Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

M.Kemal İRMEK’in «Yöneticiler için Karar Verme Teknikleri kitabından» ve internet kaynaklarından yararlanılmıştır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "M.Kemal İRMEK’in «Yöneticiler için Karar Verme Teknikleri kitabından» ve internet kaynaklarından yararlanılmıştır."— Sunum transkripti:

1 M.Kemal İRMEK’in «Yöneticiler için Karar Verme Teknikleri kitabından» ve internet kaynaklarından yararlanılmıştır

2  Proje yönetimi ve Sorun çözme  Karar verme  Kararı etkileyen nedenler  Sorun çözme modelleri  Sorun çözme yöntemleri

3  Sorunları yönetebilme-Yöneticinin esas rollerinden biri  Sorun-  Gerçek durum veya bu durumun algılanması(sezimi) ile gereken veya beklenen durum arasındaki fark  Algı ve beklenti özneldir ve bireyin bakış açısına bağlıdır  Proje yöneticisi, sorun çözme sürecinde mümkün görüş ve olasılıkları araştırmalıdır

4  Sorunların doğası yöneticinin karar oluşturma için çıkış noktasını belirler.  Hemen bir tepki gerektiren –düşünüp-taşınmak yerine şartı refleks (bireyin hayatı tehlikededir)  Kritik tepki- istenmeyen durum oluşmuş, hızlı ne ise yapmak gerekmektedir  Olası sorun- bazı arzu olunmaz durumlar muhtemelen oluşacak- çözmek için ne yapılmalıdır  Strateji oluşturma- istenmeyen durumun yıllar boyunca oluşmaması için yol belirlenmesi

5  Karar verme, sorun çözme ve çevrenin sunduğu fırsatları tanımlama sürecidir.  Yönetme sürekli karar verme işidir ve buna göre karar verme, eylemci birimlerde çalışanların önemli bir görevidir.  Karar verme bireylerin eylemlerinde düşünme, tartışma ve hesaplama sonucunda girişilen eylemleri ifade eder  Yöneticinin en uygun zamanda en doğru kararı verebilme becerisi yani kritik karar alabilmesi kendisinden beklenen yönetsel bir roldür.

6  Mümkün seçenekler arasından bir faaliyet veya faaliyetler dizisinin benimsenmesine karar denir  Karar verici, alternatif stratejiler arasından en uygun olanını seçme konusunda karar verme yetkisine sahip birey ya da topluluktur  «Bir sorun olması» durumu- Ulaşmak istenen bir amacın olması, bu amaca ulaşmada izlenebilecek alternatif stratejilerin bulunması ve kararvericinin bu alternatifler içinden hangisinin amacı daha iyi gerçekleştirebileceği konusunda kuşku içinde bulunması 6 Karar. Kararverici

7 Karar Verme-1  En genel hali ile karar verme; k arar vericinin mevcut seçenekler arasından bir seçim, sıralama ya da sınıflandırma yapması gibi bir sorunu çözmesi sürecidir  Karar verme niteliğini ölçecek tek bir ortak ölçek yoktur  İyi karar verme sanatı sistematik düşünce ile oluşur  İyi bir karar vermek için;  Mantıklı ve tutarlı olmalı;  Elde yeterli bilgi ve veri bulundurmalı, tüm mevcut kaynakları kullanmalı;  Tüm olası seçenekleri incelemeli;  Karar verme için uygun zaman seçmeli

8 Karar Verme-iyi karar  Fırsatları değerlendirmektir;  Amaca ulaşmak için tüm gücü ortaya koymaktr;  «En kötü karar, vermiş olduğunuz karardan dönmektir mantığını» kavramaktır;  Büyük bir kararla karşı karşıya kalındığı zaman, bunu küçük kararlara bölmek suretiyle uygulayabilmektir;

9  İyi kararın özellikleri:  Etkililik -  alınmış karar sorunu bağlayıcı(çözücü) nitelikte olmalıdır; sorun tekrar-tekrar karşımıza gelmemelidir  Verimlilik-  kararın faturası öngörülen maliyeti aşmamalıdır  Uygulanabilirlik-  Kararlar geçekçi ve mevcut şartlara uygun olmalıdır  Zamanında alınmış olması  Karar, ayrılan süre içinde alınmalıdır  Gecikmiş adalet, adalet değildir

10  Kararın iyiliğini artırmada dikkat edilecek hususlar:  Alınacak kararla ilgili olan çıkar gruplarını/bireyleri iyice tanımak  İlgili kişi/grupların geçmişteki benzer kararlara karşı tepkilerini bilmek  İlgililerin ihtiyaçlarını, psikolojik ve sosyal yapılarını bilmek  Kendi risk algılayışımızla, ilgililerin risk algılayışlarını öngörebilmek

11  Verilerin özenle seçilmemesi veya iyi yapılanmaması  Sorunun doğasına değil, cevaplarına çok fazla zaman harcanması  Karar vericinin, ilgili tüm değişkenleri/etkenleri göz önünde bulundurmaması  Konu ile ilgisi olmayan etkenlerin tesiri

12  Heyecan- (korku,kuşku,kızgınlık,hüzün,yakınlık,nefret,umut,hayret)  Heyecanlı iken alınan kararlar etkili olmayacak;  Alınan kararlar istem dışı davranma sonucu ortaya çıkacaktır  Kaygı (endişe,sıkıntı)  Kaygıyı tanımlamak ve etkisini azaltmakla daha sağlıklı karar vermek mümkün olacaktır  Engellenme endişesi  Elde etmek istediğimiz bir nesneye, amaca ulaşmak istediğimizde, bir ihtiyacı gidermek isterken karşıya zorlukların, engellerin çıkması ile oluşan duygu  Engellenme duygusu karar verememe sorununu yaratmaktadır. Kişi karar verme durumunda olsa bile «engellenme» kaygısı sağlıklı düşünmeyi azaltacaktır

13  İçsel çatışmalar-  İki olumlu ve bir-birine ters amaçların bulunması  İki istenmeyen durumdan birini seçme zorunluğu  Alınacak kararın hem iyi, hem kötü yönlerinin bulunması  İçsel ve dışsal denetim  İçsel denetim-bireyin kendi davranışlarının etkili olduğu yönünde beklenti  Dışsal denetim-bireyin kendi dışındaki güçlerin etkili olması yönünde beklenti  Önyargılar-  Genellemeler,bir kaç deneyim esasında karar verme

14  Deneyimler-  Deneyimler sorunları çözmede yardımcı olabildiği gibi engeller de yaratabilirler:  İşleve takılma  Zihinsel Kurgu  İşleve takılma bir nesnenin hep kullanıldı­ğı gibi kullanılacağını düşünmektir. Bu durum olası ve alternatif kullanımlar için düşünmeyi engellemektedir. Zihinsel Kurgu eski sorun çözme örüntülerinin devam etme eğilimidir.  İhtiyaçlar  Doğru tespit ve etkili kararlarla ihtiyaçların giderilmeye çalışılması motivasyonu ve performansı artıracaktır

15  Takıntı-Obsession Kişinin zihnine girmesine engel olamadığı, zihninden uzaklaştıramadığı düşünce, fikir ve dürtülerdir. Kişinin isteği dışında gelirler, kişi tarafından mantıkdışı olarak değerlendirilirler ve yoğun sıkıntı ve huzursuzluğa neden olurlar.  Düşkünlük-compulsion Takıntıların neden olduğu yoğun sıkıntı ve huzursuzluğu azaltmak ya da ortadan kaldırmak üzere yapılan yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerdir.

16  Karar verme konusunda insanlar genellikle iki tiptir:  Bir türlü karar vermeyenler.  Karar vermekte acele edenler  Kendine güveni ve cesareti olmayan kişiler kolay ve çabuk karar veremezler.  Acele karar, kudretli kişilerin değil, zayıf kişilerin işidir.  Ani olaylarda ve zorunlu durumlarda da yönetici süratli ve isabetli karar vermek zorundadır. Yöneticinin varlığının sebebi bu tür kritik kararlar alabilmesidir

17  1. Yöneylem yaklaşımı. Problem tanımlanarak analiz edilir, alternatif çözüm yolları belirlenerek belirli bir kritere göre bu çözüm yollarından birisi seçilir ve uygulanır.  2. Karar vericinin kişisel deneyim ve yargısı esas alınarak karar verilir.

18  Geleceğe Yöneliktir.  Karar Bir Plandır ve Geleceği Görebilmeye Dayanır.  Karar Süreci Bir “Sorun Çözme” Sürecidir.  Psikolojik Güçlükler Taşır

19

20  Analitik çözüm : Sorunun matematiksel yöntemlerle en iyi çözümünün bulunması; Analitik çözümde iktisat teorisinin de temel kuralları kullanılıyor  Sezgisel çözüm : Sorun optimum çözüm bulunamayacak kadar karmaşıksa, sezgisel yöntemlerle sezgiye veya bazı deneysel kayıtlara dayanan karar kuralları ile tatminkar bir sonuç bulmak mümkündür  Algoritmik çözüm : Analitik çözüm bazen çok zor veya imkansız olabilir. Yinelemeli olarak uygulanan matematiksel ve mantıksal işlemler ardışıklığı ( “algoritma”) her adımda optimuma daha yakın bir çözüme doğru ilerler  Simülasyon çözümü : Sorun, analitik veya algoritmik yolla çözülemiyorsa bu yöntem kullanılır. Sistemin davranış şekli bilgisayar ortamında taklit edilir 20 ÇÖZÜM YÖNTEMLER İ

21  Sorunun kolayca çözülebilecek bir yapıya oturtulması-modelinin oluşturulması, sorun çözmede ve karar vermede oldukça önemlidir  Model nedir?  Bir sistemin değişen koşullar altındaki davranışlarını incelemek, kontrol etmek ve geleceği hakkında varsayımlarda bulunmak amacıyla,onun bileşenleri arasındaki bağlantıların soyutlanmış ifadesine model denir 21 Model geli ş tirmek

22  Karar verme için daha kısa zaman gerekmesi  Hataların bulunması/aradan kaldırılması  Eğer böyle olursa … o zaman biçiminde sebep- sonuç ilişkilerinin oluşturulması  Modelin temelinde dayanan esas varsayımların sınanması  Parametrelerin optimalleştirilmesi  Dış etkilere duyarlığın ölçülmesi

23  Doğrusal programlama- sınırlı kaynakların, değer ve maliyet gibi değişkenleri en fazla (en az) yapmak amacıyla optimal paylaşımı  CPM veya PERT yöntemleriyle ağ analizi- proje ortamında ardışıklık ilişkilerinin ve zaman gereksinimlerinin grafiksel analizi  Kuyruk teorisi- sistemden hizmet isteyen rastgele (stohastik) müşterilerle sistemin nasıl etkileşimde olacağının gösterilmesi

24  Karar ağaçları- karar alınma ardışıklığının grafik ifadesi. Olasılık veya istatistiksel analiz yöntemleri kullanılabilir  Markow süreçleri- bazı olayların oluşma ihtimalini belirlemek için kullanılır

25 Do ğ rusal Programlama Modeli Doğrusal programlama, kaynakların optimal dağılımını elde etmeye, maliyetleri en az, karı ise en fazla etmeye yarayan matematiksel programlama tekniğidir. Amaç fonksiyonu Karar vericinin ulaşmak istediği hedef doğrusal bir denklem ile açıklanır. Amaç fonksiyonu olarak bilinen bu denklem, karar değişkenleri ile karar vericinin amacı arasındaki fonksiyonel ilişkiyi gösterir. Z enb/enk =c 1 x 1 + c 2 x c n x n veya

26 Doğrusal Programlama-Kısıtlayıcı fonksiyonlar Karar değişkenleri ve parametreler arasındaki ilişkilerin matematiksel ifade edildiği denklemlere kısıtlayıcı fonksiyonlar denir. Kısıtlayıcıların değerleri kesin olarak önceden belirlenmiş oluyor. Kısıtlayıcı fonksiyonlar, kaynakların sınırlarını, gereksinim ve yönetim kararlarını ifade etmek için kullanılır a 11 x1+a 12 x a 1n x n  =  b 1 a 21 x1+a 22 x a 2n x n  =  b 2 …………… a m1 x1+a m2 x a mn x n  =  b m veya Eksi olmama koşulları Karar değişkenlerinin değerleri eksi olmaz. x 1, x 2, x n  0 veya kısaca x j  0 (j=1, 2, 3, …, n)

27 Do ğ rusal Programlama –Örnek 1  Fabrikada X ve Y gibi iki farklı ürün üretilmektedir. 1 kg X ürününün maliyeti 120 TL., 1 Kg Y ürününün maliyeti ise 210 TL.- dir. Fabrika hafta içinde en az 5 kg X ve en az 3 kg Y ürünü üretmelidir. X ve Y ürünlerinde kullanılan hammaddeden sadece 30 gr. sağlanabilmektedir. X ürününün bir kilogramında bu hammaddeden 2 gr. ve Y nin kilogramında 4 gr. gerekli olmaktadır.  Fabrika, toplam maliyeti en az etmek için X ve Y ürünlerinden kaçar kilogram üretmelidir? Bu soruyu yanıtlayacak doğrusal modeli kurmalı

28 Do ğ rusal Programlama– Örnek 1 (devamı)  karar değişkenleri x 1 = Üretilecek X ürününün miktarı x 2 = Üretilecek Y ürününün miktarı  En az olması istenen toplam maliyet 120x x 2  İstenen gerekli minimum miktar x 1  5ve x 2  3  Hammadde kısıtlayıcısı 2x 1 +4x 2  30 dur.  Minimalleştirme modeli böyle olacaktır: Min z = 120x x 2 x 1  5 x 2  3 2x 1 +4x 2  30 x 1, x 2  0

29 Do ğ rusal Programlama-Örnek2  Süt şirketi günde en fazla kg süt işleyebilir.  Yağ bölümü günde kg., süt şişeleme bölümü günde kg., peynir bölümü ise günde kg. süt işleyebilir. Peynir üretimi için günlük en az kg. günlük süt kullanılmalıdır.  Bir kg. sütün yağ üretimi için kullanıldığında, kara katkısı, 2 TL., şişe sütü olarak kullanıldığında katkısı 5 TL. ve peynir üretimi için kullanıldığında ise katkısı 3 TL. dir.  Şirketin karını en fazla yapmak için sorunu doğrusal programlama modeli olarak ifade etmeli

30  Karar Değişkenleri x1 = Yağ yapımında kullanılan süt miktarı ( kg ) x2 = Şişelemede kullanılan süt miktarı ( kg ) x3 = Peynir yapımında kullanılan süt miktarı ( kg )  Şirketin karını en fazla yapacak amaç fonksiyonu Maksimum z = 2x1 + 5x2 + 3x3  Kısıtlar x3  x1  x2  x3  x1 + x2 + x3   Eksi Olmama koşulu x1, x2, x3  0

31 Kuyruk Sistemleri en basit tanımıyla bekleme hattı (kuyruk) içeren sistemlerdir (Hekim muayenehanesinde hasta kuyruğu, sinemada bilet kuyruğu,vs) Veriler: Kuyruk Kaynağının Büyüklüğü  Kuyruk Sistemine Varışların Özellikleri (aralıkları, miktarları vs)  Kuyruk Kaynağındaki elemanların Davranışları Kuyruk Kaynağı Hizmet Görmüş Kuyruk Elemanları KUYRUKHizmet Merkezi Kuyruk Teorisi

32 KUYRUK KAYNAĞI ÖZELLIKLERI BÜYÜKLÜKDAVRANIŞLARVARIŞ ÖZELLIKLERI SINIRLISINIRSIZRASSALÖNCEDEN BELİRLENMİŞ BEKLEYENBEKLEMEYEN POİSSONDİĞER Aşağıdaki Poisson Dağılım Fonksiyonu, t zaman aralığında n adet varış olması olasılığını gösterir n = 0,1,2,……. n : Varışların sayısı t : Zaman periyodu : Zaman birimindeki ortalama varış sayısı Pt et n n tn () () !   KUYRUK TEORİSİ

33 HİZMET MERKEZLERİ : HİZMET MERKEZİ ÖZELLİKLERİ YAPIHizmet ArdışıklığıHİZMET ZAMANLARI TEKLI HIZMET MERKEZİ ÜSSEL ÇOK ADET HIZMET MERKEZİ BIR ADET HIZMET MERKEZİ ÖNCELİKLİRASSAL FCFS RASSAL DETERMİNİSTİK ÇOKLU HIZMET MERKEZİ DİĞER ÇOK ADET HIZMET MERKEZİ BIR ADET HIZMET MERKEZİ KUYRUK TEORİSİ

34 Örnek : Bir otobandan çıkış gişelerine arabalar poisson dağılımına uygun olarak saatte 120 araç olarak gelmekte ve bir aracın para ödemesi ortalama olarak 15 saniye sürmektedir. Para ödeme süreleri üssel olarak dağılmıştır. Sınırsız kuyruk kaynağı olduğu ve kuyruk alanının da sınırsız olduğu düşünülmektedir. Örnek : Bir banka sisteminde müşterilerin bekleme zamanının ve memurun meşgul olma oranının analiz edilmesi istenmektedir. Bu amaçla bankaya gelen müşterilerin geliş zamanları ve memurun müşterilere hizmet verdiği süreler incelenmiş ve dağılımları elde edilmiştir. Müşterilerin varışlararası süreleri ve memurun hizmet süreleri olasılık dağılımları ile verilmektedir. KUYRUK TEORİSİ-örnekler

35  Markov sistemi(süreci, zinciri) belirli sayıda durumdan her an yalnız birisinde bulunan ve sabit olasılıkla her adımda bir durumdan diğerine geçiş yapan sistemdir. Her durumun sonucu yalnız önceki adıma bağlıdır  Eğer Markov sistemi i durumunda ise, sonraki adımda j durumuna geçme olasılığı p ij ise, p ij geçiş olasılığıdır.  Markov sistemi durum geçiş diyagramı ve geçiş matrisi ile ifade edilebilir

36

37

38 Sorunun teşhisi Sorunu doğuran sebeplerin bulunması Sebep-sonuç analizinin yapılması Seçilen sebep(ler)in analizi Alternatif çözümlerin saptanması En uygun çözümün saptanması Çözümün kayda alınması ve aynı sorunların ortaya çıkması halinde bu kayıtlara baş vurulması «Planla, Uygula,Yokla,Yeniden Düzenle» döngüsü

39  Tüm sorunların önceden bilinmesi mümkünsüzdür. Ama sorun türleri büyük ölçüde kestirilebilir ve uygun çözüm yolları planlanabilir.  Olası sorunlar sınıflandırılır ve onlar için mümkün çözüm yolları-eylemler belirlenir  Artı Yönleri:  Durumu çöz mek için sınanmış yöntemler kullanıla ve iyileştirile bilir  Eylemler, büyük ölçüde onu yapana bağlı kalmaz  Eylemler bireyin değil, kurumun sorumluluğunda oluyor  Eylemin başarısızlığı durumunda, adımları geri takip etmekle başarısızlığa sebep olabilecek noktaları tanımlamak mümkün oluyor

40

41  1957 yılında ABD’li tanıtım uzmanı Alex F.Osborn tarafından ileri sürülmüş yöntemdir- toplantı biçimidir  Amacı-sorunu çözmek için çeşitli fikirlerin ortaya atılmasıdır  Sıradan toplantılardan farkı:  Hiçbir müdahaleye yer verilmez  Eleştiriler kabul edilmez  Alaycı, hatta mantıksız fikirler bile ileri sürülebilir

42  Grupla, normal çalışma durumu dışında sorunun çözüm yollarını tartışmak çok yararlı olabilir  Birden fazla sebebi olan ya da birden fazla çözümü olan her konuda bu yöntem uygulanabilir.  Beyin fırtınası süreci bazı kurallara uymakla gerçekleştirilir  Karar verme görevinin temel yapısı sağla nılır  Farklı insanların fikirleri alınır ve bu fikirler birleştirilir  İnsanlara, sorun hakkında bazı ilkin fikirler verilir  Tüm fikirler kaydediliyor

43  Katılımcıların fikirleri olduğu gibi ifade edilmelidir  İleri sürülen fikirler eleştirilmemeli dir  Bir bireyin ve ya grubun tartışmalarda hakim olmasına izin verilmemeli dir  Beyin fırtınası sürecinin sonuçları özetlenmeli ve kaydedilmeli dir

44  Beyin fırtınası yönteminin uygulanabileceği grupta üye sayısı 5-15 arasında olmalıdır  Gruba konuyla ilgili kişiler öncelikli olmakla, konuya yakın, hatta ilgisiz kişiler de katılabilir  Beyin fırtınası seansı başında üyelere «eleştirme, değerlendirme, yargılama» yasaktır hatırlatması yapılır. Çalışma içinde kibarca uyarılar yapılır  Oturumun ilk dakikası «bilinen fikirler» in ortaya atılması ile geçer (durgunluk)  Sonraki aşamada başkan motiveedici yaklaşımla üyeleri, fikirlerini yeniden gözden geçirmelerini ister (fırtına)  Fikirler tekrarlanırsa toplantıyı bitirmek gerekecek

45  Değerlendirme-fikirlerin bir sıraya tabi tutulmasıdır  Basit bir «en çok oy alan çözüm uygulansın» mantığı kullanılmamalıdır  Özellikle, teknik konularda diğer yöntemlerde öne çıkan çözümler de dikkate alınmalıdır

46  Beyin fırtınası konuları: (örnek)  Sorunun sebeplerini bulmaya yönelik :  Şirkette bölümler arası çatışmaların sebepleri nelerdir  Neden birbirimize güvenmiyoruz  Y ürününün satışlarının düşme sebepleri nelerdir  Alt-üst ilişkilerindeki iletişimsizliğin sebepleri nelerdir  Sorunun çözümlerini bulmaya yönelik:  Reklamlarda kullanılacak slogan nasıl olmalıdır  X Bölümünde verim artırmak için neler yapılabilir  Okulda öğretmen-öğrenci ilişkileri nasıl daha iyi ola bilir  Sosyal faaliyetlerimizi geliştirmek için neler yapılabilir


"M.Kemal İRMEK’in «Yöneticiler için Karar Verme Teknikleri kitabından» ve internet kaynaklarından yararlanılmıştır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları