Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Levha hareketleri litosferin (yer kabuğu) yapısını ve bu yapıyı oluşturan evrimi araştıran jeoloji biliminin dalıdır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Levha hareketleri litosferin (yer kabuğu) yapısını ve bu yapıyı oluşturan evrimi araştıran jeoloji biliminin dalıdır."— Sunum transkripti:

1

2

3

4

5

6 Levha hareketleri litosferin (yer kabuğu) yapısını ve bu yapıyı oluşturan evrimi araştıran jeoloji biliminin dalıdır. Levha tektoniği kuramı 1912 yılında Alman bilim adamı Alfred WEGENER tarafından öne sürülen KITALARIN KAYMA kuramı ile KONVEKSİYONEL AKINTILAR kuramının birleştirilmesi ile ortaya ç ıkmıştır. Bu kurama g ö re yer kabuğu birbirine birleşik par ç alar halinde değildir. Yer kabuğu ü zerinde y ü zer halde bulunan par ç acıklardan LEVHALARDAN oluşmaktadır. Mantodaki konveksiyonel akıntılar nedeniyle levhalar s ü rekli hareket halindedir. Tamer KAYA

7 Bu kurama göre levha hareketleri yer kürenin oluşumundan beri sürmektedir. Dünyanın ilk oluşum sürecinde sahip olduğu tek kıta olan süper kıta Pangea’nın bundan 225 milyon yıl önce parçalanmaya başladığı ve bu hareketlilik sonucunda kıtaların günümüzdeki şeklini aldığı düşünülmektedir.

8 İsterseniz Dünyanın tek bir kıta Pangea halinde iken Levha tektoniği sonucu birbirinden ayrılmasını birlikte izleyelim!

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30 Yer kabuğundaki ç atlaklar boyunca birbirinden ayrılan par ç alar adını verdiğimiz levhalar yılda 1/10 cm arasındaki hızlarla hareket ederler. Yery ü z ü nde 7 b ü y ü k ve bir ç ok k üçü k levha vardır. B ü y ü k Levhalar; Kuzey Amerika LevhasıKuzey Amerika Levhası G ü ney Amerika LevhasıG ü ney Amerika Levhası Pasifik LevhasıPasifik Levhası Avrasya levhasıAvrasya levhası Afrika LevhasıAfrika Levhası Antarktika LevhasıAntarktika Levhası Hint-Avustralya LevhasıHint-Avustralya Levhası

31 Üç t ü r levha hareketi vardır:

32 1. Uzaklaşan-Ayrılan Levhalar

33 Okyanus tabanlarında levhaların birbirinden uzaklaştıkları yerlerde magma a ç ığa ç ıkarak burada okyanus ortası sırtlarını oluşturur. Ö rnek: Atlas okyanusu sırtı. Yaklaşık 250 milyon yıl ö nce Kuzey ve G ü ney Amerika levhasının Afrika ve Avrasya levhasından ayrılması Atlas okyanusu oluşmuştur. Atlas Okyanusu Sırtı

34 Atlas okyanusu boyunca ortaya ç ıkan yarıkta magmanın belirmesi İZLANDA yakınındaki SURTSEY adasının volkanik bir ada olarak ortaya ç ıkmasına neden olmuştur. Bilim adamlarına g ö re Doğu Afrika ’ daki ayrılmada ilerde burada bir deniz oluşacağını g ö stermektedir. Doğu Afrika Grabeni Kısaca uzaklaşan levha sınırlarında; volkanik adalarvolkanik adalar okyanus sırtlarıokyanus sırtları okyanus-denizlerokyanus-denizler deniz tabanı yayılmasıdeniz tabanı yayılması gibi olaylar ortaya ç ıkabilir.

35 2. Yakınlaşan-Çarpışan Levhalar

36 Okyanusal ve kıtaların karşılaşması sonucunda okyanusal levha daha yoğun olduğu i ç in kıtasal levhanın altına dalar. Bu esnada tortullar sıkışıp kıvrılarak Kıvrım Dağlarını oluşturur.Okyanusal ve kıtaların karşılaşması sonucunda okyanusal levha daha yoğun olduğu i ç in kıtasal levhanın altına dalar. Bu esnada tortullar sıkışıp kıvrılarak Kıvrım Dağlarını oluşturur. Ö rnek: Kuzey Amerika ’ daki Kayalık dağları ile G ü ney Amerika ’ daki And dağlarıÖ rnek: Kuzey Amerika ’ daki Kayalık dağları ile G ü ney Amerika ’ daki And dağları Kuzey Amerika Levhası Pasifik Levhası Pasifik levhası-K. Amerika levhası yaklaşması Kayalık Dağlarını oluşturmuştur Güney Amerika Levhası Pasifik Levhası Pasifik levhası-G. Amerika levhası yaklaşması And Dağlarını oluşturmuştur

37 Okyanusal levhaların karşılaşmasında yine bir levha diğerinin altına dalar. Bu Mariana ç ukurluğu gibi derin deniz ç ukurlarını oluşturur.Okyanusal levhaların karşılaşmasında yine bir levha diğerinin altına dalar. Bu Mariana ç ukurluğu gibi derin deniz ç ukurlarını oluşturur. Bu levha hareketleri sonucu ortaya ç ıkan magma volkanik ada yaylarını (Filipinler) oluşturabilir.Bu levha hareketleri sonucu ortaya ç ıkan magma volkanik ada yaylarını (Filipinler) oluşturabilir. Ayrıca merkez ü ss ü okyanus olan şiddetli depremlere de yol a ç ar.Ayrıca merkez ü ss ü okyanus olan şiddetli depremlere de yol a ç ar. Kıtasal levhaların karşılaşmasında ise Jeosenklinallerdeki tortullar şıkışıp kıvrılarak kıvrım dağlarını oluşturabilir.Kıtasal levhaların karşılaşmasında ise Jeosenklinallerdeki tortullar şıkışıp kıvrılarak kıvrım dağlarını oluşturabilir. Ö rnek Alp ve Himalaya dağları …Ö rnek Alp ve Himalaya dağları … Avrasya Levhası Hindistan Levhası Avrasya levhası-Hindistan levhası yaklaşması Himalaya Dağlarını oluşturmuştur Kısaca ç arpışan levha sınırlarında; kıvrım dağlarıkıvrım dağları şiddetli depremlerşiddetli depremler yanardağ aktiviteleriyanardağ aktiviteleri volkanik ada yaylarıvolkanik ada yayları derin deniz ç ukurlarıderin deniz ç ukurlarıoluşur.

38 3. Yanal Yer Değiştiren Levhalar

39 İki levhanın birbirini sıyırarak yer değiştirmesi sırasında ortaya ç ıkan gerilim periyodik b ü y ü k depremlerin oluşumuna neden olur.İki levhanın birbirini sıyırarak yer değiştirmesi sırasında ortaya ç ıkan gerilim periyodik b ü y ü k depremlerin oluşumuna neden olur. Kuzey Anadolu fayı ile San Andreas fayının oluşumu bu levha hareketi ile a ç ıklanır.Kuzey Anadolu fayı ile San Andreas fayının oluşumu bu levha hareketi ile a ç ıklanır. Kısacası bu levha hareketi kırık hatlarının (fay hatları) İle depremlerin oluşumuna neden olur.Kısacası bu levha hareketi kırık hatlarının (fay hatları) İle depremlerin oluşumuna neden olur.

40 İsterseniz şimdi levha hareketlerini tekrar gözden geçirelim!

41 Bu levha hareketi neydi? Uzaklaşan Levha Hareketi Bu levha hareketi hangi oluşumlara neden oluyordu? Volkanik adalar Okyanus sırtları Okyanus-Denizler Deniz tabanı yayılması

42 Bu levha hareketi Hangisiydi? Yakınlaşan Çarpışan Levhalar Bu levha Hareketleri Hangi Oluşumlara Neden Oluyordu? Kıvrım Dağları Şiddetli Depremler Yanardağ Aktiviteleri Volkanik Ada Yayları Derin Deniz Çukurları Peki! Bu şekilde oluşan yer şekillerine örnek verebilir misiniz? And Dağları Kayalık Dağları Alp Dağları Himalaya Dağları Mariana Çukuru Filipin Adaları

43 Bu levha hareketi Hangisiydi? Yanal Yer Değiştiren Levhalar Bu levha hareketi hangi oluşumlara neden oluyordu? Fay Hatları Depremler Peki! Bu levha hareketi ile oluşan yer şekilleri Hangileri? Kuzey Anadolu Fayı San Andreas Fayı

44

45 Levha hareketleri sonucu yer y ü z ü ndeki kırık alanlarında g ö r ü len fay hatlarındaki gerilme, sıkışma ve b ü k ü lme deprem adını verdiğimiz yer kabuğu hareketlerine neden olmaktadır.

46 D ü nya deprem alanlarının dağılımı ile; Aktif levha sınırlarınınAktif levha sınırlarının Fay hatlarınınFay hatlarının Volkanik faaliyetlerinVolkanik faaliyetlerin Volkanik şekillerinVolkanik şekillerin Kırıklı dağların (horst-graben)Kırıklı dağların (horst-graben) Sıcak su kaynakları adını alan fay kaynaklarının ( kaplıca, ılıca), gayzerlerinSıcak su kaynakları adını alan fay kaynaklarının ( kaplıca, ılıca), gayzerlerin Jeotermal enerji potansiyeli y ü ksek b ö lgelerinJeotermal enerji potansiyeli y ü ksek b ö lgelerin Sağlık turizmi adını alan termal turizminSağlık turizmi adını alan termal turizmin Gen ç oluşumlu (yakın bir jeolojik devirde oluşmuş) alanlarınGen ç oluşumlu (yakın bir jeolojik devirde oluşmuş) alanların dağılımı birbirine paraleldir.

47 Aktif Deprem Kuşakları 1. PASİFİK DEPREM KUŞAĞI: Yery ü z ü ndeki depremlerin %68.i bu kuşakta ger ç ekleşir. Bu kuşak ü zerinde; Amerika Kıtasının Batı Kıyıları (Kayalık-And Dağları)Amerika Kıtasının Batı Kıyıları (Kayalık-And Dağları) Aleut adalarıAleut adaları JaponyaJaponya FilipinlerFilipinler Yeni GineYeni Gine G ü ney Pasifik adalarıG ü ney Pasifik adaları Yeni Zelanda bulunur.Yeni Zelanda bulunur. 2. ALP-HİMALAYA DEPREM KUŞAĞI: Yery ü z ü ndeki depremlerin %21.i bu kuşakta ger ç ekleşir. Bu kuşak ü zerinde; Asya ’ nın g ü ney, g ü neydoğu ve doğu kıyılarıAsya ’ nın g ü ney, g ü neydoğu ve doğu kıyıları Kuzey Afrika(Atlas Ü lkeleri)Kuzey Afrika(Atlas Ü lkeleri) G ü ney AvrupaG ü ney Avrupa Anadolu Yarımadası bulunur.Anadolu Yarımadası bulunur. 3. Yery ü z ü ndeki depremlerin %11.i Atlas okyanusu orta kesimi ile Doğu Afrika ’ da g ö r ü l ü r.

48 Deprem Riskinin D ü ş ü k Olduğu Yerler: D ü nya ’ da; Yaşlı k ü tlelerYaşlı k ü tleler Eski kıta ç ekirdekleriEski kıta ç ekirdekleri MasiflerMasifler Eski jeolojik devirde oluşmuş arazilerEski jeolojik devirde oluşmuş araziler Deprem riskinin d ü ş ü k olduğu alanlardır Deprem riskinin d ü ş ü k olduğu alanlardır.

49 Bu alanlar: Doğu AvrupaDoğu Avrupa Kuzey batı AvrupaKuzey batı Avrupa KanadaKanada Avustralya ’ nın b ü y ü k bir b ö l ü m ü (g ü ney doğusu hari ç - Avustralya Alpleri)Avustralya ’ nın b ü y ü k bir b ö l ü m ü (g ü ney doğusu hari ç - Avustralya Alpleri) İskandinav yarımadasıİskandinav yarımadası Kuzey Asya (Sibirya)Kuzey Asya (Sibirya)

50 Deprem Riskinin D ü ş ü k Olduğu Yerler: Doğu AvrupaDoğu Avrupa Kuzey batı AvrupaKuzey batı Avrupa KanadaKanada Avustralya ’ nın b ü y ü k bir b ö l ü m ü (g ü ney doğusu hari ç -Avustralya Alpleri)Avustralya ’ nın b ü y ü k bir b ö l ü m ü (g ü ney doğusu hari ç -Avustralya Alpleri) İskandinav yarımadasıİskandinav yarımadası Kuzey Asya (Sibirya)Kuzey Asya (Sibirya)

51

52 D ü nya deprem dağılışı ile volkanik alanların dağılışı birbirine paraleldir. Çü nk ü bu alanlar genellikle yery ü z ü n ü n aktif alanlarında (levha sınırları), gen ç ve hareketli b ö lgelerinde g ö r ü lmektedir. Dolayısıyla D ü nya volkanik alanları; B ü y ü k (Pasifik-Ateş Ç emberi) Okyanus ortaları (Yeni Zelanda, Japonya, Filipinler, Hawaii)B ü y ü k (Pasifik-Ateş Ç emberi) Okyanus ortaları (Yeni Zelanda, Japonya, Filipinler, Hawaii) Atlas okyanusu ortaları (İzlanda, Karayip ve Asor Adaları)Atlas okyanusu ortaları (İzlanda, Karayip ve Asor Adaları) Akdeniz Ç evresi (İtalya)Akdeniz Ç evresi (İtalya) Doğu Afrika volkanik aktivitelerin g ö r ü lebileceği yerlerdir.Doğu Afrika volkanik aktivitelerin g ö r ü lebileceği yerlerdir.

53

54 Sıcak sular tektonik b ö lgelerdeki fay hatları veya volkanik arazilerdeki derin ç atlaklar boyunca bulunan yer altı sularıdır.Sıcak sular tektonik b ö lgelerdeki fay hatları veya volkanik arazilerdeki derin ç atlaklar boyunca bulunan yer altı sularıdır. Yer altı (magmatik) sularla beslendikleri i ç in sıcaktırlar ve akımları (debi) yıl i ç inde ç ok fazla değişmez.Yer altı (magmatik) sularla beslendikleri i ç in sıcaktırlar ve akımları (debi) yıl i ç inde ç ok fazla değişmez. Fay ve gayzer kaynakları olarak iki grupta incelenirler.Fay ve gayzer kaynakları olarak iki grupta incelenirler. Ayrıca buhar şeklinde kullanıldıklarında jeotermal enerji adını alırlar.Ayrıca buhar şeklinde kullanıldıklarında jeotermal enerji adını alırlar. Yer y ü z ü n ü n bu alanları sağlık turizmi adını da alan termal turizm potansiyeli bakımından zengin alanlardır. Bunun nedeni sıcak su kaynaklarında eriyik halde bol miktarda mineral madde bulunmasıdır.Yer y ü z ü n ü n bu alanları sağlık turizmi adını da alan termal turizm potansiyeli bakımından zengin alanlardır. Bunun nedeni sıcak su kaynaklarında eriyik halde bol miktarda mineral madde bulunmasıdır. Yery ü z ü n ü n sıcak su bakımından zengin alanları; Pasifik Ateş Ç emberiPasifik Ateş Ç emberi (kayalık ve And Dağları, Doğu Asya, Japonya, Filipinler, Yeni Zelanda) Atlas okyanusu adalarıAtlas okyanusu adaları (Kanarya, Maderia, Asor, İzlanda, B ü y ü k ve K üçü k Antil adaları) Akdeniz Kuzey Kıyısı ü lkeleriAkdeniz Kuzey Kıyısı ü lkeleri (İspanya, İtalya, Yunanistan, T ü rkiye) Doğu AfrikaDoğu Afrika Kafkas Ü lkeleriKafkas Ü lkeleri Hawaii İzlanda Yeni Zelanda

55 İsterseniz şimdi Biraz daha etkinlik yapalım! Verilen cümleleri doğruluğuna göre yorumlayınız.

56 Yer kabuğunun yapısını ve bu yapıyı doğuran evrimi araştıran bilim dalı levha tektoniğidir. Yer kabuğunun yapısını ve bu yapıyı doğuran evrimi araştıran bilim dalı levha tektoniğidir. Levhalar sürekli hareket halindedir. Levhalar sürekli hareket halindedir. Türkiye’nin tamamı dünya masif araziler kuşağında yer almaktadır. Türkiye’nin tamamı dünya masif araziler kuşağında yer almaktadır. Maltusun teorisi genişletilerek günümüzde levha tektoniği kuramı adını almıştır. Maltusun teorisi genişletilerek günümüzde levha tektoniği kuramı adını almıştır. Dünya volkan alanları ile sıcak su kaynaklarının dağılımı birbirine paraleldir. Dünya volkan alanları ile sıcak su kaynaklarının dağılımı birbirine paraleldir. D D Y Y D

57 Levhalar sürekli birbirine ters yönlerde hareket ederler. Levhalar sürekli birbirine ters yönlerde hareket ederler. Kıtasal levhaların birbirine yaklaştığı alanlarda derin deniz çukurları oluşur. Kıtasal levhaların birbirine yaklaştığı alanlarda derin deniz çukurları oluşur. Fay hatlarının oluşumundaki tek etmen yanal levha hareketleridir. Fay hatlarının oluşumundaki tek etmen yanal levha hareketleridir. Levhaların birbirinin altına dalması şiddetli depremlere yol açabilir. Levhaların birbirinin altına dalması şiddetli depremlere yol açabilir. Atlas okyanusunun orta kesimi ile Doğu Afrika şiddetli depremlerin görülebileceği yerledir. Atlas okyanusunun orta kesimi ile Doğu Afrika şiddetli depremlerin görülebileceği yerledir. Y Y D D D

58 Aktif levha sınırlarında akarsuların yatak eğimi fazladır. Aktif levha sınırlarında akarsuların yatak eğimi fazladır. İnsanlar levhaların hareketlerini sağlayan etmenlerden beşeri etmenler grubundadır. İnsanlar levhaların hareketlerini sağlayan etmenlerden beşeri etmenler grubundadır. Kanada ve Kuzeybatı Avrupa deprem görülme olasılığı az olan yerlerdendir. Kanada ve Kuzeybatı Avrupa deprem görülme olasılığı az olan yerlerdendir. Gökçeada uzaklaşan levha sınırlarında oluşmuş volkanik ada yayıdır. Gökçeada uzaklaşan levha sınırlarında oluşmuş volkanik ada yayıdır. Kokos ve Nazaka levhası Türkiye’deki fay hatlarını harekete geçiren en önemli levhalardır. Kokos ve Nazaka levhası Türkiye’deki fay hatlarını harekete geçiren en önemli levhalardır. Y Y D Y Y

59 Karaların tektonik ve volkanik bölgeleri sıcak su kaynakları bakımından zengin yerlerdir. Karaların tektonik ve volkanik bölgeleri sıcak su kaynakları bakımından zengin yerlerdir. Aktif levha sınırlarında yer alan her yerde gayzerlere rastlanır. Aktif levha sınırlarında yer alan her yerde gayzerlere rastlanır. Sıcak su kaynakları temiz enerjiler grubunda yer alan hidroelektrik enerjisini oluştururlar. Sıcak su kaynakları temiz enerjiler grubunda yer alan hidroelektrik enerjisini oluştururlar. Sıcak su kaynaklarının dağılımı ile jeotermal kaynakların dağılımı birbiri ile ilişkilidir. Sıcak su kaynaklarının dağılımı ile jeotermal kaynakların dağılımı birbiri ile ilişkilidir. İtalya’daki aktif volkanların varlığı bu ülkenin karstik kaynaklar bakımından zengin bir ülke olmasını sağlamıştır. İtalya’daki aktif volkanların varlığı bu ülkenin karstik kaynaklar bakımından zengin bir ülke olmasını sağlamıştır. D Y Y D Y

60


"Levha hareketleri litosferin (yer kabuğu) yapısını ve bu yapıyı oluşturan evrimi araştıran jeoloji biliminin dalıdır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları