Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Toplumsal Cinsiyet ve Meslekî Eğitim “Türkiye Sosyal Politikalarını Tartışıyor” Konferansı, 15 Haziran 2012 Fatoş Gökşen, Deniz Yükseker, Ayşe Alnıaçık.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Toplumsal Cinsiyet ve Meslekî Eğitim “Türkiye Sosyal Politikalarını Tartışıyor” Konferansı, 15 Haziran 2012 Fatoş Gökşen, Deniz Yükseker, Ayşe Alnıaçık."— Sunum transkripti:

1 Toplumsal Cinsiyet ve Meslekî Eğitim “Türkiye Sosyal Politikalarını Tartışıyor” Konferansı, 15 Haziran 2012 Fatoş Gökşen, Deniz Yükseker, Ayşe Alnıaçık (Koç Üniversitesi Sosyal Politika Merkezi) Ünal Zenginobuz (Boğaziçi Üniversitesi)

2 Neden Kız Teknik ve Meslek Liseleri?  İstihdam ve eğitim politikalarının kesişme noktası  Kız Teknik ve Meslek Liselerinin (KTML’ler) çözüm aracı olarak kurgulanmasını tartışmaya açmak:  Meslek eğitimi  Tek cinse yönelik eğitim  Kızların okullaşması  İstihdam

3 Araştırma Kapsamı  Kız Teknik ve Meslek Liselerinin (KTML’ler)  meslek eğitimi çerçevesinde toplumsal cinsiyet rolleri açısından,  istihdama etkisi açısından değerlendirilmesi

4 Türkiye’de Kız Çocuklarının Mesleki Eğitimi Tarihsel Gelişim 19. yy. Kız Sanayi Mektepleri “millet çocuklarının terakkisi”, “kızları sanayiye hazırlamak” (Akşit, 2005) 1927 Kız Enstitüleri “aynı zamanda iyi bir eş ve anne olan modern Cumhuriyet Kadını” (Cindoğlu ve Toktaş, 2006) 1974 Kız Meslek Liseleri “Cumhuriyet kadını değil, kalifiye işçi” (Cindoğlu ve Toktaş, 2006) 2008 Kız Teknik ve Meslek Liseleri Kalifiye işçi ve üniversite adayı

5 Ortaöğretim İçinde Mesleki Eğitimin Oranı Kaynak: MEB, Türkiye Eğitim İstatistikleri, Milli Eğitim İstatistikleri

6 KTML’lerde Uygulanan Meslek Eğitimleri  KTML’lerde 37 alanda meslek eğitimi % 36 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi % 13 Bilişim Teknolojileri % 12 Giyim Üretim Teknolojisi % 12 Yiyecek ve İçecek Hizmetleri  Okulların işlevlerine dair soru işaretleri Kız Enstitülerinin devamı mı? Erkek Teknik Öğretim  Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Kız Teknik Öğretim  Kız Teknik ve Meslek Lisesi

7 Alan Araştırmamız  KTML öğrencileri ve mezunları  4 il: İstanbul, Kayseri, Denizli, Mersin  8 odak grup  35 öğrenci, 32 mezun Kaynak: Millî Eğitim İstatistikleri, Örgün Eğitim Ortaöğrenim içinde mesleki eğitimin oranı - Kadın Odak grup tartışmaları

8 Neler sorduk?  KTML’leri tercih nedenleri  Öğrencilerin ve mezunların verilen eğitimin kalitesine dair düşünceleri  Öğrencilerin ve mezunların toplumsal cinsiyet ve meslekler arasındaki ilişkilere dair düşünceleri  Mezunların mesleki eğitimden istihdama geçiş süreci  Kız çocuklarının okullaşmasında KTML’lerin rolü  Öğrencilerin ve mezunların tek cinse yönelik okul ortamı ile ilgili düşünceleri.

9 Tercih nedenleri  Kimin tercihi?  Öğrencilerin kendi tercihi, ikincil olarak ailelerin tercihi, ama... Aile baskısı vardı biraz. Meslek eğitimi mezun olduğumuzda en azından kalifiye eleman olarak da olsa bir mesleğimiz olacak düşüncesi vardı. Ailem beni kendi düşüncelerime bıraktı. Hani kendi idealim neyse onu olmamı istediler. (Kayseri, öğrenci)  Neden Meslek Lisesi?  “meslek sahibi olmak”, “iş bulma garantisi” Garanti olarak, benim bakış açım oydu. Düz lisede olsaydım üniversiteyi kazanamadığımda bitecekti, olmayacaktı. Ama meslekte böyle bir durum yok. Direk iş sahibi olabiliyorsun. (İstanbul, öğrenci)

10 Tercih nedenleri  “meslek sahibi olmak”?  kız çocukların çalışabilmelerini mümkün kılan ve meşrulaştıran en önemli nokta üniversiteye devam edip öğretmen, daha genel tanımı ile “devlet memuru” olma beklentisi Çalışma gibi bir yer girip de eleman olarak çalışma gibi bir imkanım da yok.... Öyle izin vermiyorlar.... Öğretmenlik dışında bir şey yapmana karşı olurlar. (Kayseri, Kuaförlük bölümü mezunu)

11  Bölüm tercihleri – toplumsal cinsiyet rolleri  %60 çocuk gelişimi, gıda, giyim ⇒ Cinsiyet rollerini yeniden üreten alanlar Yani bir liseyi bitirdikten sonra bir meslek sahibi değil de, en azından iyi bir anne olabilirim... İyi bilinçli bir anne olabilmek için meslek lisesini tercih ettim. (Kayseri, öğrenci) Kendi bölümüme kendim karar verdim. İlk nedeni de iyi bir anne olabilmek. (İstanbul, öğrenci) Tercih nedenleri

12 KTML’lerde Eğitimin Kalitesi  Sosyo-ekonomik olarak en dezavantajlı öğrenciler KTML’lerde  Temel eğitimde eksiklikler  PISA 2009 okuma, matematik ve fen becerilerinde Türkiye ortalaması altı  ÖSYS 2010: KTML mezunlarının sadece %3.9’u 4 yıllık lisans programlarına girebilmiş

13 Okul türü BaşvuranLisans%Önlisans% Yerleşen toplam % Öğretmen Liseleri %70,4222%0,169575%70,59 İmam Hatip Liseleri %21,011651%6,936654%27,94 Otelcilik ve Turizm Meslek Liseleri %15,973073%53,013999%68,98 Ticaret Meslek Liseleri %2, %66, %68,74 Teknik Liseler %9, %53, %63,66 Endüstri Meslek Liseleri %1, %63, %64,92 Kız Meslek Liseleri %3, %40, %44,16 Sağlık Meslek Liseleri %3,447137%70,287486%73,72 Meslek Lisesi Çıkışlılar Toplamı %5, %52, %57,88 Genel Lise Çıkışlılar Toplamı %31, %9, %41,53 Toplam %24, %23, %47,37 ÖSYS okul türü ve öğrenim durumuna göre başvuran ve yükseköğrenim programlarına yerleşen aday sayıları (2010 yılı) Kaynak: MEB, Türkiye Eğitim İstatistikleri, Milli Eğitim İstatistikleri

14 KTML’lerde Eğitim Kalitesi  Kültür derslerinde kalite sorunu Ben dershaneye gitmediğim için sınava girmedim, çünkü kazanamayacağımı adım gibi biliyorum. Ben iki yıldır matematik görmüyorum. (Kayseri, mezun) Biz yalvardık, seçmeli matematik dersi olsun diye. Koydular ama Mat 2. YGS’de MAT 1 soruluyor. Hiçbir işimize yaramadı yani. (İstanbul, öğrenci)  Meslek derslerinde kalite sorunu - okulların kaynakları ve altyapı sorunları Atölyelerde yer yok. Arada 1-2 saatlik boş oluyor. Oturup bekliyorsun gidecekler diye (Kayseri, grafikerlik, öğrenci)  Kalite sorunu ve meslek kursları Ben üniversiteye girmesem sekreter olurdum kesin. Ama onun için de meslek lisesine gitmeme gerek yok. Üç aylık kurslarla olurdum. (İstanbul, Bilişim Teknolojileri mezunu-Yıldız Teknik Üniversitesinde öğrenci)

15 Eğitimden Beklentiler: Üniversiteye Devam  KTML’lerdeki eğitim, öğrencilerin/mezunların hayal ettikleri ve meşru buldukları mesleklere ulaşmalarını sağlamıyor  Algı: Yüksek öğretim kadınların bağımsızlığı bağlamında tek açılım  Üniversiteye devam bütün katılımcıların ortak beklentisi Bağımsızlık liseden sonra olmaz ama üniversiteyi bitirip mesleği elimize aldıktan sonra olur. (İstanbul, öğrenci)

16 KTML’ler kadınların işgücüne katılımında nasıl bir rol oynuyor?  Toplumsal cinsiyet ve kadın emeği  Türkiye’de kadın istihdamını etkileyen faktörler  KTML öğrencileri ve mezunlarının çalışma hayatına dair algıları ve deneyimleri

17 Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Emeği  2000’lerde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ekonomik olarak aktif kadın oranı %50’lere çıktı  Kadın istihdamı düşük ücretli, düşük becerili ve çoğu zaman kayıt dışı imalat ve hizmet sektörlerinde yoğun  Kadın istihdamı, cinsiyetlendirilmiş bir işbölümü çerçevesinde gerçekleşiyor  Çalışma hayatında çoğu zaman toplumsal cinsiyet rolleri yeniden üretiliyor

18 OECD içinde ve Müslüman ülkelere kıyasla en düşük kadın işgücü katılım oranı Türkiye’de 34% 27% 22% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% /2008 OECD Seçili Ülkeler Türkiye

19 Türkiye’de kadınlar neden işgücüne katıl(a)mıyor?  Eğitim ve beceri yetersizliği  Kayıt dışılık  Düşük ücretler  Çocuk bakım hizmetlerinin olmayışı  Toplumsal cinsiyet ilişkili faktörler  Toplumsal cinsiyet rollerinin, çalışma hayatına ilişkin algılara yansıması  Çalışma hayatında cinsiyetlendirilmiş iş bölümü ve ayrımcılık

20 Türkiye’de Eğitim ve Kadınların İşgücüne Katılımı  Eğitim düzeyi artışı işgücüne katılımı artırıyor … ancak lise ve üzeri eğitimli kadın oranı düşük  Düşük eğitimli kadınlar kayıt dışı, güvencesiz işlerde  Bu durumda meslek eğitiminin kadınların istihdamına olumlu katkısı olması beklenebilir

21 Eğitim Durumuna Göre Kentli Kadınların İşgücüne Katılım Oranları

22 Odak grubu görüşmeleri ışığında KTML’lerin kadınların işgücüne katılımının değerlendirilmesi  Meslek eğitiminde edinilen beceriler  Çalışma deneyimi  Çalışma hayatına dair algılar ve beklentiler

23 KTML’lerde edinilen mesleki beceriler  Kazanılan beceriler işgücü piyasalarında talep edilenlerle uyumsuz  Stajlar beceri ve deneyim kazandırmıyor Staja götürülen elemana eziyet, hamallık, angarya her şey. Ben gittiğimde 77 kiloydum, stajdan geldiğimde 45 kiloydum. Hayatımda taşımadığım kadar tabak taşıttılar… Üniversiteden gelen stajyerlere dahil aynı şeyi yaptılar. (Mersin, gıda bölümü mezunu) Habire mantı bükme… yani şimdiki mezunlara da sorarsanız -- komşumuzun kızı yeni mezun oldu şu anda da Niğde’de okuyor. Ne zaman görsem ne yapıyorsun “mantı büküyoruz, mantı büküyorduk.” Yani sürekli bir amelelik işi vardı, bana göre öyleydi. Demek ki değişen bir şey olmamış 1996’dan beri. (Mersin, gıda bölümü mezunu)

24 Mesleki Beceriler  Mesleki becerilerine uygun ve itibarlı işlerde çalışabilmek için üniversite eğitimi gerektiği düşünülüyor  Ama KTML’ler, mezunları üniversiteye hazırlamıyor  Mezun öğrenciler, KTML diplomasıyla ancak vasıfsız işlerde çalışabileceklerini düşünüyor

25 Çalışma ve iş arama deneyimleri Düşük ücretli, düşük vasıflı, beceri düzeyleriyle uyumsuz, güvencesiz ve ağır işler Ne sigorta ne para hiç bir şey verilmiyor ve ben bir ay boşu boşuna çalıştım ve beni bir ay sonra çıkardılar, “seni denedik beğenmedik” diye. Sonra başkasını deniyorlar. (Kayseri’de çocuk gelişimi mezunu) Ben 5 sene çalıştım ama normal işçi konumunda değildim. Makineci olmak [çok zor]. Onun tozu, sesi… Bazı kumaşlar var dike dike artık onu, işçilerinin ellerinin yandıklarını biliyorum. Elleri pütür pütür. Elleri kıpkırmızı. Çok zor işçilerin işi… Asgari ücret artı mesai. (Denizli’de hazır giyim mezunu)

26 Çalışma hayatına dair algılar ve beklentiler KTML’liler ve ailelerine göre:  Kadınlara uygun işler: öğretmenlik, devlet memurluğu, kendi işyerini açmak Bayanların devletle alakası olmadığı sürece çalışması pek uygun değil. … Ama devletle ilgili olursa, sağlam, bir şey olmaz, devlet çünkü. (Mersin, öğrenci) İşgücü piyasasında cinsiyetçilik ve cinsiyetçi yargılar Mesela erkek kuaföründe manikürcü bayan görsünler hemen adını çıkarırlar o insanın, “a baksana erkeklere manikür yapıyor,” şöyle böyle. (Mersin, kuaförlük mezunu). Kafeler ve ikram sektörünü … bayanların eline teslim etmiyorlar. Burada kafelerin arka kısmına geçtiğiniz zaman sadece bulaşıkçı bayandır. Ben daha aşçısının bayan olduğunu görmedim yani…. Niye büyük aşçılar hep erkek oluyor, çünkü “o koca koca kazanlarda yemek yapamazsınız” derlerdi, “çelimsiz halinizle.” Öyle hep bir ezme vardı okulda. (Mersin, mezun)

27 Çalışma hayatına dair algılar ve beklentiler  Kadınlara uygun olmayan işler: erkeklerin yanında çalışmak, “dokuz-beş” çalışmak, “ağır” işler yapmak Dokuma falan istemezdim. Erkeklerin işi dokuma, zor yani. … Konfeksiyon, moda tasarım bölümü var, giyim bölümü daha iyi benim için diye benim tercihim ondan oldu. …Dokumayı daha çok erkekler tercih ediyor. Dokumaya gittiğin zaman dokuma ustası olursun o da hiç güzel bir şey değil. ….  Çalışabilecekleri sektörlerdeki cinsiyetçi işbölümü ve ayrımcılık, işgücüne katılımlarını etkiliyor

28  KTML eğitimi ile iş piyasaları arasında kopukluk var; eğitimin kadın istihdamına katkısı tartışmalı  Üniversiteye girme zorluğu ve girenlerin başka çalışma alanlarına kayması  Toplumsal cinsiyet rolleri; KTML mezunları, aileleri, öğretmenleri ve işverenler tarafından yeniden üretiliyor Araştırmamızdan çıkarımlar ve tartışma konuları

29  Pedagojik sürecin iyi anlaşılması: Ortaöğretimde KTML’leri yaygınlaştırmadan önce, buralardaki eğitim sürecinin toplumsal cinsiyet eşitliği açısından araştırılması; sonuçlara göre iyileştirmeler  KTML mezunlarının işgücüne katılımının (eğitim-iş geçişi) iyi anlaşılması: Hangi alanlarda, ne tür vasıflı işlere girebiliyorlar? Eğitim verilen dallarda iş piyasasındaki taleplerle KTML müfredatı arasında uyumun durumu ne? Yapılan stajlar ne kadar etkili? İşverenlerin KTML’ler ile ilgili talepleri ne? Araştırmamızdan çıkarımlar ve tartışma konuları


"Toplumsal Cinsiyet ve Meslekî Eğitim “Türkiye Sosyal Politikalarını Tartışıyor” Konferansı, 15 Haziran 2012 Fatoş Gökşen, Deniz Yükseker, Ayşe Alnıaçık." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları