Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Banu Kavaklı Birdal, Proje Ekibi, Kemerburgaz Üniversitesi Işık Aytaç, Proje Yürütücüsü, Boğaziçi Üniversitesi Bruce Rankin, Proje Yürütücüsü, Koç Üniversitesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Banu Kavaklı Birdal, Proje Ekibi, Kemerburgaz Üniversitesi Işık Aytaç, Proje Yürütücüsü, Boğaziçi Üniversitesi Bruce Rankin, Proje Yürütücüsü, Koç Üniversitesi."— Sunum transkripti:

1 Banu Kavaklı Birdal, Proje Ekibi, Kemerburgaz Üniversitesi Işık Aytaç, Proje Yürütücüsü, Boğaziçi Üniversitesi Bruce Rankin, Proje Yürütücüsü, Koç Üniversitesi *Bu proje Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü AR-GE Fonu, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu DPT2010k ve BAP09B801P fonları ile desteklenmektedir. Saha çalışması için Yönelim Araştırma Şirketi’ne, tablolar için Arda İbikoğlu’na teşekkür ederiz.

2  Bu çalışmanın amacı ekonomik krizin sosyal ve psikolojik etkilerini birey, aile, hane, ve mahalle seviyelerinde incelemektir.  İş kaybı, uzun süreli işsizlik, işini kaybetme korkusu, yeteneklerinin altında bir işte çalışma gibi ekonomik etkenlerin fiziksel ve ruhsal sağlığı, stresi, evlilik ilişkilerini, aile içinde bireyler arası ilişkileri nasıl etkilediği gibi sorular çalışmanın merkezinde yer alıyor.  Ekonomik koşulların yarattığı sorunlarla baş etme yöntemleri araştırmanın diğer odaklarından birini oluşturuyor.  Krizin aslen finans sektörünü etkilediği ve Türkiye halkı üstünde olumsuz ve yıkıcı bir etkisi olmadığı gibi söylemler sıkça dillendirilmiş olsa da ekonomik zorlukların aileler üstündeki etkileri 2001 krizi sonrasında yaptığımız araştırma ile belgelenmişti.

3  Bu etkiler arasında öne çıkanlar stres, duygusal sıkıntılar, sağlık problemleri ve evlilikte yaşanan sorunlar olarak özetlenebilir (Aytaç, Rankin and Kavaklı Birdal 2012; Aytaç and Rankin 2009,2008 ).  2008 yılında küresel olarak etkilerini göstermeye başlayan ekonomik kriz aynı yılın sonbaharından beri de Türkiye gündemini ve sosyal yaşamını etkilemekte.

4 Şekil 1. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı (%) Kaynak: TÜİK Haber Bülteni Hanehalkı İşgücü Araştırması 2011

5  Kriz gündelik konuşmalarda, resmi açıklamalarda ve medyada sıkça gündeme gelse de yaşanan süreci birey, aile ve mahalleleri merkezine koyarak bilimsel olarak ele alan, çözüm ve sosyal politika önerileri üreten çalışmalar aynı derecede yaygın değil.  Kriz sebebiyle pek çok kişi işini kaybederken işlerini koruyan nispeten şanslı kesim ise ücret kesintisi, sosyal güvencelerinde gerileme, çalışma saatlerinde değişiklik gibi olumsuzlukları yaşamak durumunda kaldı.  Krizin ülke ekonomilerini ve çeşitli sosyal grupları ne şekilde etkileyeceği her bir ülkenin ekonomik ve kurumsal yapısına ve politika yapıcıların tercihlerine göre değişir.

6  Ancak, toplumun belirli kesimleri krizin olumsuz etkilerine karşı özellikle hassastır. Sınıf ve statüye dayalı var olan sosyal eşitsizlik yapılarının – toplumsal cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, din, etnik köken ve meslek gibi- ekonomik krizle beraber daha da derinleşmektedir (Rankin 2011).  Ekonomik krizin etkilerini sektör-spesifik veya temsil gücü yüksek olmayan gruplarla yapılmış çalışmalarla açıklamanın özellikle sosyal politika üretme konusunda yetersiz kalacağını farkettik.  Kriz araştırmamızı 2011 ve 2012 yıllarında gerçekleştirilecek iki ayrı saha çalışması üstünden boylamsal olarak planladık.  Böylelikle ekonomik krizin toplum üstündeki hem kısa hem de uzun vadeli etkilerini görmek mümkün olacağı gibi krize verilen tepkiler ve baş etme yöntemlerinin ne şekilde değiştiğini de incelenebilecek.

7 Hanehalkı Alan Araştırmasının evreni nüfusu ’in üzerinde olan kentlerde yaşayan hanehalkı mensuplarıdır. Bu araştırmanın ana kitlesi, o Kentlerde oturan o en az iki yıldır evli olan ya da birlikte yaşayan çiftlerle; o varsa, onların 8 – 17 yaşlarındaki çocuklarıdır. o Hanehalkı Alan Araştırmasında 1100 haneye gidilmiştir hanede, o evin kadınına, o evin erkeğine, o varsa, evin 8-17 yaş aralığındaki çocuklarından birine anket uygulanmıştır.

8  Bu çerçevede 1100 hanede toplam 2652 anket gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın anketleri 15 Nisan – 19 Temmuz 2011 tarihleri arasında, deneklerle yapılan yüzyüze görüşmelerde, anketörler tarafından uygulanmıştır.  Hanehalkı görüşmelerine ek olarak örneklem için seçilen 109 mahallenin muhtarlarına da anket uygulanmıştır.

9 1100 hanenin belirlenmesi için çok aşamalı örnekleme yapılmıştır. İlk aşamada kentler metropoller, büyük kentler ve küçük kentler olarak üç tabakaya ayrılmıştır. Kent türlerinin nüfuslarına göre tanımı ile 1100 hanenin kent tabakalarına dağılımları şöyledir: KENT TÜRÜNÜFUSUHANE SAYISI Metropoller ve daha fazla590 Büyük Kentler – Küçük kentler – TOPLAM1100

10  Sistematik örnekleme ile, kentlerde anket yapılacak haneler mahallelere dağıtılmıştır. Bu aşamada mahalle bazında en güvenilir veri seti konumunda olan YSK’nın mahalle seçmen sayıları kullanılmıştır. Mahalle düzeyinde nüfus verileri olmadığı için YSK’nın sayıları esas alınmıştır.

11 Bu aşamada mahallede anket yapılacak sokak seçilmiştir. Bir mahallede sokak seçmek için, mahalledeki sokakları gösteren Maliye Bakanlığı Gelirler İdaresi Başkanlığı’nın “2010 Yılı Asgari Ölçüde Arsa ve Arazi Metrekare Birim Değerleri” listesinden yararlanılmıştır.

12 İlk sokağa gidildiğinde anketör, sokaktaki bina sayısına göre düzenlenmiş, tesadüfi sayılar tablosundan başlama noktasını tespit etmiştir. Asıl sokağında sayıyı tamamlayamadığında verilen 1. yedeğe, orada da tamamlayamaz ise 2., 3. ve 4. yedeğe giderek mahalle için verilen 10 hane ziyareti sayısını tamamlamıştır.

13 KENTHANE SAYISI İstanbul300 Diğer metropoller Ankara80 Bursa110 Konya70 Gaziantep30 13 Büyük kentler Sakarya30 Çorlu (Tekirdağ)30 Turgutlu (Manisa)30 Antalya50 Mersin50 Çorum50 Malatya40 Kızıltepe (Mardin)40 KENTHANE SAYISI Küçük kentler Çanakkale30 Milas (Muğla)30 Kadirli (Osmaniye)40 Ilgın (Konya)40 Nizip (Gaziantep30 Kâhta (Adıyaman)20 TOPLAM1100 ÖRNEKLEMİN KENTLERE DAĞILIMI

14  Bu yolla elde edilen örneklem kentsel Türkiye’yi temsil kapasitesi bulunan alan olasılık örneklemesidir.

15 İş kaybı (16%) İşsizlik süresi** (11.1 ay) Gelir azalması (52%) Eğitim%Ay% İlkokul terk İlkokul2111,362 Ortaokul1711,457 Lise11942 Üniversite107,830 N Tablo 1. Sosyo-demografik özelliklerine göre işgücüne dahil erkeklerin ekonomik sıkıntısı (Ortalama değerler) * *2011 de çalışan veya 2011 de çalışmadığı halde 2009 veya 2010 da çalışanlar arasından hesaplanmıştır. ** İşsizlik süresi son iki buçuk sene içinde işini kaybettiğini beyan eden kişilere göre hesaplanmıştır.

16 İş kaybı (16%) İşsizlik süresi** (11.1 ay) Gelir azalması (52%) Yaş%Ay% ns 852 ns , ve üstü1513,648 N Tablo 2. Sosyo-demografik özelliklerine göre işgücüne dahil erkeklerin ekonomik sıkıntısı (Ortalama değerler) * *2011 de çalışan veya 2011 de çalışmadığı halde 2009 veya 2010 da çalışanlar arasından hesaplanmıştır. ** İşsizlik süresi son iki buçuk sene içinde işini kaybettiğini beyan eden kişilere göre hesaplanmıştır. ns p<.05 seviyesinde gruplar arasında istatistiki olarak belirgin bir fark yoktur.

17 İş kaybı (16%) İşsizlik süresi** (11.1 ay) Gelir azalması (52%) Kürtçe Konuşma%Ay% Hayır16 ns 10,55 ns Evet1412,959 N Tablo 3. Sosyo-demografik özelliklerine göre işgücüne dahil erkeklerin ekonomik sıkıntısı (Ortalama değerler) * *2011 de çalışan veya 2011 de çalışmadığı halde 2009 veya 2010 da çalışanlar arasından hesaplanmıştır. ** İşsizlik süresi son iki buçuk sene içinde işini kaybettiğini beyan eden kişilere göre hesaplanmıştır. ns p<.05 seviyesinde gruplar arasında istatistiki olarak belirgin bir fark yoktur.

18 Kadın (n=182)Erkek (n=929) % EvetKrize bağlı EvetKrize bağlı İş kaybı17,771,916,182,3 Gelir düşmesi57,282,151,584,5 Tablo 4. Kriz sonrası dönemde işgücüne dahil olanların ekonomik sıkıntısı (cinsiyete göre) * *2011 de çalışan veya 2011 de çalışmadığı halde 2009 veya 2010 da çalışanlar arasından hesaplanmıştır.

19 Ay sonlarında hanenizin maddi durumu nasıldı? Kriz öncesi (%) Son iki buçuk yılda (%) 1. Evin zorunlu masraflarını karşıladıktan sonra bir miktar para kalıyordu Sadece evin zorunlu masrafları karşılanabiliyordu Evin zorunlu masrafları bile karşılanamıyordu N = 1100 Hane Tablo 5. Ay Sonlarında Hanenin Maddi Durumu, Kriz Öncesi ve Sonrası

20 2001 Krizi (N=1201) 2008 Krizi (N=1100) Krize bağlı 2008 krizi İŞGÜCÜ PİYASASI YÖNTEMLERİ 1’den fazla işte çalışma (evin erkeği) 6,912,179,8 Çalışmaya başlama (evin erkeği) 49,372 1’den fazla işte çalışma (evin kadını) 0,57,261,5 Çalışmaya başlama (evin kadını) 3,225,472,1 Çocuğun çalışmaya başlaması* 43,988,6 Çocuğun ev işi yapması*4455,6 * 8-17 yaş aralığında çocuğu bulunan aile sayısı 453’tür.

21 2001 Krizi (N=1201) 2008 Krizi (N=1100) Krize bağlı 2008 krizi AİLE YAPISINDA DEĞİŞİKLİK Daha ucuz eve taşınma12,813,371,3 Akrabalarının yanında yaşama 3376,1 Akrabaların yanına taşınması 2,43,460 İş aramak için evden ayrılma 5,36,173,3 Çocuk sahibi olmayı erteleme 148,168,7

22 2001 Krizi (N=1201) 2008 Krizi (N=1100) Krize bağlı 2008 krizi TÜKETİM VE HAYAT TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ Tatili azaltmak36,348,379,8 Akraba ziyaretlerini azaltmak 52,539,482,2 Yeni kıyafet tüketimini kısmak 76,257,680,3 Daha ucuz gıda maddeleri kullanmak 66,152,882 Daha az et tüketmek68,358,982,2 Daha ucuz temizlik malzemesi kullanmak 66,152,682 Dışarıda yemek, sinema gibi faaliyetleri kısmak 24,340,381,2 Ulaşım masraflarını kısmak -42,683,6

23 2001 Krizi (N=1201) 2008 Krizi (N=1100) Krize bağlı 2008 krizi FİNANSAL YÖNTEMLER Geçim masrafları için varlıklarını elden çıkarmak 31,122,5- Arabasını satmak veya daha düşük modelle değiştirmek 13,716,278,7 Borç almak30,723,269,1

24 2001 Krizi (N=1201) 2008 Krizi (N=1100) Krize bağlı 2008 krizi YARDIMLAŞMA ve DESTEK Akraba ve arkadaşlardan maddi destek almak 42,724,569,6 Akraba ve arkadaşlardan başka türlü destek almak 13,78,179,8

25  Türkiye’de sosyal güvenlik ağlarının yetersizliği sebebiyle krizin etkileri daha da ağır hissedilmiştir.  Sosyal yardımlaşma sisteminin ihtiyaç içinde ve işsiz kişilere sağladığı destek batılı ülke standartlarının gerisinde kalmaktadır.  Türkiye’de kadın istihdamının düşüklüğü, özellikle de formel sektörde, güvenceli işlerde çalışan kadın sayısının azlığı ve ailelerin erkek maaşına bağlı olarak geçindikleri düşünüldüğünde erkeklerin iş kaybı ve uzayan işsizlik dönemleri yeterli sosyal korumanın olmadığı bir ortamda aileleri çok daha olumsuz etkilemektedir.

26  Aytaç, Işık, Bruce Rankin and Banu Kavaklı Birdal “ Economic Distress and Perceived Stress: The Impact of the 2001 Economic Crisis in Turkey. ” American Sociological Association Annual Meetings, Denver, CO.  Aytaç, Işık ve Bruce Rankin “Economic Crises and Marital Problems in Turkey: A Test of the Family Stress Model.” Journal of Marriage and the Family, 71, no. 3 (2009):  Aytaç, Işık ve Bruce Rankin “Unemployment, Economic Strain, and Family Distress: The Impact of the 2001 Economic Crisis.” New Perspectives on Turkey, no. 38 (2008):  Rankin, Bruce “Economic Crises and the Social Structuring of Economic Hardship: The Impact of the 2001 Turkish Crisis.” New Perspectives on Turkey, no. 44 (2011): 5-34.


"Banu Kavaklı Birdal, Proje Ekibi, Kemerburgaz Üniversitesi Işık Aytaç, Proje Yürütücüsü, Boğaziçi Üniversitesi Bruce Rankin, Proje Yürütücüsü, Koç Üniversitesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları