Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ-2 F. PELİN BAYRAM 1090310313.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ-2 F. PELİN BAYRAM 1090310313."— Sunum transkripti:

1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ-2 F. PELİN BAYRAM

2 11. Sıfatlar

3 Sıfat nedir ve sıfatların özellikleri Sıfat çeşitleri Sıfatlarda derecelendirme Sıfatlarda pekiştirme Sıfat fiiller Yapılarına göre sıfatlar Konular

4 Varlık adlarından önce gelerek onları niteleyen, biçimlerini, sayılarını, yerlerini belirten sözcüklere sıfat (önad) denir. Küçük ev Yeşil örtü Sıfat

5 Uyarı!!!  Bir sözcük tek başına sıfat olamaz.Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için bir isimden önce gelmesi gerekir. Örnek: Temiz hava sağlığa iyi gelir.  Sıfatlar çekim eki almazlar.Aldıkları zaman isimleşirler.

6 Uyarı!!!(devamı) Çalışkan çocuklar sevilir. Çalışkanı gördüm. Yukarıdaki birinci cümlede “çalışkan” sözcüğü sıfat iken ikinci cümlede “-ı” çekim ekini alarak isimleşmiştir.

7 Uyarı!!!(devamı) Sıfat ile isim arasına virgül (,) getirilemez; virgül getirilirse o sıfat isimleşir. Örnek: İhtiyar dilenciyi yanına çağırdı. İhtiyar, dilenciyi yanına çağırdı.

8 Sıfatlar kendi arasında ikiye ayrılır. 1-Niteleme Sıfatları2-Belirtme Sıfatları İşaret Sıfatları Soru Sıfatları Belgisiz Sıfatlar Sayı Sıfatları

9  İsimlerden önce gelerek, onları renk, durum,ve hareket bakımından niteleyen sıfatlardır.  “Nasıl” sorusuna cevap verirler.  Niteleme sıfatları isimlerin kendilerinden ayrılmayan, kalıcı özelliklerini ifade ederler. Niteleme Sıfatları

10 Örnekler: İyi dost kara günde belli olur.(Nasıl dost? İyi) Yeşil erikleri yediler.(Nasıl erikler? Yeşil) Uçan kuşlar gördüm.(Nasıl kuşlar? Uçan) Renkli boyalarım var.(Nasıl boya? Renkli)

11  Varlıkları işaret, soru ve sayı yoluyla belirten sıfatlara belirtme sıfatları denir.  Belirtme sıfatları varlıkların geçici özelliklerini ifade ederler.  Belirtme sıfatları dörde ayrılırlar. Belirtme Sıfatları

12 1-İşaret Sıfatları  İsimlerin yerlerini işaret yoluyla belirten sıfatlara işaret sıfatları denir.  “Hangi” sorusuna cevap verirler.  Bu, şu, o, öteki, beriki, ileriki..vb. Örnekler: Bu elbiseyi beğendim. Şu bina yıkılıyormuş. O fikrini çok beğendim.

13 Uyarı!!! ► İşaret sıfatları çoğul eki almazlar. ► İşaret sıfatları durum eki almazlar. ► İşaret sıfatları isimlerin yerine geçerlerse işaret zamiri olurlar.

14 İşaret Sıfatları Bu araba senin mi? Şu adamı tanır mısın? O şehri hiç görmedim İşaret Zamirleri Bu benim Şu bizim sınıfta O, yürüyerek geldi.

15 2-Soru Sıfatları  İsimleri soru yönünden belirten sıfatlara soru sıfatları denir.  Hangi, nasıl, ne kadar, kaç, kaçıncı, kaçar, ne…vb. Örnekler: Hangi kumaş daha kaliteli? Kaçıncı sınıfta okuyorsun?

16 Uyarı!!!  Ne, ne kadar gibi sözcükler soru sıfatı, soru zamiri ve soru zardı olarak kullanılabilir. Ne kadar meyve aldı.(Soru sıfatı) Ne kadarı geldi.(Soru zamiri) Orada ne kadar kaldım.(Soru zarfı)

17 3-Belgisiz Sıfatlar  İsimleri kesin olarak değil de belli belirsiz, şöyle böyle belirten sıfatlara belgisiz sıfatlar denir.  Bu sıfatlar isimlerin sayı yönüyle belirsizliğini ifade eder.  Bazı, kimi, çoğu, birkaç, birçok, bütün, biraz,herhangi bir..vb.

18 Örnekler: Bazı öğrenciler çok uysaldır. Seninle birkaç soru çözelim. Bu arabalar her yıl evimizin önünden geçer.

19 Uyarı!!! ► ”Bir” sözcüğü “tek” anlamında kullanılmışsa sayı sıfatı, “herhangi bir” anlamında kullanılmışsa belgisiz sıfattır. Örnek: Sana sadece bir soru sordum.(Sayı sıfatı) Seninle bir gün görüşürüz.(Belgisiz sıfatı)

20 4-Sayı Sıfatları  İsimleri sayı yönüyle belirten sıfatlardır.  Sayı sıfatları da kendi arasında dörde ayrılır. Asıl Sayı Sıfatları Sıra Sayı Sıfatları Üleştirme Sayı Sıfatları Kesir Sayı Sıfatları

21 a.Asıl Sayı Sıfatları  İsme sorulan “kaç” sorusuyla bulunur.  Varlıkların kesin sayısını bildirirler. Örnek: Kitapçıdan iki kitap aldık. Derse on öğrenci gelmişti.

22 b.Sıra Sayı Sıfatları  İsimlerin sıralarını, derecelerini bildiren sıfatlardır.  İsme sorulan “Kaçıncı” sorusuna cevap verirler. Örnek: Atatürk’ün Onuncu Yıl Nutku’nu okudum.

23 c.Üleştirme Sayı Sıfatları  İsme sorulan “Kaçar” sorusuna cevap veren sıfatlardır. Örnek: Her hafta beşer soru hazırlıyoruz.

24 d.Kesir Sayı Sıfatları  Bir bütünün eşit parçalara ayrıldığını belirten ve bu parçaları belirten sıfatlardır. Örnek: Burada yarım saattir bekliyoruz.

25 Niteleme sıfatlarının anlamlarını güçlendirmeye sıfatlarda pekiştirme denir. Şu şekillerde yapılır:  Sıfat olan sözcüğün tekrar edilmesiyle, yani ikilemeler yoluyla da pekiştirme yapılabilir.

26 Örnekler: Uzun uzun kavaklar, sallanıyor yapraklar. Etraftan iri iri taşlar topladık. Sarı sarı ayvaları bir güzel yedik.

27  Tekrarlanan sözcüklerin arasına “-mı, -mi” eki getirilerek yapılabilir. Örnekler: Güzel mi güzel evi vardı. Sıcak mı sıcak bir gündü.

28  Ama sözcüğüyle pekiştirme yapılabilir. Örnek: Tatlı ama çok tatlı elmaları yedi. Büyük ama çok büyük bir evi vardı.

29  Sıfat olan sözcüğün ilk sesli harfine kadar olan kısım alınır. ” PıRaSaM” sözcüğündeki ünsüz harflerden (m,p,r,s) uygun olan harf bu kısma ilave edilir.Daha sonra pekiştirilecek olan sıfat, bu elde edilen kısmın arkasına aynen yazılır.

30 Örnekler: Mavi:Ma-s-mavi (Masmavi gök yüzü) Temiz:Te-r-temiz (Tertemiz hava) Pembe:Pe-s-pembe (Pespembe yanak) Kırmızı:Kı-p-kırmızı (Kıpkırmızı burun)

31 Sıfatlarda Derecelendirme Sıfattan önce getirilen en, pek, çok, daha, kadar, gayet, fazla... gibi sözcüklerle yapılır.Bu sözcüklerle sıfatların derecesini bildirir.

32 1.Eşitlik  Kadar, gibi sözcüklerle yapılır. Örnekler: Kavak kadar uzun insanlar var. Çiçek gibi güzel ev.

33 2.Üstünlük  Daha sözcüğü ile yapılır. Örnek: Senden daha iyisi yok.

34 3.En Üstünlük  En sözcüğü ile yapılır. Örnekler: En çalışkan milletiz. En iyi dostum sensin.

35 4.Aşırılık  Çok, pek, gayet, oldukça... gibi sözcüklerle yapılır. Örnekler: Pek sevimli kedi. Çok güzel kitap. NOT:Bu sözcükler sıfatlarda derecelendirme yaparken zarf olurlar.

36 Sıfatlarda Küçültme  “-cık, -ce, -(i)msi, -(i)mtrak” ekleriyle sıfatların anlam bakımından küçültmesine veya anlamının daraltılmasına sıfatlarda küçültme denir. Örnekler: Kısacık saçları ile pek sevimliydi.(Kısaya yakın) Otelde genişçe bir oda tuttuk.(Genişe yakın)

37  Yapılarına göre sıfatlar üçe ayrılır. Basit Sıfatlar Türemiş Sıfatlar Birleşik Sıfatlar Yapılarına Göre Sıfatlar

38 1-Basit Sıfatlar  Hiçbir yapım eki almamış, kök durumundaki sıfatlardır. Örnekler: dar (pantolon) iyi (insan) güzel (çocuk) ince (kazak)...

39 2-Türemiş Sıfatlar  İsim ya da fiil kök gövdelerine yapım eki getirilerek oluşturulan sıfatlardır. Örnekler: Akıllı (köpek) Tuzsuz (yemek), Demirci (usta) Evcil (hayvan)

40 3-Birleşik Sıfatlar  İki veya daha fazla sözcükten oluşan sıfatlardır. Birleşik sıfatlar ikiye ayrılır: a.Kurallı Birleşik Sıfatlar b.Kaynaşmış Birleşik Sıfatlar

41 a.Kurallı Birleşik Sıfatlar  Sıfat tamlamasını oluşturan sözcüklerden ikincisine(isme) –lı, -sız veya –lik eki getirilir; Örnekler: güzel yüzlü (çocuk) altı aylık (senet) beş parasız (adam)...

42  Sıfat tamlamasını oluşturan sözcüklerin yerleri değiştirilerek birinci sözcüğe -i veya –si (iyelik) eli getirilir; ak saç (sıfat tamlaması) açık kapı (sıfat tamlaması) saçı ak(teyze) (kurallı birleşik sıfat) kapısı açık(ev) (kurallı birleşik sıfat)

43 b.Kaynaşmış Birleşik Sıfatlar İki sözcüğün değişik yollarla birleşip kaynaşmasından oluşmuş sıfatlardır: Örnekler; Açıkgöz (dilenci) Birçok (öğrenci) Birkaç (yıl) Gelişigüzel (iş)

44  Ekleri '-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş' olan ve bir eylemi sıfatlaştırarak isimleri niteleyen sözcüklerdir. Sıfat Fiiller

45 Örnekler: -an: Gülen Kız Akan Kan -ası: Kırılası El Geberesi Kedi

46 -mez: Tükenmez Kalem Dönülmez Yol -ar: Yazar Kasa Tutar El

47 -dik: Okunmadık Kitap Çekilmedik Dert -ecek: Gelecek Yıl Yaşanacak Gün -miş: Okunmuş Adam Ezilmiş Çiçek

48 Uyarılar 1-Bazı ekler sessiz yumuşamasına uğrayabilir. Örnekler: Geleceği gün Aldığın elbise 2-Sıfat-fiillerin sıfat olarak kullanılmadığı durumlar da vardır. Örnekler: Ne gelenim var ne gidenim. Seni arayan babanmış.

49 3-Sıfat-fiil eki almış bazı sözcükler kalıplaşarak isim olmuşlardır. Örnekler: Dolmuş Yakacak 4-Fiilden türeyen her sıfat fiilimsi değildir. Örnekler: Kesik el Yırtık kitap

50 Kaynakça:


"T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ-2 F. PELİN BAYRAM 1090310313." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları