Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İSTİHDAM PAKETİ İNCELEME SUNUMU Dr. Hakan Toksöz İZMİR TABİP ODASI İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞYERİ HEKİMLİĞİ KOMİSYONU İSTİHDAM PAKET.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İSTİHDAM PAKETİ İNCELEME SUNUMU Dr. Hakan Toksöz İZMİR TABİP ODASI İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞYERİ HEKİMLİĞİ KOMİSYONU İSTİHDAM PAKET."— Sunum transkripti:

1 İSTİHDAM PAKETİ İNCELEME SUNUMU Dr. Hakan Toksöz İZMİR TABİP ODASI İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞYERİ HEKİMLİĞİ KOMİSYONU İSTİHDAM PAKET

2 2İZMİR TABİP ODASI BU SUNUMUNDA İSTİHDAM PAKETİ; Neler getiriyor ? Neler götürüyor ? Gözden kaçan noktalar Önemli ayrıntıları bulabilirsiniz Dr. Hakan TOKSÖZ

3 3İZMİR TABİP ODASI İSTİHDAM PAKETİ HANGİ GEREKÇELERLE HAZIRLANDI ? İşveren üzerinde zorunlu istihdam yüklerinin hafifletilmesi…. İşveren üzerinde zorunlu istihdam yüklerinin hafifletilmesi…. Nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması…. Nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması…. İstihdamın teşvik edilmesi İstihdamın teşvik edilmesi İşgücü maliyetlerinin düşürülmesi…. İşgücü maliyetlerinin düşürülmesi…. Kayıt dışı istihdamın azaltılması… Kayıt dışı istihdamın azaltılması…

4 4İZMİR TABİP ODASI Kamuoyunda “İstihdam Paketi” olarak bilinen düzenleme nedir ? 12 kanunda değişiklik yapan kanundur 12 kanunda değişiklik yapan kanundur ADI: 5763 Sayılı "İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ADI: 5763 Sayılı "İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” YILDIRIM HIZIYLA TBMM’DEN GEÇEN BU KANUN: 28 Nisan 2008 tarihinde TBMM’ye getirildi ve tarihinde hızla TBMM’de yasalaştı 28 Nisan 2008 tarihinde TBMM’ye getirildi ve tarihinde hızla TBMM’de yasalaştı 26 Mayıs 2008 Tarihli ve Sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı 26 Mayıs 2008 Tarihli ve Sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı

5 5İZMİR TABİP ODASI İSTİHDAM PAKETİ İLE HANGİ KANUNLARDA DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI ? 4857 sayılı İş Kanunu 4857 sayılı İş Kanunu 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 7460 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi Teşkilat Kanunu 7460 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi Teşkilat Kanunu 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Daha çok “iş kanunu”nda olmak üzere 12 kanunda değişiklikler yapıldı

6 6İZMİR TABİP ODASI İSTİHDAM PAKETİNDE 39 MADDE BU SUNUMDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ İLGİLENDİREN MADDELERE YERVERİLMİŞTİR

7 7İZMİR TABİP ODASI MADDE 1: SORUMLULUK TAŞERONUN ! Asıl işveren-alt işveren (taşeron) arasındaki ilişki kayıt altına alınıyor. Taşeron firmalar yazılı alt işverenlik sözleşmesini gerekli belgelerle birlikte çalışma bölge müdürlüğüne bildirecek. Müfettişler inceleme yapıp muvazalı bir işlem tespit ederse, taşeron firma işçileri asıl firma işçisi olarak kabul edilecek. Asıl işveren-alt işveren (taşeron) arasındaki ilişki kayıt altına alınıyor. Taşeron firmalar yazılı alt işverenlik sözleşmesini gerekli belgelerle birlikte çalışma bölge müdürlüğüne bildirecek. Müfettişler inceleme yapıp muvazalı bir işlem tespit ederse, taşeron firma işçileri asıl firma işçisi olarak kabul edilecek. SONUÇ: Bu düzenleme taşeronlaşmayı yaygınlaştıracak Asıl işverenin sorumluluklarından sıyrılmasını sağlayacak Asıl şirket işi bölerek İş Kanunu'ndaki bazı sorumluluklarından kurtulma yoluna gidecek

8 8İZMİR TABİP ODASI ALT İŞVERENLERLE İŞİ BÖL SORUMLULUKTAN KURTUL ! TUZLA ÖRNEĞİ; Tuzla'da bir üst işveren 20'ye yakın alt işverenle anlaşma yapıyor. Alt işverenlerin hiçbiri 50 işçiden fazlasını istihdam etmiyor. Tuzla'da bir üst işveren 20'ye yakın alt işverenle anlaşma yapıyor. Alt işverenlerin hiçbiri 50 işçiden fazlasını istihdam etmiyor. Sonuçta; resmi rakamlara göre Tuzla'da 20 bin işçiye karşılık yedi doktor var. Sonuçta; resmi rakamlara göre Tuzla'da 20 bin işçiye karşılık yedi doktor var...demir –levha AŞ. 48 kişi..kaynak atelye AŞ. 49 kişi..güvenlik hizm. AŞ. 49 kişi.. sofra yemek AŞ. 47 kişi

9 9İZMİR TABİP ODASI MADDE 2: ÖZÜRLÜ- HÜKÜMLÜ BİTTİ ! 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işletmelerinde zorunlu "özürlü" istihdamı oranı yüzde 6'dan yüzde 3'e düşürüldü Bu işçilerin sigorta primlerinin işverenin ödemesi gereken kısmının yarısı Hazine'ce karşılanacak. Bu işçilerin sigorta primlerinin işverenin ödemesi gereken kısmının yarısı Hazine'ce karşılanacak. Özel sektörde "eski hükümlü" ve "terör mağduru" istihdamı zorunluluğu kaldırıldı. Özel sektörde "eski hükümlü" ve "terör mağduru" istihdamı zorunluluğu kaldırıldı. SONUÇ: Şu an çalıştırılan binlerce özürlü işsiz kalacak Cezaevinde bulunan yüz bine yakın insanın da serbest kaldığında iş bulması zorlaşacak NOT: Hükümet, varolan düzenlemenin "eski hükümlüleri damgaladığını" ve "özel sektörü kaçak işçi çalıştırmaya ittiğini" iddia ediyor

10 10İZMİR TABİP ODASI MADDE 3: HERŞEYİ YÖNETMELİKLERLE DÜZENLE !.. Daha önceki Yasa maddesinden İçerik açısından da bazı farklar olmakla birlikte esas olarak “Tüzük” sözcüğü madde metninden çıkarılmakta iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili bütün konuların yönetmeliklerle düzenleneceği belirtilmektedir. SONUÇ: İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili bütün düzenlemelerin yönetmeliklere bırakılması, bu alandaki boşluğu ve kaosu arttıracağı gibi bu alanın gereksinimlerine yanıt vermeyecektir

11 11İZMİR TABİP ODASI İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİNİN HİKAYESİ Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 09 Aralık 2003 tarihinde “İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği” hazırlanarak yürürlüğe konulmuş, yönetmeliğe karşı açılan iptal davası üzerine Danıştay tarafından iptal edilmiştir Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 09 Aralık 2003 tarihinde “İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği” hazırlanarak yürürlüğe konulmuş, yönetmeliğe karşı açılan iptal davası üzerine Danıştay tarafından iptal edilmiştir 2005 yılında hazırlanan Tüzük taslağı ise uygulamayı gösterir somut kuralları içermemesi nedeniyle Danıştay 1. Dairesi tarafından reddedilmiştir yılında hazırlanan Tüzük taslağı ise uygulamayı gösterir somut kuralları içermemesi nedeniyle Danıştay 1. Dairesi tarafından reddedilmiştir. Bunun üzerine Bakanlık tarafından İşçi Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Tasarısı Taslağı hazırlanmış ve taraflardan görüşleri istenilmiştir. Taraflar taslağa ilişkin görüş ve önerilerini iletmekle birlikte üzerinde çalışılması gerektiğinden halen bu konudaki toplantılar yer yer kesintiye uğramakla birlikte devam etmektedir. Bunun üzerine Bakanlık tarafından İşçi Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Tasarısı Taslağı hazırlanmış ve taraflardan görüşleri istenilmiştir. Taraflar taslağa ilişkin görüş ve önerilerini iletmekle birlikte üzerinde çalışılması gerektiğinden halen bu konudaki toplantılar yer yer kesintiye uğramakla birlikte devam etmektedir. YÖNETMELİK İPTAL TÜZÜK RED

12 12İZMİR TABİP ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN BİR YASASI BU GİDİŞLE OLMAYACAK Almanya’da İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler içeren ayrı bir yasa bulunduğu gibi, bu hizmetleri veren işyeri hekimleri,ve iş güvenliği uzmanı vb. sağlık ve güvenlikle ilgili uzman personelin görevleri, çalışma koşulları, hakları ise ayrıca bir yasa ile düzenlenmiştir. Almanya’da İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler içeren ayrı bir yasa bulunduğu gibi, bu hizmetleri veren işyeri hekimleri,ve iş güvenliği uzmanı vb. sağlık ve güvenlikle ilgili uzman personelin görevleri, çalışma koşulları, hakları ise ayrıca bir yasa ile düzenlenmiştir. İngiltere, İspanya, İtalya, Polonya, Bulgaristan, Romanya, Hırvatistan,Japonya, Kanada, Avustralya’dan Yeni Zelanda’ya kadar pek çok ülke bu alanının ayrıntılarını ayrı bir yasa ile düzenlemiştir. İngiltere, İspanya, İtalya, Polonya, Bulgaristan, Romanya, Hırvatistan,Japonya, Kanada, Avustralya’dan Yeni Zelanda’ya kadar pek çok ülke bu alanının ayrıntılarını ayrı bir yasa ile düzenlemiştir. YASA YOK.. YÖNETMELİK VERELİM !..

13 13İZMİR TABİP ODASI MADDE 4: İŞYERİ HEKİMİNİN ADI YOK ! İŞ KANUNUNDA 81. MADDEDE ARTIK “İŞYERİ HEKİMLİĞİ” BAŞLIĞI YOK  İş kanununda “İşyeri Hekimliği” olan 81.maddenin başlığı “ İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri” olarak değiştirildi ve Güvenliği Hizmetleri” olarak değiştirildi İŞ GÜVENLİĞİ MÜHENDİSİNİN DE ADI YOK ! “İş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanlar” başlıklı 82. madde de kaldırıldı.

14 14İZMİR TABİP ODASI MADDE 4: (devam) 50’DEN AZ ÇALIŞANI OLAN İŞYERLERİNE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ ZORUNLULUĞU YOK….  İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin götürülmesinin zorunlu olduğu çalışanlar yine devamlı olarak en az 50 işçinin çalışmakta olduğu işyerleri ile sınırlı tutuldu. SONUÇ: Bu işyerlerinde çalışan işçiler iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinden mahrum bırakılmış olacak

15 15İZMİR TABİP ODASI ELLİDEN AZ İŞÇİ ÇALIŞTIRAN İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ NEDEN ÖNEMLİ ? ülkemizde SSK İstatistikleri'ne göre; 50’den az işçi çalıştıran işyerlerinin bütünde payı % 98,4 50’den az işçi çalıştıran işyerlerinin bütünde payı % 98,4 çalıştırdıkları sigortalıların payı % 56,9 çalıştırdıkları sigortalıların payı % 56,9 bu sigortalılardan iş kazasına uğrayan ya da meslek hastalığına yakalananların bütün içindeki payı ise % 73,7 bu sigortalılardan iş kazasına uğrayan ya da meslek hastalığına yakalananların bütün içindeki payı ise % 73,7 İspanya’da 6 ve daha yukarı, İtalya’da ve daha pek çok ülkede 10 ve daha yukarı işçi çalıştıran işyerlerinin işyeri sağlık ve güvenlik hizmetleri organizasyonlarına dahil edilmesi zorunlu tutulmuştur.

16 16İZMİR TABİP ODASI MASRAFLARI AZALTIRKEN TOPLUMSAL MALİYET NASIL ARTACAK ? 50 den az işçi çalıştıran işyerlerinde İş sağlığı güvenliği hizmetleri verilemediği için; İş gücü kayıpları artacak (maliyet) İş gücü kayıpları artacak (maliyet) İşle bağlantılı kronik hastalıklar artacak (sigorta hastalık gideri) İşle bağlantılı kronik hastalıklar artacak (sigorta hastalık gideri) Çalışma ortamı kaynaklı hastalıkların artışı (sağlık gider artışı- iş gücü kayıpları) Çalışma ortamı kaynaklı hastalıkların artışı (sağlık gider artışı- iş gücü kayıpları)

17 17İZMİR TABİP ODASI MADDE 4: (devam) EN ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİK; DIŞARDAN HİZMET SATINALMANIN YOLU AÇILDI !..  Devamlı olarak en az 50 işçi çalıştıran işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini işyerinde çalıştıracakları personel aracılığı ile verebilecekleri gibi işyeri dışında kurulu ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak verebilirler SONUÇ: İşverenlerin devamlı olarak işyeri hekimi, işgüvenliği mühendisi, işyeri hemşiresi çalıştırma zorunluluğu esnetilip piyasalaştırılma yolu açılıyor

18 18İZMİR TABİP ODASI İŞ SAĞLIĞI- GÜVENLİĞİNDE DIŞARDAN HİZMET ALMA UYGUN MU ? İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, işyeri hemşiresi görevlerini ifa ederken işyerinde sürekli bulunması gereken kişilerdir. İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, işyeri hemşiresi görevlerini ifa ederken işyerinde sürekli bulunması gereken kişilerdir. Bu hizmetler danışmanlık hizmetlerinden farklıdır, Aktif, eylemli biçimde işyerinde yürütülecek hizmetlerdir. Bu hizmetler danışmanlık hizmetlerinden farklıdır, Aktif, eylemli biçimde işyerinde yürütülecek hizmetlerdir. Dünya Sağlık Örgütü ve İLO tarafından işyeri sağlık hizmetlerinin; işyerinde kişisel sağlığı geliştirmeye yönelik, çalışana odaklı, çalışanı, çalışma çevresi ve yaşam tarzı ile birlikte ele alan, çalışanın fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halinde olmasını sağlamaya yönelik çok kompleks bir iş sağlığı hizmeti sunumu benimsenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü ve İLO tarafından işyeri sağlık hizmetlerinin; işyerinde kişisel sağlığı geliştirmeye yönelik, çalışana odaklı, çalışanı, çalışma çevresi ve yaşam tarzı ile birlikte ele alan, çalışanın fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halinde olmasını sağlamaya yönelik çok kompleks bir iş sağlığı hizmeti sunumu benimsenmiştir.

19 19İZMİR TABİP ODASI İSTİHDAM PAKETİNİN İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İSTİHDAMINI YOKEDİŞİ ! Sayın, …………………………… İş kanunu 81. maddeye göre şirketimizce iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin dışardan satınalma yoluna gidileceğinden dolayı işinize son verilmiştir. İnsan Kaynakları Müdürü

20 20İZMİR TABİP ODASI Dışardan hizmet satınalma ? Dışardan iş sağlığı ve güvenliği satınalmanın şartları ve içeriği belli olmayıp çıkacak yönetmeliğe bağlanmıştır. Ancak bugüne kadar olan deneyimler olumsuzdur. İŞYERLERİNİZ İÇİN TAZE İŞYERİ HEKİMLERİMİZ, İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARI GELDİ… HER TÜRLÜ RİSK ANALİZİ YAPILIR SUDAN UCUZA…

21 21İZMİR TABİP ODASI AHLAKSIZ TEKLİF ! MÜDÜR BEY… SİZ İŞ GÜVENLİĞİ ELEMANLARINIZI İŞTEN ATIN… ŞİRKETİNİZE UCUZA İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİNİN BİZ VERİRİZ… İSTİHDAM YASASI DA ÇIKTI ARTIK ! Piyasanın kurtlarının iştahı kabardı. Ancak İş sağlığı güvenliği kuzu olmayacak kadar önemli.

22 22İZMİR TABİP ODASI MADDE 4: (devam) KURUM HEKİMİYSEN İŞYERİ HEKİMLİĞİ DE YAPACAKSIN !....  kurum hekimlerinin asli görevleri kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının çalıştırdıkları işçilerin işyeri sağlık hizmetlerinin gördürülmesi ile görevlendirilmesi SONUÇ: Bu düzenleme hem yasama sistematiğine hem de iş sağlığı hizmetlerinin özüne aykırıdır.

23 23İZMİR TABİP ODASI KURUM HEKİMLERİNE ZORAKİ İŞYERİ HEKİMLİĞİ ASLINDA 2006 DA İŞ KANUNUNA GİRDİ tarihinde Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren 5538 sayılı yasa ile İş Kanunu’ nun 81. maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir; tarihinde Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren 5538 sayılı yasa ile İş Kanunu’ nun 81. maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir; “Kanunun veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuatına göre çalıştırılmakta olan hekimlere, ikinci fıkrada öngörülen eğitimler aldırılmak suretiyle ve asli görevleri kapsamında, çalışmakta oldukları kurum ve kuruluşların asıl işveren olarak çalıştırdıkları işçilerin iş yeri hekimliği hizmetleri gördürülür. Bu kurum ve kuruluşların diğer personel için oluşturulmuş olan sağlık birimleri iş yeri sağlık birimi olarak da kullanılabilir.”

24 24İZMİR TABİP ODASI Kurumda kurum hekimi +işyeri hekimliği sonuç: sözleşme feshi Özellikle belediyeler, il özel idareleri vs. gibi kurumlarda 657 Devlet Memurları Kanunu kapsamında çalışan hekimlerimize büyük bir iş yükü getiren bu yasa maddesi, anayasamızla güvence alınan hakları ihlal etmektedir. Özellikle belediyeler, il özel idareleri vs. gibi kurumlarda 657 Devlet Memurları Kanunu kapsamında çalışan hekimlerimize büyük bir iş yükü getiren bu yasa maddesi, anayasamızla güvence alınan hakları ihlal etmektedir. Çalıştıkları kurumda, hem kurum tabipliğini yapan hem de ücretli olarak işyeri hekimi görevini yapan hekimlerimizin işyeri hekimliği sözleşmeleri feshedilmeye ve işyeri hekimliği için ayrıca aldıkları ücretleri ödenmemeye başlanmıştır Çalıştıkları kurumda, hem kurum tabipliğini yapan hem de ücretli olarak işyeri hekimi görevini yapan hekimlerimizin işyeri hekimliği sözleşmeleri feshedilmeye ve işyeri hekimliği için ayrıca aldıkları ücretleri ödenmemeye başlanmıştır “Kamu kurum ve kuruluşlarında kurum tabibi olarak çalışmakta olan hekimlerimiz için “angarya” niteliğini taşıyan bu yasa değişikliği ile; kurum tabipleri, ek bir ücret almaksızın, asli görevleri kapsamında, işyeri hekimliği görevini yapacaklardır”

25 25İZMİR TABİP ODASI KURUM HEKİMLERİ İLE İLGİLİ BİR ÖRNEK; BELEDİYE HEKİMİ YASAL SÜRECİ İzmir Tabip Odası bir belediyede kurum tabibi olarak çalışan ve aynı zamanda işyeri hekimliği görevini yapan meslektaşımızın sözleşmesinin feshi işleminin iptali ile 5538 sayılı yasanın 18. maddesinin b fıkrasının anayasaya aykırı olması nedeniyle yasa maddesinin yürürlüğünün durdurulması ve iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması için Danıştayda dava açılmış, açılan davada hekim arkadaşımıza hukuki destek verilmiştir. İzmir Tabip Odası bir belediyede kurum tabibi olarak çalışan ve aynı zamanda işyeri hekimliği görevini yapan meslektaşımızın sözleşmesinin feshi işleminin iptali ile 5538 sayılı yasanın 18. maddesinin b fıkrasının anayasaya aykırı olması nedeniyle yasa maddesinin yürürlüğünün durdurulması ve iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması için Danıştayda dava açılmış, açılan davada hekim arkadaşımıza hukuki destek verilmiştir. İzmir idare mahkemesine dava İzmir idare mahkemesine dava İzmir iş mahkemesine dava İzmir iş mahkemesine dava Kurum hekimlerinin büyük hak kaybına yol açan uygulama ne yazık ki istihdam paketinde de aynen yeralmıştır

26 26İZMİR TABİP ODASI NEDEN ANAYASAYA AYKIRI ? Anayasa’nın 128. ve 129.maddeleri ile 657 sayılı yasa çerçevesinde; İş Kanunu 81.maddesinde düzenlenen işyeri hekimliği; genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmeti değildir. İş Kanunu 81.maddesinde düzenlenen işyeri hekimliği; genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmeti değildir. Memurların çalıştırılabilecekleri bir kadro-görev ünvanı değildir. Memurların çalıştırılabilecekleri bir kadro-görev ünvanı değildir. Anayasa 128.maddenin öngördüğü Kanun, İş Kanunu değildir. İş Kanunu ile, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli bir kamu hizmeti kadrosu yaratılamaz. Bu kanun 657 sayılı Kanundur ve bu kanun çerçevesinde, böyle bir hizmet kadrosu yoktur. Anayasa 128.maddenin öngördüğü Kanun, İş Kanunu değildir. İş Kanunu ile, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli bir kamu hizmeti kadrosu yaratılamaz. Bu kanun 657 sayılı Kanundur ve bu kanun çerçevesinde, böyle bir hizmet kadrosu yoktur. Anayasa 129.maddesindeki disiplin ve sorumluluk hükümlerinin, işyeri hekimi için işletilmesi mümkün olmadığından, İş Kanunu ile yapılan bir düzenleme ile memur olan hekime, asli görevi kapsamında işyeri hekimi görevi yüklenemez. Anayasa 129.maddesindeki disiplin ve sorumluluk hükümlerinin, işyeri hekimi için işletilmesi mümkün olmadığından, İş Kanunu ile yapılan bir düzenleme ile memur olan hekime, asli görevi kapsamında işyeri hekimi görevi yüklenemez. Sonuç olarak; memurun asli görevi kapsamında olmadığı belli işyeri hekimliğini “asli görev” olarak yaptırmayı düzenleyen İş Kanunu 81.maddesine ek son fıkra, Anayasa 128. ve 129. maddeleri ile 657 sayılı yasaya aykırıdır.

27 27İZMİR TABİP ODASI KURUM HEKİMLERİ İLE İLGİLİ HUKUKİ SÜREÇTE İZMİR’DE SON DURUM İzmir 9.İş Mahkemesi 2006/189 E.-2007/41 K.sayılı ilamı ile, Anayasa’ya aykırılık iddiası ve diğer hukuka aykırılık sebepleri kabul edilmeyerek verilen işe iade davasının reddine karar verilmiştir. İzmir 9.İş Mahkemesi 2006/189 E.-2007/41 K.sayılı ilamı ile, Anayasa’ya aykırılık iddiası ve diğer hukuka aykırılık sebepleri kabul edilmeyerek verilen işe iade davasının reddine karar verilmiştir. Bu karar izmir tabip odasınca temyiz edilmiştir. Bu karar izmir tabip odasınca temyiz edilmiştir.

28 28İZMİR TABİP ODASI İŞYERİ HEKİMLİĞİNİ ETKİLEYEN GELİŞMELER 2003 YILINDA BAŞLADI… İŞ YASASI İŞ YASASIİŞ YASASIİŞ YASASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ İŞYERİ SAĞLIK BİRİMLERİ… YÖNETMELİK İŞYERİ SAĞLIK BİRİMLERİ… YÖNETMELİKİŞYERİ SAĞLIK BİRİMLERİ… YÖNETMELİKİŞYERİ SAĞLIK BİRİMLERİ… YÖNETMELİK HEKİM YETKİSİ GENELGESİ HEKİM YETKİSİ GENELGESİ İKİNCİ GENELGE İKİNCİ GENELGE YETKİ GENELGESİ- AİLE HEKİMLİĞİ YETKİ GENELGESİ- AİLE HEKİMLİĞİ …………………….. DEVAM EDEN DAVALAR…… …………………….. DEVAM EDEN DAVALAR…… ………………… İŞYERİ HEKİMLİĞİNDE KAOS ………………… İŞYERİ HEKİMLİĞİNDE KAOS ……2008 İSTİHDAM PAKETİ- HİZMETİN DIŞARDAN ALINMASI ……2008 İSTİHDAM PAKETİ- HİZMETİN DIŞARDAN ALINMASI

29 29İZMİR TABİP ODASI İŞYERİ HEKİMLİĞİNDE KAOTİK ORTAM İŞYERİ SAĞLIK BİRİM YÖNETMELİK HUKUKSAL SÜREÇ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİK İPTAL İŞ YASASI İSTİHDAM PAKETİ YETKİ GENELGESİ ERTELEME 2. GENELGE HUKUKSAL SÜREÇ 1.GENELGE BY PASS GENELGESİ İPTAL

30 30İZMİR TABİP ODASI MADDE 30 EĞİTİM VE SERTİFİKA ARTIK ÇALIŞMA BAKANLIĞININDIR… sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye (r) bendi eklenmiştir sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye (r) bendi eklenmiştir. r) İşyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önleyici ve koruyucu hizmetleri yürütenlerin niteliklerini belirlemek, eğitimlerini ve sertifikalandırılmalarını sağlamak SONUÇ:  Türk Tabipleri Birliği ile çok sayıda Tıp Fakültesi de bulunan üniversitenin bir araya gelerek imzaladığı protokol çerçevesinde verilen işyeri hekimliği eğitimlerinin sona ermesinin yolu açıldı

31 31İZMİR TABİP ODASI MADDE 31 (ÜÇ MADDEDE BİRDEN) EĞİTİM VE SERTİFİKA ARTIK ÇALIŞMA BAKANLIĞININDIR… sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (k)bendi eklenmiş; 3146 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (k)bendi eklenmiş; k) İşyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları ve diğer görevlilerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitim ve belgelendirme usul ve esaslarını belirlemek. k) İşyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları ve diğer görevlilerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitim ve belgelendirme usul ve esaslarını belirlemek. SONUÇ:  Türk Tabipleri Birliği ile çok sayıda Tıp Fakültesi de bulunan üniversitenin bir araya gelerek imzaladığı protokol çerçevesinde verilen işyeri hekimliği eğitimlerinin sona ermesinin yolu açılmıştır

32 32İZMİR TABİP ODASI MADDE 33 (ÜÇ MADDEDE BİRDEN) EĞİTİM VE SERTİFİKA ARTIK ÇALIŞMA BAKANLIĞININDIR…. a) Çalışma hayatı, sosyal güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği, işçi işveren ilişkileri, istihdam, verimlilik, toplam kalite yönetimi, iş piyasası etütleri, ergonomi, çevre, ilk yardım, iş istatistikleri ve benzeri konular ile işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimi, mühendis, teknik eleman, hemşire ve diğer sağlık personeline iş sağlığı ve güvenliği konusunda gerektiğinde Bakanlık birimleri veya ilgili kurum ve kuruluşlar ile birlikte, eğitim programları hazırlamak, eğitim vermek veya eğitim hizmeti satın almak, sertifikalandırmak.. a) Çalışma hayatı, sosyal güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği, işçi işveren ilişkileri, istihdam, verimlilik, toplam kalite yönetimi, iş piyasası etütleri, ergonomi, çevre, ilk yardım, iş istatistikleri ve benzeri konular ile işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimi, mühendis, teknik eleman, hemşire ve diğer sağlık personeline iş sağlığı ve güvenliği konusunda gerektiğinde Bakanlık birimleri veya ilgili kurum ve kuruluşlar ile birlikte, eğitim programları hazırlamak, eğitim vermek veya eğitim hizmeti satın almak, sertifikalandırmak sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi Teşkilat Kanununun 2 nci maddesinin (a) benti değiştirilerek yapılan düzenleme ile bir açık bırakılmamıştır

33 33İZMİR TABİP ODASI DANIŞTAY KARARINA RAĞMEN İSTİHDAM PAKETİNDE ÇALIŞMA BAKANLIĞI EĞİTİM YETKİSİ YERALDI tarihli İşyeri hekimlerinin Çalışma Şartları İle Görev ve Yetkileri Hakkında Yönetmeliği ile bu yönde getirilen düzenleme Danıştay 10. Dairesi E.2004 / 1253, K.2006 / 1658 ve günlü kararı ile hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir tarihli İşyeri hekimlerinin Çalışma Şartları İle Görev ve Yetkileri Hakkında Yönetmeliği ile bu yönde getirilen düzenleme Danıştay 10. Dairesi E.2004 / 1253, K.2006 / 1658 ve günlü kararı ile hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir. “bu personelin özel mevzuatı uyarınca düzenlenen eğitimini ne düzenleme ne de verme yetkisi Çalışma Bakanlığı’na ait değildir”

34 34İZMİR TABİP ODASI DANIŞTAY KARARINDA; “İşyeri hekimliği ve iş ve meslek hastalıkları hekimliğinin uzmanlık eğitimi vermekle yetkili olan eğitim ve araştırma hastanelerinde ya da üniversitelerde hekimlere verilecek belli bir eğitim süreci sonucunda elde edilmesi mümkün bir uzmanlık seviyesi olduğu, bu eğitimin 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanunu ve 1219 sayılı Kanun uyarınca Üniversiteler ve uzmanlık eğitim vermekle yetkili kurumlar tarafından verilebileceği”

35 35İZMİR TABİP ODASI MADDE 20 (GEÇİCİ MADDE sayılı kanun) 29 YAŞ ÜSTÜ İŞŞİZLİK NASIL TEŞVİK EDİLİR ? 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan; …………………..hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin; 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan; …………………..hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin; a) Birinci yıl için yüzde yüzü, b) İkinci yıl için yüzde sekseni, c) Üçüncü yıl için yüzde altmışı, d) Dördüncü yıl için yüzde kırkı, e) Beşinci yıl için yüzde yirmisi, İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. SONUÇ: Bu düzenleme istihdamı daraltır ülkedeki istihdam dengesini 29 yaş üstü çalışanların aleyhine bozacak işten çıkarılmaları ve yerlerine daha ucuz maliyetli genç işçilerin alınmasını teşvik edecek niteliktedir

36 36İZMİR TABİP ODASI MADDE 20 (GEÇİCİ MADDE sayılı kanun) İŞSİZLİK SİGORTASI FONUNUN AMAÇ DIŞI KULLANIMI 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan; …………………..hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin; 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan; …………………..hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin; a) Birinci yıl için yüzde yüzü, b) İkinci yıl için yüzde sekseni, c) Üçüncü yıl için yüzde altmışı, d) Dördüncü yıl için yüzde kırkı, e) Beşinci yıl için yüzde yirmisi, İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. SONUÇ: İşsizlik Sigortası Fonu işverenlere kaynak aktarım fonuna dönüştürüldü İşsizlik sigortası fonu amaç dışı kullanılıyor

37 37İZMİR TABİP ODASI İŞSİZLİK FONU KİME GİDİYOR ? (İSTİHDAM YASASI BU FONU AMACI DIŞINDA KULLANIYOR ) İşsizlik Fonu GAP'a ve işverene gidiyor İşsizlik Sigortası Fonu'ndan 2008'de 1 milyar 300 milyon YTL; arasında da fonun gelirlerinin dörtte biri öncelikle Güneydoğu Anadolu Projesi'nde olmak üzere "kalkınma"yla ilgili projelerde kullanılmak üzere Maliye Bakanı'nın yetkisine veriliyor. İşsizlik Sigortası Fonu'ndan 2008'de 1 milyar 300 milyon YTL; arasında da fonun gelirlerinin dörtte biri öncelikle Güneydoğu Anadolu Projesi'nde olmak üzere "kalkınma"yla ilgili projelerde kullanılmak üzere Maliye Bakanı'nın yetkisine veriliyor yaşındakilerin ve tüm kadın işçilerin sigorta primlerinin işverence ödenmesi gereken kısmı da beş yıl boyunca çeşitli oranlarda İşsizlik Fonu'ndan karşılancak. Yani, işverenin ödemesi gereken kısmı işçilerin de katkıda bulunduğu fon ödeyecek yaşındakilerin ve tüm kadın işçilerin sigorta primlerinin işverence ödenmesi gereken kısmı da beş yıl boyunca çeşitli oranlarda İşsizlik Fonu'ndan karşılancak. Yani, işverenin ödemesi gereken kısmı işçilerin de katkıda bulunduğu fon ödeyecek.

38 38İZMİR TABİP ODASI MADDE 37 KREŞ HİZMETLERİNİN PİYASALAŞTIRILMASI 150 ve daha fazla kadın işçi çalıştıran işverenlere anaokulu açma yükümlülüğünü getiren madde kaldırıldı 150 ve daha fazla kadın işçi çalıştıran işverenlere anaokulu açma yükümlülüğünü getiren madde kaldırıldı (14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrası, (14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrası, yürürlükten kaldırıldı) SONUÇ: Kreş hizmetlerinin işyeri bünyesinde kurulması yönündeki işveren yükümlülüğü esnetilerek dışarıdan alınabilmesine olanak tanınıyor hizmeti piyasalaştırma yanında, suiistimale açık ve işverenin keyfiyetine bırakacaktır.

39 39İZMİR TABİP ODASI MADDE 37 İŞYERİNDE SPORA NE GEREK VAR ! ve daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde spor tesisi kurma zorunluluğu işverenler üzerindeki yükümlülüğü azaltma gerekçesiyle yürürlükten kaldırılmıştır 500 ve daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde spor tesisi kurma zorunluluğu işverenler üzerindeki yükümlülüğü azaltma gerekçesiyle yürürlükten kaldırılmıştır (21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 26 ncı maddesi yürürlükten kaldırıldı) Tüm dünyada işyerinde sporun verimliliği ve üretkenliği arttırdığı bu nedenle teşvik edildiği bilinmektedir.

40 40İZMİR TABİP ODASI MADDE 22 İSTİHDAM KURULUNDA MESLEK ÖRGÜTLERİNE NE GEREK VAR !.. İllerde İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu kurulur; İllerde İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu kurulur; Kurul valinin başkanlığında aşağıda sayılan üyelerden oluşur: a) Belediye Başkanı, büyükşehir belediyesi bulunan illerde Büyükşehir Belediye Başkanı veya genel sekreteri veya yardımcısı. b) İl Özel İdaresi Genel Sekreteri. c) İl Milli Eğitim Müdürü. ç) İl Sanayi ve Ticaret Müdürü. d) İŞKUR İl Müdürü. e) İl Ticaret ve/veya Sanayi Odası Başkanı. f) İşçi, işveren konfederasyonları ile Türkiye Sakatlar Konfederasyonundan birer temsilci. g) İl Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı. ğ) İlde bulunan fakülte veya yüksek okulların Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü veya Mesleki Teknik Eğitim Bölümlerinden valinin belirleyeceği bir öğretim üyesi. İl İstihdam Kurullarında Meslek Örgütlerine yer verilmedi "İl istihdam kurulları ve görevleri"nde yapılan değişiklikle; bu kurullarda üye olacaklar yeniden belirlenirken TMMOB, TTB v.b. nitelikteki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına yer verilmemiştir

41 41İZMİR TABİP ODASI MADDE 21 İSTİHDAM ARTIK DEVLETİN ASLİ GÖREVİ DEĞİL.. YABANCILAR GELSİN ! sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Türk vatandaşı ve" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Türk vatandaşı ve" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır SONUÇ: İstihdam devletin asli görevlerinden çıkarılmakta; "özel istihdam bürosu" bir diğer tabirle "işçi pazarlama büroları" açmak için başvuru koşullarını düzenleyen mevcut madde hükmünden "Türk Vatandaşı ve" ibaresi çıkarılarak emek istihdamı yabancı yatırımcılara da açılmıştır.

42 42İZMİR TABİP ODASI MADDE 7 İŞYERİ İÇİN KURMA İZNİ ARTIK YOK… MADDE 7 – 4857 sayılı Kanunun 95 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. MADDE 7 – 4857 sayılı Kanunun 95 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "İşyerinin açılmasına izin vermeye yetkili belediyeler ile diğer ilgili makamlar bu izni vermeden önce, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca iş mevzuatına göre verilmesi gerekli işletme belgesinin varlığını araştırır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca işletme belgesi verilmemiş işyerlerine belediyeler veya diğer ilgili makamlarca açılma izni verilemez." SONUÇ: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın, işyerlerinin kurulma aşamasından çekilmesi, çalışma yaşamını ilgilendiren pek çok konunun değerlendirme dışı kalmasına neden olacak işyerlerine ilişkin zaten yaygın olan denetimsizlik yasallaştıracaktır

43 43İZMİR TABİP ODASI İstihdam paketi işsizliğe çare değil ! Hükümetin hazırladığı istihdam paketindeki düzenlemeler dikkate alınarak yapılan resmi tahminler, döneminde istihdam artışının gerileyeceğini öngörüyor. İşsiz sayısının da 166 bin kişi artacağını ortaya koyuyor. Resmi öngörülere göre, 2007’de yüzde 2.8 olan istihdam artışı, çalışma hayatına yönelik birçok yapısal düzenlemenin tamamlanacağı 2008’de yüzde 2.1’e gerileyecek. Yürürlüğü 2009 başından Ekim 2008’e çekilen beş puanlık prim indiriminin etkisinin yoğunlaşması beklenen 2009’da da oran yüzde 2.1’de kalacak. 2010’da ise yüzde 1.9’a düşecek.

44 44İZMİR TABİP ODASI “taşeronların dini kitabı para olmuş…” TUZLA’da İŞ KAZASI GEÇİREN BİR İŞÇİ “Eskiden iyi taşeronlar da var diye düşünürdüm ama şimdi düşüncem çok değişti, yani iyi taşeron olmaz çünkü ortada milyarlar dolanıyor,. Taşeronların dini kitabı para olmuş, işçinin hiçbir değeri yok… “ TUZLA’da İŞ KAZASI GEÇİREN BİR İŞÇİ TUZLA’da İŞ KAZASI GEÇİREN BİR İŞÇİ İstihdam yasasının ana özeliği taşeronlaştırma. Ülkemizde ne yazık ki taşeron uygulamaları pek içaçıcı değil

45 45İZMİR TABİP ODASI İSTİHDAM PAKETİNİN HİÇ Mİ İYİ TARAFI YOK ? AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLERDE EĞİTİM ZORUNLULUĞU... (TUZLA MADDESİ OLARAK BİLİNİYOR) AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLERDE EĞİTİM ZORUNLULUĞU... (TUZLA MADDESİ OLARAK BİLİNİYOR) Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacaklara, mesleki eğitim şartı aranacak. Mesleki eğitim almamış işçiler; 16 yaşını doldurmamış genç işçiler ve çocuklar gibi ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamayacak. Bazı iş sağlığı güvenliği uygulamaları (Risk analizi şartı gibi) olumlu maddeler ancak bunlar zaten yeni iş sağlığı güvenliği yasa tasarısı taslağında bulunuyordu. Bazı iş sağlığı güvenliği uygulamaları (Risk analizi şartı gibi) olumlu maddeler ancak bunlar zaten yeni iş sağlığı güvenliği yasa tasarısı taslağında bulunuyordu.

46 46İZMİR TABİP ODASI ÇÖZÜM: Bu paketin iptali için Anayasa Mahkemesine gidilecek Bu paketin iptali için Anayasa Mahkemesine gidilecek İptal sözkonusu olmadığında çıkacak yönetmeliklere göre stratejiler belirlemek gerekiyor. Bu süreçte tüm iş sağlığı ve güvenliği çalışanlardan çözüm önerileri geliştirmeleri bekliyoruz. İptal sözkonusu olmadığında çıkacak yönetmeliklere göre stratejiler belirlemek gerekiyor. Bu süreçte tüm iş sağlığı ve güvenliği çalışanlardan çözüm önerileri geliştirmeleri bekliyoruz. (ÇÖZÜM ÖNERİLERİ BU SUNUMDA YERALMIYOR ÇÜNKÜ ÇALIŞMALAR DEVAM EDİYOR)

47 47İZMİR TABİP ODASI İSTİHDAM PAKETİ İLE İLGİLİ HER TÜRLÜ GÖRÜŞ VE ÖNERİYİ BİZE İLETEBİLİRSİNİZ Dr. Hakan TOKSÖZ


"İSTİHDAM PAKETİ İNCELEME SUNUMU Dr. Hakan Toksöz İZMİR TABİP ODASI İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞYERİ HEKİMLİĞİ KOMİSYONU İSTİHDAM PAKET." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları