Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DÖVİZE DAYALI VADELİ İŞLEMLER UYGULAMA ESASLARI Doç. Dr. Mustafa Kemal YILMAZ MÖDAV Çalıştayı 04 Şubat 2005.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DÖVİZE DAYALI VADELİ İŞLEMLER UYGULAMA ESASLARI Doç. Dr. Mustafa Kemal YILMAZ MÖDAV Çalıştayı 04 Şubat 2005."— Sunum transkripti:

1 DÖVİZE DAYALI VADELİ İŞLEMLER UYGULAMA ESASLARI Doç. Dr. Mustafa Kemal YILMAZ MÖDAV Çalıştayı 04 Şubat 2005

2 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları2 SUNUŞ Vadeli Piyasaların Gelişimi Vadeli Piyasalara İlişkin Temel Kavramlar Döviz Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Futures) Döviz Vadeli Sözleşmeleri ve Risk Yönetimi VOBAŞ ve Döviz Vadeli İşlem Sözleşmeleri Yasal Mevzuat ve Düzenlemeler

3 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları3 FİNANSAL PİYASALAR SPOT PİYASALAR Hisse Senetleri Piyasası Tahvil ve Bono Piyasası Döviz ve Altın Piyasası VADELİ PİYASALAR

4 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları4 SPOT PİYASALAR Alınan kıymet karşılığı ödenmesi gereken nakit tutar Takas Merkezi’ne yatırılır. Satılan kıymet Takas Merkezi’ne teslim edilir, karşılığında satılan malın bedeli alınır.

5 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları5 VADELİ PİYASALAR VADELİ PİYASALAR, - İLERİDEKİ BİR TARİHTE - TESLİMATI/ NAKİT UZLAŞMASI YAPILMAK ÜZERE - ÜZERİNDE ANLAŞILAN BİR FİYATTAN - HERHANGİ BİR MALIN VEYA FİNANSAL ARACIN - BUGÜNDEN ALIM SATIMININ YAPILDIĞI PİYASALARDIR.

6 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları6 VADELİ PİYASALARIN GELİŞİMİ Organize piyasada ilk vadeli işlem sözleşmesi: Chicago Board of Trade, buğday üzerine 1970’lere kadar daha çok tarım ürünleri üzerine vadeli işlemler yapılıyordu yılında Bretton-Woods anlaşmasının fiilen sona ermesinin ardından, piyasalarda ortaya çıkan kur ve faiz dalgalanmalarının getirdiği riskten korunma ihtiyacının artması sonucu vadeli işlemlerin alanı genişledi.

7 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları7 VADELİ PİYASALARIN GELİŞİMİ 1972’de ilk finansal sözleşme olarak, döviz vadeli işlem sözleşmesinin alım-satımı yapılmaya başladı. 1973’de Chicago’da Hisse Senedi Opsiyon Piyasası açıldı (CBOE) yılı Nisan ayında Alım, 1977 yılı Haziran ayında Satım Opsiyonları işleme sunuldu. 1975’de faiz oranına dayalı ilk vadeli işlem sözleşmesi işlem görmeye başladı.

8 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları8 VADELİ PİYASALARIN GELİŞİMİ 1982’de Hisse Senedi Endeksine dayalı ilk vadeli işlem sözleşmesi Kansas City Board of Trade tarafından “Value Line Bileşik Endeksi” temel alınarak işleme sunuldu. 1982’de Philadelphia’da Forex Opsiyon Piyasası açıldı. 1983’de ise Endekse Dayalı Opsiyon Piyasası açıldı (S&P 100 üzerine)

9 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları9 VADELİ PİYASALARIN YAPISI VADELİ PİYASALAR, - ORGANİZE VADELİ PİYASALAR - TEZGAHÜSTÜ VADELİ PİYASALAR OLMAK ÜZERE İKİYE AYRILABİLİR.

10 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları10 VADELİ PİYASA İŞLEM HACMİNİN DÜNYADAKİ GELİŞİMİ

11 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları11 VADELİ PİYASA İŞLEM HACMİNİN DÜNYADAKİ GELİŞİMİ

12 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları12 TÜRKİYE’DE VADELİ PİYASALARIN GELİŞİMİ İAB Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (15/08/1997) (Altın vadeli işlem sözleşmeleri) İMKB Vadeli İşlemler Piyasası (15/08/2001) (TL/$ ve TL/Euro döviz vadeli işlem sözleşmeleri) Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. (04/02/2005) (döviz, endeks, faiz, buğday, pamuk vadeli sözleş.)

13 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları13 VADELİ PİYASA İŞLEM HACMİNİN TÜRKİYE’DEKİ GELİŞİMİ

14 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları14 TÜRK BANKACILIK SİSTEMİNDE VADELİ İŞLEMLER

15 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları15 VADELİ PİYASA İŞLEM HACMİ DÜNYA VS.TÜRKİYE Dünyada en yoğun işlem gören finansal vadeli sözleşme tipi % 75 ile faiz üzerine yapılanlardır. Döviz vadeli sözleşmeleri üçüncü sırada yer alıyor. Vadeli piyasa işlem hacmi içinde Türkiye’nin payı, 2003 yıl sonu itibariyle 25 Milyar ABD Doları ile % 0,02’dir. Türkiye’de işlem hacmi en yoğun olan vadeli sözleşme, % 65 ile döviz forward sözleşmeleridir.

16 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları16 VADELİ PİYASA ARAÇLARI Vadeli Piyasaların Tanımı; - VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ (FUTURES) - FORWARD SÖZLEŞMESİ - OPSİYON SÖZLEŞMESİ - SWAP SÖZLEŞMESİ işlemlerinin tamamını içermektedir.

17 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları17 VADELİ PİYASALARIN FAYDALARI VE AVANTAJLARI RİSK YÖNETİMİ FİYAT OLUŞUMU PİYASA ETKİNLİĞİ İŞLEMSEL AVANTAJLAR

18 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları18 VADELİ PİYASALARDA İŞLEM YAPAN KULLANICILAR RİSKTEN KORUNANLAR SPEKÜLATÖRLER ARBİTRAJÖRLER

19 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları19 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ - FUTURES - Vadeli işlem sözleşmesi tarafların, - belli bir mal veya finansal üründen - belli bir miktarda - daha önceden belirlenmiş ileri bir tarihte - önceden üzerinde anlaşılmış bir fiyattan - almak veya satmak konusundaki yükümlülüklerini içerir.

20 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları20 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ - FUTURES - Alıcı Takas Merkezi Satıcı Başlangıç Teminatı Satıcı Alıcı

21 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları21 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ Organize Borsalarda işlem görür. Sözleşmenin asli unsurları standardize edilmiştir. - Sözleşmenin Büyüklüğü - Vade Sonu Tarihleri - Teslimatı Yapılacak Malın Özellikleri Sözleşmenin fiyatı, anlaşmanın yapıldığı tarihte bellidir.

22 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları22 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ Sözleşme, alan ve satan tarafları yükümlülük altına sokar. Sözleşmeyi alan ve satan tarafların her ikisi de, işlemin başlangıcında Takas Merkezi’ne teminat yatırmak zorundadır (Başlangıç Teminatı). Yatırılan “başlangıç teminatı”, edinilen pozisyon değerinin belli bir tutarı (örneğin %10) kadardır.

23 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları23 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ Vadeli işlem sözleşmesinde taraflar birbirine karşı değil, Takas Merkezi’ne karşı sorumludur. Taraflar birbirlerinin kredi riskini hesaplamakla uğraşmazlar. Vadeli işlem sözleşmesini vade bitim tarihinden önce kapatmak imkanı vardır.

24 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları24 TEMEL KAVRAMLAR

25 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları25 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE ALINAN POZİSYONLAR UZUN POZİSYON (LONG POSITION) -Vadeli İşlem Sözleşmesini Satın Almaktır. -Piyasadaki Beklenti:Fiyatların Yükselmesi KISA POZİSYON (SHORT POSITION) -Vadeli İşlem Sözleşmesini Satmaktır. -Piyasadaki Beklenti:Fiyatların Düşmesi

26 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları26 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE ALINAN POZİSYONLAR Örnek: Sözleşme Tipi: YTL/Euro Vadeli İşlem Sözleşmesi Sözleşme Fiyatı: 1,850 YTL/Euro Pozisyon Tipi: Uzun / Kısa Pozisyon Sözleşme Vadesi: Şubat 2005 (28/02/2005) Sözleşme Tarihi: 04 Şubat 2005

27 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları27 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE ALINAN POZİSYONLAR

28 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları28 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE UZUN POZİSYON KAR/ZARAR GRAFİĞİ

29 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları29 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE KISA POZİSYON KAR/ZARAR GRAFİĞİ

30 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları30 UZUN / KISA POZİSYON MU? 3 ay sonra 100 Milyon ABD doları tutarında hammadde ithalatı yapacak bir sanayici ??? 6 ay sonra 200 Milyon Euro tutarında ihracat geliri elde edecek bir tekstilci ???

31 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları31 UZLAŞMA FİYATI VE HESAPLANIŞ YÖNTEMİ Uzlaşma fiyatı, vadeli işlem sözleşmesinde alınan pozisyon üzerinden gün sonunda ortaya çıkan kar/zararın hesaplanmasına esas teşkil eden fiyattır Uzlaşma fiyatı hesaplanış yöntemi Borsa tarafından belirlenir.

32 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları32 SÖZLEŞME BÜYÜKLÜĞÜ/ SÖZLEŞME ÇARPANI Sözleşme Büyüklüğü/Çarpanı, Borsa tarafından belirlenen standart bir büyüklük/çarpan olup, gün sonunda oluşacak kar/zararın hesaplanmasında kullanılır (1.000 Euro, Dolar gibi) Vadeli piyasada alım-satımı yapılan tüm pozisyonlar, standart sözleşme büyüklüğünün katları şeklinde gerçekleştirilir.

33 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları33 SÖZLEŞME VADELERİ Vadeli işlem sözleşmesinde sözleşme vadeleri Borsa tarafından standart olarak belirlenir. En yoğun kullanılan vade döngüsü; Ocak, Şubat ve Mart Döngüsü’dür. Ocak Döngüsü : Ocak-Nisan-Temmuz-Ekim Şubat Döngüsü: Şubat-Mayıs-Ağustos-Kasım Mart Döngüsü: Mart-Haziran-Eylül-Aralık

34 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları34 PİYASAYA GÖRE AYARLAMA Vadeli işlem sözleşmesine girilen tarihten başlamak üzere, vade sonuna veya pozisyonun kapatıldığı tarihe kadar, her gün itibariyle gün sonunda belirlenen uzlaşma fiyatına bağlı olarak, taraflar arasında Borsa tarafından tespit edilen “Teminat Marjı Oranları” na göre “Nakit Transferi” gerçekleşir. Yapılan bu işleme “Piyasaya Göre Ayarlama” denir.

35 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları35 YAYILMA POZİSYONU “Yayılma Pozisyonu”,  aynı anda, yakın vadeli sözleşmenin satılması ve daha uzak vadeli sözleşmenin satın alınması veya  aynı anda, yakın vadeli sözleşmenin satın alınması ve daha uzak vadeli sözleşmenin satılması ile alınır. “Yayılma Pozisyonu” için Borsa tarafından talep edilen teminat miktarı daha düşük seviyededir.

36 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları36 YAYILMA POZİSYONU Örnek: Sözleşme Tipi: YTL/Dolar Vadeli İşlem Sözleşmesi Sözleşme Fiyatı (Şubat Vadeli): 1,500 YTL/$ Sözleşme Fiyatı (Mart Vadeli): 1,510 YTL/$ Pozisyon: 1 adet Uzun Pozisyon (Şubat Vadeli) 1 adet Kısa Pozisyon (Mart Vadeli) Sözleşme Tarihi: 7 Şubat 2005

37 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları37 YAYILMA POZİSYONU

38 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları38 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE AÇIK VE TERS POZİSYON NEDİR? AÇIK POZİSYON (OPEN INTEREST) Vadeli piyasalarda alınmış (Uzun veya Kısa) ve henüz kapatılmamış pozisyonlara denir. Açık Pozisyon = Uzun Pozisyon = Kısa Pozisyon POZİSYON KAPATMA (OFFSET POSITION) Vadeli piyasalarda alınmış bir pozisyonun, ters yönlü bir işlem yapılmak (alındıysa satılması/satıldıysa geri alınması) suretiyle kapatılması işlemidir.

39 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları39 VADELİ PİYASALARDA POZİSYONLARIN TASFİYESİ Fiziki Teslimat (depolama, taşıma ve sigorta maliyeti). Açık pozisyonların sadece % 1-2’si bu şekilde teslimata konu olmaktadır. Pozisyon Kapatma (komisyon maliyeti) Nakit Uzlaşma (finansal vadeli işlemler)

40 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları40 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE TEMİNATLANDIRMA BAŞLANGIÇ TEMİNATI SÜRDÜRME TEMİNATI TEMİNAT TAMAMLAMA ÇAĞRISI

41 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları41 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE TEMİNATLANDIRMA

42 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları42 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE TEMİNATLANDIRMA

43 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları43 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE TEMİNATLANDIRMA

44 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları44 UZUN POZİSYON SAHİBİ AÇISINDAN NET KAR HESABI

45 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları45 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ VE RİSK YÖNETİMİ

46 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları46 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE KISA POZİSYON İLE RİSKTEN KORUNMA İhracat Tutarı: ABD Doları Tahsilat Tarihi: Nisan 2005 (3 ay sonra) Piyasa Riski: Dolar kurunun değer kaybetmesi. Sözleşme Büyüklüğü: ABD Doları Vadeli İşlem Fiyatı (t 0 ): 1,500 YTL/$ Sözleşme Sayısı: /1.000 = (Kısa)

47 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları47 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE KISA POZİSYON İLE RİSKTEN KORUNMA

48 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları48 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE UZUN POZİSYON İLE RİSKTEN KORUNMA XYZ Bankası’nın tarihi itibariyle 1,4 Milyon Euro açık pozisyonu bulunmaktadır.  Bankanın açık pozisyonunu ay sonunda (31/03/2005) 1 Milyon Euro seviyesine indirmesi ( Euro satın alması) gerekmektedir.  Bu süre zarfında Euro’nun değerleneceğinden endişelenen Banka, vadeli sözleşmeler ile riskten korunmak istemektedir.

49 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları49 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE UZUN POZİSYON İLE RİSKTEN KORUNMA Sözleşme Büyüklüğü: Euro Piyasa Riski: Euro’nun değer kazanması Korunma Pozisyonu: Uzun pozisyon Vadeli İşlem Fiyatı: 1,900 YTL/Euro Sözleşme Sayısı = (1,4 Milyon - 1,0 Milyon)/1.000 = 400 adet sözleşme (uzun)

50 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları50 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNDE UZUN POZİSYON İLE RİSKTEN KORUNMA

51 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları51 DÖVİZ VADELİ SÖZLEŞMESİNİN FİYATLAMASI F 0 = Vadeli işlem fiyatı (forward döviz kuru) S 0 = Spot döviz kuru r TL = Yerel para birimi (YTL) faiz haddi r USD = Yabancı para birimi (USD) faiz haddi T = Vade tarihi (yıl cinsinden)

52 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları52 DÖVİZ VADELİ SÖZLEŞMESİNİN FİYATLAMASI S 0 = TL/$ r TL = % 20 r USD = % 4 T= 90 gün (= 90/360)

53 VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI A.Ş (VOBAŞ) DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ

54 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları54 ALIM-SATIM SİSTEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ İşlem Yöntemi, elektronik ortamda bilgisayar aracılığı ile alım-satım yapılması şeklindedir. Alım-satım sistemi Borsadaki diğer piyasalar ve Takasbank ile on-line bağlantılı olarak çalışacak şekilde tasarlanmıştır.

55 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları55 ALIM-SATIM SİSTEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

56 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları56 İŞLEM SAATLERİ Normal Seans: / (Çoklu fiyat, sürekli müzayede yöntemi) Öğle Arası: Kapanış Aralığı: Uzlaşma Fiyatı İlanı: Takas Süresi: Temerrüt Başlangıcı: 16.30

57 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları57 İŞLEM GÖRECEK SÖZLEŞMELER İşlem Görmesi Planlanan Vadeli İşlem Sözleşmeleri;  YTL/Dolar Döviz vadeli işlem sözleşmesi  YTL/Euro Döviz vadeli işlem sözleşmesi  İMKB-30 Endeksi vadeli işlem sözleşmesi  91- Gün Vadeli Hazine Bonosu  365- Gün Vadeli Hazine Bonosu  Ege Standart 1 Baz Kalite Pamuk  Anadolu Kırmızı Sert Buğday

58 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları58 SÖZLEŞME BÜYÜKLÜĞÜ Standart Sözleşme Büyüklüğü (Çarpanı);  Döviz: Dolar ve Euro  Hazine Bonosu: YTL (Nominal)  İMKB 30 Endeksi:  Pamuk: kg (1 Ton)  Buğday: kg (5 Ton)

59 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları59 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ SÖZLEŞME BÜYÜKLÜĞÜ Sözleşme Büyüklüğü: $ / Euro Sözleşmenin Değeri: Vadeli İşlem Fiyatı x Sözleşme Büyüklüğü Örnek: Döviz Vadeli İşlem Fiyatı:1,500 YTL/Euro Sözleşme Büyüklüğü:1.000 Euro Sözleşmenin Değeri: YTL

60 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları60 VADE AYLARI Döviz, DİBS ve Endeks : Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık döngüsünden en yakın 3 ay. Pamuk: Mart, Mayıs, Temmuz, Ekim ve Aralık döngüsünden en yakın 5 ay; Buğday: Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Aralık döngüsünden en yakın 5 ay.

61 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları61 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ VADE AYLARI

62 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları62 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ UZLAŞMA FİYATI Uzlaşma fiyatı, seans sona ermeden önceki son 10 dakika içerisinde gerçekleştirilen tüm işlemlerin miktarlarına göre ağırlıklı fiyatlarının ortalaması alınarak belirlenir. Eğer son 10 dakika içerisinde 10’dan az işlem yapıldıysa, seans içerisinde geriye dönük olarak bulunan son 10 işlemin ağırlıklı fiyatlarının ortalaması alınır.

63 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları63 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ UZLAŞMA FİYATI Uzlaşma fiyatı hesaplaması için yeterli sayıda işlem olmamışsa veya hesaplanan uzlaşma fiyatının piyasayı yansıtmadığı düşünülüyorsa, uzlaşma fiyatı, Uzlaşma Fiyatı Komitesi’nin uygun görüşü alınarak ilan edilir. Vade sonu uzlaşma fiyatı, TC. Merkez Bankası’nın son işlem günü,saat 15:30 itibariyle açıklayacağı gösterge niteliğindeki ABD Doları ve Euro satış kurudur.

64 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları64 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ FİYAT ADIMI VE MARJLARI Fiyat Adımı: 0,0005 YTL Örnek: 1,4750 / 1,4755 / 1,4760 / 1,4765 Fiyat Adımı Değeri : 0,0005 x = 0,5 YTL Fiyat Marjı: Baz fiyatın ± % 10’udur. Örnek: Baz fiyat 1,5000 YTL/$ ise; Fiyat marjı 1,3500-1,6500 arasındadır.

65 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları65 TEMİNATLANDIRMA YÖNTEMİ VE ORANLARI Yöntem: Sözleşme Bazında Teminatlandırma. Teminat olarak başlangıçta VOBAŞ tarafından sözleşme bazında sabit bir tutar talep edilecektir. Yayılma pozisyonu için talep edilen teminat, normal pozisyon için talep edilen teminatın yarısı seviyesinde olacaktır.

66 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları66 TEMİNATLANDIRMA TUTARLARI

67 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları67 POZİSYON LİMİTLERİ Sistemde 2 tür pozisyon limiti vardır:  Mutlak Pozisyon Limiti, bir hesabın ilgili sözleşmenin açık pozisyon miktarından bağımsız olarak alabileceği toplam açık pozisyon sayısıdır (VOBAŞ: adet szl.)  Oransal Pozisyon Limiti, bir hesabın mutlak pozisyon limiti aşıldıktan sonra ilgili sözleşmedeki açık pozisyon miktarının belli bir oranı kadar açık pozisyona sahip olabileceğini gösterir (VOBAŞ: % 10)

68 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları68 DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ SON İŞLEM GÜNÜ VE VADE SONU Son İşlem Günü: Her vade ayının son iş günü. Vade Sonu Tarihi: Her vade ayının son iş günü.

69 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları69 ÜYELER VE ÜYELİK TÜRLERİ Borsaya, SPK’ndan türev araçların alım-satımına aracılık yetki belgesi almış aracı kurumlar ve bankalar üye olarak kabul edilebilir. Üyelik Türleri  Piyasa Yapıcı Üyeler  Piyasa Yapıcısı Olmayan Üyeler

70 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları70 PİYASA ÜYESİ - TAKAS ÜYESİ AYRIMI Piyasa Üyeliği Takas Üyeliği  Genel Takas Üyeleri  Doğrudan Takas Üyeleri

71 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları71 HESAP TİPLERİ Piyasa Yapıcı Hesabı Müşteri Hesabı Portföy Hesabı Global Hesap

72 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları72 BORSA PAYI

73 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları73 TAKAS ESASLARI Takas işlemleri, Takasbank A.Ş. tarafından yapılır. Piyasada gerçekleştirilen işlemlerin takası, Takasbank A.Ş’nin garantisi altındadır.

74 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları74 TAKAS ESASLARI Takasbank garantisi: İşlem Teminatları, Garanti Karşılığı Fonu, Üyelik Teminatları, Üyelerin diğer piyasalarda vermiş oldukları teminatlar ile takastan olan tüm hak ve alacakları ile sınırlıdır.

75 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları75 TAKAS ÜYESİ TEMİNATLARI Takas üyesinin yatırdığı teminatlar; Nakit Teminat (Minimum % 30) Nakit-dışı Teminat (Maksimum % 70)  Döviz  Devlet İç Borçlanma Senetleri  Hisse Senedi  Yatırım Fonu Katılma Belgeleri başlıkları altında takip edilir.

76 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları76 TAKAS SÜRECİ Hesap Güncelleme İşlemi Teminat Tamamlama Çağrısı Nemalandırma İşlemi Takas Saati/Temerrüt Başlangıcı Temerrüt Süreci

77 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları77 TAKAS SÜRECİ Teminat Yatırma/Çekme yapılamaz: Hesap Güncelleştirme: Takas Bitimi: Temerrüt: EFT Kapanış Saati 2. Temerrüt: Ertesi gün (T+1) Pozisyon Likidasyonu: (T+1) Nakit-dışı Teminat Satışı: (T+1)

78 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları78 TEMİNAT TAMAMLAMA ÇAĞRISI Teminat Tamamlama Çağrısı (TTÇ) gün sonunda hesap bazında,toplam teminat sürdürme teminat seviyesine veya altına indiğinde veya nakit teminat “0”ın altına düştüğünde yapılır ve nakit olarak yerine getirilir. Gerek görüldüğü takdirde, gün içi teminat tamamlama çağrısı da yapılabilir.

79 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları79 HESAP GÜNCELLEŞTİRME Hesap bazında; 1. Zararlar düşülür. 2. Karlar eklenir. 3. Teminat değerlemesi yapılır. 4. Üye bazında borç (TTÇ)/alacak (ÇNT) hesaplanır 5. TTÇ miktarı kadar üyenin serbest cari hesabına bloke konur.

80 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları80 TEMİNATLARIN NEMALANDIRILMASI Hesaplardaki bloke nakit teminatlar, Takasbank tarafından o günün piyasa koşullarına göre en iyi oranlardan nemalandırılır. Nemalandırılacak tutarın tesbitinde her gün takas saati bitimine kadar teminat tamamlama çağrısı doğrultusunda yatırılan nakit tutarlar dikkate alınır

81 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları81 TEMERRÜT ESASLARI Teminat tamamlama yükümlülüğünü saat 16.30’a kadar yerine getiremeyen hesaplar temerrüde düşer Eksik olan teminatını, nakit olarak tamamlayamayan hesaplara temerrüt cezası tahakkuk ettirilir. Temerrüt durumunda öncelikli olarak ilgili takas üyesinin payı, bu miktar yetmediği takdirde ise takas üyelerinin katılımı ile oluşturulan Garanti Fonu’nun tamamı kullanılır.

82 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI MEVZUATI

83 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları83 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI DÜZENLEMELERİ (SPK) Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik (23/02/2001 Tarih ve Sayılı Resmi Gazete) Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Yönetmeliği (27/03/2004 Tarih ve Sayılı Resmi Gazete)

84 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları84 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI DÜZENLEMELERİ (İMKB) İMKB Vadeli İşlemler Piyasası İşlem ve Üyeliğine İlişkin Yönetmelik İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Takas Merkezi Üyeliği ve İşlemlerine İlişkin Yönetmelik (19/07/2001 Tarih, Sayılı Resmi Gazete)

85 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları85 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI DÜZENLEMELERİ (VOBAŞ) Genelge No: 2005/3 - Üyelik Esasları (26/01/2005) Genelge No: 2005/4 - İşlem Esasları (26/01/2005) Genelge No: 2005/5 - Takas Esasları (26/01/2005) Genelge No: 2005/6 - Teminatlandırma ve Diğer Risk Yönetimi Esasları (26/01/2005) Genelge No: 2005/7 Garanti Fonu Kuruluş ve İşleyiş Esasları (26/01/2005)

86 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları86 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI DÜZENLEMELERİ (VOBAŞ) Genelge No: 2005/10 - “VOB-İMKB-30” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005) Genelge No: 2005/11 - “VOB-YTL Dolar” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005) Genelge No: 2005/12 - “VOB-YTL Euro” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005) Genelge No: 2005/13 - “VOB-DİBS 91” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005) Genelge No: 2005/14 - “VOB-DİBS 365” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005)

87 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları87 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI DÜZENLEMELERİ (VOBAŞ) Genelge No: 2005/15 - “VOB-Anadolu Kırmızı Buğday” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005) Genelge No: 2005/16 - “VOB-Ege Pamuk” Vadeli İşlem Sözleşmesi (26/01/2005) “Türev Araçlar Risk Bildirim Formu” (SPK’nun Seri: V, No: 46 Sayılı Tebliği’nin 57. maddesi gereğince aracılık faaliyetlerini yürüten kuruluşların müşterilerine imzalatmaları gereken metin formu)

88 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları88 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI MUHASEBE TEBLİĞLERİ (SPK) Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinin Muhasebesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Seri:XI, No: 19) Aracı Kuruluşların Türev Araçların Alım-Satımına Aracılık Faaliyetlerinde Düzenleyecekleri Belgeler ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ (Seri: V, No: 51) Aracı Kurum Hesap Planı ve Planın Kullanım Esasları Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri: XI, No: 18) ( Tarih ve Sayılı Resmi Gazete)

89 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları89 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI - VERGİSEL DÜZENLEMELER - Maliye Bakanlığı’nın aldığı karar uyarınca, vadeli işlemler üzerinden elde edilecek gelirlerin BSMV’den muaf tutulması kararlaştırılmıştır. Borsalarda alım-satımı yapılan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri damga vergisinden de tümüyle muaftır (4487 Sayılı Kanun, Madde 40)

90 Dövize Dayalı Vadeli İşlemler- Uygulama Esasları90 VADELİ İŞLEMLER PİYASASI - VERGİSEL DÜZENLEMELER - Vadeli işlem gelirlerinin vergilendirilmesine ilişkin Gelir ve Kurumlar Vergisi düzenlemeleri açısından henüz bir netlik bulunmamaktadır. Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemlerden 2006 yılında elde edilen kazançlar % 15 oranında vergi tevkifatından muaf tutulmuştur(193 Sayılı Kanuna Ek Geçici 67. M) ( tarih ve sayılı Resmi Gazete)


"DÖVİZE DAYALI VADELİ İŞLEMLER UYGULAMA ESASLARI Doç. Dr. Mustafa Kemal YILMAZ MÖDAV Çalıştayı 04 Şubat 2005." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları