Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kimya Yüksek Mühendisi Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ve Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kimya Yüksek Mühendisi Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ve Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre."— Sunum transkripti:

1 Kimya Yüksek Mühendisi Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ve Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı Kimyager Arzu NURAY

2 İÇERİK Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik Atık Listesi Atık Sınıflandırma Kılavuzu Atık Sınıflandırma Hiyerarşisi Sınıflandırma Yöntemleri

3 Atığın –toplanması, –taşınması, –geri kazanılması, –bertaraf edilmesi, –bertaraf sahalarının kapatılma sonrası bakımı ve –bu tür faaliyetlerin gözetim, denetim ve izlenmesi işlemlerini kapsayan bir faaliyetler bütünüdür. ATIK YÖNETİMİ

4 Muhtelif “ATIK” tanımları Çevre Kanunu Atık: Herhangi bir faaliyet sonucu oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Katı atık: ……………………………… Evsel katı atık: ………………………. İri katı atık: ………………………….... Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tehlikeli atık: ……………………………… Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tıbbi atık: ……………………………… Vs… X ATIK TANIMLARI

5 Atık Listesinin Oluşturulmasına Dair Komisyon Kararı (2000/532/EC, 03/05/2000) Atık Çerçeve Direktifi (75/442/EEC,15/07/1975) Atık Direktifi (2006/12/EC, 05/04/2006) ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK tarih ve sayılı Resmi Gazete ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK tarih ve sayılı Resmi Gazete YÖNETMELİK

6 Amaç Atıkların oluşumlarından bertaraflarına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetimlerinin sağlanmasına yönelik genel esasların belirlenmesi ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

7 Atık: Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan EK-1’de yer alan sınıflardaki herhangi bir madde, EK I ATIK SINIFLARI Q1Aşağıda başka şekilde belirtilmemiş üretim veya tüketim artıkları, Q2Standart dışı ürünler, Q3Son kullanım süresi geçmiş olan ürünler, Q4Dökülmüş, niteliği bozulmuş ya da yanlış kullanıma maruz kalmış olan maddeler (örneğin, kaza sonucu kontamine olmuş maddeler ve benzeri), Q5Aktiviteler sonucu kontamine olmuş ya da kirlenmiş maddeler (örneğin, temizleme işlemi atıkları, ambalaj malzemeleri, konteynırlar ve benzeri), Q6Kullanılmayan kısımlar (örneğin, bozuk piller ve bitik katalizörler ve benzeri) Q7 Yararlı performans gösteremeyen maddeler (örneğin, kontamine olmuş asitler, kontamine olmuş çözücüler, bitik yüzey işlem tuzları ve benzeri), Q8Endüstriyel işlem kalıntıları (örneğin, cüruflar, dip tortusu ve benzeri), Q9Kirliliğin önlenmesi işlemlerinden kaynaklanan kalıntılar (örneğin, yıkama çamurları, filtre tozları, kullanılmış filtreler ve benzeri), Q10 Makine/yüzey işlemleri kalıntıları (örneğin, torna atıkları, frezeleme kırıntıları ve benzeri), Q11 Hammadde çıkarılması ve işlenmesinden kaynaklanan kalıntılar (örneğin, petrol sahası slopları, madencilik atıkları ve benzeri), Q12 Saflığı bozulmuş materyaller (örneğin, PCB'lerle kontamine olmuş yağlar vb), Q13 Yasa ile kullanımı yasaklanmış olan ürün, madde ve materyaller, Q14 Sahibi tarafından artık kullanılmayan ürünler (örneğin, tarımsal, evsel, ofis, ticari ve market kalıntıları ve benzeri), Q15 Arazi ıslahı ve iyileştirilmesi faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan kontamine olmuş madde, materyal ve ürünler, Q16 Yukarıdaki kategorilerde yer almayan herhangi madde, materyal ve ürünler. ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

8 Bertaraf: Bertaraf: EK-II A’da yer alan işlemlerden herhangi birisi, EK II-A BERTARAF YÖNTEMLERİ D1Toprağın altında veya üstünde düzenli depolama (ör, düzenli depolama vb), D2 Arazi ıslahı (ör, sıvı veya çamur atıkların toprakta biyolojik bozulmaya uğraması vb), D3 Derine enjeksiyon (ör, pompalanabilir atıkların kuyulara, tuz kayalarına veya doğal olarak bulunan boşluklara enjeksiyonu vb) D4 Yüzey doldurma (ör, sıvı ya da çamur atıkların kovuklara, havuzlara ve lagünlere doldurulması vb), D5 Özel mühendislik gerektiren düzenli depolama (çevreden ve herbiri ayrı olarak izole edilmiş ve örtülmüş hücresel depolama vb) D6Deniz/okyanus hariç bir su kütlesine boşaltım D7 Deniz yatakları dahil deniz/okyanuslara boşaltım D8 D1 ile D7 ve D9 ile D12 arasında verilen işlemlerden herhangi biri yoluyla atılan nihai bileşiklerin veya karışımların oluşmasına neden olan ve bu ekin başka bir yerinde ifade edilmeyen biyolojik işlemler, D9 D1 ile D8 ve D10 ile D12 arasında verilen işlemlerden herhangi biri yoluyla atılan nihai bileşiklerin veya karışımların oluşmasına neden olan fiziksel-kimyasal işlemler (örneğin, buharlaştırma, kurutma, kalsinasyon vb), D10 Yakma (Karada) D11Yakma (Deniz üstünde) D12 Sürekli depolama (bir madende konteynerların yerleştirilmesi vb) D13 D1 ila D12 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutulmadan önce harmanlama veya karıştırma, D14D1 ila D13 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutulmadan önce yeniden ambalajlama, D15 D1 ila D14 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutuluncaya kadar depolama (atığın üretildiği alan içinde geçici depolama, toplama hariç) ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

9 Geri kazanım: EK-II B’de yer alan işlemlerden herhangi birisi, EK II-B GERİ KAZANIM İŞLEMLERİ R1Enerji üretimi amacıyla başlıca yakıt olarak veya başka şekillerde kullanma R2 Solvent (çözücü) ıslahı/yeniden üretimi, R3Solvent olarak kullanılmayan organik maddelerin ıslahı/geri dönüşümü (kompost ve diğer biyolojik dönüşüm prosesleri dahil) R4 Metallerin ve metal bileşiklerinin ıslahı/geri dönüşümü, R5 Diğer anorganik malzemelerin ıslahı/geri dönüşümü, R6 Asitlerin veya bazların yeniden üretimi, R7 Kirliliğin azaltılması için kullanılan parçaların (bileşenlerin) geri kazanımı, R8 Katalizör parçalarının (bileşenlerinin) geri kazanımı, R9 Yağların yeniden rafine edilmesi veya diğer tekrar kullanımları, R10 Ekolojik iyileştirme veya tarımcılık yararına sonuç verecek arazi ıslahı, R11 R1 ila R10 arasındaki işlemlerden elde edilecek atıkların kullanımı, R12 Atıkların R1 ila R11 arasındaki işlemlerden herhangi birine tabi tutulmak üzere değişimi, R13 R1 ila R12 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutuluncaya kadar atıkların depolanması (atığın üretildiği alan içinde geçici depolama, toplama hariç) ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

10 Atık listesi: EK-IV’de verilen listeyi, Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını, Bertaraf: EK-II A’da yer alan işlemlerden herhangi birisini, Geri kazanım: EK-II B’de yer alan işlemlerden herhangi birisini, Sahip: Atık üreticisini veya atığı fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi, Toplama: Taşıma amaçlı olarak atığın biriktirilmesi, ayrıştırılması ve/veya karıştırılmasını, Üretici: Faaliyetleri sonucu atık oluşumuna neden olan kişi ve/veya atığın bileşiminde veya yapısında bir değişikliğe neden olacak ön işleme, karıştırma veya diğer işlemleri yapan herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi, Yönetim: Atığın toplanması, taşınması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, bertaraf sahalarının kapatılma sonrası bakımı ve bu tür faaliyetlerin gözetim, denetim ve izlenmesini, ifade eder. TANIMLAMALAR

11 YılKanun sayılı Belediye Gelirleri Kanunu (2006)2872 sayılı Çevre Kanunu sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Kuruluş Kanunu sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu sayılı Türk Ceza Kanunu sayılı Belediye Kanunu YılUluslar arası sözleşme 1994Basel Sözleşmesi YASAL ÇERÇEVE

12 YılYönetmelik 1991Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 1993-(2005)Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 1995-(2005)Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 2004Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği 2004Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 2004-(2007)Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 2004-(2008)Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği 2005Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği 2006Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği 2007Poliklorlu Bifenil ve Poliklorlu Terfenillerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik 2008EEE’de Tehlikeli Maddelerin Azaltımı Yönetmeliği 2008Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik 2009Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik YASAL ÇERÇEVE

13 YılTebliğ 2005Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ 2009Tanker Temizleme Tesisleri Tebliği 2009Pil ve Akümülatörlerin İthalat Denetimlerine Dair Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği (2009/15) 2009Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalatına Dair Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği (2009/3) 2009Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Metal Hurdalara İlişkin Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği (2009/23) 2010Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Metal Hurdalara İlişkin Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği (2010/23) YASAL ÇERÇEVE

14 AVRUPA BİRLİĞİ MEVZUATINA UYUM PLANI Taslak Yönetmelik Adı Yürürlüğe giriş için planlanan (yıl/çeyrek) Düzenli Depolama Yönetmeliği2009/4 Yakma Yönetmeliği2009/4 Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (revizyon) Atıkların Taşınımı Yönetmeliği2009/4 Atık Elektrik-Elektronik Ekipmanlara İlişkin Yönetmelik2009/4 Maden Atıklarına İlişkin Yönetmelik2009/4

15 önleme tekrar kullanım azaltma geri dönüşüm enerji geri kazanımı bertaraf En öncelikli seçenek En son seçenek ATIK YÖNETİMİ HİYERARŞİSİ

16 HEDEFLENEN ATIK YÖNETİMİ HİYERARŞİSİ

17 Bazı atıkların geri kazanımı ya da işlenmesi konusunda izin bulunmamaktadır. Atığın zorunlu olarak bertaraf edilmesi (yok edilmesi) gerekir. Örnek: Kalıcı organik kirleticiler (POPs). Bazı atıklar için mevcut koşullar altında geri kazanıma yönelik bir olanak bulunmamaktadır. Atıkların geri kazanımı teknolojinin gelişimine bağlıdır. Örnek: Asbest HİYERARŞİ İSTİSNALARI

18 Atık üretiminin ve atığın zararlılığının önlenmesi ve azaltılması Atığın geri kazanılması veya enerji kaynağı olarak kullanılması Çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek yöntem ve proseslerin kullanılması Atıkların kaynağında ayrı toplanması Atıkların taşıma lisanslı araçlar ile taşınması Atıkların lisanslı bir tesis tarafından bertaraf edilmesi veya geri kazanılması Atıkların en yakın ve en uygun tesiste bertaraf edilmesi Atıkların yetkisiz kişi, kurum/kuruluşlar tarafından toplanmaması Çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması Atıklardan kaynaklanan zararlardan dolayı müteselsil sorumluluk GENEL İLKELER

19 Kapsam İstisnalar EK-IV’de listesi verilen atıklar Atmosfere salınan gaz atıklar, Radyoaktif atıklar, Taş ocağı faaliyetleri ile mineral kaynakların aranması, çıkarılması, işlenmesi ve depolanması sonucu oluşan atıklar, Hayvan kadavraları ile tarımsal atıklar, Sıvı haldeki atıklar hariç atık sular, Kullanım ömürleri bitmiş patlayıcılar ve atıkları KAPSAM VE İSTİSNALAR

20 Atık?  Hayır Neden? Maden ocaklarından ve araştırmalardan (yer altından) kaynaklanan atıklarda atık çerçeve direktifi geçerli değildir. Atık?  Eğer doğal su kaynağına boşaltma yapıldıysa ön işlemden geçirildiği düşünülebilir. HAYIR Eğer su arıtma tesisinde bir ara depolama olarak havuz, tank vs bekletiliyorsa arıtma henüz yapılmamıştır. EVET Atık?  Hayvan kadavraları Bütün ise HAYIR Parçalanmış ise EVET KAPSAM VE İSTİSNALAR

21 Kirletme yasağı Atıkların izin verilen tesisler dışında geri kazanılması, bertaraf edilmesi ve/veya ettirilmesi; toprağa, denizlere, göllere, akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara dökülmesi, dolgu yapılması ve depolanması suretiyle çevrenin kirletilmesi yasaktır. İthalat yasağı Tehlikeli atıkların, serbest bölgeler dahil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi yasaktır. YASAKLAR

22 Yükümlülük Muafiyet Lisans alma Atık bertarafı ve geri kazanımı yapan gerçek ve tüzel kişiler Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdürler. Taşıma lisansı Atık toplama ve/veya taşıma işlerini yapan kişi, kurum veya kuruluşlar İl Çevre ve Orman Müdürlüklerinden taşıma lisansı almakla yükümlüdürler Lisans alma Atığın üretildiği yerde kendi atıklarının geri kazanımını yapan ve piyasaya sürmemek üzere geri kazanılan ürünlerin tamamını aynı tesis içerisinde tekrar kullanan tesis veya kuruluşlar Taşıma lisansı Evsel atıklar Tehlikesiz atıklar Ambalaj atıkları YÜKÜMLÜLÜKLER

23 Yükümlülük Muafiyet yok Kayıt tutma Atık üreten tesis ve işletmeler ile bertaraf ve geri kazanım işlemlerini yapan kişi, kurum ve kuruluşlar kayıt tutmakla yükümlüdürler. atık türü, atığın kod numarası, atık miktarı, atığın kaynağı, gönderildiği tesis, taşıma şekli, atığın EK-II A ve EK-II B’de belirtilen yöntemlere göre tabi tutulduğu işlemler YÜKÜMLÜLÜKLER

24 Yükümlülük Muafiyet Tehlikeli atık dışındaki diğer atık türleri Mali sorumluluk sigortası Tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, geçici ve ara depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı faaliyetlerinde bulunanlar, faaliyetleri nedeniyle oluşacak bir kaza dolayısıyla üçüncü şahıslara ve çevreye verebilecekleri zararlara karşı tehlikeli atık malî sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadırlar YÜKÜMLÜLÜKLER

25 ATIK LİSTESİ Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete) Ek-IV Atık Listesi Sınıflandırma Türü: Atıkların kaynağı, oluşumları ve özelliklerine göre 20 Bölüm 839 Atık Kodu –405 Tehlikeli Atık –434 Tehlikesiz Atık

26 Atık kodu 20 bölümden oluşur Bölüm , kaynağa dayanır (endüstriyel işyeri branşı) Bölüm işleme dayalı Bölüm madde ve malzemeye dayalı Bölüm 20 Evsel atıklar Bölüm 16 Listede başka türlü tanımlanmayan atıklar ATIK LİSTESİ

27 (01)Madenlerin aranması, çıkarılması, işletilmesi, fiziki ve kimyasal işleme tabi tutulması sırasında ortaya çıkan atıklar, (02)Tarım, bahçıvanlık, su kültürü, ormancılık, avcılık ve balıkçılık, gıda üretimi ve işlemesi sonucu ortaya çıkan atıklar, (03)Ahşap işleme ve kağıt, karton, kağıt hamuru, panel (sunta) ve mobilya üretiminden kaynaklanan atıklar, (04)Deri, kürk ve tekstil endüstrilerinden kaynaklanan atıklar, (05)Petrol rafinasyonu, doğal gaz saflaştırma ve kömürün pirolitik işlenmesinden kaynaklanan atıklar, (06)Anorganik kimyasal işlemlerden kaynaklanan atıklar, (07)Organik kimyasal işlemlerden kaynaklanan atıklar, (08)Astarlar (boyalar, vernikler ve vitrifiye emayeler), yapışkanlar, yalıtıcılar ve baskı mürekkeplerinin imalat, formülasyon tedarik ve kullanımından (İFTK) kaynaklanan atıklar, (09)Fotoğraf endüstrisinden kaynaklanan atıklar, (10)Isıl işlemlerden kaynaklanan atıklar, ATIK LİSTESİ BÖLÜMLERİ

28 (11)Metal ve diğer malzemelerin kimyasal yüzey işlemi ve kaplanması işlemlerinden kaynaklanan atıklar; demir dışı hidrometalurji, (12)Metallerin ve plastiklerin fiziki ve mekanik yüzey işlemlerinden ve şekillendirilmesinden kaynaklanan atıklar, (13)Yağ atıkları ve sıvı yakıt atıkları (yenilebilir yağlar, 05 ve 12 hariç), (14)Atık organik çözücüler, soğutucular ve itici gazlar (07 ve 08 hariç), (15)Atık ambalajlar; başka bir şekilde belirtilmemiş emiciler, silme bezleri, filtre malzemeleri ve koruyucu giysiler, (16)Listede başka bir şekilde belirtilmemiş atıklar, (17)İnşaat ve yıkım atıkları (kirlenmiş alanlardan çıkartılan hafriyat dahil), (18)İnsan ve hayvan sağlığı ve/veya bu konulardaki araştırmalardan kaynaklanan atıklar (doğrudan sağlığa ilişkin olmayan mutfak ve restoran atıkları hariç) (19)Atık yönetim tesislerinden, tesis dışı atık su arıtma tesislerinden ve insan tüketimi ve endüstriyel kullanım için su hazırlama tesislerinden kaynaklanan atıklar, (20)Ayrı toplanmış fraksiyonlar dahil belediye atıkları (evsel atıklar ve benzer ticari, endüstriyel ve kurumsal atıklar). ATIK LİSTESİ BÖLÜMLERİ

29 ATIK LİSTESİ 839 Atık Tehlikeli Atık 434 Tehlikesiz Atık 173 Muallaklı Atıklar ATIK LİSTESİ

30 Altı haneli atık kodu : xx yy zz(*) Atıklar, altı haneli kodlar ve ilgili iki haneli ile dört haneli bölüm başlıkları ile tanımlanmışlardır. Atık Kategorisi Atık Tanımı XX YY ZZAtık A XXBölüm (01’den 20’ye kadar) YYAlt bölüm (01’den en fazla 14’e kadar) ZZ Listeleme (01’den en fazla 41 ve 99’a kadar) *Tehlikelilik işareti Atıklar ile ilgili yapılacak bütün çalışmalarda, atığın tanımına karşılık gelen altı haneli atık kodunun tam olarak kullanılması zorunludur. KODLAMA SİSTEMİ

31 Atık üzerine bir örnek atık alüminyum oksit Burada 10Bölüm 10 termik süreçlerden kaynaklanan atıkları ifade etmektedir Alt bölümü alüminyum termik metalürjiden kaynaklanan atıkları ifade etmektedir 05Atık alüminyum oksit ATIK LİSTESİ

32 01MADENLERİN ARANMASI, ÇIKARILMASI, İŞLETİLMESİ, FİZİKİ VE KİMYASAL İŞLEME TABİ TUTULMASI SIRASINDA ORTAYA ÇIKAN ATIKLAR 01 Maden kazılarından kaynaklanan atıklar Metalik maden kazılarından kaynaklanan atıklar Metalik olmayan maden kazılarından kaynaklanan atıklar 01 03Metalik Minerallerin Fiziki ve Kimyasal Olarak İşlenmesinden Kaynaklanan Atıklar *Sülfürlü cevherlerin işlenmesinden kaynaklanan asit üretici maden atıklarıA *Tehlikeli madde içeren diğer maden atıklarıM ve dışındaki diğer maden atıkları *Metalik minerallerin fiziki ve kimyasal işlenmesinden kaynaklanan tehlikeli maddeler içeren diğer atıklar M dışındaki diğer tozumsu ve pudramsı atıklar dışındaki alüminyum oksit üretiminden çıkan kırmızı çamur Başka bir şekilde tanımlanmamış atıklar ATIK LİSTESİ

33 Tüm geri kazanım ve bertaraf tesisleri Atık taşımacılığı Atıkla ilgili işlem yapan tesislerin lisanslandırılması ve kontrolü Atık üreten işlemlerin ve tesislerin lisanslandırılması ve kontrolü Ulusal ve uluslar arası notifikasyonlar Yıllık raporlamalar için atıkların sınıflandırılması İlgili tarafların atıklarla ilgili konsept ve programları İstatistikler ve raporlar ile ilgili yasalardan kaynaklanan diğer görevler ATIK KODLARININ KULLANIM ALANLARI

34 Atık listesinde atık kodunun belirlenmesi 01’den 12’ye ya da 17’den 20’ye kadar olan bölümlerde atığın kaynağı ve bu atığa uygun altı haneli atık kodu belirlenir. Atığın kodunun belirlenmesi için, 01’den 12’ye ya da 17’den 20’ye kadar olan bölümlerde uygun bir atık kodu bulunamaz ise 13, 14 ve 15 inci bölümler incelenir. Bu bölümlerde de uygun bir atık kodu bulunamaz ise atık, 16 ncı bölüme göre değerlendirilir. Eğer atık, 16 ncı bölüme de uyarlanamıyorsa, Atık Listesindeki ana faaliyet kodlarına uygun olan ve sonu 99-başka türlü tanımlanamayan atıklar ile biten uygun atık kodu Bakanlığın onayı ile kullanılır. Adım 1 Adım 2 Adım 3 Adım 4 ATIK KODU BELİRLEME HİYERARŞİSİ

35 * - Su bazlı yıkama sıvıları ve ana çözeltiler * - Tehlikeli maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddelerle kontamine olmuş ambalajlar Plastik Başka bir şekilde tanımlanmamış atıklar SINIFLANDIRMA HİYERARŞİSİ ÖRNEK

36 ( * ) işaretli olanlar tehlikeli atıktır, Tehlikeli atıklar, EK-III A’daki özelliklerden bir veya daha fazlasına sahiptirler, Atık Listesinde (A) işaretli atıklar, EK-III B’de yer alan tehlikeli atık konsantrasyonuna bakılmaksızın tehlikeli atık sınıfına girer. Atık Listesinde (M) işaretleri atıklar tehlikeli olma olasılığı bulunan atıklardır. Değerlendirme EK-III A ve EK-III B’ye göre yapılır. TEHLİKELİ ATIKLAR

37 Genel olarak muallaklı atıklar bir işaret ile tehlikeli maddeler olarak karakterize edilirler xx yy zz*atık W, tehlikeli maddeler içerir xx yy zz+1atık W xx yy zz’de belirtilenlerin dışında –Bazı durumlarda muallaklı atıklar, bazı özel tehlikeli atıkları karakterize ederler, örneğin *Ağır metaller içeren sırlama atıkları dışındaki sırlama atıkları –Bazı durumlarda ilgili tehlikelilik özelliği atık kodu içerisinde tanımlanmaktadır *Suyla temas halinde tehlikeli miktarlarda alevlenebilir gazlar çıkaran yanıcı veya yayılabilir cüruf ve köpükler dışındaki cüruf ve köpükler ATIK LİSTESİ

38 EK-III A TEHLİKELİ KABUL EDİLEN ATIKLARIN ÖZELLİKLERİ H1Patlayıcı H2Oksitleyici H3-A Yüksek oranda Tutuşabilenler H3-B Tutuşabilen H4 Tahriş edici H5 Zararlı H6 Toksik H7 Kanserojen H8 Korozif H9 Enfeksiyon yapıcı H10 Üreme yetisini azaltıcı H11 Mutajenik H12Havayla, suyla veya asitle temasında toksik veya aşırı toksik gazları üreten maddeler H13Atıldığında veya başka bir madde üretirken, örnek olarak süzüntü suyu, yukardaki özelliklerden birini gösteren madde ve preparatlar H14 Ekotoksik ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

39 EK-III B TEHLİKELİ ATIK EŞİK KONSANTRASYONLARI a)Parlama noktası ≤ 55 0C, b) Yüksek seviyede zehirli olarak sınıflandırılan bir ya da birden fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %0,1 olması, c) Zehirli olarak sınıflandırılan bir ya da birden fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %3 olması, ç) Zararlı olarak sınıflandırılan bir ya da birden fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %25 olması, d)R35’e göre aşındırıcı olarak sınıflandırılan bir ya da birden fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %1 olması, e) R34’e göre aşındırıcı olarak sınıflandırılan bir ya da birden fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %5 olması, f) R41’e göre tahriş edici olarak sınıflandırılan bir ya da birden fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %10 olması, g) R36, R37 ve R38’e göre tahriş edici olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %20 olması, ğ) Kategori 1 ya da 2’de kanserojen etkisinin olduğu bilinen bir maddelerdeki toplam konsantrasyonun ≥ %0,1 olması, h) Kategori 3’de kanserojen etkisinin olduğu bilinen bir maddedeki toplam konsantrasyonun ≥ %1 olması, ı) R60 ya da R61’e göre üreme yetisini azaltıcı olarak sınıflandırılan Kategori 1 ya da 2 maddesindeki konsantrasyonun ≥%0,5 olması, i) R62 ya da R63’e göre üreme yetisini azalttığı özelliği ile sınıflandırılan kategori 3 maddesindeki konsantrasyonun ≥ %5 olması j) R46’ya göre kalıtımsal değişikliklere yol açıcı olarak sınıflandırılan Kategori 1 ya da 2 maddesindeki konsantrasyonun ≥ 0,1 olması, k) R40’a göre kalıtımsal değişikliklere yol açıcı olarak sınıflandırılan Kategori 3 maddesindeki konsantrasyonun ≥ 1 de olması ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

40 EK-III/B Analizleri - TEHLİKELİ ATIK EŞİK KONSANTRASYONLARI H3 yanma noktası ≤ 55 °C, H6 toplam konsantrasyonun ≥ % 0,1 olduğu durumda bir veya daha fazla madde çok toksik olarak sınıflandırılmıştır, H6 toplam konsantrasyonun ≥%3 olması durumunda bir veya daha fazla madde toksik olarak sınıflandırılmıştır, H5 toplam konsantrasyonun ≥%25 olması durumunda bir veya daha fazla madde zararlı olarak sınıflandırılmıştır, H8 toplam konsantrasyonun ≥ %1 olması durumunda bir veya daha fazla korozif madde R35 olarak sınıflandırılmıştır, H8 toplam konsantrasyonun ≥ %5 olması durumunda bir veya daha fazla korozif madde R34 olarak sınıflandırılmıştır, H4 toplam konsantrasyonun ≥ %10 olması durumunda bir veya daha fazla tahriş edici madde R41 olarak sınıflandırılmıştır, H4 toplam konsantrasyonun ≥ %20 olması durumunda bir veya daha fazla tahriş edici madde R36, R37, R38 olarak sınıflandırılmıştır, H7 konsantrasyonun ≥ %0,1 olan, kategori 1 veya 2’ye ait kanserojen olarak bilinen bir madde H7 konsantrasyonun ≥ %1 olan, kategori 3’e ait kanserojen olarak bilinen bir madde H10 konsantrasyonun ≥ %0,5 olan R60, R61 olarak sınıflandırılmış olan 1. veya 2. kategorilerden üreme için toksik madde, H10 konsantrasyonu ≥ %0,5 olan R62, R63 olarak sınıflandırılmış olan 3. kategoride üreme için toksik madde H11 Konsantrasyonu ≥ %0,1 olan, R46 olarak sınıflandırılmış 1. veya 2. kategoriden mutajenik madde H11 Konsantrasyonu ≥ %1 olan, R40 olarak sınıflandırılmış 3. kategoriden mutajenik madde

41 ATIK SINIFLANDIRMA HİYERARŞİSİ Önceden yapılmış analiz var mı? Atığa ve içindeki maddelere ilişkin bilimsel veri var mı (MSDS gibi)? Fiziksel-Kimyasal Analiz Biyolojik Analiz Tehlikeli mi? Evet Hayır

42 Atık Sınıflandırma Kılavuzu; -Atık Listesi -Sınıflandırma Yöntemleri -Sınıflandırma Hiyerarşisi -Analizler -Atık Bilgi Formları -Sınıflandırmalar arası değişim tabloları Atık Sınıflandırma Kılavuzu

43 ATIK BİLGİ FORMU Tehlikeli Atık Kodu: Mutlak Tehlikeli Muhtemel Atık Diğer ayrım gereksinmeleri Genel açıklamalar Diğer mevzuatlara göre gereksinmeler Kod ile ifade edilen atık türleri Ürün atığı: Toplam durum: Katı içeriği: Dönüştürme katsayısı: Atığın içerdiği tipik bileşenler Atıkların neden olduğu tipik zararlar Ayrım ve tanımlama için tavsiyeler R-D kodlarına göre tanımlama ve açıklama İlişkin yeşil ve sarı liste kodları İlişkin EWCStat kategorileri Diğer ilgili kategoriler Açıklamalar İlgili tehlikeli atık kodunun açıklaması ait olduğu atık grubunun açıklamasını da kapsayacak şekilde verilir. Atık Bilgi Formları İlgili tehlikeli atık türü açıklanmıştır. Eğer muhtemel atık ya da diğer atık türleri varsa buna ilişkin ilgili tehlikesiz atık kodları belirtilmiştir. Bu alanda ilgili atık kodunun kullanımına ilişkin bazı özelliklere dair (benzer kodlardan ayırmak üzere) bazı öneriler verilmiştir. Bu alan geri kazanım ya da bertaraf durumlarında göz önünde bulundurulması gereken mevcut yasal düzenlemeler ile ilgili bilgileri içerir Genel olarak ilgili atık kodu ile tanımlanması gereken tipik atıkları tanımlar. Esas olarak bu bilgi atık kodu kesin olarak belirlenmemişse verilir. Ürün atıklarının tanımlanması: “X” ile işaretli atıklar sınrlı yorum yapılan ürün atıklarıdır; “(X)” ile işaretli atıklar geniş yorum yapılan ürün atıklardır; Çamurlar, süspansiyonlar, emülsiyonlar ve benzer atıklar ürün atığı olarak değerlendirilmezler; “Katı içeriği” için ayrılan alan özelikle çamurlarda atığın içerdiği nem miktarını tanımlamak için kullanılır. Dönüştürme katsayısı: İlgili katsayı atığın metreküpünü ton cinsinden ifade etmek için gerekli olan katsayıdır İlgili tehlikeli atık kodu, bir atığı tehlikeli yapan muhtemel organik ve inorganik bileşenler belirtilir Tehlikeli atık kodu ile ilgili olarak; atığın içerdiği ya da oluştuğu tehlikeli bileşenler H1den H14 e kadar muhtemel zararlar the açıklanmıştır Hiyerarşiyi takip eden kriterler Tehlikeli maddelerin sistematiği Uygulama tecrübelerinin yanı sıra atık üreten prosesler Analizler Bu atığa doğru kodun tahsis edilmesi için kullanılmalıdır R- ve D-kodları yalnızca ilişkin tehlikeli atık kodunu kapsar. D13-D15 arası işlemler ve R-12 ve R13 işlemleri bu alana dahil edilmemiştir çünkü bu işlemler nihai bir işlemden önce yapılacak ön arıtım veya depolama gibi geçici geri kazanım veya bertaraf işlemleridir. Bu alan; tanımlama, özel arıtım gereksinmesi gibi ek bilgiler verir. Parantez içinde verilen ifadeler yalnızca ikincil olasılıkları belirtir. Diğer yönetmeliklerdeki ilgili atık tanımlama kodları burada belirtilmektedir. Özellikle sınırlarötesi taşıma, atık istatistikleri ve diğer sınıflandırmalar Bu alan söz konusu atık kodu için gelecekte olabilecek tanımlamaları, detaylı açıklamalar ve ek bilgiler (kılavuz bilgileri gibi) içermektedir

44 ATIK BİLGİ FORMU Tehlikeli Atık Kodu: * Tehlikeli maddeler içeren diğer ahşap koruyucuları Ahşap Koruma Atıkları Diğer ayrım gereksinmeleri Başka bir şekilde tanımlanmamış ahşap koruyucuları Genel açıklamalarTehlikeli madde 67/548/EEC direktifinde tehlikeli olarak tanımlanmış ya da tanımlanacak maddedir Atık kodu * halojensiz organik ahşap koruyucuları, * organoklorlu ahşap koruyucular, * organometal ahşap koruyucular ve * inorganik ahşap koruyucular muallaklı atık olarak değil ama kesinlikle tehlikeli atık olarak değerlendirilebilir çünkü bunlar atığın bileşenleri olan ya da içinde bulunan özel içeriğe atıfta bulunurlar; *, * to * no’lu kodlarla belirtilen tüm tehlikeli maddeleri kapsar Diğer mevzuatlara göre gereksinmeler * atık kodu için: olası POP-içeren ya da üreten Kod ile ifade edilen atık türleri Çoğu ahşap koruyucu * to * kodları altındaki kesin kayıtların kapsamına girer; Pestisit ve fungisit gibi geniş çeşitlilikteki biositler Ürün atığı: Toplam durum: Katı içeriği: Dönüştürme katsayısı: X Sıvı * 1,2 için 0,76 Atığın içerdiği tipik bileşenlerMuhtemel florokarbon ve bromokarbon içerikli koruyucular. Atıkların neden olduğu tipik zararlar Ahşap koruyucuların çoğu zararlı H5 ve zehirli H6, ya da tahriş edici H4 ve aşındırıcı H8 olarak sınıflandırılmıştır; Pek çoğunun ekotoksik olma olasılığı vardır H14. İlgili zararlar H3B - H8 ve H12 - H14 yi içerebilir.

45 Ayrım ve tanımlama için tavsiyeler Tehlikeli atıklara ilişkin kanundan yararlanılarak tehlikeli özelliklerin doğrudan test edilmesi (bkz. Bölüm ) Atığın kimyasal içeriği bilinmiyorsa, test edilene kadar tehlikeli olarak muamele edilmelidir (Bölüm ) R-D kodlarına göre tanımlama ve açıklama D10 Yalnızca tehlikeli atıklar için (D1, D4, D5) Yalnızca tehlikeli atıklar için D3, D12 İlişkin yeşil ve sarı liste kodlarıA4040 Ahşap koruyucu kimyasalların üretimi, formülizasyonu ve kullanımından kaynaklanan atıklar (Bu giriş ahşap koruyucu kimyasallarla muamele görmüş ahşap malzemeyi içermemektedir) İlişkin EWCStat kategorileri Tehlikeli Diğer kimyasal hazırlama atıkları Tehlikeli değil Diğer kimyasal hazırlama atıkları Diğer ilgili kategoriler Açıklamalar25 Şubat 2005 tarihli, kalıcı organik kirleticiler (Persistant Ogranic Pollutans, POP) den oluşan bunları içeren ya da bulaşmış atıkların çevreye uyumlu yönetimi için genel teknik kılavuzlar; Poliklorbifeniller (PCB), poliklor terfeniller (PCT) ve ya polibrom bifeniller (PBB)den oluşan bunları içeren ya da bulaşmış atıkların çevreye uyumlu yönetimi için genel teknik kılavuzlar; nolu kod genel tanımlayıcı bir atık kodu olduğu için daha özel bir koduna ihtiyaç yoktur; bu kod iptal edilebilir; Aksi takdirde, bölümündeki ahşap korumadan kaynaklanan atık kodlarının her biri, ahşap koruyucuların Tehlikeli Atıklar Direktifi EkIA.da listelenmesi nedeniyle tehlikeli olduğu için bu kod da tehlikeli atık olarak değerlendirilmelidir.

46 H1 'Patlayıcı’: alev etkisiyle patlayabilecek ya da şoklara ve sürtünmeye dinitrobenzenden daha hassas olan maddeler ve preparatlar H2 'Oksitleyici`: Diğer maddelerle, özellikle de yanıcı maddelerle temas halinde iken büyük oranda egzotermik reaksiyonlar gösteren maddeler ve preparatlar H3-A 'Yüksek oranda alev alıcı `: - 21 ºC’nin altında bir alev alma noktasına sahip sıvı maddeler ve preparatlar (aşırı alev alıcı sıvılar dahil), ya da -dışardan enerji verilmeksizin ortam sıcaklığındaki hava ile temas ettiğinde ısınabilen ve sonunda alev alan maddeler ve preparatlar, ya da - Bir ateşleme kaynağı ile kısa temastan sonra alev alabilen ve yanmaya devam eden ya da ateşleme kaynağının kaldırılmasıyla tükenen katı maddeler ve preparatlar, ya da - normal basınçta, havada yanıcı olan gaz maddeler ve preparatlar, ya da - su ile ya da nemli hava ile temas ettiğinde, çoğunlukla tehlikeli miktarlarda yanıcı gazlara dönüşen maddeler ve preparatlar. H3-B 'Yanıcı`: 21 ºC’ye eşit ya da daha büyük ve 55 ºC’ye eşit ya da daha küçük tutuşma sıcaklığı olan sıvı maddeler ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Kabul Edilen Özellikler

47 H4 'Tahriş edici`: Deri ile ya da mukus tabakası ile ani, uzun süreli yada tekrar eden temaslar halinde yanığa sebebiyet verebilen, aşındırıcı olmayan maddeler ve preparatlar. H5 'Zararlı`: içine çekilir veya yutulursa ya da deriden nüfuz ederse belirli bir sağlık riski içerebilen maddeler ve preparatlar. H6 ‘Toksik’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, ciddi akut veya kronik sağlık problemlerine ve hatta ölüme sebebiyet verebilecek madde ve preparatlar. H7 ‘Kanserojen’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kansere yol açan veya kansere yakalanma riskini artıran madde veya karışımlardır. H8 ‘Aşındırıcı’: Temas ettiğinde canlı dokuları tahrip edebilecek madde ve preparatlar. H9 ‘Enfeksiyon yapıcı’: İnsan veya diğer canlılarda hastalık yaptığı bilinen veya geçerli nedenler dolayısıyla inanılan canlı organizmalar taşıyan maddelerdir. H10 ‘Teratojenik’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, doğuştan gelen kalıtımsal olmayan sakatlıklara yol açan veya yol açma riskini artıran madde ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Kabul Edilen Özellikler

48 H11 ‘Mutajenik’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kalıtsal genetik bozukluklara yol açan veya yol açma riskini artıran madde ve preparatlar H12 Havayla, suyla veya asitle temasında toksik veya aşırı toksik gazları üreten maddeler. H13 Atıldığında veya başka bir madde üretirken, örnek olarak süzüntü suyu, yukardaki özelliklerden birini gösteren madde ve preparatlar. H14 ‘Ekotoksik’: Doğanın bir veya birkaç bölümü için hasar verebilen veya bu hasarları hemen yada daha sonra verme riski taşıyan madde ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Kabul Edilen Özellikler H13 H15 Yeni H13 – Hasaslaştırıcı: Solunduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde hiper hassalaştırma reaksiyonuna sebep olabilecek ve maddeye veya preparata daha fazla maruz kalındığı takdirde karakteristik ters etkiler yaratabilecek; tarih 2008/98/EC Directive

49 Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmelik Tehlikeli maddeler ve preparatlarının karakteristikleri aşağıdaki gibidir: –a) Patlayıcı maddeler ve preparatlar (H1 HWD) Alev etkisi altında patlayabilen yada dinitrobenzenden daha fazla şekilde şoklara ve sürtünmeye hassas olan maddeler ve preparatlar, kendi başına kimyasal reaksiyon yolu ile belli bir sıcaklık ve basınçta hızla gaz oluşmasına neden olabilecek madde veya preparatlar –b) Oksitleyici maddeler ve preparatlar : (H2 HWD) Diğer maddelerle, özellikle de yanıcı maddelerle temas halinde iken yüksek oranda egzotermik reaksiyonlar gösteren maddeler ve preparatlar –c) Aşırı parlayıcı maddeler ve preparatları: (H3-A HWD) Çok düşük parlama ve kaynama noktası olan sıvı maddeler ile preparatları ve ortam sıcaklığı ve basıncında hava ile temas durumunda alev alıcı gaz formdaki maddeler ve preparatları; –d) Yüksek oranda alev alıcı maddeler ve preparatlar : (H3-A HWD) Dışardan enerji verilmeksizin ortam sıcaklığındaki hava ile temas ettiğinde ısınabilen ve sonunda alev alan maddeler ve preparatlar, veya Bir ateşleme kaynağı ile kısa temastan sonra alev alabilen ve yanmaya devam eden ya da ateşleme kaynağının kaldırılmasıyla tükenen katı maddeler ve preparatlar, ya da Çok düşük alev alma noktasına sahip olan sıvı maddeler ve preparatlar, veya su ile ya da nemli hava ile temas ettiğinde, çoğunlukla tehlikeli miktarlarda yanıcı gazlara dönüşen maddeler ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

50 e) Alev alıcı maddeler ve preparatlar : (H3-B HWD) Düşük parlama noktasına sahip sıvı maddeler ve preparatları; f) Çok toksik maddeler ve preparatlar: (H6 HWD) Çok az miktarlarda solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, ciddi akut veya kronik sağlık problemlerine ve hatta ölüme sebebiyet verebilecek madde ve preparatlar. g) Toksik maddeler ve preparatlar: (H6 HWD) Az miktarlarda solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, ciddi akut veya kronik sağlık problemlerine ve hatta ölüme sebebiyet verebilecek madde ve preparatlar. h) Zararlı maddeler ve preparatlar : (H5 HWD) İçine çekilir veya yutulursa ya da deriden nüfuz ederse belirli bir sağlık riski içerebilen maddeler ve preparatlar. i) Aşındırıcı maddeler ve preparatlar: (H8 HWD) Temas ettiğinde canlı dokuları tahrip edebilecek madde ve preparatlar. j) Tahriş edici maddeler ve preparatlar: (H4 HWD) Deri ile ya da mukus tabakası ile ani, uzun süreli yada tekrar eden temaslar halinde yanığa sebebiyet verebilen, aşındırıcı olmayan maddeler ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

51 k) Hassaslaştırıcı maddeler ve preparatlar: (H4 HWD) Solunduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde hiper hassalaştırma reaksiyonuna sebep olabilecek ve maddeye veya preparata daha fazla maruz kalındığı takdirdekarakteristik ters etkiler yaratabilecek; l) Kanserojen maddeler ve preparatlar : (H7 HWD) Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kansere yol açan veya kansere yakalanma riskini artıran madde veya karışımlardır. m) Mutajen maddeler ve preparatlar : (H11 HWD) Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kalıtsal genetik bozukluklara yol açan veya yol açma riskini artıran madde ve preparatlar; n) Üreme için toksik olan maddeler ve preparatlar: (H10 HWD) Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, üremede kalıtsal olmayan ters etkilere veya kadın ya da erkek üreme fonksiyonunu veya kapasitesini etkileyebilecek meddeler ve preparatlar; (not: daha önce kullanılan “teratojenik” terimi bir düzeltmeyle “ üreme için toksik” ifadesi ile yer değiştirmiştir) o) Ekotoksik maddeler ve preparatlar: (H14 HWD) Doğanın bir veya birkaç bölümü için hasar verebilen veya bu hasarları hemen ya da daha sonra verme riski taşıyan madde ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

52 E: PatlayıcıO: OksitleyiciF: YanıcıF+: Çok yanıcıT: Toksik T+: Çok toksik C: Aşındırıcı Xn: Tehlikeli Xi: Tahriş edici N: Çevre için tehlikeli Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

53 Avrupa atık listesi, tehlikeli karakteristiklerin yanısıra bazı kimyasal risk ibarelerine atıfta bulunur R 1 Kuru halde patlayıcı özellikte H1 R 2 Şok, sürtünme, yangın veya diğer tutuşma kaynaklarıyla teması halinde patlama riskine sahip H1 R 3 Şok, sürtünme, yangın veya diğer tutuşma kaynaklarıyla teması H1 halinde yüksek oranda patlama riskine sahip R 4 Aşırı duyarlı patlayıcı metalik bileşikler oluşturan H1 R 5 Isınma halinde patlamaya neden olabilen H1 R 6 Hava ile temas halindeyken veya temas halinde olmaksızın patlayıcı H1 R 7 Yangına neden olabilen H2 R 8 Yanıcı maddelerle teması halinde yangına neden olabilen H2 R 9 Yanıcı maddelerle karıştığı takdirde patlayıcı H1 R 10 Tutuşabilen(Parlayıcı) H3-B R 11 Yüksek oranda yanıcı H3-A R 12 Aşırı derecede yanıcı H3-A R 14 Su ile şiddetle tepkimeye girebilme özelliğine sahip H13 R 15 Su ile temas etmesi sonucunda aşırı yanıcı gazlar açığa çıkarma özelliğine sahip H13 R 16 Oksitleyici maddelerle karıştığında patlayıcı H1 R 17 Havada kendiliğinden yanıcı özellikte H3-A R 18 Kullanıldığı takdirde, yanıcı/patlayıcı buhar-hava karışımları oluşturabilen H1 R 19 Patlayıcı peroksitler oluşturabilen H13 R 20 Solunduğunda zararlı H5 Sınıflandırma Yöntemleri Kimyasal Risk İbareleri

54 R 21Deri ile temas ettiği takdirde zararlıH5 R 22Yutulduğu takdirde zararlıH5 R 23Solunumla alındığı takdirde toksikH6 R 24Deri ile temas ettiği takdirde toksikH6 R 25Yutulduğu takdirde toksikH6 R 26Solunduğunda çok toksikH6 R 27Deri ile temas ettiği takdirde çok toksikH6 R 28Yutulduğu takdirde çok toksikH6 R 29Su ile temas etmesi sonucu toksik gazlar açığa çıkarma özelliğine sahipH12 R 30Kullanılması durumunda yüksek oranda yanıcı hale gelebilme özelliğine sahipH3-A R 31Asit ile temas etmesi sonucu toksik gazlar açığa çıkarma özelliğine sahipH12 R 32Asit ile temas etmesi sonucu çok toksik gazlar açığa çıkarma özelliğine sahipH12 R 33Birikmiş etkilerin gözlemlenmesi tehlikesi - R 34Yanığa neden olucu özelliğe sahipH8 R 35Ciddi yanıklara neden olucu özelliğe sahipH8 R 36Gözleri tahriş edici özelliğe sahipH4 R 37Solunum sistemini tahriş edici özelliğe sahipH4 R 38Deriyi tahriş edici özelliğe sahipH4 R 39Çok ciddi geri dönüşü olmayan etkilerin gözlemlenme tehlikesiH5 R 40Kanserojen etkiye yönelik sınırlı kanıta sahipH7 R 41Gözlere yönelik ciddi hasar riskiH4 R 42Solunumla alındığı takdirde duyarlılaştırmaya neden olabilici özelliğe sahipH5 R 43Deri ile temas ettiği takdirde duyarlılaştırmaya neden olabilici özelliğe sahipH5 R 44Kapalı şartlarda ısıtıldığı takdirde patlama riskine sahipH1 Sınıflandırma Yöntemleri Kimyasal Risk İbareleri

55 R 45Kansere neden olabilen H7 R 46Kalıtsal genetik hasarlara yola açabilici özelliğe sahip H11 R 48Uzun süreli maruz kalındığı takdirde sağlığa ciddi hasar verme tehlikesine sahip H5 R 49Solunum yoluyla alındığında kansere neden olabilen H7 R 50Suda yaşayan organizmalar için çok toksik H14 R 51Suda yaşayan organizmalar için toksik H14 R 52Suda yaşayan organizmalar için zararlı H14 R 53Sulu ortamlarda uzun süreli karşıt etkilere neden olabilen H14 R 54Flora için toksik H14 R 55Fauna için toksik H14 R 56Toprakta yaşayan organizmalar için toksik H14 R 57Arılar için toksik H14 R 58Uzun süreli elverişsiz çevresel etkilere neden olabilen H14 R 59Ozon tabakası için tehlikeli H14 R 60Kısırlığa yol açabilen H10 R 61Doğmamış bebeklerde zarara neden olabilen H10 R 62Doğurganlığın yitirilmesine sebebiyet verecek olağan riske sahip H10 R 63Doğmamış bebeğe zarar verecek olası riske sahip H10 R 64Anne sütüyle beslenen bebeklerde zarara neden olabilen H5 R 65Zararlı: yutulması halinde akciğerlere zarar verebilir H5 R 66Temasın tekrarı halinde deri kuruluğuna veya çatlamalarına neden olabilir H4 R 67Buharları uykuya ve baş dönmesine neden olabilici özellikte H4 R 68Geri dönüşü olmayan etkilerin gözlemlenmesi riskine sahip H11 Sınıflandırma Yöntemleri Kimyasal Risk İbareleri

56 ÖRNEK

57 Avrupa Birliği’nin 25 Kasım 2002 tarihli ve L 332 numaralı Resmi Gazetesi ile yürürlüğe giren 2150/2002 sayılı yönetmelik EUROSTAT (Avrupa İstatistik Ofisi)’ne yapılacak olan atık miktarlarına ilişkin raporlama için kullanılır. Yönetmeliğin Ek-3’ünde Avrupa Atık Listesindeki kodların EWCStat kodlamasına uyumlaştırılması tablosu mevcuttur. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

58 NEDEN 2 FARKLI KODLAMA SİSTEMİ VAR? EWCSTATAvrupa Atık Listesi Atıkların istatistiksel olarak değerlendirilmesine yönelik olarak hazırlanmıştır. Malzeme odaklıdır Atıkların kontrolü ve izlenmesi için kullanılmaktadır. Sektör veya kaynak odaklıdır. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

59 Atıkların tanımlaması Avrupa Atık Listesine göre yapılır. EUROSTAT’a bildirim yapılacağı zaman Yönetmeliği Ek-3’ünde yer alan uyumlaştırma tablosuna göre AAL’ye göre tanımlanmış olan atık kodlarının EWCStat’a göre çevrimi gerçekleştirilir. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

60 Avrupa Mevzuat Numarası No 3037/90 NACE Listesi 20 Aralık 2006 (RG No L 393, s. 1) tarihinde revizyona uğrayarak NACE 2 listesi oluşturuldu. 1 Ocak 2008’den itibaren yürürlükte. Avrupa Birliği içerisinde uyumlu ve genel bir istatistik için kullanılmakta. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

61 EWCStatAALTanımDahil olanlarDahil olmayanlarNACE kaynağı 01.4 kullanılmış kimyasal katalizörler Atık türü: Kimyasal reaksiyonları hızlandıran ama kendisi reaksiyon sonunda bozunmadan kalan maddeler Katı katalizörler baca gazı ve eksoz gazı temizlenmesinde, sıvı ve sulu katalizörler kimya ve petrol endüstrisinde kullanılır. Kaynak: Eksoz ve baca gazı temizlenmesi, kimyasal reaksiyonların hızlandırılması Tehlikeli: Değerli metaller dışında ağır metal, fosforik asit ve diğer tehlikeli maddeleri içerdikleri durumda tehlikeli. Katı ve sıvı katalizörler Bio-kimyasal katalizörler Rafine petrol ürünleri imalatı Diğer inorganik bazik kimyasalların imalatı Diğer temel organik kimyasalların imalatı Motorlu taşıtların bakımı ve tamiri Atık ve kırıntıların toptan satışı Ayıklanmış maddelerin geri kazanımı tehlikesiz kullanılmış kimyasal katalizörler tehlikeli kullanılmış kimyasal katalizörler * * * * Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

62 ADR Tehlikeli Malzemelerin karayolu ile Uluslararası Taşınması Accord européen relatif au transport international des marchandises dangereuses par route Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması Uluslararası Karayollarında Tehlikeli Maddelerin Taşınmasına Dair Avrupa Anlaşması Madde 2’de, Ek-A ve Ek-B’deki düzenlemelerin karşılanması halinde bazı tehlikeli maddeler dışındaki diğer zararlı ve tehlikeli maddelerin uluslararası taşınmasına izin verilmektedir. Ek-A malzemelerin özellikle paketleme ve işaretlemelerini düzenler Ek-B inşaat ekipmanları ve inşaat malzemeleri ve tehlikeli malzemelerin taşınmasında kullanılan araçlarla ilgili düzenlemeleri içerir

63 Patlayıcılar Tutuşabilir gazlar Sınıf 1 Sınıf 2 Tutuşamaz gazlar Toksik gazlar Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması Tutuşabilir sıvılar Sınıf 3 Sınıf 4 Suyla temasında yanabilen gazlar Tutuşabilir katılar Kendiliğinden yanabilen

64 Sınıf 5 Oksitleyici Organik peroksitler Sınıf 6 Toksik maddeler Bulaşıcı (enfeksiyon) maddeler Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması Sınıf 7 Radyoaktif Diğer tehlikeli maddeler Sınıf 8 Korozif (aşındırıcı) Sınıf 9

65 Sınıfların dışında taşıma yapacak olan araçlarda içerisindeki malzemeyi belirtilen UN-Numarasının da ilave edilmesi gereklidir. Sınıf 1’de yer alan malzemeler ve diğer tehlikeli maddeler için kullanılmasına gerek yoktur. Bu sınıflandırma listesi ADR’nin 3. bölümünde yer almaktadır. Liste malzemeler 4 grupta yer alır: -Net bir şekilde tanımlaması yapılmış tek tür maddeler -Net bir şekilde tanımlaması yapılmış malzeme grubu -Kimyasal veya doğal olarak bulunan ve belirli bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler -Genel bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

66 Net bir şekilde tanımlaması yapılmış tek tür maddeler 1090 Aseton 1194 Etil nitrit çözeltisi Net bir şekilde tanımlaması yapılmış malzeme grubu 1133 Katkı maddeleri 1266 Parfümeri ürünleri 3101 Organik peroksitler Kimyasal veya doğal olarak bulunan ve belirli bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler 1477 Nitratlar, inorganikler 1987 Alkoller Genel bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler 1325 Tutuşabilen katılar, organikler 1993 Tutuşabilen sıvılar Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

67 İLGİNİZE TEŞEKKÜRLER Detaylı ve Güncel Bilgi: Oğuzhan AKINÇ Arzu NURAY Uzman Yrd. Kimyager


"Kimya Yüksek Mühendisi Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ve Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları