Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Suç ve Unsurları Hukuk Sisteminde Suç ve Unsurları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Suç ve Unsurları Hukuk Sisteminde Suç ve Unsurları."— Sunum transkripti:

1 Suç ve Unsurları Hukuk Sisteminde Suç ve Unsurları

2 “Türkiye Cumhuriyetinde kimsesiz bir birey yoktur. Zayıf, ama haklı olanların en güçlü durumda olmaları, adliyemizin en belirgin özelliği ve ülküsüdür.” (Atatürk’ün Cumhuriyet Savcılarına Seslenişi, 9 Ekim 1925) Mustafa Kemal Atatürk 2

3 Hukuk Devleti “Hukuk devleti; her eylem ve işlemi hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan devlettir.” 3

4 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Madde 1 Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Madde 5 Hiç kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez. 4

5 Madde 10 Herkesin, (…) kendisine bir suç yüklenirken, tam bir şekilde davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından hakça ve açık olarak görülmesini istemeye hakkı vardır. Madde 11 Kendisine suç yüklenen, savunması için gerekli olan tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda, yasaya göre suçlu olduğu saptanmadıkça suçsuz sayılır. Hiç kimse işlediği sırada bir suç oluşturmayan bir eylem veya ihmâlden dolayı suçlu sayılamaz. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 5

6 Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Adil Yargılanma “Kendisine suç itham edilen herkes suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır.” Cezaların Yasallığı “Hiç kimse işlediği zaman ulusal ve uluslararası hukuka göre bir suç sayılmayan bir fiil veya ihmalden dolayı mahkum edilemez.” 6

7 Eski Ceza Yasamızın Eksikleri   765 sayılı Ceza Yasası: mağdurun ceza hükümleriyle korunmasını, suçlunun da olanaklar ölçüsünde suç işlemekten caydırılmasını sağlayacak bir suç ve ceza siyaseti ilkesini benimsememiştir.  Özellikle cinsel özgürlüğe saldırı ve ırza geçme cürümlerinde mağdur dava dolayısıyla bir kez daha mağdur durumuna düşmektedir. 7

8   765 sayılı Yasada gerek suçlunun iyileştirilmesi, gerekse toplumu korumak bakımından günümüz ceza hukukunun önem verdiği güvenlik tedbirleri özel olarak düzenlenmemiştir.  765 sayılı Yasanın birbirinin istisnasını oluşturan madde ve fıkraları arasında olaya uygun bulunanı belirlemek konusunda duraksamalar içinde kalınmış, bu uygulama hataları nedeniyle kararlar Yargıtay’ca bozulmuş, davalar ise yasa hükümlerinin düzenlenme biçimi nedeniyle gereksiz yere uzamıştır. 8

9   765 sayılı Yasada bir suç bir fasılda düzenlendikten sonra bunun istisnasının başka bir kısımda ve fasılda yer alması gibi uygulamada uygulayıcıları hatalara yönlendiren hükümler vardır.  765 sayılı Yasanın Kabahatler kısmında yer almış bir kısım hükümler artık Belediye tedbirleri ile çözümlenecek nitelikte olup, bir kısım hükümler ise günümüzde suç vasfını yitirmiştir. 9

10   765 sayılı Yasada, yeni suç şekilleri olarak beliren; işkenceye, jenositiye, insanlık aleyhine fiillere, yeni ekonomik suçlara, özel hayata müdahâleye ilişkin fiillere, kişileri kanunsuz fişlemeye, fikir ve düşünce özgürlüğünü koruyan hükümlere, ırkçılığı yasaklayan yaptırımlara yer verilmemiştir. 10

11 Suç siyaseti; ’suçlularla meşgul olarak ve suç mağdurlarının haklarını güvence altına alarak toplumu suça karşı korumayı hedef alan cezaî veya diğer nitelikteki değişik tedbirler ve araçlardan oluşan politikayı’ ifade eder. 11

12 Yeni Ceza Yasamızın gerekçesinde Suç ve Ceza Siyasetinin Temel Hedefi   İnsan hak ve hürriyetlerini güvence altında bulundurmak ve korumak,   İnsan kişiliğine saygıyı pekiştirmek,   Kişi hak ve hürriyetleriyle toplum savunmasını dengeli olarak korumak,   Kamu düzeninin devamını sağlamak olduğu ifade edilmiştir. 12

13 Ceza Mevzuatımız içinde;   5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu   5326 Sayılı Kabahatler Kanunu   5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu   5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 13 yer almıştır.

14 Yeni Ceza Yasamızda Yeni Hükümler 1. 1.Hükümlülüklerin otomatik olarak neticeler doğurması sistemine son verilmiş, fer’i cezalardan müebbet olanlara yer verilmemiş, müebbet kamu hizmetlerinden yasaklanma ve meslek veya sanat ve ticaretten men olunma cezaları kaldırılmıştır Suçlunun sosyalleşmesi amacıyla hürriyeti bağlayıcı cezaların genel alt ve üst sınırlarında indirimler yapılmış, ağır hapis ve hapis cezası farkı kaldırılmıştır. 14

15 3. 3.Yasada hakimin hangi hallerde güvenlik tedbirlerine hükmedeceği ve cezaların güvenlik tedbirine çevrileceği gösterilmiştir Cezaların bireyselleştirilmesi amacıyla kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar yerine hükmedilecek tedbirler arasında “kamuya yararlı bir işte çalıştırılma” yer almıştır Çocuk ve küçüklere özgü yeni hükümler getirilmiştir. 15

16 6. 6.Geçici ve süreli olarak çıkartılan yasaların yürürlükte bulundukları süre içinde işlenmiş olan suçlar hakkında kanunun süresi sona erdikten sonra da uygulanacaktır Türk vatandaşı tarafından yurt dışında işlenen suçlarda yenilikler getirilmiş, mağdurun Türk olması durumunda Türk vatandaşın yurt dışında işlediği suçtan dolayı hakkında yurt dışında hüküm verilmiş ise, artık Türkiye’de hakkında ayrıca bir kovuşturma açılmayacaktır. 16

17 8. 8.Yasada, fiili hata ve cebir, ikrah ve tehdit hallerinin kusurluluğu kaldırabilmesi için gerekli koşullar ve etkileri yer almıştır Yasada, özel hukuk tüzel kişilerinin ceza sorumluluğuna ilişkin hükümlere yer verilmiştir Yasada, meşru savunmanın koşullarına yenilik getirilmiştir Yasada; “onarıcı adalet” kavramının uygulanmasını sağlayan ve “uzlaşma” olarak tanımlanan ceza hukuku kurumuna yer verilmiştir. 17

18 Ceza Yasamıza Hakim Olan İlkeleri;  Kusur İlkesi  Hukuk Devleti İlkesi  Hümanizm İlkesi 18 olarak ifade edebiliriz. Günümüz ceza hukuku objektif sorumluluğu terk ederek “kusursuz suç olmaz” anlayışını çağdaş ceza hukukunun temel bir ilkesi olarak kabul etmiştir.

19 Yasamız Suç Karşılığı Uygulanacak Yaptırımları; 1)Hapis Cezası 1.Ağırlaştırılmış Hapis Cezası 2.Müebbet Hapis Cezası 3.Süreli Hapis Cezası 2)Adli Para Cezası 19 olarak belirlemiştir.

20 Suçun Kanunilik İlkesi; Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisinde, İnsan Hakları Evrensel Bildirisinde, birçok uluslararası belgelerde ve 1876 Anayasasından beri de ceza hukukumuza ilişkin tüm mevzuatta yerini almıştır. Anayasa’mızın 38’inci maddesinde yeralan kanunilik ilkesi bağlamında; cezalandırılamaz; cezadan daha ağır bir ceza verilemez, suçlu sayılamaz. Anayasa’mızın 38’inci maddesinde yeralan kanunilik ilkesi bağlamında; kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar da kimse suçlu sayılamaz. 20

21 Suçların kanuniliği ilkesinin en önemli sonucu; suç ve ceza hükümlerinin kıyas yoluyla genişletme olanağı bulunmamasında yatmaktadır. Nitekim; 5237 sayılı Ceza Yasası’nın 2’nci maddesinde suç ve ceza içeren hükümlerin uygulanmasında kıyas yapılamaz hükmü yer almıştır. 21

22 Ceza Yasası’nın 2’nci maddesi gereğince; idare düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza belirleyemez. Bir başka ifadeyle yasal bir düzenleyici tasarruf niteliğini taşımayan talimatname ile bir hakkın geri alınması mümkün değildir. 22

23 Suçun Kanunilik İlkesi Biçimsel Kanunilik İlkesi Suç, ceza yasası tarafından öngörülen emir ve yasağın ihlâlidir. Suç, genel olarak, hukuk düzeninin ceza tehdidi ile yasakladığı bir fiil olarak tanımlanır. Öze (maddi) İlişkin Kanunilik İlkesi Kanunda açıkça suç olarak öngörülmemiş olsalar bile, anti-sosyal fiillerin suç sayılmaları ve bu tür fiillere amaca uygun cezaların uygulanması gerektiği anlamına gelir. 23

24 Biçimsel kanunilik ilkesi ışığında suçu; “Anlama ve isteme yeteneğine sahip bir şahsın kusurlu iradesinin yarattığı icraî ve ihmali bir hareketin meydana getirdiği, yasadaki tanıma uygun, hukuka aykırı ve yaptırım olarak bir cezanın veya güvenlik tedbirinin yaptırımına bağlanmış bir fiil” 24 olarak tanımlayabiliriz.

25 Suçsuzluk (Masumiyet) Karinesi Anayasa Madde 38 “Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.” 25 Bu hüküm, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ‘adil yargılanma” başlıklı 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan “Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır.” hükmü ile aynıdır.

26 Suçun Unsurları  Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)   Davranış   Sonuç   Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)   Meşru Savunma   Zorunluluk durumu   Hakkın Kullanımı   İlgilinin (hak sahibinin) rızası  Suçun Manevi (subjektif) Unsuru  Kast   Kastın isteme unsuru   Kastın bilme unsuru  Taksir   Fiilin istenmemiş olması   Davranış kurallarının ihlali   Davranış kurallarına uymamanın faile isnat edilebilir olması 26

27 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)  Davranış  Sonuç  Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)  Meşru Savunma  Zorunluluk durumu  Hakkın Kullanımı  İlgilinin (hak sahibinin) rızası 27

28 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)  Davranış  Sonuç  Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)  Meşru Savunma  Zorunluluk durumu  Hakkın Kullanımı  İlgilinin (hak sahibinin) rızası 28

29 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)  Davranış  Sonuç  Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)  Meşru Savunma  Zorunluluk durumu  Hakkın Kullanımı  İlgilinin (hak sahibinin) rızası 29

30 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)  Davranış  Sonuç  Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)  Meşru Savunma  Zorunluluk durumu  Hakkın Kullanımı  İlgilinin (hak sahibinin) rızası 30

31 Hukuka Uygunluk Nedenleri Hukuka uygunluk nedenleri çoğu zaman hukuk tarafından tanınan bir yetkiye dayanır. Görevin yerine getirilmesi ortamında hukuka uygunluk nedeni, hukuk düzeninin kendisiyle çelişkiye düşmediği ilkesinin tipik örneğini oluşturur. Hukuka uygunluk nedeninin kabul edilebilir olabilmesi için emrin meşru olması gerekir. Aksi takdirde emir veren ve emri yerine getiren kişi yasa karşısında sorumluluktan kurtulamaz. 31

32 Memur, meşru olmayan bir emri, fiili hata nedeniyle meşru bir emir zannederek yerine getirdiğinde de sorumluluktan kurtulabilir. Ceza Kanunu’nun 30/3 maddesi gereğince, ustaca düzenlenmiş sahte bir yakalama müzekkeresine dayanarak bir kimseyi yakalaması durumunda memura ceza verilmez. Ceza Kanunu’nun 24/3 ve 24/4 maddesinde yer alan hükümler ise 657 sayılı Yasanın 11’inci ve Anayasamızın 137’nci maddesinde yar alan kanunsuz emir hükümlerini içermektedir. Hukuka uygunluk nedeninin kabul edilebilmesi için verilen emrin meşru olması gerekir. 32

33 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)   Davranış   Sonuç   Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)   Meşru Savunma   Zorunluluk durumu   Hakkın Kullanımı   İlgilinin (hak sahibinin) rızası 33 Türk Ceza Yasası’nın 25’inci Maddesinin 2’nci Fıkrası: “Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yöneltilmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiilden dolayı faile ceza verilmez”

34 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)   Davranış   Sonuç   Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)   Meşru Savunma   Zorunluluk durumu   Hakkın Kullanımı   İlgilinin (hak sahibinin) rızası 34 “Zorunluluk durumundan söz edilebilmesi için zararlı davranış ile karşılaşıldığı sırada zararlı sonucun gerekleşme durumunun mevcut olması gerekir. Bilinmelidir ki hukuka uygunluk nedeni bir kimsenin sadece kendi haklarının korunması yönünden değil, başkalarına ait hakların korunması yönünden de geçerlidir.”

35 Hakkın Kullanımı Türk Ceza Yasası Madde 26: “Hakkını kullanan kimseye ceza verilemez” Bu hak kavramı her türlü hakkı kapsar ve hukukun herhangi bir dalından da kaynaklanmış olabilir. Türk Ceza Yasası’nın 26’ncı maddesinde yer alan bu yeni hüküm eski ceza yasamızda yer almamaktaydı. Bu hak kavramı her türlü hakkı kapsar ve hukukun herhangi bir dalından da kaynaklan- mış olabilir. 35

36 Suçun Maddi (objektif) Unsuru  Pozitif Unsurlar (Bulunması Gereken Unsurlar)   Davranış   Sonuç   Nedensellik Bağı  Negatif Unsurlar (Hukuka Uygunluk Nedenleri)   Meşru Savunma   Zorunluluk durumu   Hakkın Kullanımı   İlgilinin (hak sahibinin) rızası 36 Ceza Yasamızın 26’ncı maddesinin 2’nci fıkrası; “Kişinin mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olmak üzere, açıkladığı rızası çerçevesinde işlenen fiilden dolayı kimseye ceza verilemez.” Ceza Yasasının bu hükmünde görüleceği üzere hak kullanımında sınırlar belirlenmemiştir. Bilinmesi gereken, devletin sadece bireyin serbestçe yararlanmasını garanti altına almak amacıyla tanıdığı haklar, serbestçe tasarruf edilebilir haklardır.

37 Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Aşırılık hukuka uygunluk nedenlerinin zorlanarak aşıldığı durumu ortaya çıkar. Failin; yasanın, yetkili merciin, saldırının, zorunluluğun, hakkın ya da rızanın belirlediği sınırları aşması durumunda hukuka uygunluk nedenlerinin zorlanarak aşıldığı durumu ortaya çıkar. Aşırılık durumu Ceza Yasamızın 27’nci maddesinde düzenlenmiştir. Aşırılık durumunun aşılmasına neden olan fiil kasıtlı, taksirli veya kusurlu olabilir. 37

38 Suçun Manevi (subjektif) Unsuru  Kast  Kastın isteme unsuru  Kastın bilme unsuru  Taksir  Taksirin Unsurları  Fiilin istenmemiş olması  Davranış kurallarının ihlali  Davranış kurallarına uymamanın faile isnat edilebilir olması  Taksirin Çeşitleri  Bilinçli Taksir  Bilinçsiz Taksir 38

39 Ceza Yasamızın; 21’inci maddesinde “Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır.” 23’üncü maddesinde “bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşmasına sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için, bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir” hükmü yeralır. 39

40   Kast “suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.”   Kast, kusurlu iradenin tipik, hatta bir anlamda gerçek biçimini ifade eder.   Kast, eski ceza yasamızda tanımlanmazken, yeni ceza yasamızın 21’inci maddesinin 2’nci fıkrasında tanımlanmıştır. 40

41 Kastın İsteme Unsuru İrade, insan davranışlarının sonuçlarını da kapsayacak biçimde çok geniş anlaşılmaktadır.Sözgelimi, fail, sonucun gerçekleşme imkânını öngörmekle beraber, bu sonucun gerçekleşmeyeceğine inandığı için hareket etmiş olabilir. Böyle durumlarda kasttan değil, sadece bilinçli veya öngörülü taksirden söz edilebilir. 41

42 Kastın bilme unsuru, suçu oluşturan fiilin tasavvur edilmesi, anlamına gelir. Sözgelimi, adam öldürme suçunda kastın varlığı için, failin hareketini yönelttiği şeyin insan olduğunu bilmesi gerekir. Çünkü, Ceza Yasamızın 81’inci maddesinde yer alan hükme göre bu suçun esas özelliği bir insanın öldürülmesidir. 42

43 Taksir “dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi “taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır” öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.” Taksir ile işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır. Taksirin esası dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlaline dayandırılmıştır. 43

44 Taksirin Unsurları Fiilin istenmemiş olması Taksir. kastın olumsuz simetriğidir. Davranış kurallarının ihlali İstenmeyen zararlı sonuçları önlemeye yönelik davranış kurallarının ihlal edilmesi gerekir. Davranış kurallarına uymamanın faile isnat edilebilir olması Taksirin bağımsızlığını koruyabilmesi için, davranış kuralını ihlal eden objektif fiilin sübjektif yönden faile isnat edilebilir olması gerekir. 44

45 Taksirin Unsurları Fiilin istenmemiş olması Taksir. kastın olumsuz simetriğidir. Davranış kurallarının ihlali İstenmeyen zararlı sonuçları önlemeye yönelik davranış kurallarının ihlal edilmesi gerekir. Davranış kurallarına uymamanın faile isnat edilebilir olması Taksirin bağımsızlığını koruyabilmesi için, davranış kuralını ihlal eden objektif fiilin sübjektif yönden faile isnat edilebilir olması gerekir. 45

46 Taksirin Belirlenmesi Taksirin belirlenmesinde, genel taksir yönünden, her olayda, belli bir mesleğe mensup ve belli şartlarda bulunan aklı başında bir insan için sonucun öngörülebilirliğine ve önlenebilirliğine başvurmak gerekirken, özel taksir yönünden öngörülebilirlik ve önlenebilirlik aranmamakta, genellikle yazılı önleyici kurala uymamanın belirlenmesi yeterli kabul edilmektedir. Yazılı önleyici normlara uymama, neden olunan bütün suçlar için taksirli sorumluluğu gerektirir. Sözgelimi; sol şeritten giden sürücü başka bir arabaya çarparsa sorumlu olur, oysa, aynı sürücü yine sol şeritten giderken evin kapısından ansızın fırlayan veya evin balkonundan düşen çocuğa çarpması halinde sorumlu olmaz. 46

47 Taksirin Belirlenmesi Taksirin sadece ihlal edici davranışla ilgili olması şart değildir; ayrıca fiilin ön şartlarına (sözgelimi; evinin yıkılmak üzere olduğunu fark etmeyen ev sahibinin durumunda ortaya çıktığı gibi..), doğrudan sonucu önlemeye uygun davranışın seçimine (sözgelimi; tehlike yaratan binanın onarımı için yanlış bir vasıtanın veya yolun seçiminde olduğu gibi..) veya seçilen davranışın gerçekleştirilmesine (sözgelimi; plaj sahibinin cankurtaran simitini tehlikedeki yüzücünün çok uzağına atması halinde olduğu gibi..) ilişkin olabilir. 47

48 Taksirin Çeşitleri  Bilinçli Taksir Failin sonucu öngördüğü, fakat istemediği hallerde söz konusudur. Sözgelimi, arabasını çok hızlı süren ve bir kimseye çarpabileceğini öngören, fakat ustalığına güvenerek böyle bir sonucu önleyebileceğini zanneden sürücünün bir yayaya çarpması durumu gibi..  Bilinçsiz Taksir Failin sonucu öngöremediği durumlarda söz konusudur. Sözgelimi; etrafa dikkat etmeden tavşana ateş eden avcının silahından çıkan merminin çalılar arasında duran bir köylüye isabet etmesi gibi.. 48

49 Suçu Ortadan Kaldıran Sübjektif Nedenler  Davranışın Faile Ait Olması   Beklenmeyen Durum (Kaza – Tesadüf)   Zorlayıcı Neden (Mücbir Sebep)   Şiddet (Maddi Zorlama)   Tehdit (Manevi Zorlama)  Genel Olarak Hata  Kural Üzerindeki Hata  Fiil Üzerindeki Hata   Fiili Hata   Ceza Kanunlarından Başka Kanunlar Üzerinde Hata 49

50 Genel Olarak Hata Genel anlamıyla hata, dış dünyaya ait bir şeyin gerçekte olduğu gibi değil, yanlış bir biçimde tanınmasına, bilinmesine neden olan zihinsel bir durumdur. Hata, kural olarak, iradenin oluşum sürecine etki eder ve bu durumda irade, gerçeğin yanlış biçimde tasavvuru veya bilinmesi ile bozulmuş olarak doğar. 50

51 Kural Üzerindeki Hata Kural üzerindeki hata ya doğrudan ceza kanununun bilinmemesinden veya yanlış yorumlanmasından doğar, ya da ceza kanunu dışında kalan, ancak, bu kanunu ilgilendiren diğer kanunların bilinmemesinden veya yanlış yorumlanmasından doğar. Ceza Kanunumuzun 4’üncü maddesinde yer alan hüküm gereğince kanunu bilmemek mazeret sayılamayacağından bilmeme, ister kanunun tamamen bilinmemesi biçiminden, isterse yanlış bilinmesi biçiminden olsun, suç işleyeni sorumluluktan kurtarmayacaktır. 51

52 Suçu Ortadan Kaldıran Sübjektif Nedenler  Davranışın Faile Ait Olması  Beklenmeyen Durum (Kaza – Tesadüf)  Zorlayıcı Neden (Mücbir Sebep)  Şiddet (Maddi Zorlama)  Tehdit (Manevi Zorlama)  Genel Olarak Hata  Kural Üzerindeki Hata  Fiil Üzerindeki Hata  Fiili Hata  Ceza Kanunlarından Başka Kanunlar Üzerinde Hata 52

53 Suçun Ortaya Çıkış Biçimleri Nitelikli Suç Nitelikli Suç Teşebbüs Teşebbüs İştirak İştirak Suçların İçtimaî Suçların İçtimaî 53

54 Nitelikli Suç Suça etki eden neden, suçun daha ağır veya daha hafif hale gelmesi ve dolayısıyla, suçun basit şekline ait cezanın değişmesi sonucunu doğuran nedendir. Bir husus, belli bir suçu meşru bir fiilden veya başka bir suçtan ayırmaya hizmet ediyorsa, kurucu unsurdur, yok eğer bir husus, suçun basit şekli için kanunda öngörülen cezayı değiştirmek suretiyle suçu ağırlaştırıyor veya hafifletiyorsa suça etki eden nedendir. 54

55 Teşebbüs Türk Ceza Yasasının 35’inci maddesinde teşebbüs “kişinin, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamama” durumu olarak tanımlamıştır. Teşebbüs halinde kalan suçu manevi unsur yönünden tamamlanmış kabul etmek mümkündür; o, sadece objektif yönden tamamlanmış değildir. 55

56 Teşebbüs Tipik fiilin tamamlanmaması iki biçimde kendisini gösterebilir. Ya suçu işlemeye yönelik faaliyetler sonuna kadar götürülememiştir. Sözgelimi; kapıyı kırmaya çalışırken görülüp kaçan hırsız örneğinde olduğu gibi.. Ya da fail suçu işlemeye yönelik faaliyetlerini sonuna kadar götürmüş olmasına rağmen suçun varlığın için gerekli olan sonuç gerçekleşmemiştir. Sözgelimi; adam öldürmek için atılan kurşunun isabet etmemesi veya isabet etmesine rağmen ölüme neden olmaması gibi.. 56

57 İştirak İştirak, bir tek kişi tarafından gerçekleştirilebilen bir suçun birden çok kişi tarafından gerçekleştirilmesidir. Ceza Yasamızın 40’ıncı maddesinde “suça iştirak için, kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir” hükmüne yer verilmiştir. 57

58 İştirak Türk Ceza Yasası’nın; 37/1 maddesi gereğince  37/1 maddesi gereğince suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur. Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. 38/1 maddesi gereğince  38/1 maddesi gereğince başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır. 58

59 SUÇLARIN İÇTİMAÎ (BİRDEN ÇOK SUÇ HALİ) Failin birden çok fiili ile veya Failin birden çok fiili ile kanunun aynı hükmünün birden çok kez ihlal edilmesi veya birden çok hükmünün ihlal edilmesiyle ortaya çıkabilirken, bir fiil ile kanunun birden çok hükmünün ihlal edilmesiyle de ortaya çıkabilir. Ceza Yasamızın 42’nci maddesinde bileşik suç suç olarak tanımlanmaktadır. Ceza Yasamızın 42’nci maddesinde bileşik suç “bir diğerinin unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturması dolayısıyla tek fiil sayılan” suç olarak tanımlanmaktadır. 59

60 Bu suçlarda üç hal söz konusudur. a) Bir suç işlemek için başka bir suç işlemek, (Bir kimseyi öldürmek için gece vakti gizlice evine girmek) b) Vuku bulmuş bir suçu gizlemek için başka bir suçu işlemek, (Kaçakçılığı meydana çıkaran memura rüşvet vermek) c) Bir suç dolayısıyla yasanın suç saydığı başka bir eylemi daha işlemek, (Sarhoşken hükümetin manevi şahsiyetine hakarette bulunmak) 60

61 SUÇLARIN İÇTİMAÎ (ZİNCİRLEME/MÜTESELSİL SUÇ) Ortada birden çok suç bulunmasına rağmen faile tek ceza verilen durumlardan biri de zincirleme suç adı verilen durumdur. Ceza Yasamızın 43’üncü maddesinin 1’inci bendine göre bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. 61

62 Müteselsil suçlarda; 1) Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilirken bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. 2) Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi durumunda da, birinci fıkra hükmü uygulanır. 3) Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz. 62

63 Her Disiplin Suçu Adli Nitelikte bir suç değildir. Sözgelimi; dairenin resmi telefonunu lojmana bağlatarak kullanan müdürün fiili ceza yasası açısından suç teşkil etmez. (Danıştay 2. Dairesi, E. 1994/707, K. 1994/1081) 63 Sözgelimi; kendisine tahsilat denetimi yapılacağı tebliğ edilmesine rağmen tebligat günü göreve gelmeyen memurun suçu ceza yasası bakımından kovuşturmayı gerektirir bir suç değildir. (Danıştay 2. Dairesi, E. 1992/1879, K. 1993/1523)

64 Sözgelimi; izinsiz bir gün göreve gelmemek fiili ceza yasası açısından suç teşkil etmez, disiplin soruşturmasını gerektirir. (Danıştay 2. Dairesi, E. 1993/1837, K. 1993/1814) 64 Sözgelimi; memurun esnaftan para alıp ödememek suçu disiplin suçu niteliği taşır. (Danıştay 2. Dairesi, E. 1993/2188, K. 1993/1717) Sözgelimi; masaya dosya fırlatmak eylemi hakaret suçunun unsurlarını oluşturmayıp, saygısız davranışta bulunmak niteliğinde olduğundan disiplin suçu niteliği taşır. (Danıştay 2. Dairesi, E. 1993/272, K. 1993/240)

65 65 Sözgelimi; polis memurunun görevi başında beylik tabancasını temizlerken, tabancasının ateş alması sonucu kendisini iki yerinden yaralaması hem ceza, hem de disiplin soruşturmasını gerektirir. (Danıştay 2. Dairesi, E. 1993/231, K. 1993/174) Öte yandan, çoğu disiplin suçu da ceza yasası açısından da kovuşturmayı gerektirir.

66 Ovidius: “Ceza kaldırılabilir; ama suç insanın içinde sonsuza kadar yaşar.” 66 Thomas Jefferson: “Yasaların uygulaması, onların yapılmasından daha zordur.”

67 Hukuk Sistemin de Suç ve Unsurları


"Suç ve Unsurları Hukuk Sisteminde Suç ve Unsurları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları