Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

22 Kasım 2014 Cumartesi ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ/ERZURUM DOÇ.DR.DUYGU ARIKAN 1 TÜBERKÜLOZ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "22 Kasım 2014 Cumartesi ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ/ERZURUM DOÇ.DR.DUYGU ARIKAN 1 TÜBERKÜLOZ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI."— Sunum transkripti:

1 22 Kasım 2014 Cumartesi ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ/ERZURUM DOÇ.DR.DUYGU ARIKAN 1 TÜBERKÜLOZ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI

2 TÜBERKÜLOZ NEDİR ? tüberküloz Mycobacterium tuberculosis denilen bir basille oluşan, tedavi edilmezse ölümle de sonlanabilen, bulaşıcı bir hastalıktır. 22 Kasım 2014 Cumartesi 2

3 Tüberküloz bilinen en eski hastalıklardan biri olmasına; sebebinin kesin olarak bilinmesine; 50 yıldır tedavisinin mümkün olmasına; korunabilir bir hastalık olmasına karşın dünyada en yaygın ve ölümcül bulaşıcı hastalıklardan biri olmaya devam etmektedir 22 Kasım 2014 Cumartesi 3 TÜBERKÜLOZ HALA ÖNEMLİ BİR SORUN MUDUR ?

4 1993 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSO), dünyanın birçok bölgesinde tüberkülozun kontrol altında olduğunu ve önemli derecede ihmal edildiğini ortaya koyarak tüberkülozun kontrolü konusunda acil durum ilan etmiştir 22 Kasım 2014 Cumartesi 4 DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMUNEDİR?

5 Bugün, dünya nüfusunun üçte biri vücudunda tüberküloz mikrobunu taşımaktadır. Her yıl yaklaşık 9 milyon kişi tüberküloz hastalığına yakalanmakta ve 1,7 milyon insan tüberkülozdan ölmektedir. Bunların çoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika’ dadır. Dünya Sağlık Örgütüne göre tüm tüberkülozlu vakaların %10-20’sini çocuklar oluşturmaktadır. Dünya’da her yıl 15 yaşın altında bir milyon çocuğun öldüğü tüberküloz basili ile enfekte olduğu ve bildirilmektedir 22 Kasım 2014 Cumartesi 5 DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMUNEDİR?

6 Bir yaşın altındaki bebeklerde akciğer tüberkülozu görülme oranı yaklaşık yüzde 40’dır. Dünya Sağlık Örgütü Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu” verilerine göre ülkemizin de içinde yer aldığı DSÖ Avrupa Bölgesi’nde 2009 yılı tüberküloz insidansı ortalaması yüz binde 47’dir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 6 DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR?

7 Dünya genelinde 2009 yılı tüberküloz insidansı ortalaması yüz binde137’dir DSÖ tüberkülozu durdurma stratejisinin hedeflerinden biride 2050 de tüberkülozu yok etmektir 22 Kasım 2014 Cumartesi 7 DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR?

8 Türkiye'de her yıl yaklaşık 17 bin kişi tüberküloz hastalığına yakalanmaktadır. Türkiye'de milyon nüfusun enfekte olduğu, yani vücutlarında tüberküloz mikrobu olduğu tahmin edilmektedir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 8 TÜRKİYE'DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR?

9 DSÖ tahminlerine göre Türkiye'de 2010 yılı tüberküloz insidansı yüz binde 28, tüberküloz prevalansı yüz binde 24'tür ( 11). Ülkemizde Verem Savaş Dispanserlerinde izlenen olguların 2005 yılı verilerine göre %6’sı 15 yaşın altındadır (5). 22 Kasım 2014 Cumartesi 9 TÜRKİYE'DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR?

10 T ÜRKIYE ’ DE DURUM ( TÜRKIYEDE VEREM SAVAŞ 2010 RAPORU ) 22 Kasım 2014 Cumartesi 10

11 TB H ASTALARıNıN Y AŞ G RUPLARıNA VE C INSIYETE G ÖRE O LGU H ıZLARı ( ’ DE ), 2009 H ASTALARı (S AĞLıK B AKANLıĞı, TÜRKIYE VEREM SAVAŞ 2011 RAPORU )

12 22 Kasım 2014 Cumartesi 12 Yaş grubu HASTALIĞIN YERİTOPLAM AKCİĞERAKCİĞER DIŞIAC+AC DIŞI SAYI% % % ve Tablo:TB Olgularında Yaş Gruplarına Göre Hastalığın Tutulum Yerinin Dağılımı, 2009(verem savaş,2011 raporu)

13 22 Kasım 2014 Cumartesi 13 Verem Sadece Akciğerlerde mi Hastalığa Neden Olur ? Solunum yolu ile alınan mikrop, daha sonra  kan ve lenf dolaşımı yolu İle lenf bezi beyin zarı dalak Karaciğer kemik ve böbrek gibi diğer organlarda hastalığa neden olur

14 TÜBERKÜLOZDA BULAŞMA Tüberkülozda bulaşma hayatın ilk 2 yılında ve adölesan dönemde fazladır. Çocuklardaki tüberküloz enfeksiyonunun kaynağı büyük oranda erişkinlerdir. Çoğunlukla evdeki bir akraba, bazen de bir bakıcı, komşu, öğretmen ya da yuva personeli gibi çocukla yakın teması olan bir tüberkülozlu basil saçarak bulaşmaya neden olabilir. genellikle çocuklar bulaştırıcı değildir. M. tuberculosis’e bağlı enfeksiyon sınırlandırılamazsa hastalık ortaya çıkar. sığırların süt ve bu sütlerden yapılan süt ürünleri ile de bulaşabilir (m.bovin) 22 Kasım 2014 Cumartesi 14 T ÜBERKÜLOZDA BULAŞMA

15 Erişkinlerden farklı olarak çocuklarda ilk 5 yaşta enfeksiyon varsa hastalanma riski yüksektir. Enfekte olan çocuğun yaşı ne kadar küçük ise hastalık gelişme riski o kadar yüksektir (3,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 15 T ÜBERKÜLOZDA BULAŞMA

16 TÜBERKÜLOZ 22 Kasım 2014 Cumartesi 16 YATAKTAN BARDAKTAN TABAKTAN KAŞIKTAN EL SIKIŞMA İLE BULAŞMAZ

17 beslenme yetersizliğinin kızamık, suçiçeği gibi viral ya da boğmaca gibi bakteriyel enfeksiyonların steroid kullanımının ruhsal ve fiziksel travmaların ve benzeri bazı etkenlerin direnci kırması hazırlayıcı rol oynayabilir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 17 Çocuklarda tüberkülozun ortaya çıkmasında

18 Hastalığının özellikle çocuklara çok kolay bulaşabilmesi ve erişkin yaşlarda alevlenen tüberküloz olgularında basillerin büyük oranda çocukluk evresinde alınmış olması çocuklardaki primer tüberküloz olgularının tanınmasının önemini arttırmaktadır (7,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 18

19 Hastaya ait faktörler: Balgamda basil sayısının fazla olması, canlılığı, virülansı bulaşmayı artırır Ortama ait faktörler: Ortamın havalandırılması basili seyreltir. Ultraviyole, güneş ışığı canlı basil sayısını azaltır. 22 Kasım 2014 Cumartesi 19 B ULAŞRıCıLıĞı ETKILEYEN FAKTÖRLER

20 Kaynağa yakın olma karşılaşılan basili artırır (aile bireylerinde latent enfeksiyon ve hastalık uzak temaslılara göre daha fazladır). 22 Kasım 2014 Cumartesi 20 B ULAŞRıCıLıĞı ETKILEYEN FAKTÖRLER

21 Hedef kişiye ait faktörler: Hastalığa/basile kişisel direnç (önceki hastalık, koruyucu tedavi, BCG, TB dışı enfeksiyonlar) bulaşmayı azaltır. Hastalanmayı artıran durumlar ve diğer hastalıklar bulaşmayı artırabilir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 21 B ULAŞRıCıLıĞı ETKILEYEN FAKTÖRLER

22 22 Kasım 2014 Cumartesi 22 Kuru öksürük ve hafif dispne Ateş, gece terlemesi iştahsızlık Bebeklerde kilo almada zorluk gelişme geriliği Yorgunluk, halsizlik solunum seslerinde azalma solunum sıkıntısı VEREM HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR ?

23 22 Kasım 2014 Cumartesi 23 Çocuklarda lenfo-hematojen yayılım sık olduğundan akciğer dışı organların tutulumu fazla görülür ve bunlara ait klinik bulgular eşlik edebilir. (9). VEREM HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR ?

24 22 Kasım 2014 Cumartesi 24 Diğer organlara bulaşan veremde, baş ağrısı, kusma, boyun veya koltuk altında lenf bezi şişliği gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Karaciğer ve dalakta büyüme Eklem ve kemiklerde hassasiyet, hareket kısıtlılığı Menenjit belirtileri Gözlerde iltihaplanma görüntüsü Deri bulguları TÜBERKÜLOZ HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR ?

25 TÜBERKÜLOZUN TANISI tüberkülin deri testi (PPD) ve interferon gama salınım testinin (İGST) pozitif olması ile anlaşılır. Enfekte çocukta hastalığa ait belirti ve bulgu yoktur. Akciğer grafileri normaldir akciğer parankiminde veya lenf nodlarında kalsifikasyon ve/veya granülom görünümü olabilir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 25 T ÜBERKÜLOZDA TAN I

26 Özellikle küçük çocuklarda (en çok ilk bir yılda olmak üzere 5 yaşa kadar) hematojen yayılım olasılığı yüksektir. Tanı için, semptomlar, tüberküloz hastası ile temas öyküsü, risk faktörlerinin var olup olmadığı bilgisi, fizik muayene bulguları, tüberkülin cilt testi, radyolojik bulgular ve mikrobiyolojik bulgular kullanılır (9,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 26 T ÜBERKÜLOZDA TAN I

27 Balgam muayenesikesin tanı balgamda tüberküloz basillerinin gösterilmesi ile konulur —çıkaramıyorsa bronş lavajı uygulanır veya açlık mide suyunun incelenmesi yapılır. 22 Kasım 2014 Cumartesi 27 T ÜBERKÜLOZDA TAN I T ü berk ü loz Tüberküloz basili içeren bir balgam örneğinin mikroskop görüntüsü

28 Röntgen filmi: tüberkülozlu bir hastanın akciğer grafisinde hastalıkla ilgili bulgulara rastlanabilir. Tüberkülin deri testi (PPD): kişinin tüberküloz mikrobu ile karşılaşıp karşılaşmadığını öğrenmemizi sağlar. Sol kola 22 Kasım 2014 Cumartesi 28 T ÜBERKÜLOZDA TAN I

29 yapılan test saat sonra ölçülür. Hastanın yakınmaları ile hastalıktan şüphelenilir. Verem savaşı dispanserlerinde tanı işlemleri, tedavi, ilaçlar ve takip ücretsizdir (9,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 29 T ÜBERKÜLOZDA TAN I

30 PPD testi BCG’lilerde 15 mm ve üzeri PPD testi BCG’sizlerde 10 mm ve üzeri 22 Kasım 2014 Cumartesi 30 pozitif

31 T ÜBERKÜLOZDA TAN I Verem mikrobunun tuttuğu akciğer dışı diğer organlara göre tetkikler yapılmaktadır. Lenf bezi için lenf bezi biyopsisi, akciğer zarı için akciğer zarının biyopsisi, üriner sistem için idrar kültürü, periton için periton sıvısının incelenmesi, Tüberküloz menenjit için beyin omurilik sıvısının incelemesi gibi 22 Kasım 2014 Cumartesi 31

32 DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİ (DGT) Verem savaş Dispanseri (VSD) hekimi, DGT’ nin yeri, zamanı, uygulayıcısını aile ile birlikte ve onlara en uygun şekilde belirler. DGT sağlık personeli tarafından uygulanamıyorsa bu görev aileden bu sorumluluğu taşıyacak bir kişiye verilir. Hasta için Verem Savaş Dispanseri tarafından hazırlanan ve içinde günlük ilaç poşetleri ve “DGT izlem formu” olan “DGT paketi” DGT gözetmenine ulaştırılır. DGT gözetmeni, 22 Kasım 2014 Cumartesi 32 D OĞRUDAN GÖZETIMLI TEDAVI ( DGT )

33 ilaçların dozları, olası yan etkileri, tedavinin süresi ve kontroller konusunda bilgilendirilir. Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) gözetmeni ve hasta ya da velisi, ilaç içirilince, günlük olarak DGT formuna imza atarlar. Aile bireyi tarafından DGT yapılıyorsa, sık aralıklarla denetlenmesi, ilaç sayımı yapılması ve DGT’nin düzenli uygulandığından emin olunması gerekir (8,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 33

34 E RZURUM ’ DA DGT UYGULAMASı 22 Kasım 2014 Cumartesi 34

35 T ÜBERKÜLOZLU ANNEDEN DOĞAN BEBEK Bebekte aktif hastalık düşünülmüyorsa ve tüberküloz deri testi (PPD) negatif ise izoniazid(H), ile koruma tedavisi (profilaksi) başlanır. Bebek üç aylık olunca tekrar klinik olarak ve PPD ile değerlendirilir. PPD pozitif ise aktif hastalığın olup olmadığı araştırılmalıdır. Hastalık yoksa PPD sonucuna bakılmaksızın izoniazid(H), 6 aya tamamlanır. Koruma tedavisinin altıncı ayının sonunda tekrar PPD yapılır ve negatif bulunursa BCG(verem aşısı) uygulanır (12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 35

36 E MZIREN ANNELERDE bütün temel (birinci seçenek) ilaçlar güvenle kullanılabilir. Tüberküloz ilaçları anne sütünde çok düşük düzeylerde bulunur. Bunun bebeğe zarar verici etkisi yoktur. Ancak koruyucu etkisi de olmadığı unutulmamalıdır (12). Sosyal koşulları uygun olan ailelerde, annenin balgamının teorik olarak negatifleşeceği iki haftalık tedavi süresince bebekten ayrı tutulması önerilir. Bu dönemde 22 Kasım 2014 Cumartesi 36

37 annenin sağılan sütü bebeğe verilebilir. Sosyal koşulları uygun olmayan ailelerde ise anne ve bebek bir arada kalabilirler ve anne cerrahi maske takarak bebeği emzirir (9). Bildirim ve kayıt Tüberküloz, bildirimi zorunlu bir hastalıktır. Tanı konduktan sonra bir hafta içinde İl Sağlık Müdürlüğüne bildirilir (9,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 37 B ILDIRIM VE KAYıT

38 TÜBERKÜLOZDA TEDAVİ Tüberküloz hastalığı düzenli ilaç kullanmakla 6-9 ayda tamamen iyileşir. İlaçlarını düzenli kullanan hastalar başkalarına hastalık bulaştırmaz. çocukların tedaviside kullanılan temel ilaçlar 22 Kasım 2014 Cumartesi 38 T ÜBERKÜLOZDA TEDAVI pirazinami d(Z), Rifampisin (R), Ethambuto l(E), izoniazid( H), Streptomisi n(S),

39 Tüberküloz menenjit, plevral ve perikardial tüberküloz ve miliyer tüberküloz tedavisinde antitüberküloz ilaçlarla birlikte oral kortikosteroidler 4- 6 hafta süreyle kullanılır. M.bovis enfeksiyonuda benzer şekilde tedavi edilir. Çocuklarda tüberküloz tedavisinde, tutulan organ ve 22 Kasım 2014 Cumartesi 39 T ÜBERKÜLOZDA TEDAVI

40 bulaştırıcı olduğu düşünülen erişkinlerdeki tüberküloz ilaç direnci gözetilmelidir. Eğer basil yükünün fazlalığını gösteren mikroskobi pozitifliği ya da kavite varsa, ülkemizde çocuklara da tedaviye dört ilaçla başlanmalıdır. Son yapılan bir derlemede çocuklarda etambutolün güvenli bir şekilde kullanılabileceği gösterilmiştir; bununla birlikte, etambutolün görme alanı muayenesi yapılabilen çocuklarda kullanılması uygundur (1, 3, 9). 22 Kasım 2014 Cumartesi 40 T ÜBERKÜLOZDA TEDAVI

41 Kullanılan ilaç dozları, tabletlerin ve şurupların kullanımını kolaylaştıracak şekilde yaklaşık doz yapılabilir. Kilo aldıkça dozlar arttırılır. Tedaviye uyum önemlidir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 41 TEDAVİ

42 Hastanın kapsül ya da tabletleri rahatça yutamaması durumunda bir kaşığa kapsül içi dökülerek ya da tabletler ezilerek konulabilir. İçme zorluğu nedeniyle mecbur kalınırsa, meyve suyu ya da çocuğun seveceği başka bir besine karıştırılıp verilebilir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 42 T ÜBERKÜLOZDA TEDAVI

43 İlaçlar; ışık görmeyen, serin, kapalı bir yerde saklanmalıdır. Her sabah aç karnına, aynı saatte içilmeli, yemek 1 saat sonra yenmelidir. Sütle ve antiasit türü mide ilaçları ile birlikte alınmamalıdır. Bunlar, ilacın etkinliğini azaltmaktadır. Eğer ilaç midesine dokunuyorsa süt veya antiasitler ilaç alımından 2 saat önce ya da sonra alınmalıdır. 22 Kasım 2014 Cumartesi 43

44 Çocuklar, vücut ağırlıklarına göre daha yüksek dozlara daha iyi tahammül gösterirler. Daha az yan etki görülür Düzenli bir tedavi ile %95-99 iyileşme sağlanır. 22 Kasım 2014 Cumartesi 44 G ENELLIKLE TEDAVI BAŞLANDıKTAN GÜN SONRA BULAŞTıRıCıLıK ORTADAN KALKAR

45 İlaca Dirençli Tüberküloz Uygun tamamlanmayan tedavi (tek ilaçla tedavi, yetersiz ilaç kombinasyonları ile tedavi ve tedaviye aralar vermek) ile ilaç direnci gelişmektedir. İlaca dirençli tüberkülozu olan hastaların tedavisi; daha uzun sürmesi, daha çok yan etki yaratması, daha pahalı olması ve bazen ameliyat da gerektirmesi nedeniyle daha zordur. (1, 9,12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 45 İ LACA DIRENÇLI TÜBERKÜLOZ Türkiye de Dirençli TB Sorunu Ciddi Boyutlarda

46 Toplumsal Korunma: Bulaştırıcı olan tüberkülozlu hastaları bulmak ve bunları etkin bir şekilde tedavi ederek bulaştırıcı durumdan çıkarmakla mümkündür. 22 Kasım 2014 Cumartesi 46 T ÜBERKÜLOZDA KORUNMA

47 Kişisel Korunma: Bireysel korumada BCG ile aşılama ve ilaçla koruma (kemoprofilaksi) kullanılmaktadır. a) BCG ile aşılama: Ülkemizde BCG aşısı doğumdan sonra ikinci ayını bitiren bebeklere yapılır 22 Kasım 2014 Cumartesi 47 T ÜBERKÜLOZDA KORUNMA

48 Aşı zamanı geçirilirse, 6 yaşa kadar yapılabilir. Ancak bu durumda, önce tüberkülin deri testi (PPD) yapılması gerekir 22 Kasım 2014 Cumartesi 48 T ÜBERKÜLOZDA KORUNMA

49 b) İlaçla Koruma: Enfekte olmayan sağlam kişilerde, ve enfekte olan fakat hastalanmamış kişilerde aktif tüberküloz hastalığı gelişme olasılığını azaltmak için yapılan koruyucu tedavidir. İlaçla koruma tedavisinde genellikle izoniyazid kullanılır. Toplam koruma tedavi süresi 6 aydır (2,10). 22 Kasım 2014 Cumartesi 49 VEREM HASTALIĞINDAN KORUNMA

50 T ARAMALAR Tüberküloz hastalarının temaslıları ceza ve tutukevlerinde kalanlar sağlık çalışanları bağışıklığı baskılayan hastalığı olanlar (AIDS, kronik böbrek yetmezliği vb.) ya da bağışıklığı baskılayıcı tedavi uygulananlar (TNF alfa inhibitörü kullananlar, hemodiyaliz hastaları, vb.) huzurevinde kalanlar maden ocaklarında çalışanlar, 22 Kasım 2014 Cumartesi 50 TARAMALAR

51 akıl hastanelerinde uzun süre kalanlar göçmenler, mülteciler, sığınmacılar tüberküloz insidansı yüksek ülkelerden gelenler evsizler alkolikler, ilaç bağımlıları Risk gruplarında yılda bir kez tarama yapılması gerekmektedir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 51 TARAMALAR

52 İ STEĞE BAĞL I VE RAPOR AMACıYLA YAPıLAN TARAMALAR Fabrikalar askere giriş yurt başvuruları, çocuk yuvası ve kreş başvuruları bazı esnaf grupları heyet raporu başvuruları işe giriş vb. (9). 22 Kasım 2014 Cumartesi 52

53 Tüberküloz düşünülen çocukta mutlaka aile taraması yapılmalıdır. Gebelerde Tüberküloz tedavisi Tüberküloz tanısı konan gebede en kısa sürede tedaviye başlanmalıdır. Streptomisin dışındaki tüm temel ilaçlar gebelikte güvenle kullanılabilir. Gebelik döneminde tedavi alan anneler, bulaştırıcılıkları ortadan kalkacağı için doğum sonrasında bebeklerine tüberküloz bulaştırmamış olacaklardır (12).22 Kasım 2014 Cumartesi 53

54 Doğum yaptıktan sonra tüberküloz tanısı konan annelerin bebeklerinde de tüberküloz araştırılmalı; hastalık saptanırsa bebek de tedavi edilmeli, hastalık saptanmamışsa koruyucu tedaviye alınmalıdır ( 12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 54

55 22 Kasım 2014 Cumartesi 55 o cilt döküntüsü, kaşıntı, İştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı o görme bozukluğu, bulanık görme, kırmızı/yeşil renk ayırımında bozulma o grip benzeri yakınmalar, eklem ağrısı o parmaklarda uyuşma, ağız çevresinde uyuşma o Kulakta çınlama ve işitme kaybıdır. En sık görülen yan etkiler; T ÜBERKÜLOZ TEDAVISININ YAN ETKILERI VAR MıDıR ? Y AN ETKI ÇıKMASı HALINDE NE YAPıLMALıDıR

56 kanamaya eğilim ilaca bağlı sarılık ve böbrek yetmezliğidir. 22 Kasım 2014 Cumartesi 56 Daha nadir görülen yan etkiler;

57 Yan etkilerin birçoğu tedaviyi tamamen bırakmayı gerektirmez. İlaca devam edilip edilmeyeceğine ancak tedaviyi düzenleyen ve/veya takip eden doktor karar verebilir (12). 22 Kasım 2014 Cumartesi 57 T ÜBERKÜLOZ TEDAVISININ YAN ETKILERI VAR MıDıR ? Y AN ETKI ÇıKMASı HALINDE NE YAPıLMALıDıR

58 Tüberküloz tanısı ile izlenen çocuğun aşılarının düzenli o yeterli beslenmesi önemlidir. ağır tüberküloz vakaları hastaneye yatırılır. Ancak aktif tüberkülozu olan çocukların temas sporları gibi aktivitelere katılmaları kısıtlanır. Etkili tedavi başlandıktan sonra ve bulgular geriledikten sonra çocuk okula dönebilir. Hemşire çocuğu ve aileyi tanı yöntemlerine hazırlar ve PPD testini uygular 22 Kasım 2014 Cumartesi 58 HEMŞİRELİK BAKIMI

59 Ayrıca radyolojik çalışmalara yardım eder ve laboratuvar incelemeleri için gereken örnekleri alır. Bebeklerde ve küçük çocuklarda balgam örneğini almak güçtür. Bu çocuklara nazogastrik sonda takılarak gastrik lavaşla açlık mide suyu alınır. Aileye çocuğun bakımında sağlık ekibi ile işbirliği yapmasının önemi açıklanır. Çünkü tedavinin başarısı ilaç tedavisine bağlıdır. 22 Kasım 2014 Cumartesi 59 HEMŞİRELİK BAKIMI

60 Aktif tüberkülozu olan çocuğun ilaçlarını aldığından emin olmak için hemşirenin yakın izlem yapması gereklidir. Yakın izlem en az iki hafta boyunca her gün, daha sonra tedaviye uyum varsa haftada ikiye indirilerek yapılmalıdır (1, 3, 13). 22 Kasım 2014 Cumartesi 60 HEMŞİRELİK BAKIMI

61 TEŞEKKÜRLER Kasım 2014 Cumartesi

62 KAYNAKLAR 1-Aksaray,N., Özgür, Ö.( 2011).Tüberküloz Tanısı. J Pediatr Inf ; 5 (Suppl 1): Bakırtaş, A., Can, D., Gülen, F., Kiper, N., Pekçan S.,Yalçın, E.(2008) Çocuk ve tüberküloz. Türk Toraks Derneği Eğitim Kitapları Serisi, Ankara: Aves Yayıncılık ) 22 Kasım 2014 Cumartesi 62

63 3-Çavuşoğlu, H.(2011). Çocuk Sağlığı Hemşireliği. 10.Baskı.Cilt I, Ankara: Sistem Ofset basımevi 4- Dye, C., Scheele,S., Dolin, P., et al. (1999).Global burden of tuberculosis. Estimated incidence, prevalence, and mortality by country. JAMA 282: Gümüşlü F., Özkara Ş.İ Özkan S., Baykal F., Güllü Ü.(2007). Türkiye’de Verem Savaşı Raporu Ankara: Sağlık Bakanlığı Verem Savaşı Daire Başkanlığı. 6-Kılıçaslan, Z.(2007).Dünyada ve Türkiye’de tüberküloz. ANKEM Dergisi21(ek 2): Nelson, LJ., Wells, CD.(2004) Global epidemiology of childhood tuberculosis.Int J Tuberc Lung Dis 8: Kasım 2014 Cumartesi 63

64 8-Özkara, S., Aktas, Z., Özkan, S., Ecevit, H.(2003) Türkiye’de Tüberkülozun Kontrolü için Başvuru Kitabı. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları 9-Özkara, Ş., Türkkanı, M H., Musaonbaşıoğlu, S.(2011).Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi, Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları 22 Kasım 2014 Cumartesi 64

65 10-.Singh, V., Patra, S. ( 2011 ) A Relook at Preventive Therapy for Tuberculosis in Children. Indian J Pediatr 78:205– Tahaoğlu, K., Kongar, N., Elbek, O., Tümer Ö, Kılıçaslan Z.(2012)Türk Tabipler Birliği Tüberküloz Raporu,1.Baskı Ankara: Türk Tabipler Birliği Yayınları 22 Kasım 2014 Cumartesi 65

66 12-TC Sağlık Bakanlığı (2011).Verem (Tüberküloz) Hastaları ile Hasta Yakınlarını Bilgilendirme Rehberi ve Veremli Hastaların Hak ve sorumlulukları, Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları 13-Törüner, E K., Büyükgönenç, L.(2012). Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. 1.Baskı, Ankara: Göktuğ Yayıncılık 22 Kasım 2014 Cumartesi 66

67 14-Türkkanı, M H., Güllü, Ü., Yıldırım, A., Baykal, F., Özkara, Ş.(2010).Türkiye’de Verem Savaşı Raporu 2010.Ankara: Sağlık Bakanlığı Verem Savaşı Daire Başkanlığı. 15-Türkkanı, MH., Musaonbaşıoğlu, S., Yıldırım, A., Baykal F.(2011). Türkiye’de Verem Savaşı Raporu Ankara:Sağlık Bakanlığı Verem Savaşı Daire Başkanlığı. 16-.World Health Organization (2006) The Stop TB Strategy: Building on andenhancing DOTS to meet the TB-related Millennium Development Goals. Geneva: World Health Organization. 22 Kasım 2014 Cumartesi 67


"22 Kasım 2014 Cumartesi ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ/ERZURUM DOÇ.DR.DUYGU ARIKAN 1 TÜBERKÜLOZ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları