Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Parathormon, D Vitamini ve Kalsitonin Prof. Dr. Hakan KARADAĞ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Parathormon, D Vitamini ve Kalsitonin Prof. Dr. Hakan KARADAĞ."— Sunum transkripti:

1 KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Parathormon, D Vitamini ve Kalsitonin Prof. Dr. Hakan KARADAĞ

2 Kalsiyum % 99'u kemiklerde hidroksiapatit şeklinde bağlı durumdadır. Ca 10 (PO 4 ) 6 (OH) 2 Plazma düzeyi: 10 mg/dL (5 mEq/L) (2,5 mmol/L) 1.İyonize kalsiyum (% 50) 2.Proteine bağlı kalsiyum (% 40) % 90 albumin Kalanı globulinlere bağlıdır. Proteine bağlanma pH'a bağımlıdır. pH  (asidoz): bağlanma azalır, iyonize Ca 2+  pH  (alkaloz): bağlanma artar, iyonize Ca 2+  3.Suda çözünen kompleks şeklinde (% 10) Plazma düzeyi: 10 mg/dL (5 mEq/L) (2,5 mmol/L) 1.İyonize kalsiyum (% 50) 2.Proteine bağlı kalsiyum (% 40) % 90 albumin Kalanı globulinlere bağlıdır. Proteine bağlanma pH'a bağımlıdır. pH  (asidoz): bağlanma azalır, iyonize Ca 2+  pH  (alkaloz): bağlanma artar, iyonize Ca 2+  3.Suda çözünen kompleks şeklinde (% 10)

3 Sinir, kas ve diğer eksitabl hücrelerin sitoplazma membranının Na + ve K + 'a permeabilitesinde serbest Ca 2+ düzeyi önemli rol oynar Ca 2+  membrandaki Na + kanalları daha kolay ve daha fazla açılır stimülasyon eşiği , eksitabilite artar spontan depolarizasyonlar gelişebilir (örn. hipokalsemik tetani) Ca 2+  membrandaki Na + kanalları daha kolay ve daha fazla açılır stimülasyon eşiği , eksitabilite artar spontan depolarizasyonlar gelişebilir (örn. hipokalsemik tetani)

4 Kalsiyum dengesinde 3 organın önemli fizyolojik rolleri vardır Barsaklar Aktif transport kalsiyum bağlayan protein (CaBP) kalbindin Kısmen pasif difüzyon Kemikler Osteoblastlar Osteoklastlar Böbrekler glomerüler filtrasyon Barsaklar Aktif transport kalsiyum bağlayan protein (CaBP) kalbindin Kısmen pasif difüzyon Kemikler Osteoblastlar Osteoklastlar Böbrekler glomerüler filtrasyon

5

6 Osteoblastlar Stimüle edenler PTH 1,25(OH) 2 D 3 IL-1 hGH, IGF1 PGE 2 TNF Estrojenler (?) İnhibe edenler Kortikosteroidler Osteoblastlar Stimüle edenler PTH 1,25(OH) 2 D 3 IL-1 hGH, IGF1 PGE 2 TNF Estrojenler (?) İnhibe edenler Kortikosteroidler Osteoklastlar Stimüle edenler PTH 1,25(OH) 2 D 3 IL-6, IL-11 İnhibe edenler Kalsitonin TGF-  IFN  PGE 2 Estrojenler (bazı sitokinlerin üretimini azaltarak) (?) IL-1 IL-6 TNF  Osteoklastlar Stimüle edenler PTH 1,25(OH) 2 D 3 IL-6, IL-11 İnhibe edenler Kalsitonin TGF-  IFN  PGE 2 Estrojenler (bazı sitokinlerin üretimini azaltarak) (?) IL-1 IL-6 TNF  Dolaylı yoldan stimülasyon Dvit-RPTH-RKalsitonin-R Osteoblast++- Osteoklast--+ Monosit+

7 Raşitizm Osteomalasi Kemik matriksinde bulunan kalsiyumun (mineral) azalması OsteoporozKemik matriksi ve mineralinin azalması

8 Normal KemikOsteoporotik Kemik

9 Parathormon Paratiroid bezlerinden salgılanır. 84 amino asitli bir polipeptiddir. Plazma düzeyi 1 ng/mL Etkileri D vitaminine benzer; ondan farklı olarak böbreklerden fosfat atılımını azaltmayıp, tersine artırır.

10

11 Parathormon Preparatları Para-thor-mone 500 U/5 mL viyal, 5 viyal, (Lilly, İngiltere) Doz: günde 2 kez Ü (i.m. veya s.k.), birkaç gün verilir. PTH preparatları alerjik reaksiyonlara neden olabilir. (Kasaplık hayvanlardan elde edildiği için) Uzun süre kullanıldığında antikor gelişmesi nedeniyle etkisine karşı tolerans gelişir. Paratiroid hormonun rekombinan bir fragmanı olan teriparatid menapoz sonrası osteoporoz tedavisinde kullanılmak üzere üretilmiştir. Teriparatid FORSTEO 750 micg/3 mL enj. kalemi772,16 YTL

12 Hipoparatiroidizm En önemli belirti hipokalsemidir. Buna bağlı olarak tetani gelişir. Özellikle tiroid cerrahisi sırasında paratiroid bezlerinin de yanlışlıkla çıkartılması nedeniyle oluşur. Psödohipoparatiroidizm Paratiroid bezleri ve salgısı normaldir. Periferik direnç vardır. Antireseptör antikorlar Gs düzeyinde bir bozukluk (bazı hastalarda) Psödohipoparatiroidizm Paratiroid bezleri ve salgısı normaldir. Periferik direnç vardır. Antireseptör antikorlar Gs düzeyinde bir bozukluk (bazı hastalarda) TEDAVİ Kalsiyum tuzları Kalsitriol Yüksek doz D vitamini Rutin tedavide PTH kullanılmaz TEDAVİ Kalsiyum tuzları Kalsitriol Yüksek doz D vitamini Rutin tedavide PTH kullanılmaz

13 Hiperparatiroidizm 1.Tümör (primer): hiperkalsemi hipofosfatemi alkalin fosfataz  hiperkalsiüri (ürolitiazis sıklığı  ) osteoporoz 2.Kronik hipokalsemi (sekonder): Kronik böbrek hastalıkları D vitamini eksikliği Bazı kronik hastalık halleri hipokalsemi  paratiroid hiperplazisi

14 D Vitamini Kaynakları bakımından farklı, fakat yapı ve oluşumları bakımından birbirine benzeyen 2 türlü D vitamini vardır. Süt D vitamini içeriği yönünden zengin değildir. Kalsiferol (D 2 vit.) Bitkiler içinde bulunan, bir ön vitamin olan ergosterol şeklinde alınır; ciltte toplanır. Kalsiferol (D 2 vit.) Bitkiler içinde bulunan, bir ön vitamin olan ergosterol şeklinde alınır; ciltte toplanır. Kolekalsiferol (D 3 vit.) Vücutta sentezlenir. Bu nedenle gerçek bir vitamin değil, bir hormon prekürsörüdür. Hayvansal kaynaklı besinler içinde de alınabilir (balıklar; özellikle sardalya eti ve balık yağı). Kolekalsiferol (D 3 vit.) Vücutta sentezlenir. Bu nedenle gerçek bir vitamin değil, bir hormon prekürsörüdür. Hayvansal kaynaklı besinler içinde de alınabilir (balıklar; özellikle sardalya eti ve balık yağı).

15

16 Günlük D Vitamini Gereksinimi < 18 yaş: 400 Ü (10  g kolekalsiferol eşdeğeri) yaş: 300 Ü > 23 yaş: 200 Ü Gebelik ve laktasyonda günlük gereksinim 200 Ü artar. < 18 yaş: 400 Ü (10  g kolekalsiferol eşdeğeri) yaş: 300 Ü > 23 yaş: 200 Ü Gebelik ve laktasyonda günlük gereksinim 200 Ü artar.

17 D Vitamini Metabolizması Absorbsiyon İnce barsaktan absorbe edilirler. D 3 daha hızlı ve daha fazla absorbe edilir. Absorbsiyonları safra asitlerine gereksinim duyar. Dağılım D vitamini bağlayan proteine bağlanarak taşınırlar. Karaciğer ve yağ dokusunda depolanırlar.

18 D Vitaminlerinin Biyoaktivasyonu

19

20 D Vitamini Metabolizması Eliminasyon Karaciğerde hidroksillenme ve konjugasyon mekanizmaları ile inaktive edilirler (karaciğer mikrozomal enzimleri bu olayda kısmen rol oynar). Metabolitlerin büyük bir kısmı safra içinde atılırlar ve enterohepatik dolanıma girerler. Fenitoin ve fenobarbital enzim indüksiyonu yaparak inaktivasyonu hızlandırırlar ve uzun süreli kullanılmaları ile D vitamini eksikliğine yol açabilirler. İzoniazid D vitamininin aktif hidroksilli türevlerine dönüşmesini engeller; izoniazid ile birlikte profilaktik olarak D vitamini verilmelidir.

21 D vitamini eksikliği Çocuklarda raşitizm (rickets) Erişkinlerde osteomalasi

22 D vitamini eksikliğinin dönemleri 1. Dönem Hipokalsemi gelişir.  PTH salgısı  Plazma fosfat düzeyi normal Kemiklerde hafif demineralizasyon 1. Dönem Hipokalsemi gelişir.  PTH salgısı  Plazma fosfat düzeyi normal Kemiklerde hafif demineralizasyon 2. Dönem Kan kalsiyumu normal Plazma fosfat düzeyi  Aminoasidüri Plazma PTH  (Dışarıdan verilen hormona kemikler yanıt verir ve hiperkalsemi oluşur.) Belirgin raşitizm veya osteomalasi belirtileri 2. Dönem Kan kalsiyumu normal Plazma fosfat düzeyi  Aminoasidüri Plazma PTH  (Dışarıdan verilen hormona kemikler yanıt verir ve hiperkalsemi oluşur.) Belirgin raşitizm veya osteomalasi belirtileri 3. Dönem Kalıcı hipokalsemi Plazma fosfat düzeyi belirgin  Plazma PTH  (Dışarıdan verilen hormon kalsemiyi artırmaz.) Demineralizasyon belirgindir, kemiklerin büyümesi veya yenilenmesi durmuştur. 3. Dönem Kalıcı hipokalsemi Plazma fosfat düzeyi belirgin  Plazma PTH  (Dışarıdan verilen hormon kalsemiyi artırmaz.) Demineralizasyon belirgindir, kemiklerin büyümesi veya yenilenmesi durmuştur. Her 3 dönemde de alkalin fosfataz düzeyi yüksektir. Paratiroid bezlerde hiperplazi gelişir. Bu hastalara D vitamini verildiğinde ilk birkaç gün plazma kalsiyum ve fosfat düzeyi daha da düşer; ondan sonra yükselmeye başlayarak normale ulaşır.

23 D Vitamini Eksikliği Nedenleri a) Nutrisyonel D vitamini eksikliği Yetersiz beslenme Yeterince güneş ışığı alamama b) Metabolik D vitamini eksiklikleri Kalıtsal Kalıtsal olmayan

24 Metabolik D Vitamini Eksikliği Kalıtsal a. X kromozomuna bağlı dominant D vitaminine dirençli raşitizm (hipofosfatemik raşitizm) Yüksek dozda D vitamini ( Ü/gün) ve oral fosfat (1-3 g/gün) ile tedavi edilir. b. Otozomal resesif D vitaminine bağımlı tip I raşitizm D vitamininin biyoaktivasyonundaki defekte bağlı olarak kalsitriol sentezi bozulmuştur. Fizyolojik dozlardaki kalsitriol (1-2  g/gün) ile tedavi edilir. c. Otozomal resesif tip II raşitizm Kalsitriol reseptörlerinde anormallik vardır. Reseptörün kalsitriole bağlanmasında ya da bağlandıktan sonra kompleksin DNA’ya bağlanmasında bir bozukluk söz konusudur. Yüksek dozdaki D vitaminine veya kalsitriole yanıt vermez. Parenteral kalsiyum tedavisi gerekir. Kalıtsal olmayan Renal osteodistrofi Dışarıdan yeterli miktarda D vitamini verilse de böbrekte 1,25 (OH) 2 D 3 'e dönüşemez. Kalsitriol ile tedavi edilir.

25 Kolekalsiferol (D3 vit) DEVİT İÜ ampul1,72 YTL 3333 İÜ/1 mL (25 damla), 15 mL/şişe2,05 YTL Vitamin D Preparatları D3 vitamini + Kalsiyum CALCİMAX D3 880 İÜ + 1 g, 40 efervesan tablet 27,56 YTL CAL-D-VİTA 400 İÜ mg, 10 efervesan tablet 4,13YTL 400 İÜ mg, 30 efervesan tablet 10,42 YTL FOSFOKALSİYUM 400 İÜ + 0,6 g kalsiyum glukonat + 0,2 g kalsiyum laktat + 0,2 g kalsiyum fosfat /ölçek, 75 g granül 2,31 YTL Ergokalsiferol (D2 vit) CALCİDİNE 125 mg kalsiyum magnezyum inozitohekzofosfat mg kalsiyum glukonat IU Vitamin D2/5 g, 75 g kutu2,43 YTL

26 Perikalsitol ZEMPLAR 5 micg/1 mL, 5 ampul217,42 YTL 10 micg/2 mL, 5 ampul411,17 YTL Sentetik bir D vitamini analoğudur. Kronik böbrek yetersizliği ile ilişkili ikincil hiperparatiroidizmin önlenmesi ve tedavisi için onaylanmıştır. Kalsitriol (1,25-dihidroksikolekalsiferol) CALCİJEX 1  g, 25 ampül180,26 YTL 2  g, 25 ampül299,74 YTL DECOSTRİOL 0.25  g, 30 kapsülRuhsatı İptal 0.25  g, 100 kapsül Ruhsatı İptal 0.50  g, 30 kapsül Ruhsatı İptal 0.50  g, 100 kapsül Ruhsatı İptal ROCALTROL 0.25  g, 30 kapsül21,27 YTL 0.25  g, 100 kapsül66,99 YTL 0.50  g, 30 kapsül34,67 YTL 0.50  g, 100 kapsül109,37 YTL OSTEOD 0.25  g, 30 kapsül17,43 YTL 0.25  g, 100 kapsül28,61 YTL 0.50  g, 30 kapsül55,13 YTL 0.50  g, 100 kapsül90,31 YTL Vitamin D Preparatları Alfakalsidol (1  -hidroksikolekalsiferol) ALPHA D  g, 50 kapsül16,36 YTL 0.25  g, 100 kapsül32,75 YTL 1  g, 50 kapsül37,99 YTL ONE-ALPHA 0.25  g, 30 kapsül9,39 YTL 0.25  g, 50 kapsül15,61 YTL 0.25  g, 100 kapsül31,03 YTL 1  g, 30 kapsül27,80 YTL 1  g, 100 kapsül92,91 YTL 1  g, 10 ampül75,13 YTL 2  g, 10 ampül145,50 YTL

27 D Hipervitaminozu (D vitamini zehirlenmesi) Yüksek dozda D vitamini verilmesi ile ortaya çıkan hiperkalsemi halidir. Ortaya çıkışı verilme süresi ve doza bağlıdır. Bebeklerde hiperkalseminin uzun sürmesi mental ve fiziksel gelişmede gerileme yapar. Gebelerde gelişen D hipervitaminozu fötusta şekil bozukluklarına ve fötal hipoparatiroidizm oluşması sonucu yenidoğanda hipokalsemi, tetani ve konvülsiyonlara neden olur.

28 Kalsitonin Tiroid bezinin parafolliküler hücreleri (C hücreleri) tarafından salgılanır. 32 amino asitli polipeptiddir. Prekürsör moleküldeki 21 aminoasitlik bir bölüm de kalsitonin ile birlikte salgılanır; katakalsin adı verilen bu peptid kalsitonin gibi kalsemiyi düşürür. Parathormonun fizyolojik antagonistidir. Akut verilişi hipokalsemi ve hipofosfatemiye neden olur. Hiperkalsemi (hiperparatiroidizm, hiperkalsemi yapan tümörler vb.'ne bağlı) tedavisinde kullanılır. Son zamanlarda somon kalsitoninin (salkatonin) intranazal uygulanan nazal sprey şekli çıkartılmıştır. İ.M., S.C. ve nazal sprey şeklinde kullanılırlar.

29 Kalsitonin salgılanması kan kalsiyum düzeyi ve gastrin tarafından düzenlenir Kalsiyum  : Kalsitonin salgılanması  Kalsiyum  : Kalsitonin salgılanması  Gastrin  : Kalsitonin salgılanması 

30 Kalsitonin Preparatları Somon Kalsitonin/Salkatonin CALCİTONİNA HUBBER 50 İÜ, 14 doz nazal sprey36,86 YTL 200 İÜ, 14 doz nazal sprey66,22 YTL 100 İÜ, 7 doz nazal sprey48,53 YTL 100 İÜ, 10 ampul48,53 YTL CALCYNAR 100 İÜ, 7 doz nazal sprey28,93 YTL 200 İÜ, 7 doz nazal sprey55,65 YTL MİACALCİC 200 İÜ, 14 doz nazal sprey66,22 YTL 200 İÜ, 28 doz nazal sprey119,28 YTL 100 İÜ, 5 ampul53,19 YTL SALMOCALCİN 100 İÜ, 28 doz nazal sprey61,1 YTL 100 İÜ, 5 ampul20,50 YTL TONOCALCİN 100 İÜ, 28 doz nazal sprey53,01 YTL 200 İÜ, 14 doz nazal sprey57,31 YTL 200 İÜ, 28 doz nazal sprey95,72 YTL 50 İÜ, 5 ampul10,58 YTL 100 İÜ, 5 ampul19,91 YTL UCECAL 100 İÜ, 5 ampulRuhsatı iptal

31 Kalsitoninin Endikasyonları Hiperparatiroidizm ve tümörle ilişkili osteolitik kemik hastalığı gibi durumlarda gelişen hiperkalsemiler Postmenapozal osteoporoz (kronik tedavi için pahalı bir yaklaşım) Paget hastalığı (osteitis deformans)

32 Bisfosfonatlar Kemik kristalleri içinde toplanırlar. Pirofosfatlara benzerler. Pirofosfatlarda P-O-P bağı bulunurken, bisfosfonatlarda P-C-P bağı bulunur; bu nedenle enzimatik hidrolize dayanıklıdırlar. İskeletteki yarılanma ömürleri uzundur. Osteoklastların bisfosfonat içeren kristalleri fagosite etmesi, onların metabolik etkinliğini inhibe eder ve böylece kemik rezorbe etme yetenekleri azalır. Antirezorptif etki güçleri kalsitoninden zayıftır. BisfosfonatPirofosfat

33 Bisfosfonatlar İlaç olarak ilk kullanılan disodyum etidronattır. Osteoporoz tedavisindeki dozu 400 mg/gün x 14 gün/3 ayda bir Mineralizasyonu önlediği ve osteomalasi eğilimi yarattığından, bu sakıncasını en aza indirmek için sürekli değil, periyodik verilir. Nefrotoksiktir. Sadece rezorpsiyonu inhibe eden, fakat çökmeye dokunmayan yeni bisfosfonat türevleri: Alendronat, Pamidronat, Klodronat, Risedronat, Tiludronat, İbandronat

34 Alendronat ANDANTE 10 mg, 28 tablet49,20 YTL 70 mg, 4 tablet 39,40 YTL BONACTON 70 mg, 4 tablet 36,21 YTL BONEMAX 10 mg, 28 tablet36,84 YTL 70 mg, 4 tablet 36,84 YTL FOSAMAX 10 mg, 28 tablet39,46 YTL 70 mg, 4 tablet 39,46 YTL FOSAVANCE 70 mg, 4 tablet 63,86 YTL IU vit D OSALEN 10 mg, 28 tablet49,15 YTL 70 mg, 4 tablet 36,41 YTL OSTEOMAX 10 mg, 28 tablet36,71 YTL 70 mg, 4 tablet 36,71 YTL VEGABON 70 mg, 4 tablet 35,01 YTL Risedronat ACTONEL 5 mg, 28 tablet49,82 YTL 35 mg, 4 tablet56,54 YTL Disodyum Klodronat BONEFOS 300 mg/5 mL, 5 ampul99,60 YTL 400 mg, 100 kapsül252,80 YTL 800 mg, 60 kapsül395,84 YTL Etidronat DİDRONAT 200 mg, 60 tablet26,84 YTL 400 mg, 30 tablet 29,86 YTL Zoledronat ZOLENAT 4 mg/5 mL IV inf. sol.488,10YTL ZOMETA IV 4 mg flakon602,18 YTL Pamidronat AREDIA 90 mg/10 mL, 1 flakon468,08 YTL

35 Farmakokinetik Oral alınan dozun %10’undan azı absorbe edilir Emilime uğrayan bisfosfonatların yarısı kemikte tutulur, kalanı böbrekler yoluyla değişikliğe uğramadan atılır.

36 Uyarılar Bisfosfonatlar özofajit, özofagus ülserleri ve erozyonlarına neden olabilirler. Sabah aç karna ve bol su ile birlikte alınmalı, alındıktan sonra 30 dakika yiyecek ve su dışında içecek alınmamalı ve yatılmamalıdır. Günün başka bir saatinde alınacak ise, en az 2 saat önceden 2 saat sonraya kadar yiyecek ve su dışında içecek alınmamalıdır.

37 Endikasyonları Osteoporoz Paget Hastalığı (ilk tercih) Tümörle ilişkili osteolitik kemik hastalığı Kontrendikasyonlar Renal fonksiyon bozukluğu Özofageal motilite bozuklukları Peptik ülser Gebelik

38 SERM Selektif Estrojen Reseptör Modülatörleri (Tamoksifen, Raloksifen) Menapozal kemik kaybına karşı koruyucu etkiye sahiptirler. Ancak kemik dansitesinde sağladıkları artış (2 yıllık tedavide %1,2) estrojen tedavisi ile sağlananın (2 yıllık tedavide %5-7) altındadır. Raloksifen EVİSTA 60 mg, 28 tablet53,91 YTL Tamoksifen NOLVADEX 10 mg, 30 tablet24,91 YTL 10 mg, 250 tablet198,07 YTL 20 mg, 30 tablet39,48 YTL TADEX 10 mg, 30 tablet14,55 YTL 10 mg, 250 tablet60,67 YTL TAMOPLEX 20 mg, 30 tablet21,51 YTL TAMOXIFEN 10 mg, 30 tablet7,83 YTL 10 mg, 100 tablet20,69 YTL 20 mg, 30 tablet27,10 YTL 20 mg, 100 tablet35,22 YTL TAMOXIFENO GADOR 10 mg, 30 tablet14,55 YTL 10 mg, 250 tablet64,85 YTL 20 mg, 30 tablet20,99 YTL TAMOXIFEN TABLET-BP 10 mg, 30 tablet13,99 YTL 20 mg, 30 tablet18,11 YTL

39 STRONSİYUM RANELAT Kemik oluşumunu uyarır, kemik rezorpsiyonunu azaltır. Postmenopozal osteoporoz tedavisi için onaylanmıştır. PROTELOS 2 g/saşe, 28 saşe78,30 YTL

40 Aşağıdaki ilaçlardan hangisinin vücutta kalış süresi en uzundur? A) Gabapentin B) Glipizid C) Finasterid D) Alendronat E) Penisilin G (Cevap D) 2004 Eylül


"KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Parathormon, D Vitamini ve Kalsitonin Prof. Dr. Hakan KARADAĞ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları