Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ"— Sunum transkripti:

1 TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ
Uzman Biyolog Muslime TANRİSEVEN Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü

2 İÇERİK Tarihçe Dünya ve ülkemizde “Pazar Payı” Ekonomik değer
Bitkisel ürünlerde dikkat edilecek hususlar İkincil metabolitler-ilaç geliştirme Bitkisel kaynaklı ilaçlar-üretimleri Yeni onaylanmış (FDA) bitkisel ilaçlar ve ekstraktlar Tıbbi Bitkilerin diğer kullanım alanları-Gıda takviyeleri Problemler Sağlık Bakanlığı Tıbbi Bitki Listesi Yeni hedefler

3 TARİHÇE- BİTKİLERİN KULLANIM ALANLARI
Temel ihtiyaçlar: gıda, giyim, barınma, dini ritüeller (halüsinojenler), avlanma ve öldürme (zehirli bitkiler), tedavi Geleneksel tıp: Çin, Hindistan (Ayurvedic M.), Mısır- Eber papirus Kırmızı renkli bitkiler-kan hastalıkları tedavisi Ciğer otu- karaciğer hastalıkları

4 TARİHÇE- BİTKİLERİN KULLANIM ALANLARI
Tedavi amaçlı kullanımda: özellikle ikincil metabolitler İkincil metabolitler: birincil metabolitlerden biyosentezle üretim Doğrudan bitki büyümesi, gelişmesi ve üremesi üzerinde etkisiz İkincil metabolitler: alkoloidler, terpenoidler ve fenolikler

5 1805- Morfin-bitkiden saf elde edilen ilk farmakolojik aktif bileşik- yapı tayini 1923’te
19 yy: ilaç olarak kullanılan çok sayıda alkoloidin izolasyonu Atropin: Atropa belladonna Kafein: Coffea arabica Kokain: Erytroxxylum coca

6 Efedrin: Ephedra türleri
Morfin ve kodein: Papaver somniferum Quinin: Cinchona cordifolia Mutis ex Humb. Salisin: Salix türleri Kullanımları: Orjinal ya da modifiye formları

7 2001-Fabricant ve Farnsworth
Etnomedikal kullanım ve modern tıbbın kullanımı arasındaki korelasyon araştırmasında: 72 bitkide elde edilen 88 kimyasal bileşenin modern tıpta kullanımının orjinal Etnomedikal kullanımı ile BENZER olduğu

8 Atropin: antikolinerjik
Kodein: öksürük supresanı (baskılayıcısı) Efedrin: bronkodilatör Morfin: analjezik Özellikle gelişmiş ülkelerde bitki temelli geleneksel tıp yaygın kullanımda

9 WHO VERİLERİ Afrika’da populasyonun %80 i
Asya ve Latin Amerikada populasyonun büyük çoğunluğu Endüstriyel ülkelerde bitki temelli geleneksel tıp ve fitoterapötikler: komplementer-tamamlayıcı veya alternatif tıp (CAM) Son 10 yılda kullanımlarında artış

10 BİTKİSEL ÜRÜNLER-GLOBAL PAZAR PAYI (BİTKİSEL KATKI VE TEDAVİ EDİCİ ÜRÜNLER)
2004 yılında 550 milyar dolar 2008 yılında 900 milyar dolara yükselme ABD’de BEKLENEN Yaşlı nüfusta artma Tüketicinin genel sağlık/sağlıklı olma durumunun devam ettirilmesi bilincinin artmasına bağlı olarak; 2015 yılında ABD’de milyar dolara ulaşması

11 ÜLKEMİZDE Alkoloidler Uçucu yağlar elde edilen SON ÜRÜN??? Gruplar
2012 Fark (1.000$) İhracat (1.000 $) İhracat Miktar (ton) İthalat (1.000 $) İthalat Miktar (ton) Uçucu yağlar 24.793,89 443,03 18.048,45 513,04 6.745,44 Baharatlar ,32 33.666,05 26.177,75 17.736,07 74.274,58 Diğer Bitki Kısımları (Parfümeride, Eczacılıkta vs. kullanılan) 11.907,67 3.198,91 8.295,40 2.223,31 3.612,27 Alkoloidler 50.567,78 128,78 32.634,03 5,39 17.933,75 Toplam ,66 37.436,77 85.155,63 20.477,81 ,03 Alkoloidler Uçucu yağlar elde edilen SON ÜRÜN???

12 EKONOMİK DEĞER Gül yağı Papatya yağı Okaliptus yağı Altıntop yağı
Lavanta yağı Nane yağı Biberiye yağı Kekik yağı HAM MATERYAL X SON ÜRÜN (KG) Nigella sativa (A)-30A Melissa officinalis (B) (tablet)B Lavandula officinalis (C) (C) kozmetik sanayi Colchicum autumnale (D)-25000(tablet) Hypericum (toxic)-Hypericine $/kg

13 ZİNCİR Özüt-ruh Afyon ruhu Taze bitki materyali Kuru herba Fitotıpta
Kullanım Saf madde Standardize ekstrakt Ekstrakt

14 Gıda katkıları Tatlandırıcı ajanlar ve baharatlar Parfüm ve kozmetik sanayi Farmasötik ve biyolojik ajanlar Aromaterapi Standardize bitki ekstraktları Nutrasötikler/bitkisel çaylar/vitagıdalar Fonksiyonel gıdalar

15 BİTKİSEL ÜRÜNLERDE YAN ETKİ
Bitkinin içeriğindeki toksik bileşikler Doz aşımında görülen yan etkiler Sentetik ilaçlar veya gıdalarla etkileşim gibi bitkiye bağlı yan etkiler

16 BİTKİSEL ÜRÜNLER-DİKKAT EDİLECEK KONULAR
Bitkisel preparatın hazırlanması ve üretimine bağlı yan etkiler: Bitkinin yanlış teşhisi Preparatın STANDARDİZE edilmemiş olması Son ürünün GMP koşullarına göre üretilmemiş olması Kontaminasyon / Benzer maddelerle tağşişat Üretim yöntemlerinin yanlışlığı

17 Bitkisel preparat kullanımında artış
İlaç-bitki-gıda etkileşimlerine bağlı oluşan advers etkilerde artış görülmesi Gıda desteği (?????) olarak piyasaya arz edilen ancak endikasyon belirtilerek pazarlanan ürünleri kullanan kişilerde rapor edilen ölüm vakaları Piyasada bitkisel ürünlerde yapılan analizlerde beyan dışı sentetik etkin maddelerin belirlenmesi

18 İLAÇ GELİŞTİRMEDE BİTKİ KAYNAKLI BİLEŞENLERİN ROLÜ
Moleküler modelleme Sentetik kimya metodları, modifikasyonlar Doğal ürün kaynaklı bileşenler hala değeri biçilemez kaynaklar Cropping of the bark of the slow-growing Pacific yew tree, Taxus brevifolia Nutt., is not a feasible method to provide sufficient amounts of the antitumor drug paclitaxel (1, Taxol) to meet the market demand (paclitaxel was originally isolated in only % w/w yield from the bark of Taxus brevifolia) [23]. Even though this compound can be produced by total synthesis, this has proven to be inefficient in affording large quantities of paclitaxel [24, 25]. Fortunately, 10-deacetylbaccatin III (2) can be isolated in relatively large amounts from the needles of other related yew species, such as Taxus baccata L. (a renewable resource), and can be converted chemically in several steps into paclitaxel [26, 27]. During the period 1993–2002, the main pharmaceutical manufacturer, Bristol- Myers Squibb, adopted the semisynthetic method developed by the Holton research group to produce paclitaxel from 10-deacetylbaccatin III [27, 28]. Since 2002, Bristol-Myers Squibb has produced paclitaxel using a plant cell culture method,

19 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PREKÜRSÖRLERİ
Taxus brevifolia- antitümör ilaç Paclitaxel Yavaş büyüyen bu bitkiden elde edilen ürün piyasa talebini karşılayamıyor Taxus baccata;’dan yüksek oranda elde edilen 10- deacetylbaccatin Paclitaxel’e dönüştürülmesi ( ) Bristol-Myers Squibb, ana üretici firma 2002 yılından bu yana Paclitaxel BİTKİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ile üretilmekte İlaç prekürsörleri: kimyasal modifikasyonlar-semisentetik uygulamalarla istenen form

20 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PREKÜRSÖRLERİ
Diosgenin; Diorcera türlerinin (Meksika ve ABD) tuberlerinden elde Oral kontraseptif progesteron üretiminde Kortizon üretimi için ana ara ürün Steroid hormon üretiminde önemli

21 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PREKÜRSÖRLERİ
Oseltamivir fosfat İllium verum Hook.f. meyvelerinden elde edilen shikimic asitten üretim İnfuenza virüs A ve B nin tedavisinde Roche: GEO Escherichia coli ‘den tonlarla üretiyor

22 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PROTOTİPLERİ
Sneader: kimyasal ilişkili terapötik ajan serilerinin içinden ilk defa keşfedilen bileşik Bitkilerden izole Phodophylotoxin, camptohecin, oldukça toksik ve klinik uygulama için suda çözünürlüğü yetersiz Analogları: etoposide, topotecan ve vepesid Mineraller, bitkiler, mikrorganizmalar, hayvanlar ve kimyasal kaynaklardan elde edilen 244 ilaç prototipi btiki ikincil metabolitleri tarafından desteklenmiş

23 2255 kanser klinik denemelerinde taxane ve camptohecin’den ele edilen ilaçların denemeleri
Dünya piyasasında satılan sitotoksik ilaçların %30: paclitaxel, docetaxel(taxan), topotecan ve irinotekan (ebeveyn molekül camptohecin)

24 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PROTOTİPLERİ
Guanidin; Galega officinalis L. elde Klinik uygulama için oldukça toksik Guanıdinden sentezlenen Metformin: Tip II diyabet tedavisinde

25 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-İLAÇ PROTOTİPLERİ
Atropin; Atropa belladonna antimuskarinik ajan Antispazmodik, premedikasyonda anestezik etkisi için, bronşiyal sekresyonu azaltmada, bradikardiyi bloke etmede İpratropium bromide: bronkodilatör-astım tedavisi Loperamide: antidiyare Methadone:morfin bağımlılığı Pethidine: analjezik

26 BİTKİ İKİNCİL METABOLİTLERİ-FARMAKOLOJİK PROBLAR
Farmakolojik problar:hastalıkların biyolojik mekanizmaları hücre içi sinyal mekanizmalarının anlaşılması ile daha iyi ilaç dizaynının sağlanmasında Genistein; soya fasülyesinden PKC aktivatörlerinin mekanizmalarının anlaşılmasında

27 Galantamine: alkoloid, Galanhus woronowii Losinsk.
2001 YILINDAN BU YANA US FDA TARAFINDAN ONAYLANAN BİTKİSEL KAYNAKLI BAZI İLAÇLAR Galantamine: alkoloid, Galanhus woronowii Losinsk. Alzheimer semptomatik tedavisi Nitisinone: leptospermon’dan elde, Callistemon citrinus (aynı zamanda herbisit) Trozinomi tip 1 tedavisi-pediatrik hastalık, toksik maddelerin birikimine bağlı karaciğer ve böbrek hasarı Galantamine slows the process of neurological degeneration by inhibiting acetylcholinesterase as well as binding to and modulating the nicotinic acetylcholine receptor [60, 61]. Due to the limited availability of the plants of origin of this compound, galantamine is now produced by total synthesis.

28 2001 YILINDAN BU YANA US FDA TARAFINDAN ONAYLANAN BİTKİSEL KAYNAKLI BAZI İLAÇLAR
Apomorfin: morfin’den elde, 2004 te onay İnjektabl ilaç, Parkinson hastalarında hipomobilite tedavisinde

29 2001 YILINDAN BU YANA US FDA TARAFINDAN ONAYLANAN BİTKİSEL KAYNAKLI BAZI İLAÇLAR
Tiotropium bromid: atropin analoğu, Atropa belladonna COPD bronkospazm tedavisinde Vareniclin: Cytisus laburmum L. dan elde sigara bağımlılığında

30 DEVAM EDEN KLİNİK DENEMELERDE BİTKİSEL KAYNAKLI KİMYASALLAR
Onkoloji, HIV, Hepatit tedavisi, postoperatif ağrı tedavisi (capsaisin), Alzheimer Faz I, II/III çalışmalarında Panacos Pharmaceuticals (Watertown MA, USA) Anesiva (San Francisco.CA, USA) ChemGenex Pharmaceutical (Menlo Park, CA. USA) MIGENIX (Vancouver, Canada)

31 DEVAM EDEN KLİNİK DENEMELERDE BİTKİSEL EKSTRAKTLAR
Ekstract standardizasyonu / Her bir bileşenin biyolojik aktivitesi Marker bileşenler-konsantrasyonları Şeytan tırnağı-Harpogophytum procumbens DC ekstraktı osteoartrit tedavisinde Faz II Klinik Denemesi Flavocoxid- doğal falavonoid-Scutellaria baicalensis Georgi ve Acacia catechu Willd. “medikal gıda” olarak ABD’de osteoartrit tedavisind reçetelendirilmekte

32 Standardize Ginkgo ekstraktı- Ginkgo biloba L.- yaşayan fosil
Erken evre Alzheimer tedavisi/ Faz III Mistletoe; Viscum album L. ekstraktı /akciğer kanseri/FazII konvansiyonel kemoterpiye ek tamamlayıcı tedavi Sativex; Cannabis sativa L. ekstraktı/ multipl skleroz hastalarında nöropatik ağrı tedavisinde/ FAZ III Ginkgo extracts are produced from the dried leaves of the Ginkgo biloba L. tree, a unique species with no close living relatives, that has been described as a “living fossil.” The standardized ginkgo extract (EGb 761) contains approximately 24 % flavone glycosides (primarily quercetin, kaempferol, and isorhamnetin) and 6 % terpenoid lactones [2.8–3.4 % ginkgolides A (49), B (50), and C (51), and 2.6–3.2 % bilobalide (52)] [120]. Ginkgo extract is used for the treatment of early-stage Alzheimer’s disease (AD), vascular dementia, peripheral claudication, and tinnitus of vascular origin [121]. Several reviews on the studies of ginkgo extract for the treatment of patients with Alzheimer’s disease and dementia have been published [122–124]. In the USA, Ginkgo biloba extract (240 mg/day) is currently undergoing phase III clinical trials to prevent dementia and the onset of Alzheimer’s disease in older individuals

33 Bitkisel ürünlerin diğer kullanım alanları
Gıda ve gıda katkıları Tatlandırıcı ajanlar ve baharatlar Parfüm ve kozmetik sanayi

34 Gıda takviyelerine talebin nedenleri
Hastalıkların tedavi maliyetlerinin ve iş günü kayıplarının artması Yaşam süresinin uzaması Toplumdaki yaşlı insan sayısının artması İnsanların kaliteli bir yaşam sürme arzusu

35 Gıda takviyelerinde tanımlamalar
Nutrasötikler (nutraceuticals) Düzenleyici gıdalar (designer foods) Farmagıdalar (pharmafoods) Tıbbi gıdalar (medifoods) Vitafoods

36 İnsan sağlığı-iyi gıda
Dünyada aktif bileşenlerin izolasyonu, saflaştırılması, standardizasyonu ve ardından belli bitki kısımları ile karışımları “sağlıklı gıda” satısı yapan marketlerde tüketiciye sunulmakta Bazı kültürlerde ham bitki kısımları doğrudan satışta

37 Abd fotoları reyhan Dünya piyasasındaki satışlar ekle sayısal veriler

38

39

40

41

42 Gıda takviyelerinde problemler
Diyet desteklerinde onaylanmamış bileşiklerin kullanılması Örnek: “…………………………….with Echineccia” gıda olmakla birlikte etiketinde diyet desteklerinde kullanılan “bağışıklık sistemini destekler” ifadesi yer alması

43 problemler Echinecea katkı maddesi olarak değerlendirilmemekte
GRAS (generally regarded as safe) olarak kullanılabileceklerini kanıtlamaya gerek kalmamakta Destek olarak etiketleme ile yapı/fonksiyon iddiasının yapılması

44 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ
Tıbbi amaçlı piyasaya sürülecek bitkisel ürünlerin ruhsatlarını vermek Etkililik, güvenlilik ve kalitesi ile ilgili uyulması gereken usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmış Geleneksel Bitkisel Tıbbi ürünler Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir Kalitesi ve güvenliliği Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanan bitkisel ürünlere ruhsatname verme ve sadece eczanelerde satılmasına izin verilmekte

45 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ
Aesculus hippocastanum L. Alchemilla vulgaris L. Allium sativum L. Aloe ferox Miller Angelica archangelica L. Arctostaphylos uva-ursi (L.) Spreng Arnica montana L. Avena sativa L. Borago officinalis L. Calendula officinalis L. Capsella bursa-pastoris (L.) Medikus

46 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ
Capsikum annuum var. annuum L. Capsicum frutescens L. Cassia acutifolia Delile Cassia angustifolia Vahl. Cassia fistula L. Centella asiatica L. Cimicifuga racemosa (L.) Nutt. Cratagus monogyna Jacq.emend.Lindm. Curcuma longa L.(=C.domestica) Curcuma zedoaria Rosc. Cynara scolymus L.

47 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ
Echinacea spp Eluetherococcus senticosus (Rupr.Et Maxim) Maxim Epimedium sp. L. Eucalyptus sp. Eugenia caryophllata Thunberg Eyrycoma longifolia Jack Ferula sp. Filipendula ulmaria (L.) Maxim Fumaria officinalis L. Ganoderma lucidum

48 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ
Ginkgo biloba L. Glycyrrhiza sp Hamamelis virginiana L. Hargophytum procumbens DC. Ex Meiss. Hedera helix L. Hydrstis canadensis L. Hypericum perforatum L. Leonorus cardiaca L. Matricaria recutita L. Melissa officinalis L. Mamordica charanthia L.

49 SAĞLIK BAKANLIĞI TIBBİ BİTKİ LİSTESİ
Panax ginseng Meyer Papaver rhoeas L. Pinus maritima R. Br. Punica granatum L. Salix L. sp. Sambucus nigra L. Silybum marianum (L.) Gaertner Similax sp. L. Stevia rebaudiana Bertoni Valeriana officinalis L. Vitex agnus-castus L. Viscum album L.

50 2000-2012 yılları arasında 129 bitkisel kaynaklı ürüne Sağlık Bakanlığı tarafından izin
Bunlar arasında dikkati çekenler: Kapsikumlu yakı Passiflora sıvı ekstresi Echinaceae purpurea özü Üzüm çekirdeği ekstresi Enginar ekstresi Sarımsak tozu Soya ekstraktı Stevia rebaudina Bertoni ekstresi Pelargonium sidoides sıvı ekstresi

51 Kapsaisin Nar çekirdek yağı Vitex agnus castus meyve tentürü Ginkgo biloba ekstresi 140 mg Silimarin’e eşdeğer Meryemana Dikeni Meyvesi kuru ekstresi Nane yağı Kekik yaprağı sıvı ekstresi/çuha çiçeği kökü sıvı eks. Karaman kimyonu yağı Sarı kantaron ekstresi

52 Yeni akımlar-gelecek hedefler
Bitkisel kaynaklı ya da doğal diğer kaynaklardan elde edilen ikincil metabolitlerin bir kısmı pazarda önemli yere sahip ilaçlara dönüşmüş durumda Hammadde/Verim/GMP/Kalıntı/Sertifikasyon Standart stabil kimyasalların saflaştırılması Farmasötik/Biotech firmalarda; İlaç keşif programları Kimyasal bileşik kütüphanelerinin oluşturulması

53 Molekül tanımlanmasında-izolasyonunda yeni teknolojiler
Geçmişte; Empirik çalışmalar Uzun zaman ve yüksek maliyet, yetersiz sonuç Günümüzde; Enstrümantel analizde teknolojik gelişmeler: HPLC ve Mass Spektrometrenin bileşimi :LC-MS Nukleer magnetik Rezonans görüntüleme Sistemleri:NMR LC-NMR-MS Solid faz ekstraksiyon sistemler+LC: LC-SFE-NMR

54 Molekül tanımlanmasında yeni teknolojiler
Bitkisel ekstrakt kütüphanelerinin oluşturulması Elde edilen ürünlerin Pazar ihtiyacını karşılayabiliyor olması Ürün yetersizliğinde alternatif üretim yolları; hücre kültürü uygulamaları, GEO, PCF(bitki hücre fermentasyonu) Ürünlerin patentlerle korunması

55 Etnobotanik ve etnomedikal çalışmalar
Üniversite-Kamu Araştırma Kurumları-Özel sektör işbirliğinin sağlanması Üreticiden- son ürüne GMP

56 kaynaklar Salim A.A. vd.,Drug Discovery From Plants Kumari vd. 2011
Kerman S., Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Bakış Açısıyla Bitkisel İlaçlar Heywood V. Medicinal and Aromatic Plants as a Global Resources Barbieri C., Medicinal and aromatic plants legislation in the European Union, Italy and several of its regionsy, Natural Product Research, 2013 Vol. 27, No. 17, 1576–1582 Mathe A. Medicinal and Aromatic Plants/Soils, Plant Growth and Crop Poduction Vol II Karakaya S., Fonksiyonel Gıdalar ve Destekler

57 kaynaklar Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği
Gupta V.K.,Medicinal Plants:Phytochemistry, Pharmacology and Therapeutics, 2010 DAYA PUBLISHING HOUSE Delhi Industrial use of Medicinal and Aromatic Plants (MAPs), Athens Program – Course UPM 30 Craker L. E., Medicinal and Aromatic Plants—Future Opportunities, Issues in new crops and new uses J. Janick and A. Whipkey (eds.). ASHS Press, Alexandria, VA. Health and Wealth From Medicinal Aromatic Plants, FAO Booklet 2012 Trade In Medicinal Plants, FAO, Raw Materials, Tropical and Horticultural Products Service, Commodities and Trade Division, Economic and Social Department, Food and Agriculture Organization of the United Nations Rome

58 TEŞEKKÜRLER muslime2006@yahoo.com http://www.batem.gov.tr
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü TEŞEKKÜRLER


"TIBBİ AROMATİK BİTKİLER BİO SAĞLIK VE EKONOMİ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları