işaret (- veya +) için kullanılması düşünülebilir. Örneğin 16 bit veri boyutu için: Bu yöntemin olumsuz yanı sıfırın hem negatif hem de pozitif olarak değerlendirilmesidir (16 bitin tamamı 0 ise '+0', işaret biti 1 diğerleri 0 ise '-0'). 1 ise – 0 ise + Kalan 15 bit ile (2 15 ) sayı temsil edilebilir Bu yöntem ile ile arasındaki sayıları temsil edebiliriz.

9 Negatif sayılar nasıl temsil edilir? İkinci yöntem «2’ye göre tümleyen alma» yöntemini kullanmaktır (C dili de bu yöntemi kullanır). Windows Hesap Makinesi’nin Programcı görünümünde bir sayı yazıp Not düğmesine tıkladığınızda değilini (tersini, 1’e göre tümleyenini) aldığını, işaret değiştiren ± düğmesine tıkladığınızda ise 2’ye göre tümleyenini aldığını gözlemleyebilirsiniz. Örn: ve sayılarının hafızada (RAM) nasıl saklandığına Windows hesap makinesinin programcı görünümünde bakalım: = = Bu yöntem ile ile arasındaki sayıları temsil edebiliriz.

10 Ondalıklı sayılar nasıl temsil edilir? Ondalıklı sayılar bilgisayar biliminde kayan noktalı sayılar (floating point numbers) olarak ta bilinir. Bunun sebebini bir örnek ile açıklayabiliriz: sayısı aşağıdaki şekillerde gösterilebilir: x 10 1 = x 10 2 = x 10 3 Görüldüğü gibi noktanın solunda sıfıra ulaşana kadar n basamak kaydırdığımızda sayının yanına x 10 n eklenir. Bilgisayarda sadece (mantis) ve n (üs) değerlerini tamsayı olarak saklamak yeterli olacaktır. Eğer ondalıklı sayı 32 bit büyüklükte saklanacaksa 23 bit mantis için 8 bit üs için 1 bit ise işaret için kullanılır (64 bit için ise sırasıyla 52, 11, 1 şeklinde olacaktır). Bak: Temel Veri Yapıları

11 BCD (Binary Coded Decimal) Ondalık sayı sistemindeki sayıların her basamağının 4 bit olarak kodlanmasıdır. Örn: 4859 sayısının BCD karşılığı nedir? BCD kullanıldığında 16 bit ile temsil edilebilecek en büyük sayı 9999’dur. Normalde 16 bit ile 2 16 farklı sayının (65535’e kadar) temsil edilebileceğini biliyoruz. BCD 4 bit ile temsil edilebilecek 16 farklı durumdan 10 tanesini kullanabildiği için böyle bir kayıba neden olmaktadır

12 ASCII (American Standard Code for Information Interchange) Bilgisayarda metin türü verilerin işlenebilmesi veya saklanabilmesi için büyük ve küçük harflerin, noktalama işaretlerinin ve klavyedeki diğer yardımcı karakterlerin ikili kodlar ile ifade edilmesi gereklidir. 50’li yıllarda her üretici firma farklı bir kodlama kullanırken, 1963 yılında yayınlanan ASCII standardı ile tüm bilgisayarların aynı kodlamayı kullanması sağlanmıştır. İlk etapta oluşturulan 7 bitlik kodlara sahip (128 farklı kod içeren) ASCII tablosuna, sonradan 1 bit daha ilave edilerek 256 kodluk «genişletilmiş ASCII tablosu» oluşturulmuştur.

13 Standart ASCII Tablosu 128 kodun 33 tanesi ekrana basılmayan, 95 tanesi basılabilen karakterden oluşur arasındaki sayılar, yazıcı gibi bazı çevresel aygıtlar için kullanılan denetim karakterlerine atanmıştır. Örn: 12 (hex C) form besleme/yeni sayfa (FF: Form Feed) işlevine ayrılmıştır. Bu komut yazıcıya bir sonraki sayfanın başına atlama bilgisi verir. Örn: ENTER tuşuna bastığımızda 10 (hex A) ve 13 (hex D) kodları üretilir. 10 satır başı (LF: Line Feed) 13 ise alt satır (CR: Carriage Return) karşılığıdır. İkisi de ekranda görünmez, alt satırın başına gitme işini gerçekleştirir.

14

15 Genişletilmiş (Extended) ASCII Standart ASCII tablosu İngilizce için yeterli olsa da diğer dillerde olan bazı harfleri, matematiksel sembolleri ve tablo çizgileri oluşturan karakterler gibi özel simgeleri içermediği için bu tablo genişletilerek 256 koda çıkartılmıştır. Örneğin â, ä, Ä, Ç, ç, Ö, ö, Ü, ü gibi harfler, π, ,  gibi matematiksel semboller, ╚, ╩, └, ┘, │ gibi kutu çizim simgeleri aralığında (genişletilmiş kısımda) yer alır. Örn: Yandaki tablo karakterler ile çizilmiştir ╔═══╦═══╦═══╗ ╟───╫───╢ ║ ╠═══╬═══╣ ║ ╚═══╩═══╩═══╝

16 0-127 Standart Genişletilmiş

17 Unicode 256 karakterlik ASCII kod tablosunda Yunan, Kiril, Arap ve Japon alfabesi gibi farklı alfabelere ait karakterlerin olmadığı (Türkçedeki Ş, ş, Ğ, ğ, İ ve ı karakterleri de yok) dikkatinizi çekmiştir. 90’lı yıllara kadar bu afabelere özgü farklı yazı tipleri (font) geliştirilerek bu soruna çözüm bulunmuş, 1991 yılında yayınlanan ve her elemanın 16-bit bir kod ile temsil edildiği farklı eleman içerebilen Unicode (Universal Code: Evrensel Kod) ile tüm dillere ait karakterleri, matematiksel sembolleri, vs. içeren ortak bir kod tablosu oluşturulmuştur.

18 MS Office Word ve Powerpoint’te Ekle sekmesinden Simge eklemeyi seçtiğinizde Arial, Calibri, Times New Roman gibi bazı yazı tipleri için Alt Küme seçeneğini görebilirsiniz. Eğer alttaki yeri kısmından Unicode yerine ASCII ya da Türkçe seçerseniz Alt Küme seçimi kaybolacaktır (Arap alfabesine ait karakterleri artık göremeyeceksiniz). Türkçe seçtiğinizde Ş, ş, Ğ, ğ, İ ve ı harflerinin karakter kodlarını görebilecek, ASCII seçtiğinizde ise o kodlarda başka karakterler göreceksiniz (ASCII tablosundaki bazı kodların dile özgü olarak farklı hale getirilmesine örnektir). Symbol, Wingdings gibi bazı yazı tiplerinde Alt Küme seçeneği yoktur. Yeri kısmında sadece Simge yazar (ASCII, Unicode yok).

19 Veri Yapıları Veri yapıları bilgisayar ortamında verilerin etkin olarak saklanması ve işlenmesi için kullanılan yapılardır. Karakter, Tamsayı ve Gerçel Sayı gibi değişkenler temel veri yapısı olarak kabul edilir. Karakterler bir araya gelerek sözceleri (string), sayılar bir araya gelerek dizileri (array) oluşturur. Seçilen veri yapısı algoritmanın doğru ve etkin çalışabilmesi için önemlidir.

20 Veri Yapısı ve Bilgi Yukarıdaki bit dizisi; Karakter dizisi (string) ise (ASCII):B A B A BCD (Binary Coded Decimal) ise: bit tam sayı ise: bit tam sayı ise: bit gerçel sayı ise: x

21 Temel Veri Yapıları Karakterler ASCII Her karakter 8 bit (2 8 = 256 farklı karakter) Unicode Her karakter 16 bit (2 16 = farklı karakter) Tamsayılar 8 bitchar, byte 16 bitshort int, short, ShortInt, Int16 32 bit int, integer, Int32 64 bitlong int, long, LongInt, Int64 Ondalıklı (Gerçel) Sayılar 16 bithalf (IEEE ) 32 bit single, float 64 bitdouble, real (Pascal) 128 bitquad

22 32 bit – 64 bit Günümüzde birçok işletim sistemi ve programların 32 bit ve 64 bit olmak üzere iki farklı kurulum seçeneği vardır. 64 bitlik işletim sistemleri sayesinde büyük sayılar üzerinde daha hızlı aritmetiksel işlem yapılabilir. 64- bit işletim sisteminin kurulacağı donanım da (özellikle CPU) 64-bit işlem yapabilme özelliğine sahip olmalıdır. 64 bitlik bir işletim sistemi yüklü değilse bilgisayarınız 64 bitlik bir uygulama programını çalıştıramaz.

23 Diziler String: Karakter dizileri (Sözce) Karakter sayısının tutulması (PASCAL) [ 6, t, r, a, k, y, a ] Sonlandırma karakterinin (\0) kullanılması (C) [ t, r, a, k, y, a, \0 ] Array: Sayı dizileri Tek boyutlu, İki boyutlu (matris), Çok boyutlu


"BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Ders 1 (2): Sayı ve Kodlama Sistemleri." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları