Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

04.09.2014 1.  Sözlü sınavlar, genellikle, yanıtlayıcıların yanıtlarını dü ş ünüp organize ederek, sözlü olarak sundu ğ u; soruların ise sözlü, yazılı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "04.09.2014 1.  Sözlü sınavlar, genellikle, yanıtlayıcıların yanıtlarını dü ş ünüp organize ederek, sözlü olarak sundu ğ u; soruların ise sözlü, yazılı."— Sunum transkripti:

1

2  Sözlü sınavlar, genellikle, yanıtlayıcıların yanıtlarını dü ş ünüp organize ederek, sözlü olarak sundu ğ u; soruların ise sözlü, yazılı veya sözlü karı ş ık olarak soruldu ğ u sınav türleridir.  Sözlü sınavlara sözlü yoklamalar da denir. Belki de bilinen en eski sınav türüdür. Aiken milattan önce Çin ve Eski Yunanistan’da sözlü sınavların kullanıldı ğ ını belirtmektedir. Bu ülkelerde büyük olasılıkla e ğ itim ve din kurumları için ö ğ renci ve ö ğ retmen seçimlerinde sözlü sınavların kullanıldı ğ ı tahmin edilmektedir

3  Soruların yazılı olarak verildi ğ i sınav uygulamalarında yanıtlayıcılar yanıtlarını yine sözlü olarak sunmaktadır. Bazen de ö ğ renciler yanıtlarını tahtaya yazabilirler. Ö ğ rencilerin soruları tahtaya yazarak yanıtladıkları sınav uygulamalarında, genellikle, ö ğ rencilere problem çözmeye yönelik sorular verilmektedir. Ö ğ renciler problemlerin çözümlerini tahtaya yazmakla beraber, çözümlerle ilgili yorum ve açıklamalarını sözlü olarak ifade ederler

4  Bu tür uygulamalarda, ö ğ rencilerin tahtaya yazdıkları problem çözümlerinden çok sözel açıklamalarına önem verildi ğ i, kazanılan puanda açıklama ve yorumların büyük a ğ ırlı ğ ı oldu ğ u söylenebilir.  Sözlü sınavlar, uygulamasında fazlaca çe ş itlilik görünen, belirli standartlardan uzak olan sınavlardır. Bu nedenle sözlü sınav türleri için bir sınıflama yapmak zordur

5  Okullarımızda, ö ğ rencilerin tahtaya, di ğ er ö ğ rencilerin önüne çıkarılarak sorulan sorulara yanıt vermesi istenebildi ğ i gibi bireylerin ö ğ renme etkinlikleri sırasında sorulan sorulara verdi ğ i yanıtlar veya derse katılımı da sözlü sınav olarak isimlendirilmektedir.  Ö ğ rencilerin tahtaya çıkarılarak sözlü yapılması sırasında di ğ er ö ğ rencilerin pasif olu ş u bu tekni ğ in en önemli sakıncalarından biridir

6  Ö ğ rencilerin pasif olmasından dolayı bu teknik, ö ğ renmeye, umuldu ğ u katkı sa ğ layamayabilir. Bu tekni ğ in yerine, ö ğ rencilerin, soru sorma, yanıt verecek ki ş iyi seçme veya yanıt vermeye gönüllü olma, yönlendirme yapma ve puan verme gibi etkinliklere katılmasını sa ğ layacak bir teknik kullanılabilir.  Böylece, ö ğ rencilerin dersle ilgili bilgileri ö ğ renmesini sa ğ lamanın yanında, yaratıcı dü ş ünme, ele ş tirel dü ş ünme ve ileti ş im becerisi gibi özelliklerinin de geli ş tirilmesi için bir ortam yaratılmı ş olacaktır

7  Ancak böyle bir uygulama durumunda zaten oldukça dü ş ük olan aracın geçerlik ve güvenirlik niteli ğ i daha da dü ş ecektir. Bu nedenle bu tür uygulamalar sonucunda elde edilen puanların ö ğ rencilerin notlarına etkisi mümkün oldu ğ unca azaltılmalıdır. Ö ğ rencileri aktif kılmak için uygulanabilecek lir teknikte grup tartı ş ması yaptırmaktır. Bu teknikte ö ğ renciler küçük gruplara ayrılarak belli konuda di ğ er gruplarla tartı ş ırlar

8  Grup tartı ş masının ölçme açısından ele ş tirilen yönü ise, konu ş ma-tartı ş ma- ileti ş im becerisi dı ş ındaki becerileri ve derslerle ilgili bilgileri ölçmeye uygun olmamasıdır. Buna ek olarak ö ğ renci yanıtları gözden kaçırılabilir.  Bunun dı ş ında, test dı ş ı tekniklerden görü ş meye (mülakata) benzer ş ekilde yapılan sözlü sınavlardan da bahsedilebilir

9  Aiken yapılandırılmı ş görü ş melerin sözlü sınav kapsamında incelenebilece ğ ini belirtmektedir. Bu tür sözlü sınavlarda, birkaç ki ş iden olu ş an jürinin sordu ğ u sorulara yanıtlayıcıların verdi ğ i yanıtlar, yine bu jüri tarafından de ğ erlendirilmek- tedir

10  Bazen, ö ğ rencilere daha fazla soru sormak, zaman kazanmak ve sınavın güvenirli ğ ini artırmak için ö ğ rencileri ba ğ ımsız olarak sınava alan birden fazla komisyon kuruldu ğ u veya her komisyon üyesinin ayrı odalarda ö ğ rencilere kendi payına dü ş en konularda sorular sordu ğ u türden sözlü sınavların yapıldı ğ ına da rastlamaktadır. Bu türden uygulamalarda, komisyonlar veya komisyon üyeleri birbirinden ba ğ ımsız olaca ğ ından, ö ğ rencilere verilecek puanlarında birbirinden ba ğ ımsız olur

11  Dolayısıyla daha güvenilir ölçme sonuçlarının elde edilmesi söz konusu olabilir. Aynı zamanda soru sayısı artaca ğ ından sınavın kapsam geçerli ğ i de yükselecektir. Jüri tarafından yapılan sözlü sınavlarda jüri üyelerinin verdi ğ i puan ortalamaları veya toplamları ö ğ rencilerin sınav puanı olarak kullanılabilir

12  Ö ğ rencilere ders ba ş larında yöneltilecek sorularla, önceki derslerde kazanılması gereken davranı ş lardan hangilerinin eksik oldu ğ u saptanarak, ön ko ş ul davranı ş larda eksi ğ i olan ö ğ renciler için etkinlikler düzenlenebilir. Benzer uygulamalar ö ğ retmenler tarafından konu bitimlerinde ö ğ rencilerin eksik ö ğ renmelerini saptamak için de yapılabilir

13  Sözlü Sınavların Özellikleri Sözlü sınavların birçok özelli ğ i ölçme aracında bulunması gereken geçerlik, güvenirlik ve kullanı ş lılık düzeylerinin dü ş mesine neden olmaktadır. Bu özellikler a ş a ğ ıda kısaca açıklanmaktadır. 1- Sözlü sınavlarda sorular yazılı olarak verilebilece ğ i halde genellikle sözlü olarak verilir. Soruların sözlü sorulmasının en önemli sakıncası, yanıtlayıcıların, soruları yeniden gözden geçirme, sözcük sözcük üzerinde dü ş ünme, do ğ ru arılayıp anlamadı ğ ını kontrol etme vb. için olanaklarının olmamasıdır. Çünkü yanıtlayıcılar sorunun tekrarlanmasını istedi ğ inde, sınavı yapan ki ş i aynı soruyu farklı sözcüklerle sorabilmektedir

14  Bazı sözlülerde ö ğ renciler yanıtlarını tahtaya yazsa da genellikle bu yanıtları açıklama ve yorumlama davranı ş larını sözlü olarak gerçekle ş tirirler. Yanıtların bir kısmının da olsa sözlü olarak verilmesi, sözlü ileti ş im becerisi, etkili konu ş ma, ses tonunun düzgünlü ğ ü vb. gibi ölçme konusu olmayan de ğ i ş kenlerin puanlara karı ş masına sebep olabilmektedir. Özellikle bu becerileri ölçme amacı olmayan bir sözlü sınavda, verilen puanlara söz konusu de ğ i ş kenler etki edebilece ğ inden sınavın geçerli ğ i dü ş ük olur

15  Örne ğ in, i ş e veya duruma uygun görünmeyi sa ğ lama, ileti ş im becerisi, anadilini veya yabancı bir dili etkili olarak kullanma yetene ğ i, ikna edici ve etkili konu ş ma gibi beceriler ölçülece ğ i zaman, en geçerli ve güvenilir ölçme i ş lemini sözlü sınavlarla yapabiliriz. Söz konusu becerilerin geçerli ve güvenilir bir ş ekilde di ğ er sınav türleri ile ölçülmesi zor veya olanaksız görünmektedir

16  2- Sözlü sınavlarda yanıtlayıcı yanıtını dü ş ünüp bulmak zorundadır. Bazı ölçmecilere göre ö ğ rencilerin dü ş ünme ve yanıtını organize etmelerini gerektiren yazılı ve sözlü sınavlar, objektif ve yarı objektif sınavlara göre daha geçerli bir ölçme yapmaktadır

17  3- Sözlü sınavlarda, yanıtlayıcının yanıtında belirsiz kalan noktaların de ş ilmesi yoluyla bilginin derinlemesine ve geni ş lemesine ölçülmesi olanaklıdır. Bazı durumlarda, sınav yapan ki ş i yanıtın açıklanmasını, detaylandırılmasını, görü ş lere dayanak gösterilmesini isteyebilir. Bu amaçlardan herhangi birini kar ş ılamada en uygun sınav türü sözlü sınavlardır

18  Bu yönüyle sözlü sınavlar soruların tam olarak yanıtlanmasını, ö ğ rencilerin istenilen derinlikte ve geni ş likte yoklanmasını, verilen yanıtların a ş amalarının ve dü ş ünme sürecinin adımlarının izlenmesini sa ğ layabilir. Ö ğ rencilerin dü ş ünme süreçlerinin adım adım izlenmesi ö ğ renme güçlü ğ ü ya ş anan noktaların belirlenmesinde etkili olabilir

19  4- Soruların hazırlanması di ğ er sınavlara göre daha kolaydır ve daha az zaman alır. Birçok ö ğ retmen, ö ğ rencilere, tahtaya çıkınca aklına gelen ilk soruyu yöneltir. Soruların kolay hazırlanması yönüyle yazılı sınavlara benzer ler. Bu özellikle bazı durumlarda, sözlü sınavların geçerlik ve güvenirli ğ ini olumsuz yönde etkilese de kullanı ş lıklarını artırır

20  5- Sözlü sınavlarda, sınav yapanla yanıtlayıcı arasında di ğ er sınavlara göre daha fazla etkile ş im vardır. Di ğ er sınav türlerinde sorular sorulduktan sonra yanıtlayıcı soruyu dü ş ünürken ve yanıt verirken yalnızdır. Oysa sözlü sınavlarda sınavın ba ş lamasından biti ş ine kadar yanıtlayıcı ve sınav yapan ki ş i yüz yüze bir etkile ş im içindedir. Bu nedenle sınav yapanın sınav anındaki durumu (mimikleri, hareketleri, sözleri vb.) ö ğ renciyi etkiledi ğ i gibi, ö ğ rencinin sınav anındaki durumu da ( ş es tonu, yanıtlama tarzı, duru ş u vb.) sınav yapan ki ş iyi etkilemektedir

21  Sözlü sınavlarda sınav yapanla sınav olan arasında etkile ş imin fazla olmasını avantaj olarak gören uzamanlar da vardır. Bu uzmanlara göre, sözlü sınavlardaki etkile ş im, sınav olan bireyin sınav heyecanının yatı ş ması ve sınav anında ö ğ renmesi (deneyim kazanması) için kullanılabilir.  Ancak, bu tür sonuçların olu ş ması sınav yapan bireyin niyet ve becerileri ile ilgilidir. Sınav yapanın böyle bir niyeti ya da becerisi yok ise sözlü sınavlardaki etkile ş im bazı bireylerdeki sınav kaygısının daha da artmasına neden olabilir

22  6- Sözlü sınavlar bireysel oldu ğ unda uygulaması çok zaman alır. Her ö ğ renciye ayrı soru sorma zorunlulu ğ u vardır. Her ö ğ rencinin sınav olmak için yerinden kalkması, ö ğ retmenin soruyu sorması, ö ğ rencinin soru üzerinde dü ş ünerek yanıt vermesi ve yanıtın puanlanması çok fazla zaman almaktadır. Bu durum özellikle kalabalık sınıflarda sınavın kullanı ş lılı ğ ını dü ş ürmektedir.  Çünkü sözlü sınavların uygulanması kalabalık sınıflarda hem ö ğ rencilerin hem de sınav yapanın çok zamanını alır. Çok daha kalabalık gruplarda ise sözlü sınav uygulamak olanaklı de ğ ildir

23  7- Bir ö ğ rencinin sorulan soruyu yanlı ş, kısmen do ğ ru veya tamamen do ğ ru yanıtlamı ş olması, aynı sorunun bir ba ş ka ö ğ renciye soruldu ğ unda geçerli ğ inin dü ş mesine neden olur. Bu nedenle, aynı soru geçerlik ve güvenirlikle ilgili belirli önlemler alınmadı ğ ı sürece ba ş ka ö ğ rencilere yeniden sorulamaz. Farklı bireylere aynı soruları sorma lüksü olmayan ve kapsam geçerli ğ ini artırmak için her bireye birbirinden farklı birkaç soru sormak zorunda olan ö ğ retmen, ölçmeyi amaçladı ğ ı kapsam dahilinde çok sayıda soru hazırlamalıdır

24  8- Yanıtlama davranı ş ı, sorudan hemen sonra gerçekle ş ti ğ inden, ö ğ rencinin dü ş ünme ve yanıtını gözden geçirme ş ansı ço ğ unlukla yoktur. Ö ğ rencinin yanıtını dü ş ünme ve organize etme özelli ğ i olan sözlü sınavlarda, söz konusu süreçlerin gerçekle ş tirilmesi için yeterli zamanın verilmemesi geçerli ğ i ve güvenirli ğ i dü ş ürmektedir

25  9- Soruların sorulması, yanıtlanması ve puanlanması fazla zaman aldı ğ ından sözlü sınavlarda her bireye az sayıda soru sorulabilir. Sözlü sınavlar bireysel oldu ğ undan, uygulanması çok zaman alır ve bunun sonucu olarak ö ğ rencilere çok sayıda soru sorma olana ğ ı bulunmadı ğ ından sınavı yapan ki ş iler ö ğ rencileri az sayıda soruyla de ğ erlendirmek zorunda kalırlar

26  10- Sözlü sınavlarda yanıtların do ğ ruluk derecesini puanlayıcı belirler. Bu durum, puanlama güçlü ğ ü ve yanlılı ğ ını beraberinde getirir. Puanlama yanlılıkları veya hataları ise güvenirli ğ i dü ş ürür

27  11- Sözlü sınavlarda, yazılı ve di ğ er sınav türlerinde görülen bazı olumsuz özelliklerin önüne geçilebilir. Örne ğ in, ö ğ rencilerin ş i ş irme yanıt vermeleri, soruyu ba ş ka yana çekmeleri gibi davranı ş ların engellenebilir. Bunlara ek olarak kopya çekme davranı ş larının ortaya çıkması da birçok sınav türünden daha kolay kontrol altına alınabilir

28  12- Ş ans ba ş arısı olmaması güvenirli ğ i artırır. Sözlü sınavlarda yanıtlayıcılar yanıtlarını dü ş ünüp, organize ederek sunmak zorunda olduklarından ş ansla do ğ ru yanıt verme ve puan alma olasılı ğ ı yoktur. Bu nedenle elde edilen puanlarda ş ansla do ğ ru yanıt vermeden kaynaklanabilecek hata ( ş ans) puanı bulunmamaktadır

29  13- Puanlayıcı ya da ö ğ retmen yanıtları kaydetmeden, yanıtlama anında veya yanıtlama bittikten sonra puan vermektedir. Puanlamada kullanılan bu tekni ğ e yazılı sınavların puanlamasında da çok sık kullanılan genel izlenimle puanlama adı verilmektedir. Bu teknikte, genellikle, ö ğ retmen veya puanlayıcı bir puanlama anahtarı kullanmadı ğ ından, verilen puanlara öznel kanılar çok fazla etki etmektedir

30  Sözlü Sınavlann Hazırlanması Sözlü sınavların geçerlik ve güvenirli ğ ini artırmak için sınavdan önce belirli hazırlıkların yapılması yararlı olur. Bu hazırlıklar a ş a ğ ıdaki gibi açıklanabilir.  Öncelikle bir sınav planı yapılmalıdır. Bu sınav planında, sınavın amacının ve yoklanmak istenen davranı ş ların belirlenmesi i ş lemleri yerine getirilmelidir

31  Tüm konuları kapsayacak sayıda soru hazırlanmalı, tüm konulardan yeterli sayıda soru hazırlanıp hazırlanmadı ğ ı belirtke tablosu kullanılarak kontrol edilmelidir. Soruların ölçülecek özelli ğ e uygun, açık ve anla ş ılır olmasını sa ğ lamak için, olanaklı ise birden fazla konu uzmanından yardım alınmalı ve hatalı sorular için uzmanlar tarafından önerilen düzeltmeler yapılmalıdır

32  Her bir soru ile ilgili puanlama cetveli ve yanıt anahtarı önceden hazırlanmalıdır. Yanıt anahtarında puan verilebilecek tüm olası yanıtlara yer verilmelidir. Ayrıca puanlama cetvelinde her bir ayrıntıya ve olası yanıta kaç puan verilece ğ i açıkça belirtilmelidir

33  Ö ğ rencilerin, soruların sorulması, yanıtların verilmesi ve puanlamanın yapılması sürecinde uymak zorunda oldu ğ u kurallar önceden açıklanmalıdır. Bu kuralların ihlali durumunda alabilecekleri olası cezalar hakkında bilgi vermekte yararlı olabilir

34  Sözlü Sınavların Kullanıldı ğ ı Alanlar:  1- Okul öncesi ve ilkö ğ retimin ilk yıllarında: İ lkö ğ retimin ilk yıllarında sınav yapmanın ö ğ rencilerin geli ş imi üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu durum ö ğ rencilerin ölçme ve de ğ erlendirme sürecinden geçmeleri gerekti ğ i gerçe ğ ini önlememektedir. Bu nedenle, özellikle ilkö ğ retimin ilk üç sınıfında sınavların sözlü olarak yapılması önerilmektedir

35  2- Anadili do ğ ru kullanma, konuşma becerileri ve sözlü anlatım gücü gibi becerilerin ölçülmesi: Söz konusu beceriler, tüm dünya ülkelerinin e ğ itim sistemlerinde temel amaçlar arasındadır. İ lkö ğ retimden ba ş layarak üniversite e ğ itimine kadar, hatta yaygın e ğ itim kurumlarıyla bu amaca ula ş mak için çaba harcanmaktadır

36  Bu nedenle her e ğ itim düzeyinde, söz konusu becerilerle ilgili ölçme i ş lemlerinde kullanılabilecek temel araç sözlü sınavlardır. Söz konusu beceriler kapsamında kelimeleri do ğ ru telaffuz etme, cümlelerde uygun ve etkili kelimeleri kullanma, ikna edici veya etkili konu ş ma vb. davranı ş lar bulunmaktadır

37  3- iletişim becerilerinin ölçülmesi ve geliştirilmesi: İ ster beden dilini ister sözel dili kullanarak bireylerin ileti ş im becerilerini geli ş tirmek ve ölçmek e ğ itim sisteminin önemli hedefleri arasındadır. Özellikle sözel ileti ş im becerilerini ölçme ve de ğ erlendirme amacı ile yine sözlü sınavlardan yararlanmak zorunlulu ğ u vardır

38  4-Yabancı dil konuşma becerisini belirleme: Dil becerileri dendi ğ inden sadece anadili kullanma becerileri anla ş ılmamaktadır. Birçok alanda birden fazla yabancı dil bilme zorunlulu ğ u söz konusudur. Anadili kullanma becerilerinde oldu ğ u gibi yabancı dili kullanma becerilerinin ölçülmesi için de sözlü sınavların en uygun sınav türü oldu ğ unu söylemek do ğ ru olabilir

39  Sözlü Sınavların Puanlanması  Sözlü sınavlar geçerlik ve güvenirlik nitelikleri dü ş ük araçlardan birisidir. Sınav yapanla sınav olan arasındaki etkile ş imin fazla olması, puanların ö ğ retmenlerin kanılarından çok etkilenmesi, yanıtlayıcının dü ş ünmek için yeterli zamanının olmaması, ö ğ rencilerin dar bir kapsamdan sınav olması, yanıtların kaydedilmemesi vb. etkenler verilen puanların geçerlik ve güvenirli ğ ini dü ş ürmektedir

40

41

42  Bir kelime, bir rakam, bir cümle veya kısa bir liste ile yanıtlandırılabilecek sorulardan olu ş an, yanıtlayıcının yanıtı dü ş ünüp hatırlayarak yazılı olarak sundu ğ u ölçme araçlarına kısa yanıtlı testler denir

43  Kısa yanıtlı sınavlar, yanıtların dü ş ünülüp hatırlanması ve yazılması bakımından yazılı sınavlara; puanlama kolaylı ğ ı ve objektifli ğ i bakımından çoktan seçmeli testlere benzer.  Çoktan seçmeli testlere olan benzerlikleri yazılı sınavlardan olan farklarını, yazılı sınavlara olan benzerlikleri ise çoktan seçmeli testlerden farklarını ortaya koymaktadır

44  Yanıtlayıcıların hatırladı ğ ı yanıtları yazma özgürlü ğ ü vardır ancak ş i ş irme yapma olanakları pek yoktur. Sorulara verilecek yanıtların çok kısa olması, puanlamayı hem kolayla ş tırmakta hem de öznellikten uzakla ş tırmaktadır

45  Kısa yanıtlı sınavlarla ilgili yanılgılardan birisi sadece bo ş luk doldurma maddelerinden olu ş tu ğ unun zannedilmesidir.  Oysa bo ş luk doldurma maddeleri kısa yanıtlı sınavlarda kullanılacak madde tiplerinden sadece birisidir. Çünkü kısa yanıtlı sınavlarda çok çe ş itli madde tipleri kullanılabilir

46  Sadece bo ş luk doldurma sorularından olu ş turulan bir kısa yanıtlı sınavda ölçülen davranı ş ların hepsi bilgi düzeyinde kalacak ve böylece ö ğ rencilerin ezber gücü ölçülecektir. Yani genel kanının aksine ö ğ rencileri ezbere yöneltecek bo ş luk doldurma soruları az sayıda olmalıdır

47  Kısa Yanıtlı Testlerde Madde Tipleri Kısa yanıtlı sınavlar incelendi ğ inde a ş a ğ ıda açıklanan iki madde tipinin çok sık kullanıldı ğ ına rastlanabilir. 1- Soru Kipinde Sorular: Bir kısa yanıtlı sınav sorusu, “Kim, nasıl, niçin, nerede vb.” soru kelimeleri ile bitiyorsa bu tür maddelere soru kipinde madde denir. Kısa yanıtlı sınavlarda en çok kullanılan madde türüdür

48  Örnek: “Bir ölçme aracında aranması gereken en önemli nitelik hangisidir?” a) Tanımlamayı Gerektiren Sorular: Bu tip sorularda bir kavramın tanımı, bir tanımı belirten kavram, bir ilkenin anlamı, bir olgunun belirgin özelliklerinin yorumu vb. yazılması istenebilir. Örnek 1: Yanlı hatayı tanımlayınız

49  Örnek 2: A ş a ğ ıda ölçme araçlarında bulunması gereken üç özellik verilmi ş tir. Bu özelliklerin kısa tanımlarını kar ş ılarındaki bo ş lu ğ a yazınız.  A- Geçerlik: B- Güvenirlik: C- Kullanı ş lık:

50 b) Tanımayı Gerektiren Sorular: Bu tip sorularda bir bilginin, kavramın, tanımın, özelliklerin veya i ş lem basamaklarının tanınması istenebilir. Örnek: “Bu çalı ş mada, test sonuçlarının, ölçülen de ğ i ş kenin tanımlanan örüntüsüne ne derece uydu ğ una, soruların birbiriyle ve test puanlarıyla ili ş kilerinin yüksek olup olmadı ğ ına bakılmı ş tır.” Yukarıda yapılan çalı ş mada testin hangi nitelikleri ara ş tırılmaktadır?

51 2- Eksik Cümle Tipinde (Bo ş luk Doldurmalı) Sorular: Ö ğ rencilerden ifadelerde, cümlede veya paragraflarda bırakılan bo ş luk ya da bo ş luklara uyan kelimeyi veya cümleyi (kelimeler veya cümleleri, sayıları vb.) yazması beklenen soru türüdür. Örnek: “ ölçek ba ğ ıl bir sıfır noktasında sahip oldu ğ undan, bu ölçek düzeyinde elde edilen sonuçlar üzerinde çarpma ve bölme (oran) i ş lemlerinin yapılması uygun de ğ ildir.”

52  Kısa yanıtlı sınavlarda kullanılan madde türleri incelendi ğ inde, hatırlama düzeyindeki davranı ş ları veya kazanımları yoklamak için uygun sınav türü oldu ğ u görülecektir. Kavrama ve uygulama düzeyindeki karma ş ık davranı ş ları yoklamak için pek uygun soru tipi olmayan bir sınavdır. 

53  Buna ra ğ men bazı ara ş tırmacılar, kısa yanıtlı sınavların, yanıtı hatırlama ve yazma eylemine dayandı ğ ını, bu eylemin seçenekler arasından do ğ ru yanıtı seçme ve i ş aretleme davranı ş larından daha üst düzey zihinsel çaba gerektirdi ğ ini ve bu nedenle seçmeli maddelerden olu ş an sınav türlerine göre üst düzey davranı ş ları ölçebilece ğ i görü ş ündedir. Gerçektende, özen gösterildi ğ i zaman, uygulama veya analiz düzeyindeki davranı ş ları ölçebilecek kısa yanıtlı sınav sorusu yazılabilir

54  Ancak bu durum seçme gerektiren test türlerine göre üst düzey davranı ş ları yoklayabilece ğ i anlamına gelmemektedir. Birçok ara ş tırmacıya göre, çoktan seçmeli test maddeleri yaratma anlamına gelen sentez düzeyindeki davranı ş lar dı ş ında kalan tüm düzeylerde ölçme i ş lemi gerçekle ş tirebilir.  Bunun sa ğ lanması için alanda uzmanla ş mak; soru yazma deneyimine sahip olmak ve davranı ş ları ölçmeye uygun madde tipleri kullanmak yeterlidir

55  Kısa Yanıtlı Sınavların Özellikleri Kısa yanıtlı testlerin, test ve madde tiplerinden gelen bazı özellikleri vardır. Bu tip testleri geli ş tirecek ve uygulayacakların bu özellikleri bilinmeleri, bu testlerin daha etkili kullanılması sa ğ lar. Bu nedenle, kısa yanıtlı testlerin özellikleri; geçerlik, güvenirlik ve kullanı ş lı ğ a etkileri bakımından maddeler halinde verilmi ş tir

56 1- Kısa yanıtlı test sorularına verilecek yanıtlar az zaman alaca ğ ından derste i ş lenen tüm konu alanlarından yeterli sayıda soru sorulabilir. Çok sayıda soru sorulabildi ğ inden bu sınavların kapsam geçerlikleri yazılı yoklamalardan yüksektir. 2- Kısa yanıtlı testlerde dü ş ünceleri organize etme becerisi, yazı güzelli ğ i, ka ğ ıdın düzeni vb. gibi etkenler ölçmeye daha az karı ş aca ğ ından geçerli ğ i yazılı yoklamalardan yüksektir

57 3- Kısa yanıtlı sınavlar hatırlama ve yazma davranı ş larını gerektirir. Yanıtlayıcı yanıtını dü ş ünüp bularak yazmak zorundadır. Bu nedenle bir yanıtlayıcının ş ans puanı alması sorularda ipucu yoksa olanaklı de ğ ildir. Bu araçlardan elde edilen punlarda ş ans ba ş arısı olmadı ğ ından geçerlikleri yüksektir

58 4- Yanıtlayıcı istedi ğ i yanıtı verme özgürlü ğ üne sahiptir, ancak yazılı sınav sorularına verilen yanıtlarda oldu ğ u gibi ş i ş irme yapamaz. Söz konusu sonucun ortaya çıkmasında yanıtların kısa olmasının büyük bir etkisi vardır. Bu durum, puanlamaya kanıların karı ş masını önleyerek güvenirli ğ in yükselmesini sa ğ lar

59 5- Kısa yanıtlı sınavlar her e ğ itim düzeyine uygun dü ş en sınav türüdür. Her ya ş taki ö ğ renciye uygulanabilir. Bu sınavlarla uygulama veya analiz düzeyine kadar davranı ş lar yoklanabilir. Sorularda ş ekil, harita ve grafiklerden faydalanılabilir. Testi tekrar kullanma imkanı ayrı bir yanıt ka ğ ıdı kullanılarak yaratılabilir. Bu nedenlerle testin kullanı ş lılı ğ ı yüksektir

60 6- Yanıtlar kısa ve belirgin oldu ğ undan puanlama güvenirli ğ i yazılı yoklamalara göre yüksektir. Ancak tamamen nesnel puanlama imkanı vermedi ğ i de unutulmamalıdır. Örne ğ in, bir çoktan seçmeli test gibi nesnel puanlama yapılabilece ğ i söylenemez

61 7- Kısa yanıtlı sınav soruları genelde bilgi düzeyindeki hatırlama davranı ş ların ölçtü ğ ü için soruların hazırlanması kolaydır. Bu durum kısa yanıtlı sınavların kullanı ş h ğ ını yükseltmektedir. Ancak, buna kar ş ın geçerli ğ i dü ş ebilir

62  Soru Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar:  1-Yoklanmak istenen davranı ş önemli bir davranı ş olmalıdır. Kıyıda kö ş ede kalmı ş bilgiler yoklanmamalıdır. Örnek: Ölçmenin izomorf olabilmesi için ampirik(deneysel) kümeden formal (teoriye dayanan bilimsel) kümeye nasıl bir fonksiyon kurulmalıdır?

63  Bu bilgi kuramsal olarak önemli ise de lisans düzeyindeki ö ğ rencilerin bilmesi zorunlu olmayan, pek üzerinde durulmayan bir bilgi de ğ ildir. Bu nedenle böyle bir soru sormak do ğ ru olmayacaktır.  Ayrıca sorunun pek açık ve anla ş ılır olmadı ğ ı, herkesin aynı ş ekilde anlayamayaca ğ ı ve dolayısıyla beklenenden farklı yanıtların gelebilece ğ i de söylenebilir

64 2- Her soru ile sadece önemli bir davranı ş, bir kazanım yoklanmalı, sorunun yalnızca bir do ğ ru yanıtı olmalıdır. Soru tartı ş ma yaratmayacak bir biçimde yapılandırılmalı; açık, seçik ve kolay anla ş ılır bir ifadeyle sunulmalıdır. Ö ğ renciler tarafından anla ş ılmayan veya herkes tarafından farklı anla ş ılan sorular için çok çe ş itli yanıtlar alınabilir. Birden fazla yanıt bekleniyor ise her bir yanıt ayrı puanlanmalıdır

65 Örnek: “………. yazılı sınavlara göre kapsam geçerli ğ i daha yüksektir?” Açıklama: Yukarıdaki sorunun birden fazla yanıtı vardır. Oysa soru kökünde tek bir yanıt isteniyor olabilir. Yanıtlama için ayrılan kısımda iki ayrı yanıt mı verilecek yoksa tek yanıt mı verilece ğ i de belirsizdir. Yanıt bölümlerine kısa yanıtlı testler, çoktan seçmeli testler diye ayrı iki yanıt mı yazılacak yoksa yanıtlama bo ş luklarına bir yanıtın her kelimesi mi yazılacak?

66 3- Maddenin yanıtlanabilmesi, bu madde ile yoklanan davranı ş ın beklenen derecede kazanılmı ş olmasını gerektirmeli ve sadece buna ba ğ lı olmalıdır. Maddeyi kolayca yanıtlanmayı sa ğ layacak gereksiz bilgilerden ve ö ğ rencilerin yanıtı bulmalarını kolayla ş tıracak ipuçlarından kaçınılmalıdır. Aynı zamanda yanıtlayıcıların yanıtı bulabilmesi için gerekli bilgiler eksiksiz biçimde verilmi ş olmalı, yanıtlama için gereksiz ve ş a ş ırtıcı bilgiler bulunmamalıdır

67  Örnek: “Çoktan seçmeli testlerin kapsam geçerli ğ i yazılı sınavlara göre daha ……………………tir.” Açıklama: Bu soruda yanıtlayıcının do ğ ru yanıt vermesi için davranı ş ı kazanması gerekmiyor. Zaten iki yanıt verilebilir. Ya “dü ş üktür” ya da “yüksektir” denebilir. Bu durum ş ans ba ş arısı yaratmaktadır. Ancak soru öyle yapılandırıl- mı ş tır ki ö ğ rencilerin bu soruyu do ğ ru yanıtlama olasılıkları yükselmektedir. Cümlenin sonundaki “tir” eki, yanıtın “yüksek” olarak verilme olasılı ğ ını güçlendirmektedir

68  4- Eksik cümle (Bo ş luk doldurma) sorularında, var olan kelimeler ne soruldu ğ unu açıkça gösterebilmelidir. Bo ş bırakılan yer/ler belirsizli ğ e yol açmamalıdır. Bunu sa ğ lamak için önerilen mümkünse bir bo ş luk, birden fazla bo ş luk bırakmak için bir zorunluluk var ise en fazla iki bo ş luk bırakılmasıdır

69  Aksi halde bo ş bırakılan yerlere ne yazılsa do ğ ru yanıt gibi görünecek, yanıtın ne oldu ğ u veya sorunun ne ölçtü ğ ü ile ilgili tartı ş malar ya ş anabilecektir. Bu durumu önlemek için yapılması gereken en do ğ ru i ş lem anahtar kelimelerden (kavramlardan) sadece birinin yerinin bo ş bırakılmasıdır

70 5- Sorular veya soruları olu ş turan ifadeler, yanıtlayıcıların bildi ğ i bir kaynaktan aynen alınmamalıdır. Böyle soruların ezber veya kayna ğ a a ş inalık gibi de ğ i ş kenleri ölçtü ğ ü, bilgiyi veya kazanımı yoklamadı ğ ı söylenebilir. Tanımlar oldu ğ u gibi kullanılmamalı, ö ğ rencilerin alı ş ık olmadıkları bir yapı ile kendilerine sunulmalıdır

71 6- Testte yer alan sorular birbirini etkilememeli kolayla ş tırıcı veya zorla ş tırıcı olmamalıdır. Sorular birbirinden ba ğ ımsız yanıtlanabilme- lidir. Örnek: Soru 4. Yarıya bölme tekni ğ i bir ölçme aracının hangi özelli ğ i hakkında bilgi verir? Soru 9. Test-tekrar test, paralel testler, yarıya bölme, KR-20, KR-21 ve Cronbach alfa gibi tekniklerle hesaplanan korelasyon testin hangi niteli ğ ini betimlemede kullanılır?

72 7- Eksik cümle sorularında, hem bir soru içinde hem de tüm testteki sorularda bırakılan bo ş luk uzunlukları aynı olmalıdır. 8- Yanıt yeri olarak bırakılan bo ş luklar yanıtlamayı ve puanlamayı kolayla ş tıracak biçimde düzenlenmelidir. 9- Sorulara verilecek yanıtları yazmak için ayrılan yerler aynı boyutlarda ve aynı biçimde verebilir

73

74  Kısa yanıtlı sınavlarda çok çe ş itli madde tipleri kullanılabilir. Sadece bo ş luk doldurma sorularından olu ş turulan bir kısa yanıtlı sınavda ölçülen davranı ş ların hepsi bilgi düzeyinde kalacak ve böylece ö ğ rencilerin ezber gücü ölçülecektir. Kısa yanıtlı sınavlar incelendi ğ inde soru kipinde, bo ş luk doldurma soruları, tanıma ve tanılamayı gerektiren soru tiplerinin kullanıldı ğ ı görülmektedir

75  Kısa yanıtlı sınavlarda çok çe ş itli madde tipleri kullanılabilir. Sadece bo ş luk doldurma sorularından olu ş turulan bir kısa yanıtlı sınavda ölçülen davranı ş ların hepsi bilgi düzeyinde kalacak ve böylece ö ğ rencilerin ezber gücü ölçülecektir. Kısa yanıtlı sınavlar incelendi ğ inde soru kipinde, bo ş luk doldurma soruları, tanıma ve tanılamayı gerektiren soru tiplerinin kullanıldı ğ ı görülmektedir


"04.09.2014 1.  Sözlü sınavlar, genellikle, yanıtlayıcıların yanıtlarını dü ş ünüp organize ederek, sözlü olarak sundu ğ u; soruların ise sözlü, yazılı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları