Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Türkiye'de Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi ve İzmir Örneği Neşe Kumral Ege Üniversitesi İktisat Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Türkiye'de Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi ve İzmir Örneği Neşe Kumral Ege Üniversitesi İktisat Bölümü."— Sunum transkripti:

1 Türkiye'de Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi ve İzmir Örneği Neşe Kumral Ege Üniversitesi İktisat Bölümü

2 İçerik Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Türkiye’de Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi İzmir

3 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi 1980 öncesi ithal ikamesi büyüme politikalarının uygulandığı dönemde bölgesel politikalar, Bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarının kaldırılmasına yönelik dengeli ekonomik kalkınma anlayışına dayalıdır. Bu dönemde geri kalmış bölgelere yönelik çeşitli yardımlarla gelişmişlik farklılıkları ortadan kaldırılmaya çalışılmış ve bu süreç, Merkezi hükümet tarafından yürütülmüştür.

4 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Ancak geleneksel bölgesel politikalar bölgesel gelişmişlik farklılıklarını ortadan kaldırma konusunda beklenen sonuçları sağlayamamış ve, Devlet yardımlarının uzun dönemdeki faydası sorgulanmaya başlanmıştır. Yardımların; bölgeleri pasifleştirdiği, girişimciliği baskıladığı, ekonomik yatırımı çekmiş olmasına rağmen yatırımın nitelik ve derinliğini artırmadığı yönünde eleştiriler gelmiştir.

5 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Bu sorunlar, bölgesel politikalarda yeni bir paradigma arayışına yol açmış, ve sonuçta, 1980 sonrası küresel ekonomi döneminin dinamikleriyle uyumlu, Endojen Büyüme Kuramına dayalı ve, Bölgelerin rekabet gücünü arttırmaya odaklanan, yeni bir paradigma geliştirilmiştir.

6 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Yeni paradigmanın strateji, hedef, araç ve aktörleri şu şekilde özetlenebilir; Strateji: Bölgesel gelişme politikaları, mekansal özellikler göz önünde tutularak hazırlanmış, entegre kalkınma stratejilerine, dayalı olmalıdır.

7 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Hedef: Bölgesel politikalar sadece geri kalmış bölgelere yönelik olmamalıdır. Bu bölgeler kadar gelişmiş bölgeler de politika hedefleri içinde yer almalı ve bu bölgelerin rekabet avantajı korunmaya ve artırılmaya çalışılmalıdır.

8 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Araçlar: Doğrudan yardımlar bölgenin kaynaklarını harekete geçirerek sürdürülebilir bir gelişme sürecini başlatacak, ve rekabet gücünü artıracak politikalarla uyumlu olmalıdır. Bu doğrultuda kamu yatırımlarının spesifik hedefleri arasında; geleneksel altyapı yatırımları (havaalanı, otoban vs.), bilim ve teknoloji parkları, araştırma enstitüleri, teknoloji merkezleri tarafından sağlanan hizmetlerin geliştirilmesi yer almalıdır.

9 Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi Aktörler: İzlenen politikaların tasarımı, uygulanması, denetimi aşamalarına o bölgede yaşayanların katılımı ve şeffaflık/sorumluluk ilkeleriyle bütünleştiren yönetişim anlayışı benimsenmelidir (bottom-up).

10 PARADIGM SHIFT IN REGIONAL POLICIES

11 Türkiye’de Bölgesel Politikalar 1960 sonrasında DPT 5 yıllık kalkınma planları çerçevesinde bölgesel politikadaki öncelikleri belirlemiştir. Bu dönemde öne çıkan kavramlar; sektörel yaklaşım, az gelişmiş bölgelere doğrudan yardımlar, dengeli kalkınma, bölgesel farklılıkların giderilmesi. AB 1980’ lerden sonra içsel büyüme kuramına dayalı bölgesel politika yaklaşımını benimsemiştir ancak Türkiye’de benzer bir gelişme olmamıştır.

12 Geographic disparities

13 Index of Per Capita GDP for the Most Developed 10 NUTS2 Regions of EU25 (According to PPP, EU25 = 100, 2002).

14 Index of Per Capita GDP for the Least Developed NUTS2 Regions of EU25 (According to PPP, EU25 = 100, 2002).

15 Türkiye’de Bölgesel Politikalar Türkiye’de bölgesel politikalarda 1999 Helsinki süreci ile birlikte önemli adımlar atılmıştır. İBBS(NUTS) sınıflamasına geçilmiş Kalkınma ajansları kurulmuştur, Ön ulusal kalkınma planı hazırlanmış ve AB destekli bölgesel kalkınma programlarına başlanmıştır

16 Türkiye’de Bölgesel Politikalar 9. 5 Yıllık Kalkınma Planında bölgesel politika alanında belirlenen, Temel Amaç; İçsel potansiyelin harekete geçirilmesi ve yerel kaynakların verimli kullanımı için bölgesel gelişme politikasının hayata geçirilmesinde AB bölgesel gelişme araçlarından en üst düzeyde yararlanarak etkin koordinasyon yapısının oluşturulması, bunun için gerekli kurumsal kapasitenin ve insan kaynaklarının geliştirilmesi, temel amaçtır.

17 Türkiye’de Bölgesel Politikalar 9. 5 Yıllık Kalkınma Planında bölgesel politika alanında belirlenen, Temel Politikalar; İstikrarlı ve sürdürülebilir büyüme politikası Küresel piyasalarda sürekli ve önemli bir yer sağlayacak olan, yeniliklere dayalı sürdürülebilir rekabet politikası Bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarının azaltılmasına yönelik bölgesel gelişme politikası

18 Türkiye’de Bölgesel Politikalar 9. 5 Yıllık Kalkınma Planında bölgesel politika alanında belirlenen temel amaç ve politikalara yönelik 4 öncelik alanı: Bölgelerin içsel potansiyellerinin harekete geçirilmesi ve yerel kaynakların verimli kullanımı yolu ile rekabet gücü kapasitelerinin artırılması ve sürdürülebilir gelişmenin sağlanması. Bölgesel gelişme politika uygulamalarının ve uygulama araçlarının birbirleri ile uyumlaştırılması ve çok düzeyli ve aktörlü etkin bir koordinasyon yapısının sağlanması.

19 Türkiye’de Bölgesel Politikalar Yerel ve merkezi düzeyde kurumsal kapasitenin artırılması ve insan kaynaklarının geliştirilmesi. Bölgesel politika uygulamalarına yönelik etkin bir izleme ve değerlendirme mekanizmasının oluşturulmasıdır.

20 İzmir Belli Başlı Sosyo- Ekonomik Göstergeler İtibari İle İzmir

21 GDP pc in PPPs(thousand USD)/Kişi Başı GSYİH (bin USD)

22 İzmir- Labour productivity/işgücü verimliliği (thousand USD/bin USD)

23 Türkiye/İzmir Nüfus Artış Hızı (2004)(binde) (Population Growth Rate – 2004)

24 Net Göç Hızı (Net Immigration Rate)

25 İşsizlik Oranları 2004 (Unemployment Rates)

26 İktisadi faaliyet kollarına göre GSYİH’nın Sektörel Dağılımı (2000)

27 İzmir/ Hizmetler İzmir, İstanbul ile birlikte, Türkiye’de hizmetler sektörünün en yoğun faaliyet gösterdiği bölgedir. Öne çıkan hizmet sektörleri, Mali Aracı Kuruluş Faaliyetleri Sağlık Ulaştırma, Depolama ve Haberleşme Toptan ve Parakende Ticaret Eğitim İnşaat Gayrimenkul, Kiralama ve İş faaliyetleri Oteller ve Lokantalar

28 İzmir- Sanayi Öne çıkan imalat sanayileri, Gıda ürünleri ve içecek imalatı (low-tech) Tekstil ürünleri imalatı (low-tech) Tütün ürünleri imalatı (low-tech) Bitkisel üretim (low-tech) İmalat sanayinin teknoloji temeline dayalı sınıflaması Ar&Ge yoğunluğuna bağlı olarak yapılmaktadır. Buna göre toplam brüt üretim değeri içinde Ar&Ge harcamalarının payı %5’den fazla olan sektörler yüksek teknoloji, %1.5-5 arasında olan sektörler yüksek-orta teknoloji, % arasında olan sektörler orta-düşük teknoloji, %0.7’den olan sektörler ise düşük teknoloji grubu içinde sınıflandırılmaktadır (OECD, Science, Technology and Industry Scoreboard, 2005).

29 İzmir-genel değerlendirme OECD tarafından belirlenen 78 metropol bölgeler içinde kişi başına GSYİH ve işgücü verimliliği açısından en alt sıralarda yer almaktadır. Kişi başına gelir refah düzeyinin, işgücünün verimliliği ise rekabet gücünün en önemli göstergeleridir.

30 İzmir-genel değerlendirme Nüfus artış hızı ve net göç oranı çok yüksektir. Düşük teknolojili sanayiler faaliyet göstermektedir, Bölgedeki yüksek öğretim kurumlarından mezun olan yüksek kaliteli işgücü, sanayideki düşük teknolojiye dayalı uzmanlaşma nedeniyle iş bulmada güçlük çekmekte veya niteliklerine uygun çalışma koşularında iş bulamamaktadır. Bu durum yüksek kaliteli işgücünün bölge dışına göç etmesine neden olmaktadır.

31 İzmir- genel değerlendirme Buna karşılık iç göç olarak, düşük kaliteli uzmanlaşmamış işgücü bölgeye gelmektedir. Bu yöndeki göç hareketi İzmir’de, *Yaratıcı sınıfın (creative class) gelişmesine, *Yenilikçilik kapasitesinin artmasına ve *İleri ve ileri/orta teknoloji (high-tech&high/medium tech) içeren iç ve dış yatırımların bölgeye gelmesine engel olmaktadır

32 İzmir- genel değerlendirme Yaratıcı Sınıf (creative class); Mühendislik, mimarlık, sanat, tıp, ekonomi, eğitim, fen gibi alanlarda eğitim veren kurumlar, bir bölgenin yaratıcı sınıfının oluşmasını sağlar. Yaratıcı sınıfın varlığı ve özellikle de heterojen yapısı farklı fikirlerin bir araya gelerek yeni fikirlerin ve bakış açılarının doğmasını, dolayısı ile bölgenin yenilikçilik kapasitesinin artmasını sağlayabilir.

33 İzmir- genel değerlendirme Doğrudan dış yatırımlarda öne çıkan sektörler Tütün Ürünleri İmalatı (low-tech) Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı (medium-high) Plastik ve Kauçuk Ürünleri İmalatı (medium-low)

34 Vizyon İzmir’in vizyonu; Zengin doğal, tarihi, kültürel ve insan kaynaklarını koruyan ve sürdürülebilir kılan, yenilik ve teknoloji ile bütünleştiren, rekabet gücüne sahip, bölge içi ve bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltmış, yaşam kalitesi yüksek bir dünya kenti olmaktır. (İzmir Kalkınma Ajansı Ön Bölgesel Gelişme Planı 2006)

35 İzmir- Öneriler 1.İzmir Kalkınma Ajansının Yeniden Faaliyete Geçmesi İzmir bölgesel kalkınma konusunda oldukça zengin kurumsal alt yapı ve deneyime sahiptir. Bu alanda çok sayıda çalışma yapılmıştır ve, uzman yetişmiştir (critical mass). Ancak bu kapasitenin etkin bir şekilde kullanılabilmesini ve kurumlar arasında sinerjik işbirliğini sağlayacak olan İzmir Kalkınma Ajansının faaliyeti durdurulmuştur. Bu konudaki yasal sorunların çözülüp, Ajansın en kısa süre içinde faaliyete geçmesi İzmir’in sosyo-ekonomik kalkınmasında en önemli adım olacaktır.

36 İzmir- Öneriler 2. Bölge Bilim Konseyi’nin (regional science council) Kurulması Bilim konseyinin amacı; Bölgede bilim, teknoloji ve yeniliklere dayalı bir sosyo-ekonomik büyüme stratejisi izlenmesi ve bu şekilde bölgenin sahip olduğu bilimsel ve teknolojik varlıkların, sosyal ve ekonomik yarar sağlayacak şekilde kullanılması olmalıdır.

37 İzmir- Öneriler Bilim Konseyi; sanayi, üniversite ve ekonomik kalkınma konusunda faaliyet gösteren kurumların işbirliği ile kurulmalı ve bölgeye özgü ortak bir bilim vizyonu ve bu vizyonun hayata gecmesi için gerekli stratejiyi oluşturmalıdır.

38 İzmir- Öneriler Bilim Konseyinin oluşturduğu sanayi, üniversite ve ekonomik kalkınma kurumları arasındaki işbirliği, bölgedeki bilgi (knowledge) havuzunun genişlemesine yol açar. Bilgi tabanının genişlemesiyle birlikte bu bilgi tabanına dayalı uygulama alanları artar (yenilikler/innovations) ve sonuçta yerel endüstriyel faaliyet çeşidi çoğalır. Geniş bir bilgi tabanı büyük çapta üretim yapan ve farklı bilgi parçalarını bir araya getirerek katma değeri yüksek ürünler üreten firmaların bölgede kurulmasını ve bölgeye çekilmesini sağlar.

39 İzmir- Öneriler Bir incubator haline dönüşen bu bölgeler, özellikle farklı alanlarda faaliyet gösteren ve katma değeri yüksek ürünler üreten KOBİ’lerin kurulması yönünde önemli bir teşvik sağlar. Türkiye’nin büyüme motorlarından biri olan İzmir metropol bölgesi; bilim,teknoloji ve yeniliklere dayalı kalkınma politikası ile küresel ölçekte bilgiye dayalı sanayileri ile rekabet gücüne sahip bir dünya şehri olabilir.

40 İzmir- Öneriler 3. Mevcut Sektörel Yapıya yönelik öneriler 3.1.Organik tarım ve buna dayalı sanayi İzmir’in organik tarım açısından Türkiye içindeki payı (2006): Çiftçi sayısı:%16.36 Üretim alanı (ha):%24 Üretim miktarı (ton): %7.56 İşlenmiş ürün miktarı (ton): %7.38 İşlenmiş ürün ihracatı (ton): %6.33

41 İzmir- Öneriler 3.2.Biyoteknoloji; Tarım biyoteknolojisi Nitelikli / fonksiyonel gıda üretimi, Bitki hastalıkları ve zararlılarının tanı ve mücadelesinde moleküler biyoloji tekniklerinin geliştirilmesi, nitelikli tohumlar geliştirmek ve hastalık ve zararlılardan,arındırılmış bitki materyallerinin (tohumluk, fide, fidan gibi) kitle üretimlerini gerçekleştirmek

42 İzmir- Öneriler Endüstriyel Biyoteknoloji Alternatif enerji kaynaklarının geliştirilmesi (biyokütleden etanol, aseton, butanol, metan, hidrojen vb. alternatif enerji kaynaklarının üretimini), Çevre dostu endüstriyel üretim (Bioremediation), Verimi düşük, çevre kirletici etkisi ve toksik atık oranı fazla, yan reaksiyonları çok ve enerji yoğun kimyasal proseslerin yerini alacak, biyokatalizörlerin kullanıldığı çevre dostu üretim; özellikle gıda,tekstil ve kağıt sanayi. (TUBİTAK vizyon 2023 biyoteknoloji alanındaki öncelikler)

43 İzmir- Öneriler 3.3.Turizm ve deneyim ekonomisi(experience economy/meaningful experience), Mutfak turizmi (culinary tourism), organik tarım çiftlikleri /gourmet institute kurulması dünyaca ünlü şeflerin yetiştirilmesi, gıda festivali,vs./ Konferans, festival, konser, sergi, fuar, spor, kültür vs. turizmi (event tourism), Sağlık turizmi vs.

44 İzmir- Öneriler 3.4.Nanoteknoloji Tabanlı Tekstil Nanomalzemeler kullanılarak çok çeşitli fonksiyonlara sahip akıllı tekstil ürünlerinin üretimi Tıbbi Aletler; Hassas ve Optik Aletler ile Saat İmalatı (high- tech) Yüksek teknolojiye dayalı bu imalat sanayinde İzmir, işyeri ve istihdam sayısı itibariyle yüksek bir yoğunlaşma katsayısına sahiptir başka bir ifade ile Türkiye ortalaması üzerinde bir değere sahiptir.

45 İzmir- Öneriler Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı (medium-high tech), Özel sektör verimlilik yoğunlaşma katsayısı (işgücünün verimliliği Türkiye ortalamasının üzerinde) ve yabancı sermaye yatırımlarının yüksek olduğu bir sektör.

46 İzmir- Öneriler ICT-Bilgi ve Haberleşme Teknolojileri ICT kullanımının artması İzmir’in mevcut geleneksel sanayi alt yapısının daha yüksek katma değer yaratan modern bir yapıya dönüşmesinde çok önemli bir rolü vardır. İzmir bu açıdan önemli bir potansiyele sahip çünkü sahip olduğu 5 üniversitesinde ICT alanında tüm mühendislik bölümlerine sahiptir ve öğrenciler yüksek kalitede eğitim almaktadır.

47 TEŞEKKÜRLER


"Türkiye'de Bölgesel Politikalarda Paradigma Değişimi ve İzmir Örneği Neşe Kumral Ege Üniversitesi İktisat Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları