Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ Uzman Biyolog Muslime TANRİSEVEN Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ Uzman Biyolog Muslime TANRİSEVEN Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü 1."— Sunum transkripti:

1 TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ Uzman Biyolog Muslime TANRİSEVEN Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü 1

2 İÇERİK Tarihçe Dünya ve ülkemizde “Pazar Payı” Ekonomik değer Bitkisel ürünlerde dikkat edilecek hususlar İkincil metabolitler-ilaç geliştirme Bitkisel kaynaklı ilaçlar-üretimleri Yeni onaylanmış (FDA) bitkisel ilaçlar ve ekstraktlar Tıbbi Bitkilerin diğer kullanım alanları-Gıda takviyeleri Problemler Sağlık Bakanlığı Tıbbi Bitki Listesi Yeni hedefler 2

3 TARİHÇE- BİTKİLERİN KULLANIM ALANLARI Temel ihtiyaçlar: gıda, giyim, barınma, dini ritüeller (halüsinojenler), avlanma ve öldürme (zehirli bitkiler), tedavi Geleneksel tıp: Çin, Hindistan (Ayurvedic M.), Mısır- Eber papirus Kırmızı renkli bitkiler-kan hastalıkları tedavisi Ciğer otu- karaciğer hastalıkları 3

4 Tedavi amaçlı kullanımda: özellikle ikincil metabolitler İkincil metabolitler: birincil metabolitlerden biyosentezle üretim Doğrudan bitki büyümesi, gelişmesi ve üremesi üzerinde etkisiz İkincil metabolitler: alkoloidler, terpenoidler ve fenolikler 4 TARİHÇE- BİTKİLERİN KULLANIM ALANLARI

5 1805- Morfin-bitkiden saf elde edilen ilk farmakolojik aktif bileşik- yapı tayini 1923’te 19 yy: ilaç olarak kullanılan çok sayıda alkoloidin izolasyonu Atropin: Atropa belladonna Kafein: Coffea arabica Kokain: Erytroxxylum coca 5

6 Efedrin: Ephedra türleri Morfin ve kodein: Papaver somniferum Quinin: Cinchona cordifolia Mutis ex Humb. Salisin: Salix türleri Kullanımları: Orjinal ya da modifiye formları 6

7 2001-F ABRICANT VE F ARNSWORTH Etnomedikal kullanım ve modern tıbbın kullanımı arasındaki korelasyon araştırmasında: 72 bitkide elde edilen 88 kimyasal bileşenin modern tıpta kullanımının orjinal Etnomedikal kullanımı ile BENZER olduğu 7

8 Atropin: antikolinerjik Kodein: öksürük supresanı (baskılayıcısı) Efedrin: bronkodilatör Morfin: analjezik Özellikle gelişmiş ülkelerde bitki temelli geleneksel tıp yaygın kullanımda 8

9 WHO VERİLERİ Afrika’da populasyonun %80 i Asya ve Latin Amerikada populasyonun büyük çoğunluğu Endüstriyel ülkelerde bitki temelli geleneksel tıp ve fitoterapötikler: komplementer-tamamlayıcı veya alternatif tıp (CAM) Son 10 yılda kullanımlarında artış 9

10 BİTKİSEL ÜRÜNLER-GLOBAL PAZAR PAYI (BİTKİSEL KATKI VE TEDAVİ EDİCİ ÜRÜNLER) 2004 yılında 550 milyar dolar 2008 yılında 900 milyar dolara yükselme ABD’de BEKLENEN Yaşlı nüfusta artma Tüketicinin genel sağlık/sağlıklı olma durumunun devam ettirilmesi bilincinin artmasına bağlı olarak; 2015 yılında ABD’de milyar dolara ulaşması 10

11 ÜLKEMİZDE 11 Gruplar 2012 Fark (1.000$) İhracat (1.000 $) İhracat Miktar (ton) İthalat (1.000 $) İthalat Miktar (ton) Uçucu yağlar24.793,89443, ,45513, ,44 Baharatlar , , , , ,58 Diğer Bitki Kısımları (Parfümeride, Eczacılıkta vs. kullanılan) , , , , ,27 Alkoloidler50.567,78128, ,035, ,75 Toplam , , , , ,03 Alkoloidler Uçucu yağlar elde edilen SON ÜRÜN???

12 EKONOMİK DEĞER Gül yağı Papatya yağı Okaliptus yağı Altıntop yağı Lavanta yağı Nane yağı Biberiye yağı Kekik yağı 12 HAM MATERYAL X SON ÜRÜN (KG) Nigella sativa (A)-30A Melissa officinalis (B) (tablet)B Lavandula officinalis (C) (C) kozmetik sanayi Colchicum autumnale (D)-25000(tablet) Hypericum (toxic)-Hypericine $/kg

13 ZİNCİR 13 Taze bitki materyaliKuru herba Özüt-ruh Afyon ruhu Ekstrakt Standardize ekstrakt Fitotıpta Kullanım Saf madde

14 Gıda katkıları Tatlandırıcı ajanlar ve baharatlar Parfüm ve kozmetik sanayi Farmasötik ve biyolojik ajanlar Aromaterapi Standardize bitki ekstraktları Nutrasötikler/bitkisel çaylar/vitagıdalar Fonksiyonel gıdalar 14

15 BİTKİSEL ÜRÜNLERDE YAN ETKİ Bitkinin içeriğindeki toksik bileşikler Doz aşımında görülen yan etkiler Sentetik ilaçlar veya gıdalarla etkileşim gibi bitkiye bağlı yan etkiler 15

16 BİTKİSEL ÜRÜNLER-DİKKAT EDİLECEK KONULAR Bitkisel preparatın hazırlanması ve üretimine bağlı yan etkiler: Bitkinin yanlış teşhisi Preparatın STANDARDİZE edilmemiş olması Son ürünün GMP koşullarına göre üretilmemiş olması Kontaminasyon / Benzer maddelerle tağşişat Üretim yöntemlerinin yanlışlığı 16

17 Bitkisel preparat kullanımında artış İlaç-bitki-gıda etkileşimlerine bağlı oluşan advers etkilerde artış görülmesi Gıda desteği (?????) olarak piyasaya arz edilen ancak endikasyon belirtilerek pazarlanan ürünleri kullanan kişilerde rapor edilen ölüm vakaları Piyasada bitkisel ürünlerde yapılan analizlerde beyan dışı sentetik etkin maddelerin belirlenmesi 17

18 İLAÇ GELİŞTİRMEDE BİTKİ KAYNAKLI BİLEŞENLERİN ROLÜ Moleküler modelleme Sentetik kimya metodları, modifikasyonlar Doğal ürün kaynaklı bileşenler hala değeri biçilemez kaynaklar 18

19 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PREKÜRSÖRLERİ Taxus brevifolia- antitümör ilaç Paclitaxel Yavaş büyüyen bu bitkiden elde edilen ürün piyasa talebini karşılayamıyor Taxus baccata;’dan yüksek oranda elde edilen 10- deacetylbaccatin Paclitaxel’e dönüştürülmesi ( ) Bristol-Myers Squibb, ana üretici firma 2002 yılından bu yana Paclitaxel BİTKİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ile üretilmekte 19

20 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PREKÜRSÖRLERİ Diosgenin; Diorcera türlerinin (Meksika ve ABD) tuberlerinden elde Oral kontraseptif progesteron üretiminde Kortizon üretimi için ana ara ürün Steroid hormon üretiminde önemli 20

21 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PREKÜRSÖRLERİ Oseltamivir fosfat İllium verum Hook.f. meyvelerinden elde edilen shikimic asitten üretim İnfuenza virüs A ve B nin tedavisinde Roche: GEO Escherichia coli ‘den tonlarla üretiyor 21

22 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PROTOTİPLERİ Sneader: kimyasal ilişkili terapötik ajan serilerinin içinden ilk defa keşfedilen bileşik Bitkilerden izole Phodophylotoxin, camptohecin, oldukça toksik ve klinik uygulama için suda çözünürlüğü yetersiz Analogları: etoposide, topotecan ve vepesid 22

23 2255 kanser klinik denemelerinde taxane ve camptohecin’den ele edilen ilaçların denemeleri Dünya piyasasında satılan sitotoksik ilaçların %30: paclitaxel, docetaxel(taxan), topotecan ve irinotekan (ebeveyn molekül camptohecin) 23

24 Guanidin; Galega officinalis L. elde Klinik uygulama için oldukça toksik Guanıdinden sentezlenen Metformin: Tip II diyabet tedavisinde 24 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PROTOTİPLERİ

25 Atropin; Atropa belladonna antimuskarinik ajan Antispazmodik, premedikasyonda anestezik etkisi için, bronşiyal sekresyonu azaltmada, bradikardiyi bloke etmede İpratropium bromide: bronkodilatör-astım tedavisi Loperamide: antidiyare Methadone:morfin bağımlılığı Pethidine: analjezik 25 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PROTOTİPLERİ

26 Farmakolojik problar:hastalıkların biyolojik mekanizmaları hücre içi sinyal mekanizmalarının anlaşılması ile daha iyi ilaç dizaynının sağlanmasında Genistein; soya fasülyesinden PKC aktivatörlerinin mekanizmalarının anlaşılmasında 26 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ- FARMAKOLOJİK PROBLAR

27 2001 YILINDAN BU YANA US FDA TARAFINDAN ONAYLANAN BİTKİSEL KAYNAKLI BAZI İLAÇLAR Galantamine: alkoloid, Galanhus woronowii Losinsk. Alzheimer semptomatik tedavisi Nitisinone: leptospermon’dan elde, Callistemon citrinus (aynı zamanda herbisit) Trozinomi tip 1 tedavisi-pediatrik hastalık, toksik maddelerin birikimine bağlı karaciğer ve böbrek hasarı 27

28 Apomorfin: morfin’den elde, 2004 te onay İnjektabl ilaç, Parkinson hastalarında hipomobilite tedavisinde YILINDAN BU YANA US FDA TARAFINDAN ONAYLANAN BİTKİSEL KAYNAKLI BAZI İLAÇLAR

29 Tiotropium bromid: atropin analoğu, Atropa belladonna COPD bronkospazm tedavisinde Vareniclin: Cytisus laburmum L. dan elde sigara bağımlılığında YILINDAN BU YANA US FDA TARAFINDAN ONAYLANAN BİTKİSEL KAYNAKLI BAZI İLAÇLAR

30 DEVAM EDEN KLİNİK DENEMELERDE BİTKİSEL KAYNAKLI KİMYASALLAR Onkoloji, HIV, Hepatit tedavisi, postoperatif ağrı tedavisi (capsaisin), Alzheimer Faz I, II/III çalışmalarında Panacos Pharmaceuticals (Watertown MA, USA) Anesiva (San Francisco.CA, USA) ChemGenex Pharmaceutical (Menlo Park, CA. USA) MIGENIX (Vancouver, Canada) 30

31 Ekstract standardizasyonu / Her bir bileşenin biyolojik aktivitesi Marker bileşenler-konsantrasyonları Şeytan tırnağı-Harpogophytum procumbens DC ekstraktı osteoartrit tedavisinde Faz II Klinik Denemesi Flavocoxid- doğal falavonoid-Scutellaria baicalensis Georgi ve Acacia catechu Willd. “medikal gıda” olarak ABD’de osteoartrit tedavisind reçetelendirilmekte 31 DEVAM EDEN KLİNİK DENEMELERDE BİTKİSEL EKSTRAKTLAR

32 Standardize Ginkgo ekstraktı- Ginkgo biloba L.- yaşayan fosil Erken evre Alzheimer tedavisi/ Faz III Mistletoe; Viscum album L. ekstraktı /akciğer kanseri/FazII konvansiyonel kemoterpiye ek tamamlayıcı tedavi Sativex; Cannabis sativa L. ekstraktı/ multipl skleroz hastalarında nöropatik ağrı tedavisinde/ FAZ III 32

33 B ITKISEL ÜRÜNLERIN DIĞER KULLANıM ALANLARı Gıda ve gıda katkıları Tatlandırıcı ajanlar ve baharatlar Parfüm ve kozmetik sanayi 33

34 G ıDA TAKVIYELERINE TALEBIN NEDENLERI Hastalıkların tedavi maliyetlerinin ve iş günü kayıplarının artması Yaşam süresinin uzaması Toplumdaki yaşlı insan sayısının artması İnsanların kaliteli bir yaşam sürme arzusu 34

35 G ıDA TAKVIYELERINDE TANıMLAMALAR Nutrasötikler (nutraceuticals) Düzenleyici gıdalar (designer foods) Farmagıdalar (pharmafoods) Tıbbi gıdalar (medifoods) Vitafoods 35

36 Dünyada aktif bileşenlerin izolasyonu, saflaştırılması, standardizasyonu ve ardından belli bitki kısımları ile karışımları “sağlıklı gıda” satısı yapan marketlerde tüketiciye sunulmakta Bazı kültürlerde ham bitki kısımları doğrudan satışta 36 İ NSAN SAĞLıĞı - IYI GıDA

37 A BD FOTOLARı REYHAN Dünya piyasasındaki satışlar ekle sayısal veriler 37

38 38

39 39

40 40

41 41

42 G ıDA TAKVIYELERINDE PROBLEMLER Diyet desteklerinde onaylanmamış bileşiklerin kullanılması Örnek: “…………………………….with Echineccia” gıda olmakla birlikte etiketinde diyet desteklerinde kullanılan “bağışıklık sistemini destekler” ifadesi yer alması 42

43 PROBLEMLER 1. Echinecea katkı maddesi olarak değerlendirilmemekte 2. GRAS (generally regarded as safe) olarak kullanılabileceklerini kanıtlamaya gerek kalmamakta 3. Destek olarak etiketleme ile yapı/fonksiyon iddiasının yapılması 43

44 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ Tıbbi amaçlı piyasaya sürülecek bitkisel ürünlerin ruhsatlarını vermek Etkililik, güvenlilik ve kalitesi ile ilgili uyulması gereken usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmış Geleneksel Bitkisel Tıbbi ürünler Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir Kalitesi ve güvenliliği Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanan bitkisel ürünlere ruhsatname verme ve sadece eczanelerde satılmasına izin verilmekte 44

45 Aesculus hippocastanum L. Alchemilla vulgaris L. Allium sativum L. Aloe ferox Miller Angelica archangelica L. Arctostaphylos uva-ursi (L.) Spreng Arnica montana L. Avena sativa L. Borago officinalis L. Calendula officinalis L. Capsella bursa-pastoris (L.) Medikus 45 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ

46 Capsikum annuum var. annuum L. Capsicum frutescens L. Cassia acutifolia Delile Cassia angustifolia Vahl. Cassia fistula L. Centella asiatica L. Cimicifuga racemosa (L.) Nutt. Cratagus monogyna Jacq.emend.Lindm. Curcuma longa L.(=C.domestica) Curcuma zedoaria Rosc. Cynara scolymus L. 46 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ

47 Echinacea spp Eluetherococcus senticosus (Rupr.Et Maxim) Maxim Epimedium sp. L. Eucalyptus sp. Eugenia caryophllata Thunberg Eyrycoma longifolia Jack Ferula sp. Filipendula ulmaria (L.) Maxim Fumaria officinalis L. Ganoderma lucidum 47 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ

48 Ginkgo biloba L. Glycyrrhiza sp Hamamelis virginiana L. Hargophytum procumbens DC. Ex Meiss. Hedera helix L. Hydrstis canadensis L. Hypericum perforatum L. Leonorus cardiaca L. Matricaria recutita L. Melissa officinalis L. Mamordica charanthia L. 48 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ

49 Panax ginseng Meyer Papaver rhoeas L. Pinus maritima R. Br. Punica granatum L. Salix L. sp. Sambucus nigra L. Silybum marianum (L.) Gaertner Similax sp. L. Stevia rebaudiana Bertoni Valeriana officinalis L. Vitex agnus-castus L. Viscum album L. 49 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ

50 yılları arasında 129 bitkisel kaynaklı ürüne Sağlık Bakanlığı tarafından izin Bunlar arasında dikkati çekenler: Kapsikumlu yakı Passiflora sıvı ekstresi Echinaceae purpurea özü Üzüm çekirdeği ekstresi Enginar ekstresi Sarımsak tozu Soya ekstraktı Stevia rebaudina Bertoni ekstresi Pelargonium sidoides sıvı ekstresi 50

51 Kapsaisin Nar çekirdek yağı Vitex agnus castus meyve tentürü Ginkgo biloba ekstresi 140 mg Silimarin’e eşdeğer Meryemana Dikeni Meyvesi kuru ekstresi Nane yağı Kekik yaprağı sıvı ekstresi/çuha çiçeği kökü sıvı eks. Karaman kimyonu yağı Sarı kantaron ekstresi 51

52 Y ENI AKıMLAR - GELECEK HEDEFLER Bitkisel kaynaklı ya da doğal diğer kaynaklardan elde edilen ikincil metabolitlerin bir kısmı pazarda önemli yere sahip ilaçlara dönüşmüş durumda Hammadde/Verim/GMP/Kalıntı/Sertifikasyon Standart stabil kimyasalların saflaştırılması Farmasötik/Biotech firmalarda; İlaç keşif programları Kimyasal bileşik kütüphanelerinin oluşturulması 52

53 M OLEKÜL TANıMLANMASıNDA - IZOLASYONUNDA YENI TEKNOLOJILER Geçmişte; Empirik çalışmalar Uzun zaman ve yüksek maliyet, yetersiz sonuç Günümüzde; Enstrümantel analizde teknolojik gelişmeler: HPLC ve Mass Spektrometrenin bileşimi :LC-MS Nukleer magnetik Rezonans görüntüleme Sistemleri:NMR LC-NMR-MS Solid faz ekstraksiyon sistemler+LC: LC-SFE-NMR 53

54 Bitkisel ekstrakt kütüphanelerinin oluşturulması Elde edilen ürünlerin Pazar ihtiyacını karşılayabiliyor olması Ürün yetersizliğinde alternatif üretim yolları; hücre kültürü uygulamaları, GEO, PCF(bitki hücre fermentasyonu) Ürünlerin patentlerle korunması 54 M OLEKÜL TANıMLANMASıNDA YENI TEKNOLOJILER

55 Etnobotanik ve etnomedikal çalışmalar Üniversite-Kamu Araştırma Kurumları-Özel sektör işbirliğinin sağlanması Üreticiden- son ürüne GMP 55

56 KAYNAKLAR Salim A.A. vd.,Drug Discovery From Plants Kumari vd Kerman S., Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Bakış Açısıyla Bitkisel İlaçlar Heywood V. Medicinal and Aromatic Plants as a Global Resources Barbieri C., Medicinal and aromatic plants legislation in the European Union, Italy and several of its regionsy, Natural Product Research, 2013 Vol. 27, No. 17, 1576–1582 Mathe A. Medicinal and Aromatic Plants/Soils, Plant Growth and Crop Poduction Vol II Karakaya S., Fonksiyonel Gıdalar ve Destekler 56

57 Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği Gupta V.K.,Medicinal Plants:Phytochemistry, Pharmacology and Therapeutics, 2010 DAYA PUBLISHING HOUSE Delhi Industrial use of Medicinal and Aromatic Plants (MAPs), Athens Program – Course UPM 30 Craker L. E., Medicinal and Aromatic Plants—Future Opportunities, Issues in new crops and new uses J. Janick and A. Whipkey (eds.). ASHS Press, Alexandria, VA. Health and Wealth From Medicinal Aromatic Plants, FAO Booklet 2012 Trade In Medicinal Plants, FAO, Raw Materials, Tropical and Horticultural Products Service, Commodities and Trade Division, Economic and Social Department, Food and Agriculture Organization of the United Nations Rome 57 KAYNAKLAR

58 Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü 58


"TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ Uzman Biyolog Muslime TANRİSEVEN Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları