Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ DOÇ. DR. ESRAGÜL AKINCI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ DOÇ. DR. ESRAGÜL AKINCI."— Sunum transkripti:

1 KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ DOÇ. DR. ESRAGÜL AKINCI

2

3 TANIM KKKA hastalığı; ateş yaygın vücut ağrısı bazı vakalarda deri, mukoza ve iç organlarda kanamalar ile seyreden kene kaynaklı viral enfeksiyondur

4 KKKA VİRÜSÜ  Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirus soyundan zarflı bir RNA virüsüdür  Dış ortama dayanıksızdır  Konak dışında uzun süre yaşayamaz  %1 hipoklorit ve %2 gluteraldehide duyarlıdır  56°C’de 30 dk’da inaktive olur  Ultraviyole ile hızla ölür  Düşük pH’da hızla inaktive olur  Kanda 40°C’de 10 gün yaşar G1: glycoprotein 1 G2: glycoprotein 2 N: nucleoproteins L: RNA polymerase Zarf

5 KKKA VİRÜSÜ  Segment analizlerine göre dünyada 8 farklı tür görülmektedir  Türkiye’de görülen türler Güney-Batı Rusya ve Kosova türleri ile yakın genetik benzerlik göstermektedir  Bu benzerlik nedeni ile göçmen kuşlarla taşınmış olabileceği konusunda görüşler ileri sürülmektedir

6 TARİHÇE KKKA ilk kez 1944 ve 1945 yılları yaz aylarında Sovyet askerleri arasında görülmüş ve hastalığa Kırım Kanamalı Ateşi adı verilmiştir 1956 yılında Zaire’de ateşli bir hastada Kongo virüsü tespit edilmiştir 1969 yılında her iki virüsün aynı virüs olduğu belirlenmiş ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) olarak hastalık yeniden adlandırılmıştır

7 COĞRAFİK DAĞILIM Hastalığın görüldüğü bölgeler: Afrika Asya Orta Doğu Doğu Avrupa Virüs izolasyonu Riskli ülkeler Düşük riskli ülkeler

8 EPİDEMİYOLOJİ Ülkemizde ilk kez 2002 yılında görülen ve 2003 yılında tanımlanan hastalık, her yıl Nisan-Ekim ayları arasında görülmekte ve Haziran-Temmuz aylarında pik yapmaktadır İlk kez Tokat yöresinde saptanan hastalık ağırlıklı olarak İç Anadolu Bölgesinin kuzeyi, Karadeniz Bölgesinin güneyi ve Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeyinde görülmektedir Ülkemizde ihbarı zorunlu C grubu hastalıklar arasında yer almaktadır

9 ÜLKEMİZDE COĞRAFİK DAĞILIM Yoğun olarak görüldüğü iller: Erzurum, Erzincan, Gümüşhane Bayburt, Tokat, Yozgat, Sivas Amasya, Çorum,Çankırı, Bolu Kastamonu ve Karabük

10 KKKA Vakalarının ve Ölümlerinin Yıllara Göre Dağılımı ( )

11 ÜLKEMİZDE AYLARA GÖRE DAĞILIM

12 Sayı(%) Cinsiyet Erkek Kadın Yerleşim Yeri Köy İlçe İl KKKA Vakaları (n=1299)

13 Türkiye’de riskli bölgelerdeki erişkinlerde KKKA seroprevalansı: Şehirlere göre KKKA seropozitif olanlar

14 KKKA Seropozitif Olanların Cinsiyet Dağılımı

15 Yaş Gruplarına Göre KKKA Seropozitifliği

16 BULAŞ YOLLARI  Hyalomma cinsi kenelerin tutunması veya ezilmesi (kene kırma)  Viremik dönemdeki hayvanların kan ve dokuları ile temas  Akut dönemdeki hasta kanı veya enfekte sekresyonları ile temas  Virüs ile kontamine araç ve gereçlerle temas  Kan içeren damlacık yolu ile bulaş

17

18 ÜLKEMİZDE BULAŞ YOLLARI Sağlık Bakanlığı verilerine göre yılları arasındaki 1820 vakanın: %68.9’unda kene tutunması veya kene ile temas %61.7’sinde hayvanlarla temas öyküsü

19 NOZOKOMİYAL BULAŞ  Hastadan hastaya bulaş  Hasta yakınlarına horizontal bulaş  Hastalardan sağlık personeline bulaş  Hastaların idrar ve tükürükleri bulaş açısından riskli Saijo M, et al. Jpn J Infect Dis Gürbüz Y, et al. Int J Infect Dis Bodur H. Int J Infect Dis

20 SAĞLIK PERSONELİNE BULAŞ YOLLARI Kontamine iğne ya da delici-kesici aletlerle yaralanma Hastanın kan, doku ve vücut sıvıları ile bütünlüğü bozulmuş deri veya mukoza teması Virüs ile kontamine araç-gereçlerle direkt temas Damlacık yolu  Hava yolu (aerosol) ile bulaş gösterilmemiştir  Kan ile perkütan temas en önemli bulaş yoludur

21 SB verileri, 2009 sonu: 15 sağlık çalışanına bulaş (6 doktor, 3 sağlık memuru, 5 hemşire, 1 ATT), 3 ölüm

22

23 RİSK GRUPLARI Endemik bölgede yaşayan tarım ve hayvancılık ile uğraşan çiftçiler, çobanlar, kasaplar, mezbaha çalışanları Veteriner hekimler Veteriner sağlık teknisyenleri Enfekte hastalarla temas eden sağlık personeli Laboratuvar çalışanları Hastaların yakınları Askerler Kamp yapanlar

24 PATOGENEZ  KKKA hastalığının patogenezi tam olarak aydınlatılamamıştır  Virüs vücuda girdikten sonra retiküloendotelyal sistem başta olmak üzere, hedef doku ve hücrelere tutunur, çoğalır ve hasar yapmaya başlar. Karaciğer en çok etkilenen organdır  Temel patolojik bozukluklar, virüsün etkisi ile uyarılan antiviral immün cevabın doku ve organlarda meydana getirdiği hasara bağlıdır  Vasküler endotel virüsün direkt ve indirekt hedefleri arasındadır  Virüsün etkisi ile salınan proinflamatuvar sitokinler damar endoteli, hedef hücreler ve dokularda inflamatuvar immün cevaba neden olur

25 KLİNİK Kuluçka süresi (3-14 gün) Kene tutunması: 1-3 gün (maks. 9 gün) Enfekte kan/doku ile temas: 5-6 gün (maks. 13 gün) Erken dönem (1-2. gün) Ani başlayan yüksek ateş, titreme, baş ağrısı Kas ve eklem ağrısı, bulantı-kusma, karın ağrısı

26 KLİNİK Geç dönem (3-10. günler) %75 oranında kanama bulguları %50 hepatomegali %10-25 merkezi sinir sistemi bulguları İyileşme dönemi günden itibaren

27 KLİNİK VE LABORATUVAR BULGULARI

28 AĞIRLIK KRİTERLERİ Yüksek viral yük (>10 9 kopya/mL) Beyaz küre sayısı > /mm 3 Trombosit sayısı < /mm 3 AST > 700 U/L ALT > 900 U/L APTT > 60 saniye INR yüksekliği Melena Splenomegali Bilinç değişikleri

29 viremi 5 IgM RT-PCR ELISA IgM IgG,IFA Virüs/antikor kinetiği Virüs izolasyonu 010 IgG 16 IgM pozitifliği: 2-3 ay (6 aya kadar devam edebilir) gün TANI

30 AYIRICI TANI Sistemik salmonelloz Bruselloz Leptospiroz Riketsiyoz Tatarcık humması Malarya Akut viral hepatit Sepsis Hematolojik hastalıklar Diğer viral kanamalı ateşler (Hantavirus vb.)

31 KLİNİK TANIMLAMA Şikâyetler: Ateş, baş ağrısı, genel vücut ağrısı, halsizlik, bulantı-kusma, karın ağrısı, ishal Laboratuvar Bulguları: Lökopeni, trombositopeni, ALT, AST, LDH, CK yüksekliği Destekleyici Bulgular: Kanama bulguları Epidemiyolojik Hikâye: Kene ile temas Kırsal kesimde yaşama, son 2 hafta içinde kırsal alan ziyareti Hayvan dokusu, kanı veya vücut sıvıları ile yakın temas Hastaların kan veya vücut sıvıları ile temas Hasta çevresinde benzer şikâyeti olan başka vakaların varlığı

32 TEDAVİ Destek tedavisi: Esas tedavi Anti-viral tedavi: Ribavirin ? İmmün plazma ? Günümüzde etkinliği kanıtlanmış spesifik tedavisi yoktur  Korunma ve kontrol önemli

33 DESTEK TEDAVİSİ Trombosit süspansiyonu Eritrosit süspansiyonu TDP Sıvı elektrolit dengesinin korunması GİS kanama varsa parenteral beslenme Midenin korunması (sükralfat, H 2 res. blok.) Gerektiğinde solunum ve diyaliz desteği Ağrı ve ajitasyona yönelik tedavi

34 SPESİFİK TEDAVİ: RİBAVİRİN  Rift Vadisi ateşi virüsü  Hanta virüs?  Lassa virüs  KKKA: İn-vitro Vero hücre modellerinde ve in-vivo hayvan modellerinde KKKA virüsünün replikasyonunu inhibe ettiği gösterilmiş Etkili bulunmuş 1- Watts DM. Am J Trop Med Hyg.1989;41(5) 2- Tignor GH, Antiviral Res.1993;22(4) Huggins JW. Rev Infect Dis.1989;11

35 KKKA - RİBAVİRİN  WHO; KKKA tedavisinde ruhsatlı olmamasına rağmen, potansiyel etkisi nedeniyle ribavirin kullanılmasını önermektedir  Vaka serilerinde ribavirinin KKKA’lı olgularda etkili olduğu bildirilmiştir (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs208/en/print.html) 1- Fisher-Hoch SP. Lancet Mardani M. Clin Infect Dis Ergonul O. Clin Infec Dis. 2004

36 KKKA - RİBAVİRİN Bazı çalışmalarda ise etkisiz olduğu gösterilmiştir 1. Ozkurt Z, J Infect. 2006;52(3) 2. Cevik MA, et al. Journal of Infection 2008;57(4): Elaldi N, Bodur H, et al. J Infect Feb Bodur H, et al. IJID Elaldı N, et al. 47th ICAAC. September 17-20, 2007, Chicago 6. Koksal I, et al. J Clin Virol Jan;47(1):65-8

37 KKKA - İNTERFERON KKKA’da interferon kullanımı ile ilgili fazla bir deneyim bulunmamaktadır Tygerberg hastanesinde nozokomiyal KKKA salgını sırasında kullanılmış Yan etkileri ve hastalık semptomlarını taklit edici yan etkileri nedeni ile kesilmek zorunda kalındığından bahsedilmektedir Van Eeden PJ, et al. S Afr Med J, 1985

38 KKKA – İMMÜN PLAZMA IgG gelişen hastalarda mortalite düşmektedir KKKA geçirip iyileşenlerin serumlarının akut hastalık döneminde tedavi amaçlı verilmesi prensibine dayanır Tedavide yararlı olduğunu gösteren bilimsel veriler yoktur İmmün plazma tedavisi ile ilgili çalışmalar yürütülmektedir

39 PROGNOZ Yaşayan hastalar genellikle iki haftada sekelsiz iyileşir Relaps veya kronikleşme görülmez Hastalığı geçirenler muhtemelen ömür boyu bağışıklık kazanır

40

41 Korunma 1. Riskli bölgelerde yaşayanların alması gereken önlemler 2. Sağlık kuruluşlarında alınması gereken önlemler

42 Sağlık Kuruluşlarında Korunma Önlemleri  Hastanın izolasyonu  Temas izolasyon önlemleri  Damlacık izolasyonu  Kontamine alet, ekipman ve yüzey dezenfeksiyonu  Tıbbi atıkların dezenfeksiyonu  Cenazenin güvenli hazırlanması  Hastane personeli ve hasta yakınlarının eğitilmesi

43 Hastanın İzolasyonu  Tuvaleti olan tek kişilik odada yatırılmalı; bu mümkün değilse kohort uygulanmalı veya büyük bir odada diğer hastalardan uzak bir köşede izole edilmeli, yatağın çevresine bariyer konulmalı ve odaya yakın ayrı bir tuvalet verilmeli  Hastaya kullanılan tıbbi aletler ayrı olmalı oda dışına çıkarılmamalı

44 Hastanın İzolasyonu  Odanın girişinde koruyucu ekipman ve dezenfektan solüsyonlar bulundurulmalı  Odaya giriş-çıkışlar sınırlandırılmalı  Öksürük veya ağızdan kanaması varsa hastaya maske takılmalı  Odaya girerken temas önlemleri ve damlacık önlemleri uygulanmalı  Hava yolu ile bulaştığı gösterilmediğinden rutin olarak hava yolu önlemlerine gerek yok

45 Temas İzolasyon Önlemleri Hasta, enfekte kan ve vücut sıvıları, hastaya kullanılan tıbbi aletler ve hasta odasındaki eşyalarla temas öncesi uygulanması gereken önlemlerdir

46 İzolasyon Önlemleri  Koruyucu önlük  Eldiven Kontamine materyal elle tutulacaksa çift eldiven  Cerrahi maske Hastada öksürük, kanama, kusma, ishal varsa ya da bronkoskobi, endoskobi, resüsitasyon, entübasyon, otopsi gibi invazif işlemler yapılacaksa N95 maske  Gözlük  Bone  Galoş Yerde enfekte materyal varsa

47 İzolasyon Önlemlerini Kimler Uygulamalı ?  Hastaya bakım veren tüm sağlık personeli  Temizlik personeli  Laboratuvar çalışanları  Tıbbi atık personeli  Çamaşırhanede çalışanlar  Cenaze ile uğraşanlar  Hasta yakınları

48 Enfekte materyalle temas durumunda:  Temas eden bölge (iğne batması, deri ve mukozalar ile temas) su ve sabun ile yıkanır, dezenfektan ile silinir  Göze sıçrama olması durumunda bol su ile göz yıkanır  İki hafta ateş ve diğer semptomların (miyalji, lökopeni, trombositopeni vb) takibi yapılır

49 Profilakside Ribavirin  Ribavirin profilaksisinin korunmadaki yeri tartışmalı  Profilakside ribavirinin dozu ve süresi belli değil  Günlük pratikte, tedavideki doz ve sürede uygulanmakta Azeem S. Sheikh et al. IJID (2005) 9, 37-42

50 Dezenfeksiyon  Sodyum hipoklorit virüse oldukça etkilidir  1:10 ve 1:100’lük solüsyonları kullanılır  1:10’luk solüsyonu kuvvetli dezenfektan özelliğindedir (kontamine yüzeylerde)  Su ve sabunla organik materyaller uzaklaştırıldıktan sonra kullanıldığında etkisi artar  Hazırlandıktan 24 saat sonra etkinliği azaldığı için günlük hazırlanmalıdır. Hazırlandığı oda iyi havalandırılmalıdır

51 Dezenfeksiyon Nerelere Yapılmalı ? Yer ve yüzeyler Tıbbi aletler (termometre, steteskop vb) Hastanın eşyaları (tabak, kaşık, çatal vb) Sürgü ve çöp kovaları…

52 Laboratuvarların Güvenliği  Laboratuvar işlemleri enfekte aerosol oluşumuna neden olabilir  Laboratuvar testleri sınırlandırılmalı gereksiz tetkik istenmemeli  Tüm işlemler biyogüvenlik-3 düzeyinde önlemler alınarak yapılmalı, virüs izole edilecekse biyogüvenlik-4 düzeyindeki laboratuvarlarda çalışılmalı  Laboratuvar personeli koruyucu ekipman (eldiven, önlük gibi) kullanmalı

53 Cenazenin Hazırlanması  Ölen hastanın vücudu 1:10’luk sodyum hipoklorit sprey sıkılarak güvenli bir şekilde ceset torbasına konulmalı, ceset torbasına da 1:10’luk solüsyon sıkılmalı  Yıkamanın yapıldığı bütün yüzeylerin 1/10'luk çamaşır suyu çözeltisi ile dezenfeksiyonu yapılmalı  Tüm bu işlemleri sırasında ve cenaze taşınırken eldiven, önlük, maske gibi koruyucu giysiler giyilmeli

54 Cenazenin Gömülmesi Mezarın derinliği en az 2 metre olmalı ve cenazeler tabutla gömülmeli Defin işlemleri sonrasında cenaze naklinde kullanılan araç 1/10’luk çamaşır suyu çözeltisi ile yıkanmalı

55 Eğitim  Sağlık personeli ve hasta yakınları hastalığın bulaş yolları ve korunma önlemleri hakkında bilgilendirilmeli  Hastanenin diğer birimlerinde çalışan personel (servisler, acil, çamaşırhane, laboratuvar....) uyarılmalı

56 56 Uygun giyim Riskli alanlarda yaşayanlar/bulunanlar günlük olarak vücutlarını kene yönünden kontrol etmelidirler Vücuda tutunan kene deriye yapıştığı yerden bez, peçete yardımıyla elin direkt teması önlenerek elle veya pens benzeri malzeme yardımıyla tutularak çıkarılmalıdır. Ezilmemelidir. Kene ne kadar kısa sürede çıkarılırsa hastalık riski de o kadar azdır. KİŞİSEL KORUYUCU ÖNLEMLER

57 Eradikasyon imkânsız Eradikasyon imkânsız Amaç, artan kene popülasyonunu kabul edilebilir düzeye indirmek Amaç, artan kene popülasyonunu kabul edilebilir düzeye indirmek  Evcil hayvanların akarisitler ile ilaçlanması  Yaban hayvanı ve çevre ilaçlaması?  Konak hayvan sayısının azaltılması  Kenelerin yaşam alanlarının değiştirilmesi  Kene Aşıları?  Biyolojik Kontrol KENELERLE MÜCADELE

58 SORU 1 Kene tutunan bir kişi keneyi nasıl çıkarmalıdır? a- Kendisi çıkarmalıdır b- Mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır c- Cerrahi olarak çıkarmalı veya fiziksel ve kimyasal yöntemlerle kene öldürülmelidir

59 SORU 2 Kene çıkarılırken kenenin başı içeride kalırsa ne yapılmalıdır ? a- Cerrahi olarak çıkarılmalıdır b- Hiçbir şey yapmaya gerek yoktur, zamanla kendiliğinden çıkar

60 SORU 3 Kene tutunması ile başvuran bir kişiye yaklaşım nasıl olmalıdır? a- Günlük olarak hemogram ve biyokimyasal testler yapılmalıdır b- Semptomlar açısından 2 hafta süre ile takip edilmelidir c- Tanısal amaçlı KKKA PCR veya ELISA-IgM istenmelidir d- Profilaktik ribavirin başlamalıdır

61  Kene ne kadar kısa sürede vücuttan uzaklaştırılırsa hastalık riski de o kadar azalır  Kenenin tutunduğu yerden çıkarılması işlemi sırasında asla çıplak elle temas edilmemeli, eldiven giyilmelidir  Vücuda tutunmuş kene vücuda tutunduğu en yakın kısmından uygun bir malzemeyle (eğri uçlu pens, cımbız ve eldiven gibi) tutularak çıkarılmalıdır  Çıkarılma işlemi sırasında kenenin başının içeride kalması KKKA hastalığı açısından bir risk oluşturmamaktadır  Kene çıkarıldıktan sonra antiseptik bir solüsyon ile silinmelidir Kene Çıkarma

62  Çıkarılan kene, içinde çamaşır suyu veya alkol bulunan ağzı kapaklı bir şişe içine atılarak öldürülmelidir  Vücuda tutunan kenelerin uzaklaştırılması işlemini kişiler kendileri yapabilirler  Kene çıkartılırken ucu sivri forseps kullanılmamalıdır  Kenelerin üzerine sigara basmak, kolonya, gazyağı, alkol ve benzeri kimyasal ürünler dökmek gibi yöntemlere başvurulmamalıdır  Çıplak elle kene çıkartılmaya çalışılmamalıdır Kene Çıkarma

63

64

65 Aşı  Bu gün için WHO’nun kabul ettiği standartlarda üretilmiş ve kullanıma sunulmuş bir aşı yoktur  Bulgaristan’da 1974 yılında bir aşı geliştirilmiştir  Endemik bölgedeki askerlere ve sağlık çalışanlarına uygulanmıştır  yılları arasında vaka sayısının azaldığı, aşılı askeri personelde hastalık gelişmediği belirtilmektedir  Bulgaristan’da halen kullanılmaktadır Christova I, Zoonotik Hastalıklar Sempozyumu Kitabı 2008;167-70


"KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ DOÇ. DR. ESRAGÜL AKINCI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları