Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ECZ315 ( Farmakoloji II ) Antineoplastik İlaçların Farmakolojisi Prof. Dr. Süleyman AYDIN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ECZ315 ( Farmakoloji II ) Antineoplastik İlaçların Farmakolojisi Prof. Dr. Süleyman AYDIN."— Sunum transkripti:

1 ECZ315 ( Farmakoloji II ) Antineoplastik İlaçların Farmakolojisi Prof. Dr. Süleyman AYDIN

2 Not: Daha önceki konuların devamı olarak, özetlenmiştir Detaylar için farmakoloji ders kitaplarına bakılmalıdır.

3 Kanser Kemoterapisinin Esasları ve Antineoplastik İlaçlar Temel Bilgi En fazla ölümcül hastalıklardan Erkeklerde; prostat, akciger, kolorektal Kadınlarda; meme, kolorektal, akciger –Tedavi; Cerrahi Radyoterapi Medikal

4 . Antineoplastik kemoterapinin ana ilkesi: –Hastaya zarar vermeden tümörü durdurmak ve yok etmek. –Aranılan nokta: seçicilik –Kanser hücrelerinin özellikleri: –Kökenleri normal vücut, dışarıdan gelmezler –Proliferasyon –İmmortalite –İmmun sistemin görmemesi –Bencil davranış –( Malign ve benign )

5 . Kanser hücrelerinin özellikleri –Çok aşamalı bir gelişme –Çok sayıda hücre yığını –Proliferasyon –İmmortalite –İmmun sistemin görmemesi (self / nonself ) –Bencil davranışlı olmaları (neovaskularizasyon; organların ölümü –Başka dokulara Göç edebilmeleri (metastasis).

6 . Tumor dokusu heterojenligi var Çoğalma hızları farklılıkları –Tümorun iki katına çıkma hızı açısından (7gün-3yıl?): –Kısa sürede çogalan: Akut lösemi, lenfoma, koryokarsinoma, testis ca, küçük hücreli akciğer ca. –Uzun sürede çogalan: Mide, prostat, kolorektal, cilt….

7 . Antineoplastik ilaçlar; –Seçicilikleri kısıtlı –Terapötik indeks dar –Antiproliferatik etkiyi amaçlar –İmmunosupresif etkili –Toksisiteleri fazla Hepatotoksite, nefrotoksisite, neutorotoksisite, myoletoksisite, emesis, GI toksisite, alopesi –Yan etkileri çok –Mutajenik, teratojenik ve Karsinojenik etkili –Direnç sorunu!.

8 . İlaçların döneme özgü olup olmamaları: –Bir hücre döngüsü: –(G1, S, G2 ve M fazları/dönemleri)

9 . Antineoplastik ilaçlar: Döneme özgü ilaçlar ve döneme özgü olmayan antineoplastik ilaçlar olarak ayrılabilir:

10 Döneme özgü ilaçlar: Antimetabolitler: –Metotreksat, 6-merkaptopurin, 6-tiyoguanin –Fludarabin –Kladribin, 5-Fluorourasil –Kapesitabin –Sitarabin (Ara-C) –Gensitabin Mikrotubul inhibitörleri

11 Döneme özgü ilaçlar: Mikrotubul inhibitörleri –(mitoz zehirleri; iğcik inhibitörleri) –Podofilotoksin –Vinkristin –Vinblastin –Taksanlar (paklitaksel, docetaksel)

12 Sınıflandırma 1. Sitotoksik ilaçlar 2. Hormonlar ve Hormon antagonistleri 3. K. Tedavisinde diğer yaklaşımlar –(radyoizotoplar, immunoterapi)

13 . 1. Sitotoksik ilaçlar –Alkilleyiciler –Antrasiklinler ve diger sitotoksik antibiyotikler –Antimetabolitler –İğcik inhibitörleri (vinca alkaloitleri, taksanlar) –Platin bileşikleri –Topoizomeraz I inhibitörleri –Protein Kinaz inhibitörleri –Monoklonal antikorlar (MAb) –Digerleri

14 . 2. Hormonlar ve Hormon antagonistleri –Glukokortikoitler –Estrojenler –Progestinler –Estrojen reseptor antagonistler –Antiandrojenleri –Gonadorelin (GnRH) analogları –Somatostatin

15 . 3. Kanser tedavisinde kullanılan diger yaklaşımlar –Radyoizotoplar –İmmunoterapi ve biyolojik yanıt modifiye ediciler

16 . İlaçların ortak etkisi: mitozun durması Ortak yan etkiler: –myelotoksisite (nötropeni, trombositopeni, nötropenik ateş) –İmmunosupresyon (infeksiyon gelişmesi) –Prolifere olan normal dokulara toksik etki (mukozit, alopesi, kısırlık, empotans, myelotoksisite) –Teratojenite, embriyotoksisite ve Karsinojenite (ikincil kanser gelişmesi)

17 . Ortak yan etkiler (devam) –Emesis Akut emesis Beklentisel emesis CTZ (chemoreceptor trigger zone) Antiemetik kullanılma gerekliligi (nöroleptikler fenotiyazinler trifluperazin, domperidon, dronabinol) –Lokal reaksiyonlar –Allerjik reaksiyonlar

18 . Antineoplastiklerin genel yan etkileri (devam) Tumor lizis sendromu, hiperurisemi.. Diger –{ Nefrotoksisite: sisplatin Kardiyotoksisite: doksorubisin, 5-FU Hepatotoksisite: metotreksat, sitarabin Pulmoner toksisite: vinka alkaloitleri paklitaksel Hemofilik anemi: mitomisin }

19 1. Alkilleyici ajanlar Prodrug İrreversibl baglanma (DNA) Myelotoksisite, lenfosit baskılanması Bulantı-kusma Azotlu hardallar 1.2. Etileniminler, metilmelaminler 1.3. alkil sulfonatlar 1.4. nitrozoureler

20 Azotlu hardallar –Siklofosfamid (neden oldugu sistit için mesna kullanılır) –Mekloretamin (en eski alkilleyici ilaç) –Klorambusil (immunosupresif kullanımı) –Melfalan –İfosfamid.

21 Etileniminler, metilmelaminler –Tiotepa (aziridin) –altretamin 1.3. alkil sulfonatlar –Busulfan Nitrozoureler –Karmustin (i.v. İnf.) –Lomustin (p.o.) –Estramusin (p.o)

22 . 2. Antrasiklinler ve diger sitotoksik antibiyotikler Dogal kaynaklı (streptomyces), Geniş spektrum Toksisite –Daunorubisin –Doksorubisin –Epirubisin, İdarubisin,.

23 . Bleomisin, Daktinomisin Mitoksantron Mitomisin

24 . Antimetabolitler –Metabolit analoglarıdır –Döneme özgüdür –Folik asit antimetabolitleri (Folik asit ve önemi) –Metotreksat Folik asid N(10)-metil analogu, DHFR enzim inhibitörü, Nukleotid ve DNA sentezi durur. Kalsiyum folinat ile “kurtarma” tedavisi. Rezistans –Raltitreksed (timidilat senta inh.) –Pemetreksed (multi-targeted antifolate)

25 . Purin antimetabolitleri –Merkaptopurin Prodrug /önilaç Ksantin oksidaz ile metabolize olur; ksantin oksidaz inh. “allopurinol” ile beraber verilebilir Ulseratif kolit, Crohn h.’da immunosupresif olarak kull. –Tioguanin –Fludarabin Adenin analogu, immunosupresif, fırsatçı enfeksiyon riski var –Kladribin Deoksiadenozin analogu

26 . Pirimidin antimetabolitleri –5-Fluorourasil –Prodrug, –timin sentezi bozulur, DNA sentezi durur. –Toksisite görece az –%2-5’lik merhem, i.v. –Hepatik ilk geçiş etkisine fazla ugrar Urasilli tegafur: p.o. Uygulanır –Kapesitabin (p.o, fluoropirimidin) –Gemsitabin (deoksisitidin analogu) –Sitarabin –Klofarabin –Nelarabin

27 . Mikrotubul inhibitörleri Vinka alkaloitleri, Etopozit –Bitkisel kaynaklı –Metafaza özgü –Mikrotubullere baglanır ve çöktürür. –Mitozda iğcik oluşumunu engeller. –Mitoz, Metafazda durur. –DNA sentezini ve DNA yapısını etkilemez –Örnekleri:..

28 Örnekleri: –Vinkristin –Vinblastin –Vindesin –Vinorelbin –Etopozid (DNA hasarı yapar)

29 . Metafazda iğcik inhibitörleri (devam) –Taksanlar: –Dogal, bitkisel kaynaklı –Tubulin polimerizasyonu artar, tubulin-mikrotubul dengesi bozulur, –sitotoksik etki. Paklitaksel –ovarium, meme ca. Dosetaksel

30 . Platin bileşikleri –Organik platin türevleri –DNA çapraz bağlanmaları –Döneme özgü değil –Geniş spektrum, i.v. –Myelotoksisite, nefrotoksisite, nörotoksisite, emesis, karsinojenite teratojenite –Karboplatin –Oksaliplatin

31 Protein kinaz inhibitörleri Reseptör tipleri. –Growth factor / buyume faktor reseptörleri protein kinaz tipleri (EGF, TGF-alfa) –Non-reseptor tirozin kinazlar; onkogen ürünleri (RAS; kRas v.d.) ve sinyal iletiminde rolleri –Ras-MapKinaz inhibisyonu ile antimitotik etki İmatinib: –ilk kullanıma giren örnek, p.o.

32 –Toksisiteleri az, –Olumlu hematolojik yanıta neden olur –Lösemilerde kullanımı –G.I., cilt, nörolojik etkiler. İmatinib Dosatinib Erlotinib Nilotinib Sorafenib Gefitinib Sumitib

33 Topoizomeraz inhibitörleri Topoizomeraz I inhibisyonu Bitkisel kaynaklı, yarı sentetik DNA sentezi inhibisyonu olur İrinotekan –Kolorektal ca. –Asteni, myelotoksisite, alopesi, G.I. Etkiler, hepatotoksisite Topotekan

34 Monoklonal antikorlar –Biyoteknoloji ürünleri –Antikorlar ile growth factor reseptorlerinin baglanması hedeflenir. –İ.v. İnfuzyon, –Pahalı. Bevasizumab –(VEGF baglayıcı, angiogenez ve neovaskularizasyonu engeller –Metastatik meme, kolorektal, renal, glial pulmoner ca. –GI. Barsak perforasyonu, hipertansiyon, neuropati Panitumumab –EGF reseptörleri baglanır; –Kolorektal ca. Rituksimab –(CD20 baglanır, lenfoma) Setuksimab (EGFR baglanır; baş-boyun ca.) Trastuzumab İbrutumomab Tositumomab (iyot 131 ile işaretli; anti-CD20 )

35 Diğerleri Amsakrin Altretamin Arsenik trioksid Beksaroten –Retinoid X reseptör aktivasyonu; p.o., lenfoma –Hiperlipidemi, hipertansiyon, ağrı dokuntu Bortezomib –Boronik asid turevi, –Proteazom aracılı protein yıkın inhibisyonu yapar; i.v. –Multipl myeloma –Hipotansiyon, neuropati, G.I. Ateş, yorgunluk

36 Diğerleri (devam) Dakarbazin Prokarbazin Temozolamid Hidroksiure (hidroksikarbamid) –Ribonukleozid reduktaz inhibisyonu, –S fazına özgü, – p.o.; Kronik myeloid lösemi –Emesis, alopesi, myelotoksisite, G.I. etkiler

37 Diğerleri (devam) Asparaginaz (krisantaspas) –Enzimdir. Dogal (E.coli) kaynaklı –Asparaginazı aspartik asid+amonyak.a parçalar –Vucutta asparaginaz stoku azalır. –G1 dönemine özgü, proliferasyona ugrayan normal hücreler de etkilenir. –ALL Mitotan –DDT’nin iki klorlu turevi. Adrenal korteks selektif etki. Sitotoksik – p.o, çok toksik, –Sadece inoperabl adrenokortikal ca. –Uygulama sonrası hidrokortizon.

38 Pentostatin –Nukleozid analogu –Adenozin deaminaz inh. –Tumorlerde dATP birikimi –Toksik, lösemiler.. Temoporfin ve Profimer sodyum Talidomid –1950lerde sedatif hipnotik ve sabah bulantılarına karşı kullanıldı. –Talidomid faciasi sonrasında yasaklandı –Antienflamatuvar, antineoplastik immunomodular olarak tekrar kullanımda –Gebelerde ve gebe kalma olasılıgı olanlarda kullanılmamalıdır. Tretinoin –A vitamin analogu. Farklılaşmayı saglar..

39 Hormonlar ve Hormon antagonistleri Sitotoksik etkili degiller. Sitostatik Toksisiteleri görece az Spesifik etki yöresi

40 Glukokortikoid hormonlar –Prednizon Losemi lenfoma myeloma Odem giderilmesi, allerjik reaksiyonların önlenmesinde yararlı Yuksek dozda kullanılır Lenfolitik etkili Su-tuz tutulması, hiperglisemi hipertansiyon osteoporoz, immunosupresyon, fırsatçı enfeksiyonlar –Estrogenler –Progestinler

41 –Estrogenler İlk kullanılan, dietilstilbestrol’dur, Etinil estradiol Erkeklerde prostat ca, Kadında meme ca. –Progestinler –Progesteron benzeri sentetik ilaçlar –Endometrial ca. Tedavisinde; antiproliferatif etkili –Meme, prostat, anoreksi, kaşeksi için kull. Megestrol asetat Noretisteron Medroksiprogesteron asetat

42 Antiestrogenler –Estrogen reseptör modulatorleri Tamoksifen sitrat Toremifen –Aromataz inhibitörleri –Öncü molekullerin Estradiol’e donusumunu engeller Formestan Eksemestan Anastozol letrozol

43 Antiandrogenler Testosteron reseptor blokajı yaparlar; Non.steroid yapılı; prostat ca. –Siproteron asetat –Flutamid –Bikalutamid –nilutamid Gonadorelin (GnRH) analogları Prostat ca. –Buserelin –Goserelin –Loprorelin –Nofarelin –Triptorelin Somatostatin Adenohipofiz ca. –Lanreotid –Oktreotid

44 Immunosupresif ilaçlar İmmunosupresyon ve önemi –Siklosporin Dogal Efikasite en yuksek Kalsineurin inh.; transplantasyonlar –Takrolimus Dogal, kalsineurin inh. Transplantasyon Cilt kanseri riski. –Pimekrolimus –Sirolimus (rapamisin) –Glukokortikoidler Prednizon, prednizolon

45 Antimetabolitler –Azatioprin, metotreksat Siklofosfamid –Alkilleyici ilaç; –En güçlü immunosupresif –Toksisitesi fazla Mikofenolat mofetil Klorambusil –alkilleyici Leflunomid

46 Anti sitokin etkili biyoteknoloji ürünleri Monoklonal antikorlar (MAb) İmmunologik antagonistlerdir Artritlerde kull. TNF-alfa antagonistleri –İnfliksimab –Adalimumab –Etanersept Thelper IL-2 bloke edenler –Basiliksimab –Daklizumab Anakinra (IL-1 antagonisti)

47 Sulfosalazin Mesalazin Balsalazin Anti Rho immunoglobulin İnsan normal immunoglobulini OkT3

48 Immunostimulanlar Levamizol –Antihelmintik IFN-alfa (interferonlar) Hematolojik buyume faktörleri –G-CSF, GM-CSF rhG-CSF türevleri –Filgrastim –Lenograstim –molgramostim Aldeslökin (IL-2) Timosin (timus hormon karışımı) Hiperimmun globulin ve aşılar Glatiramer asettat (sentetik polipeptid) Bestatin (ubenimeks), dipeptid

49 Kanser tedavisinde diger yaklaşımlar Radyoizotoplar Fosfor ( 32 P) İyot ( 131 I) Stronsiyum 89 Immunoterapi Sitokinler Antineoplastik İlaç seçiminde kombinasyonlar

50 ... …


"ECZ315 ( Farmakoloji II ) Antineoplastik İlaçların Farmakolojisi Prof. Dr. Süleyman AYDIN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları