Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Taşınabilir Bilgisayarlar

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Taşınabilir Bilgisayarlar"— Sunum transkripti:

1 Taşınabilir Bilgisayarlar
Portable Computers Fon müziği

2 Genel Bakış Bu bölümde aşağıdaki konular ele alınacaktır
Taşınabilir bilişim cihazları ve temel özellikleri Değişebilir bileşenler ve performans artırımı Bakım ve yönetim Sorun giderme ipuçları Bu bölümde notebooklar ekseninde taşınabilir bilişim cihazları ve temel özellikleri incelenecektir. Ayrıca taşınabilir bilişim cihazlarında değişebilir bileşenler, performans artırımı, bakım, yönetim ve sorun giderme ipuçları konularını da ele alacağız.

3 Taşınabilir Bilişim Cihazları
Taşınabilir bilişim cihazları, ihtiyaç duyulan uygulamalara mobil erişim imkânı vererek hareket halinde iken çalışmanızı sağlar Örneğin WinXP çalıştıran bir taşınabilir bilgisayar PC’nizde yaptığınız tüm işleri mobil olarak yapabilmenizi mümkün kılar Daha küçük çaptaki bazı sistemler ise özel işletim sistemleri bulundursa dahi, pek çok PC servisini sunabilmektedir Yaygın olarak kullanılan 4 tür taşınabilir bilgisayar vardır Notebook, dizüstü veya laptop olarak tanımlanan PC eşdeğeri bilgisayarlar Ultra taşınabilirliğe sahip mini notebooklar Avuç içi bilgisayarlar olarak bilinen PDA’lar Dokunmatik ekranlara sahip notebook türevleri olan Tablet PC’ler Taşınabilir bilişim cihazları, ihtiyaç duyduğunuz uygulamalara mobil olarak erişme imkânı vererek, hareket halinde veya farklı ortamlarda olsanız dahi işinizi yapabilmenizi sağlamaktadır. Örneğin Windows XP işletim sistemli taşınabilir bilgisayarlar masanızda yaptığınız tüm işlemleri uzakta olduğunuz zamanda da yapabilmenize imkan verir. Bunun yanında küçük boyuttaki taşınabilir bilgisayarlarla randevularınızı kontrol edebilir, adres defterinize bakabilir ve küçük çaptaki oyunları bile oynayabilirsiniz. Yaygın olarak kullanılan 4 tür taşınabilir bilgisayar vardır. Notebook, dizüstü veya laptop olarak tanımlanan PC eşdeğeri bilgisayarlar… Ultra taşınabilirliğe sahip mini notebooklar… Avuç içi bilgisayarlar olarak bilinen PDA’lar… Ve dokunmatik ekranlara sahip notebook türevleri olan Tablet PC’ler…

4 Ortak Özellikler Bu cihazlarda monitör olarak 2" ten 20" e kadar değişen boyutlarda gövdeye entegre LCD ekranlar kullanılır Basit bir bip sesinden yüksek kaliteli müziğe kadar farklı kalitede ses çıkışı verebilirler Elektrik kaynağı olarak doğru akım depolayan bataryalar kullanırlar Ekran, ses ve batarya özellikleri dışında dış görünüşleri, boyutları ve kullanım amaçları ile de ön plana çıkarlar Taşınabilir bilişim cihazları belirli ortak özellikleri sahiptirler. Örneğin bu cihazlarda monitör olarak 2 inç’ten ten 20 inçe kadar değişen boyutlarda LCD ekranlar kullanılır. Taşınabilir cihazlar basit bir bip sesinden yüksek kaliteli müziğe kadar farklı kalitede ses çıkışı verebilirler. Bu cihazlar elektrik kaynağı olarak doğru akım depolayan bataryalar kullanırlar. Taşınabilir cihazlar ekran, ses ve batarya özellikleri dışında dış görünüşleri, boyutları ve kullanım amaçları ile de ön plana çıkarlar.

5 Notebook Notebook’lar tam olarak PC işlevine sahip cihazlardır
Tüm bileşenlerinin PC bileşenlerine denk gelen karşılığı vardır Aradaki tek fark, notebook bileşenlerinin taşınabilirliği artırmaya yönelik olarak özelleşmiş olmasıdır Özelleşmiş bileşenlerin 2 önemli noktası vardır Taşınabilirliği artıracak şekilde özel şekil faktörleri Daha az enerji tüketecek çalışma yöntemleri Notebook’lar tam olarak PC işlevine sahip cihazlardır. Yani masaüstü bilgisayarların alternatifi olarak tasarlanmışlardır. Tüm bileşenlerinin PC bileşenlerine denk gelen karşılığı vardır. Bu sebeple daha önceki eğitimlerde ele alınan bileşenlerin ortak özelliklerine girilmeyecektir. Sadece notebooklar açısından farklı veya önemli olan boyutlar ele alınacaktır. Aradaki tek fark, notebook bileşenlerinin taşınabilirliği artırmaya yönelik olarak özelleşmiş olmasıdır. Özelleşmiş bileşenlerin 2 önemli noktası vardır. Bunlar taşınabilirliği artıracak şekilde özel şekil faktörlerine ve daha az enerji tüketecek çalışma yöntemlerine sahiptirler.

6 Notebook Kasası Notebook kasaları için genel bir şekil faktörü yoktur
Tasarımlar üretici ve modeller açısından ciddi farklar sergiler Sunulan bağlayıcıların yeri, özellikleri ve sayısı da değişkendir Yaygın olarak aşağıdaki bağlayıcı, yuva ve aygıtlar bulunur İkincil erkan çıkışları Ses giriş ve çıkışı USB ve FireWire portları e-Sata portu Kart okuyucular RJ45 ve RJ11 portları PC kart yuvaları Parmak izi okuyucu Mikrofon ve kamera Notebook kasaları için genel bir şekil faktörü yoktur. Bir dönem Intel, CBB projesi ile notebook bileşenlerini ve kasalarını standardize etmeye çalışmıştır. Bu projede kısmen halen devam ediyor olsa da, çok cazip özel şekil faktörlerine sahip notebooklar standart kasaların önünü tıkamaktadır. Kasa tasarımları üretici ve modeller arasından ciddi farklar sergiler. Sunulan bağlayıcıların yeri, özellikleri ve sayısı da değişkendir. Bir notebook kasasında yaygın olarak aşağıdaki bağlayıcı, yuva ve aygıtlar bulunur. İkincil erkan çıkışları… Ses giriş ve çıkışı… USB ve FireWire portları… e-Sata portu… Kart okuyucular… RJ45 ve RJ11 portları… PC kart yuvaları… Parmak izi okuyucu… Mikrofon ve kamera.

7 Örnek Bir Notebook Kasası
Web Kamerası ve Yerleşik Mikrofon LCD Ekran Hoparlör Klavye Ana Kontrol Butonları TouchPad Hoparlör Fare Tuşları Enerji Girişi Optik Sürücü Az önce de belirttiğimiz gibi piyasadaki neredeyse hiç marka ve model notebook birbirinin aynısı değildir. Kasa şekli ve bağlayıcılar her birinde farklıdır. Ancak genel yerleri ve işlevleri tahmin edilebilirdir. Önünüze herhangi bir notebook geldiğinde, yerleri farklı olsa da benzer bileşenler olacaktır. Şimdi örnek bir notebook kasası üzerindeki bileşenleri inceleyelim. Genelde klavye üzerine katlanabilir olan LCD ekran… Gövde üzerinde yer alan klavye… Klavyenin ön tarafında yer alan touchpad ve fare tuşları… Kasanın görüntüde olmayan yan yüzeyinde yer alan optik sürücü… Hoparlörler… Açma/kapama, aygıt etkinleştirme gibi işlevleri olan ana kontrol butonları… Enerji girişi… Bu örnekte VGA, bir çok yeni notebook’ta ise DVI olan ikinci monitör çıkışı… Yine bu örnekte S-Video olan, ancak bir çok yeni notebook’ta HDMI olan TV çıkışı… USB, bazı modellerde ise e-SATA portları… RJ45 ağ portu ve RJ11 modem portu… PC kart yuvaları… Durum LED’leri… Ses bağlantıları… Kart okuyucu… Kızılötesi veya Bluetooth algılayıcıları… Son olarak da web kamerası ve yerleşik mikrofon. VGA / DVI Çıkışı Kızılötesi / Bluetooth S-Video / HDMI Çıkışı Kart Okuyucu USB Portları Ses Bağlantıları Durum LED’leri RJ45 / RJ11 Portu PC Kart Yuvası

8 Notebook İç Yapısı Tüm bileşenler anakarta yatay şekilde yerleştirilmiştir Anakart, sökülmesi ve değiştirilmesi en zor bileşendir Genellikle her notebook modelinin kendi şekil faktörüne uygun standart olmayan anakart ve dahili bileşenleri söz konusudur Notebook’ların dahili bileşenlerine genellikle kasanın arka kısmından özel kapaklar ile ulaşılır Burada değiştirilmesi en muhtemel bileşenler daha kolay erişilecek şekilde yerleştirilmiş durumdadır Sabit disk, bellek, işlemci vb. Notebook’ta tüm bileşenler anakarta yatay şekilde yerleştirilmiştir. Dolayısıyla anakart, sökülmesi ve değiştirilmesi en zor bileşendir. Genellikle her notebook modelinin kendi şekil faktörüne uygun, standart olmayan bir anakartı ve bunlara göre tasarlanmış dahili bileşenleri söz konusudur. Notebook’ların dahili bileşenlerine genellikle kasanın arka kısmından özel kapaklar ile ulaşılır. Burada değiştirilmesi en muhtemel bileşenler daha kolay erişilecek şekilde yerleştirilmiş durumdadır.

9 Örnek Bir Notebook Arka Paneli
Soğutucu Wireless Kartı Yerleşik Bileşenler - GPU - Yongaseti - BIOS Sabit Disk Kızağı Sabit Disk İşlemci Soğutucusu RAM Modülleri Soğutma Kanalı Bluetooth Kartı İşlemci Anakart Şimdi de örnek bir notebook arka panelini inceleyelim. Daha önceki hatırlatmamızı burada da tekrarlayalım. Notebook’ların arka kapaklarının sayı ve şekilleri ile, kapağı açtığınızda erişebileceğimiz donanımları her marka ve model için farklı olabilir. Çoğu bileşende değiştirilmesi neredeyse hiç mümkün olmayan yerleşik bileşenler bu kapakların altında olmaz. GPU, yongaseti veya BIOS gibi bileşenlere bu tarz kapakların altından erişilmez. Bu sabit bölgenin yakınında gördüğünüz soğutucu aralığı GPU veya kuzey köprüsü için olabilir. Tüm kapakların alt kısmında görünen ve bu örnekte mavi renkte görünen PCB anakarttır. Sol bölmede işlemci, işlemci soğutucusu, soğutma kanalı ve işlemci fanı yer alır. Bir çok notebook işlemci ile ilgili bu bileşenlere de kolay erişime izin vermez. Ortadaki bölmede ise RAM modülleri ve Bluetooth kartını görmekteyiz. RAM modüllerine kolay erişim neredeyse tüm notebooklarda bulunur. Üst bölme de sabit disk kızağına takılmış sabit disk sürücüsünü ve Wireless kartını görmekteyiz. Optik sürücüler bir yüzeyleri kasa dışına bakacağı için genelde yandan sürgülü bir yapı ile takılırlar. Bir çok modelde sabit disk kızağı da optik sürücüler gibi yandan kasa içine sürülerek monte edilir. Notebook un arka alt bölgesi genelde batarya için ayrılmıştır. Çoğu batarya için yatağına sıkı şekilde oturmalarına rağmen bir sabitleme kilidi vardır. Taşınabilir bilişim cihazlarının bir çoğunda Kensington kilidi adı verilen ve çalınmaya karşı notebook kasasını bir yere bağlamayı mümkün kılan bir bağlayıcısı da vardır. Optik Sürücü İşlemci Fanı Kensington Kilidi Batarya Kilidi Batarya

10 Notebook Adaptörleri Notebook’lar 18 ile 21 V arasında bir voltaj ile çalışmaktadır Adaptörlerin etiketlerinde, sağladığı voltaj ve akım değerleri ile bu ikisinin çarpımı olan güç değeri yer alır Bir çok bileşen gibi, voltajlarda da henüz bir standart yoktur Eğer orijinalin dışında bir adaptör kullanmak zorunda kalırsanız, sağlanan ve gereken voltaj değerlerini kontrol edin Günümüzde notebookları 18 ile 21V arası bir voltaj ile çalışmaktadır. Adaptörlerin etiketlerinde, sağladığı voltaj ve akım değerleri ile bu ikisinin çarpımı olan güç değeri yer alır. Bir çok notebook bileşeni gibi, voltajlarda da henüz bir standart yoktur. Bu yüzden mümkün olduğu kadar başka marka dizüstü bilgisayara ait bir adaptör kullanmayın. Eğer orijinalin dışında bir adaptör kullanmak zorunda kalırsanız, mutlaka aynı voltaj değerini verdiğini ve en az sizin adaptörünüz kadar güç sağlayabildiğine emin olun. Piyasada birçok voltaj seviyesini destekleyen multi adaptörler de bulabilirsiniz. Bunları satın alırken de uygun voltaj ve gücü sağladığına emin olun. Adaptörlerin sağladığı güç değeri genellikle ihtiyaç duyulan değerden daha fazladır. Çünkü adaptörler hem notebooku çalıştırmak hem de bataryaları şarj etmek için güç sağlayacaktır.

11 Notebook Bataryaları Bataryalar, elektrik bağlantısı olmadığında veya elektrik gelmediğinde devreye girerek sistemin çalışmasını sağlar Boyut, hücre sayısı ve miliamper cinsinden kapasite, bataryanın ne kadar süre enerji sağlayabileceğini belirtir Öncelikli olarak fiş üzerinden gelen enerji kullanılır Notebooklar, fiş gücünü algılar ve otomatik olarak enerji geldiğinde piller yeniden şarj edilir 3 tip batarya vardır Ni-Cd: Nikel Kadmiyum Ni-MH: Nikel Metal Hidrit Li-Ion: Lityum İyon Bataryalar, elektrik bağlantısı olmadığında veya elektrik gelmediğinde devreye girerek sistemin çalışmasını sağlar. Boyut, hücre sayısı ve miliamper cinsinden kapasite, bataryanın ne kadar süre enerji sağlayabileceğini belirtir. 2 saatten 8 saate kadar dayanabilen batarya türleri vardır. Notebooklar öncelikli olarak fiş üzerinden gelen enerjiyi kullanır. Fiş gücünü algılayan notebook enerji kesildiğinde bataryayı devreye alır. Enerji tekrar geldiğinde ise hem şebeke enerjisini kullanmaya, hem de otomatik olarak pilleri yeniden şarj etmeye başlar. Bugüne kadar dizüstü bilgisayarlarda üç farklı tipte batarya kullanılmış olup, her bataryanın kendine ait gereklilikleri ve sorunları vardır. Bu üç tür kullanım sırasıyla nikel kadmiyum, nikel metal hidrit ve lityum iyon’dur.

12 Nikel Kadmiyum Bataryalar
Ni-Cd bataryalar notebooklarda ilk kullanılan batarya türüdür En önemli problemi, tamamen boşalmadan şarj edilmesi durumunda dayanma gücünün azalmasıdır Çözüm için kontrollü deşarj özellikleri eklenmiştir Kullanılmadığı durumda kendi kendine deşarj olur En iyi durumda, yaklaşık 1000 kez şarj edilebilirler İçerisinde bulunan toksin metal nedeniyle çöpe atılmamalıdır Günümüzde notebooklar yerine cep telefonu ve telsizlerde kullanılır Nikel kadmiyum, notebooklarda ilk kullanılan batarya türüdür. Bu bataryaların bir çok problemi bulunsa da, en önemlisi bataryanın bütünüyle boşalmadan tekrar şarj edilmesinin bataryanın dayanma gücünü azaltması idi. Başlangıçta iki saat giden bir batarya boşalmadan şarj edildiğinde bu süre bir buçuk saate kadar iniyordu. Bu problemin önüne geçmek için nikel kadmiyum bataryalar bütünüyle boşalmadan şarj edilmemesi gerekir. Çözüm olarak kontrollü deşarj özellikleri geliştirilmiş ve bu sayede bataryaya ters yönde bir akım uygulanarak bataryalar boşaltılmıştır. Bu şekilde her şarj işleminden sonra bataryanın çalışma süresinin başlangıçtaki süreye yakın olması sağlanmıştır. Isınma oranları yüksek olmakla beraber kullanılmadıkları halde kendi kendilerine deşarj olabilirler. Nikel kadmiyum bir bataryayı yaz mevsiminde arabada bırakırsanız geriye döndüğünüzde bataryanın tümüyle boşaldığını görebilirsiniz. Bu bataryalar en azından 1000 defa şarj edilebilirler. Nikel kadmiyum batarya kullanım ömrü bittiğinde de problem çıkarmaya devam eder. İçerisinde bulunan toksin metal nedeniyle çöpe atılmamaları gerekir. Günümüzde cep telefonu ve telsizlerde kullanımı devam ettiği için bu cihazların bataryalarının da çöpe atılmaması gerekir. Özel kutuların içinde stoklayıp geri dönüşüm merkezlerine verebilirsiniz. Aynı zamanda birçok batarya üreticisi ve distribütörü ömrü biten bataryaları geri almaktadır.

13 Nikel Metal Hidrit Bataryalar
Mobil bilgisayar bataryalarında ikinci jenerasyondur Ni-Cd bataryaların daha sorunsuz olan versiyonlarıdır Ni-MH bataryalar tamamen boşalmadan şarj edilebilirler Daha uzun çalışma süresi sunarlar Ancak Ni-Cd bataryalar gibi ısınmaya karşı duyarlıdırlar İçerikleri toksin malzeme da daha azdır Yine de özel imha prosedürlerine tabidir Nikel metal hidrit, mobil bilgisayar bataryalarında ikinci jenerasyondur. Aslında nikel metal hidrit bataryalar nikel kadmiyum bataryaların sorunsuz olan versiyonlarıdır. Nikel metal hidrit bataryalar boşalmadan şarj edilme özelliği, daha fazla sayıda şarj etme ve daha uzun süre çalışma imkanı sunmalarıyla nikel kadmiyum bataryalardan üstündürler. Ancak nikel kadmiyum bataryalar gibi nikel metal hidrit bataryalar da ısınmaya karşı duyarlıdırlar. Çevreye verdikleri toksin oranları ise daha azdır. Yinede sağlık açısından özel kuruluşlar tarafından ortadan kaldırılmaları gereklidir.

14 Lityum İyon Bataryalar
Günümüzde en çok kullanılan batarya tipidir Diğer bataryalara göre daha güçlü ve daha sorunsuzdur Çalışma süresi Ni-MH bataryalara göre iki kat daha fazladır Li-Ion bataryalar normal şarj süresinden daha fazla şarj edilirlerse patlayabilirler Bu yüzden aşırı şarj etmeye engel olmak için bilgisayar içerisine engelleyici devre konulmuştur Li-Ion bataryalar sadece kendileri için tasarlanmış sistemlerde kullanılabilinirler Lityum iyon günümüzde en çok kullanılan batarya tipidir. Diğer bataryalara göre daha güçlü ve daha sorunsuz olup çalışma süresi nikel metal hidrit bataryalara göre iki kat daha fazladır. Nikel metal hidrit bataryalar kadar çok sayıda şarj edilemeseler de, günümüz kullanıcıları, daha fazla çalışma süresine sahip oldukları için lityum iyon bataryaları tercih etmektedir. Lityum iyon bataryalar normal şarj süresinden daha fazla şarj edilirlerse patlayabilirler. Bu yüzden aşırı şarj etmeye engel olmak için bilgisayar içerisine engelleyici devre konulmuştur. Lityum iyon bataryalar sadece kendileri için tasarlanmış sistemlerde kullanılabilinirler. Yani farklı bataryaların yerine kullanılamazlar.

15 Bataryaların İlk Şarjı
Bu konuda birbiri ile örtüşmeyen çok farklı sayıda öneri vardır İlk kullanımdan önce 72 saat şarj edilmesi gibi bazı öneriler şehir efsanesi durumundadır Daha yaygın ve sağlıklı tavsiye, yeni bir notebookun ilk kullanımında bataryalarının tamamen dolu durumda olmasıdır Çoğu batarya orijinal paketinden kısmi dolu olarak çıkar Smart özellikli bataryalar, ne zaman şarj olması gerektiğini, ne zaman dolduğunu veya ne zaman değiştirilmeleri gerektiğini sisteme bildirirler Bu bilgileri okuyabilen özel yazılımlar mevcuttur Yeni bir notebook alan bir kişinin ilk sorusu genelde ilke olarak bataryaları şarj edip etmeyeceği veya ne kadar şarj edilmesi gerektiğidir. Bu konuda birbiri ile örtüşmeyen çok farklı sayıda öneri vardır. İlk kullanımdan önce 72 saat şarj edilmesi gibi bazı öneriler şehir efsanesi durumundadır. Daha yaygın ve sağlıklı olan tavsiye ise, yeni bir notebookun ilk kullanımında bataryalarının tamamen dolu durumda olmasıdır. Çoğu batarya orijinal paketinden kısmi dolu olarak çıkar. Bazı üreticiler önce bunun kullanılmasını, bazıları da öne tam şarjın yapılmasını önerir. Smart özellikli bataryalar, ne zaman şarj olması gerektiğini, ne zaman dolduğunu veya ne zaman değiştirilmeleri gerektiğini sisteme bildirirler. Bu bilgileri okuyabilen özel yazılımlar mevcuttur.

16 Bataryaların Saklanması
Bataryalar daima serin bir yerde saklanmalıdırlar Batarya kimyasalları çok tehlikeli olduğundan hiçbir zaman kırılmış veya hasar görmüş bataryalar elle tutulmamalıdır Alkol ve kuru bir bez kullanılarak bataryanın temas yüzeylerinin temiz tutulması gerekir Bataryanın sürekli olarak takılı olmasında bir sakınca yoktur İsteğe bağlı olarak batarya takılmadan da sistem kullanılabilir Bataryaların daima soğuk bir ortamda saklanmaları gerekir. Aslında en iyi ortamın dondurucu olmasına rağmen nem, metal raflar ve dondurulmuş gıdaların bulunması dondurucuda saklanmasını engellemektedir. Batarya kimyasalları çok tehlikeli olduğundan hiçbir zaman kırılmış veya hasar görmüş bataryalar elle tutulmamalıdır. Alkol ve kuru bir bez kullanılarak bataryanın temas yüzeylerinin temiz tutulması gerekir. Bataryanın notebook üzerinde sürekli olarak takılı olmasında bir sakınca yoktur. Ancak isteğe bağlı olarak batarya takılmadan da sadece adaptörden gelen enerji ile sistem kullanılabilir.

17 Yakıt Hücreli Bataryalar
Üreticiler, günümüz bataryalarının sorunlarını gideren yeni batarya arayışları içerisindedirler İçlerinde en ümit verici olanı "fuel cells" teknolojisidir Hayli karışık olan yakıt hücreleri teknolojisi, içerisinde bulunan hidrojen ve oksijenin kimyasal reaksiyona sokularak elektriksel güç elde edilmesine dayanır Yeniden doldurulana kadar bir dizüstü bilgisayarı 40 saate kadar besleyebilecek gücü verebildiği hesaplanmıştır Henüz tüketici piyasasına sunulmamıştır Taşınabilir bilgisayar üreticileri günümüz bataryalarının sorunlarını gideren yeni batarya arayışları içerisindedirler. İçlerinde en ümit verici olanı "fuel cells" yani yakıt teknolojisine sahip bataryalardır. Hayli karışık olan yakıt hücreleri teknolojisi, içerisinde bulunan hidrojen ve oksijenin kimyasal reaksiyona sokularak elektriksel güç elde edilmesine dayanır. Küçük bir parça yakıt hücresinin bir dizüstü bilgisayarın 40 saat çalışabilmesini sağlayabilecek gücü verebildiği hesaplanmıştır. Yakıt hücreli bataryalar, henüz tüketici piyasasına sunulmamıştır

18 Notebook İşlemcileri Notebook’lar genelde özel tasarlanmış işlemciler kullanırlar Isınma ve güç gereksinimi problemlerinden dolayı daha az güç kullanılması amacıyla geliştirilmiştir Yakın zamana kadar notebook işlemcilerinin isimlerinde “mobile” kelimesinin ifadesi olarak M harfi kullanılırdı Bir süre sonra bu güç tasarrufu geliştirmeleri PC işlemcilerinin önüne geçmelerini sağlamış ve aynı teknoloji PC işlemcilerine de adapte edilmiştir Notebook’lar genelde özel tasarlanmış işlemciler kullanırlar. Bu işlemcileri özel yapan en önemli şey, ısınma ve güç gereksinimi problemlerinden dolayı daha az güç kullanılması amacıyla geliştirilmeleridir. Yakın zamana kadar bu işlemcilerinin isimlerinde “mobile” kelimesinin ifadesi olarak M harfi kullanılırdı. Burada ilginç olan bir diğer boyut da bu işlemcilerin PC işlemcilerinin önüne geçmesidir. Bu güç tasarruf geliştirmeleri yakın zamanda tamamen PC işlemcilerine de adapte edilmiştir.

19 Throttling CPU’ya az ihtiyaç duyulduğunda CPU’nun yavaşlatılmasıdır
Önceki adıyla System Managment Mode (SMM) Intel’in ticari adı: SpeedStep AMD’nin ticari adı: PowerNow! Yeni nesil PC işlemcilerde de aynı teknoloji kullanılmaktadır Mobil ve yeni nesil masaüstü işlemcilerinin en önemli avantajı throttling yapabilmeleridir. Yani CPU’ya az ihtiyaç duyulduğunda CPU’nun yavaşlatılır. Hatta bazı durumlarda bazı işlemci çekirdekleri veya tamamı durdurulmaktadır. Bu teknoloji ilk olarak system managment mode adıyla çıkmıştır ve aslında notebook platformunun tamamını kapsar. İşlemciler özelinde ise iki büyük işlemci üreticisi bu teknolojiyi farklı isimlendirir. Intel’in ticari adı SpeedStep, AMD’nin ticari adı ise PowerNow! Teknolojisidir.

20 Centrino: Intel Notebook Platformları
Intel notebook performansını işlemci ile ifade etmemektedir Bunun yerine işlemci, yongaseti ve kablosuz ağ bağdaştırıcı etkileşimi ile ifade edilen platform kavramını kullanır Centrino platformları, bu bileşenlerin uyumlu işbirliği ile daha yüksek performans ve daha uzun pil süresi vaat etmektedir AMD, Centrino’ya kablosuz bileşenlerde marka zorunluluğu olmadan oluşturulan notebook platformları ile rakip olmuştur AMD notebook platformlarının genel ticari bir ismi yoktur Intel notebook performansını sadece işlemci ile ifade etmemektedir. Bunun yerine işlemci, yongaseti ve ve kablosuz ağ bağdaştırıcı etkileşimi ile ifade edilen platform kavramını kullanır. Centrino adı verilen bu platformlar, bu bileşenlerin uyumlu işbirliği ile daha yüksek performans ve daha uzun pil süresi vaat etmektedir. AMD ise, Centrino’ya kablosuz bileşenlerde marka zorunluluğu olmadan oluşturulan notebook platformları ile rakip olmuştur. AMD notebook platformlarının genel ticari bir ismi yoktur.

21 Intel Centrino Sürümleri
Platform Kod İsim İşlemci Yongaseti Kablosuz Ağ Intel Centrino Carmel 2003 Pentium M Banisa 845 / 855 Pro Wireless a/b Sonoma 2004 Pentium Dothan 915 Express Pro Wireless a/b/g Napa 2005 Core Yonah 945 Express Santa Rosa 2006 Core 2 Merom 965 Express WiFi Link a/b/g/n Centrino 2 Montevina 2007 Penryn GM45 WiMax Calpella 2008 Core i7 Nehalem GM58 Intel Atom Menlow Atom Silverthorne SGX 535 Tabloda Intel Centrino platformlarının sürümlerini görmektesiniz. Platformlarda kullanılan işlemci türleri kesin sınırlarla çizili değildir. Örneğin Santa Rosa platformunun ilk nesil Penryn işlemcilerle çalışan sürümlerini görebilirsiniz. Intel’in güncel platformu notebooklar için Centrino 2’dir. Intel Atom ise ultra mobile olarak adlandırılan entegre işlemcili sistemlerdir. Centrino ile başarılı bir pazarlama stratejisi izleyen Intel, bu pazarın çok büyük kısmını güçlü şekilde elinde tutmaktadır.

22 AMD Notebook Platformları
Kod İsim İşlemci Yongaseti Kablosuz Ağ AMD Kite 2006 Sempron Turion64 / 64X2 IEEE b/g Kite Refresh IEEE a/b/g Puma 2008 Turion Ultra IEEE a/b/g/n Yukon 2009 Athlon Neo RS690 3G Congo Conesus RS780M Shrike Swift Eagle 2010 AMD, dizüstü pazarına güçlü bir giriş denemesini Turion işlemcileriyle yapmış ancak büyük bir başarı sağlayamamıştır. Puma klasik notebook platformlarını hedef alırken, Yukon ve Congo AMD daha çok ultra-ince tasarımlı dizüstü bilgisayarları hedeflemiştir. Ancak bu modeller salt Atom alternatifi olarak da düşünülmemelidir. Yukon platformu daha çok mini-bilgisayarlarla dizüstü bilgisayar arasındaki boşluğu doldurmak üzere hazırlanmıştır. AMD'ye göre Yukon platformu Intel Atom tabanlı çözümlerden %148 daha hızlı olsa da, daha yüksek güç tüketimi ve enerji verimliliği konusunda Atom modellerinin gerisinde kalmaktadır. Congo platformu ise, Yukon platformunun çift çekirdekli versiyonu olarak lanse edilmiştir.

23 Notebook Hafızası Her bellek türünde notebooklar için özel bir yapı olmuştur Günümüzde aktif olarak kullanılan RAM paketi olan DIMM’in notebook türevi SO-DIMM (Small Outline DIMM) kullanılır Önceleri 72 veya 144 pin SDRAM’ler kullanılırdı Günümüzde 200 pinli DDR ve DDR2 teknolojisine sahip SO-DIMM veya Micro SO-DIMM paket tipindeki RAM’ler kullanılır Her bellek türünde notebooklar için özel bir yapı olmuştur. Günümüzde PC’lerde aktif olarak kullanılan RAM paketi DIMM olup, bunun notebook türevi de SO-DIMM yani “Small Outline DIMM” modülleridir. İlk başlarda notebooklarda 72 veya 144 pin’e sahip SDRAM’ler kullanılırdı. Günümüzde ise 200 pinli DDR ve DDR2 teknolojisine sahip SO-DIMM veya Micro SO-DIMM RAM’ler kullanılmaktadır. SO-DIMM 200 pin SO-DIMM 144 pin Micro-DIMM 214 pin

24 Hafıza Yükseltme Dizüstü bilgisayarlar genellikle düşük RAM miktarı ile gelirler Ayrıca ekran kartlarının çoğunun kendisine ait RAM’i yoktur Performans artırımı için yapılacak ilk iş RAM eklemek olacaktır Çoğu notebook üzerinde sadece 2 adet RAM slotu bulunur Bu sebeple yükseltme öncesinde uygun boş slotunuzun olup olmadığından emin olun Eğer boş slot yok ise, düşük boyutlu RAM modülünün daha büyük RAM modülü ile değiştirilmesi zorunludur Dizüstü bilgisayarlar genellikle düşük RAM miktarı ile gelirler. Ayrıca ekran kartlarının çoğunun kendisine ait RAM yoktur. Dolayısıyla performans arttırmak için yapılacak ilk iş RAM eklemek olacaktır. Çoğu notebook üzerinde sadece 2 adet RAM slotu bulunur. Bu sebeple yükseltme öncesinde uygun boş slotunuzun olup olmadığından emin olun. Eğer boş slot yok ise, düşük boyutlu RAM modülünün daha büyük RAM modülü ile değiştirilmesi zorunludur.

25 SO-DIMM Modüllerinin Takılması
Sistemin kapalı olduğuna emin olun AC bağlantısının yanı sıra bataryalar da çıkarılmalıdır Notebook RAM’leri çoğunlukla 2 bölgede bulunur Klavyenin veya arka paneldeki özel bir kapakçığın altıda yer alır Önce 45˚’lik bir açı ile RAM’i slota yerleştirin Daha sonra RAM’i aşağıya doğru bastırın ve sabitleyin SO-DIMM modüllerinin takılması, temel olarak PC RAM’leri ile aynı olmasına rağmen, birkaç farklı nokta bulunur. Öncelikle antistatik boşalma ve diğer temel yaklaşımlar aynen geçerlidir. Montaj öncesinde sistemin kapalı olduğundan emin olun. Sadece AC bağlantısının değil, bataryaların da çıkartılmış olması gerekir. Notebook RAM’leri çoğunlukla 2 bölgede bulunur. Bunlar klavyenin veya arka panelde bulunan özel bir kapakçığın altıda yer alır. RAM slotlarına ulaştığınızda, anakart yüzeyine dikey değil yatay olarak durduklarını görürsünüz. Bunun için önce RAM’i 45 derecelik bir açı ile slota yerleştirmeniz, sonra da aşağıya doğru bastırarak sabitlemeniz gerekmektedir. Eğer RAM takacağınız yuva doluysa, öncelikle yuvanın kenarındaki çentiklere basarak takılı RAM’i çıkartın.

26 Demo: SO-DIMM Modüllerinin Takılması

27 Notebook Sabit Diskleri
En yaygın kullanılan disk türü 2.5“ ATA sürücüleridir Eş değer 3.5” sürücülerle aynı teknik özelliklere sahiptir Fiziksel küçüklüğün tek etkisi, eşdeğer bir 3.5” diskten daha az kapasiteye sahip olmasıdır Tüm notebooklarda sadece 1 adet sabit disk yuvası vardır Montajda veri veya enerji için bir kablo bağlantısı yoktur Diskin üzerindeki pinler, disk yuvasında bulunan slota denk gelir Değiştirilmesi en kolay bileşendir Standart ATA disklerin yanı sıra taşınabilirliği artırmaya yönelik özel disk türleri de kullanılmaktadır 2.5“ ATA sürücüleri, günümüz dizüstü bilgisayarlarında olmazsa olmaz haline gelmiştir. Normal ATA sürücülerinden küçük olmalarına rağmen benzer özellik ve konfigürasyonu kullanırlar. Bu küçük boyuttaki sürücüler eşdeğer 3.5“ sürücülere göre sadece daha az kapasiteye sahiptirler. Bunun dışında 2.5" ile 3.5" sürücüler arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Tüm notebooklarda sadece 1 adet sabit disk yuvası vardır. Montajda veri veya enerji için bir kablo bağlantısı yoktur. Diskin üzerindeki pinler, disk yuvasında bulunan slota denk gelir ve değiştirilmesi en kolay bileşendir. Notebooklarda aynı yuvada Standart ATA disklerin yanı sıra taşınabilirliği artırmaya yönelik özel disk türleri de kullanılmaktadır. Bu yeni nesil diskler 2.5” ATA sürücülerle aynı tip bağlantılara ve şekil faktörüne sahip olup, tüm sabit disk yuvalarına takılabilmektedir.

28 Hibrit Sabit Diskler Standart 2.5” dizüstü sabit disklerine 128 MB veya 256 MB flash bellek eklenmesiyle oluşturulan disklerdir Bu sürücüler sistem açılışını yarı zamana indirebilmektedirler Disklerin sürekli dönmek zorunda olmamaları taşınabilir bilgisayarda dk. fazladan batarya süresi sağlamaktadır Hibrit sabit diskler, standart 2.5” notebook sabit disklerine 128 MB veya 256 MB flash bellek eklenmesiyle oluşturulan disklerdir. Bu sürücüler sistem açılışını yarı zamana indirebilmektedirler. Disklerin sürekli dönmek zorunda olmamaları taşınabilir bilgisayarda dk. fazladan batarya süresi sağlamaktadır.

29 SSD: Solid State Drive Bu tür, tamamen flaş bellekten oluşturulmuştur
Düşme ve sarsılma sonrası içindeki verilerin kaybolması veya diskin bozulması sonuçlarını önlemeyi amaçlar İçinde hareketli bir parça olmaması en önemli avantajıdır Normal sabit diskler, 2 ms içinde 350 G'ye dayanabilirken, SSD'ler 0,5 Milisaniye içinde 1500 G'ye dayanabilmektedir 2.5” dizüstü diskleri 2 Watt harcarken, SSD'ler 0,5 Watt harcar Standart diskler 0/60oC'de çalışırken, SSD'ler -25/85oC'de çalışabilir SSD olarak adını duyurmaya başlayan “Solid State Disk” yani katı hal diskleri, sabit disk teknolojisinin geleceği olarak nitelenmektedir. Bu tür, tamamen flaş bellekten oluşturulmuştur. Temel amacı düşme ve sarsılma sonrası içindeki verilerin kaybolması veya diskin bozulması sonuçlarını önlemektir. En önemli avantajı, içinde hareketli bir parça olmamasıdır. Normal sabit diskler, 2 ms içinde 350 G'ye dayanabilirken, SSD'ler 0,5 Milisaniye içinde 1500 G'ye dayanabilmektedir. Ayrıca 2.5” notebook diskleri 2 Watt harcarken, SSD'ler 0,5 Watt harcar. SSD’lerin ısı dayanımı da daha yüksektir. Standart diskler 0/60oC'de çalışırken, SSD'ler -25/85oC'de çalışabilir. Henüz yaygınlaşmasa da SSD diskler bu özellikleri ile notebookların vazgeçilmez depolama birimi olmaya adaydır.

30 Notebook Sabit Disk Kurulumu
2.5” boyuta sahip tüm disk türleri aynı yuvayı kullanabilir Yuva, bilgisayarın alt yüzeyinde özel bir kapağın altında yer alır Kapağın altında sabit diskin monte edildiği özel bir çerçeve bulunur ve bu çerçeve notebook kasasına vidalanmıştır Veri ve güç bağlantısı için bir kablo yoktur Çerçeve üzerinde yer alan ve yatay hareketi sağlayan tutamaçlar ile pinler direkt olarak bir sokete yerleştirilir Bazı modellerde montaj yeri yan yüzeyde yer alır Çerçevenin boyutu ve montaj şekli üreticiden üreticiye değişebilir Notebooklarda 2.5” boyuta sahip tüm disk türleri aynı yuvayı kullanabilir. Önemli olan tek şey seri veya paralel bağlayıcılardan hangisini kullandığıdır. Disk yuvası genellikle bilgisayarın alt yüzeyindeki özel bir kapağın altında yer alır. Kapağın altında sabit diskin monte edildiği özel bir çerçeve bulunur ve bu çerçeve notebook kasasına vidalanmıştır. Veri ve güç bağlantısı için bir kablo yoktur. Çerçeve üzerinde yer alan ve yatay hareketi sağlayan tutamaçlar ile pinler direkt olarak bir sokete yerleştirilir. Bazı modellerde montaj yeri yan yüzeyde yer alır ve montaj yönü doğal olarak zaten yataydır. Bu montaj çerçevesinin boyutu ve montaj şekli üreticiden üreticiye değişebilir.

31 Demo: Notebook Sabit Disk Kurulumu

32 Notebooklarda Genişleme Aygıtları
PC’lerde PCI slotları ve aygıtları aracılığı ile sağlanan genişleme yeteneği, notebooklarda PC kartları ile sağlanır Yaygın olarak PCMCIA kartları olarak da bilinirler PCMCIA: Personal Computer Memory Card International Association PC kartları ile ilgili standartları belirleyen organizasyon Kredi kartı büyüklüğündeki bu kartlar taşınabilir bilgisayarların fonksiyonlarını ve performanslarını artırmada kullanılırlar PC kartları istenildiği anda takıp çıkartılabilecek şekilde tasarlanmıştır Paralel veya seri veri yoluna sahip olan türleri vardır PC’lerde PCI slotları ve PCI aygıtları aracılığı ile sağlanan genişleme yeteneği, notebooklarda PC kartları ile sağlanır. Bu kartları bir çok kişinin PCMCIA kartı olarak da isimlendirdiğini göreceksiniz. Ancak PCMCI PC kartları olarak adlandırılan genişleme kartları ile ilgili standartları belirleyen bir kuruluştur. Kredi kartı büyüklüğündeki bu kartlar taşınabilir bilgisayarların fonksiyonlarını ve performanslarını artırmada kullanılırlar. PC kartları istediğiniz anda takıp çıkarmanızı destekleyecek şekilde tasarlanmıştır. Dolayısıyla bilgisayarınızı kapatıp açmaya gerek yoktur. PCMCIA organizasyonu, PC kartlarını paralel veya seri veri yoluna sahip olacak şekilde düzenlemiştir. Farklı fiziksel boyutlarla birlikte PC kartlarının, bu iki veri yolu için ayrı versiyonları bulunmaktadır.

33 Paralel PC Kartları Paralel PC kartları 16 bit ve Cardbus olarak iki çeşittir 16 bitlik PC kartları 5V ile çalışır 32 bitlik Cardbus 3.3V ile çalışır Normal PC kartları Cardbus yuvalarına takılabilirken Cardbus’lar normal PC kartı yuvalarına takılamazlar Fiziksel büyüklüklerine göre Type I, II ve III standartları vardır Type I en ince, Type III ise en kalın PC kartını ifade eder En çok kullanılan Type II’dir Tüm paralel kartları 68 pin standart bir arayüz kullanır Notebooklarda yaygın olarak 2 adet Type II yuva bulunur Paralel PC kartları 16 bit PC kartları ve Cardbus olmak üzere iki çeşittir. 16 bitlik PC kartları 5V ile çalışırken, 32 bitlik Cardbus’lar 3.3V ile çalışır. Normal PC kartları Cardbus yuvalarına takılabilirken Cardbus’lar normal PC kartı yuvalarına takılamazlar. Paralel PC kartları fiziksel boyut olarak Type I, Type II ve Type III şeklinde ayrılırlar. TypeI, TypeII ve TypeIII, PC kartının kalınlığına göre değişmektedir. TypeI en ince, Type III ise en kalın PC kartını temsil etmektedir. Bütün paralel PC kartları 68 pinli standart arayüzü kullandıkları için birbirlerinin yuvalarına kolaylıkla takılabilirler. En çok kullanılan PC kartı tipi TypeII’dir. Bu yüzden dizüstü bilgisayarlarda iki adet TypeII yuvasına sahiptir.

34 ExpressCard / Seri PC Kartları
PC kartların seri veri yoluna sahip versiyonlarıdır Yüksek hızlı USB 2.0 yada PCI Express veri yolu kullanırlar ExpressCard yuvasına normal PC kartı takılamaz Daha önceki PC kartlarından daha kısadırlar Kalınlıkları Type II tipi PC kartlarıyla aynıdır Standart Hız PC Kart 16 Bit 160 MB/s CardBus 32 Bit 1.056 MB/s ExpressCard USB 2.0 480 MB/s PCI Express 2.5 GB/s ExpressCard, dizüstü bilgisayarların yeni çıkanlarında kullanılmaya başlanmış olup PC kartların seri veri yoluna sahip versiyonlarıdır. ExpressCard’lar, yüksel hızlı USB 2.0 yada PCI Express veri yolu bağlantısını kullanırlar. Yüksek hızlı USB 480 MB/s, PCI Express ise 2.5 GB/s hızında veri transferi gerçekleştirir. Normal PC kartlardan daha iyi performansa sahip olmalarına karşın aralarında uyumluluk yoktur. Dolayısıyla dizüstü bilgisayarınızdaki ExpressCard yuvasına normal PC kartı takılamaz. PC kartlar dizüstü bilgisayarlarda oldukça uzun bir süreden beri kullanılmalarına rağmen yerlerini Expresscard’lara bırakmaya başlamışlardır. Şekilde de görebileceğiniz gibi ExpressCard’lar 54mm ve 34mm olmak üzere iki farklı genişlikte gelmektedir. Uzunlukları 75mm, kalınlıkları ise 5mm’dir. Bu değerlerle daha önceki PC kartlarından daha kısa olup kalınlıkları TypeII tipi PC kartlarıyla aynıdır.

35 Genişleme Kartlarının Takılması
PC kartlarının üzerinde, yuvadaki pinlere karşılık gelen bir ızgara slot arayüz yer alır Paralel PC kartları, hafif bir baskı uygulanarak yuvaya oturtulur Express kartlar ise düğme basımı benzeri bir işlemle takılırlar Paralel PC kartlarının yuvadan çıkartılmasında, yuvanın yanında yer alan bir mekanizmaya bastırılır Express kartlarda ise, kart yerleştirilirken yapıldığı gibi bir düğme basma hareketi ile kartın ayrılması sağlanır PC kartlarının üzerinde, yuvadaki pinlere karşılık gelen bir ızgara slot arayüz yer alır. Paralel PC kartları, hafif ve direk bir baskı uygulanarak yuvaya oturtulur. Express kartlar ise düğme basımı benzeri bir işlemle takılırlar. Bu sırada yuvaya oturduğunu gösteren bir ses de çıkarır. Paralel PC kartlarının yuvadan çıkartılmasında, yuvanın yanında yer alan bir mekanizmaya bastırılır. Çıkartma düğmesine bastırıldığında kart yuvadan ayrılır. Express kartlarda ise, kart yerleştirilirken yapıldığı gibi bir düğme basma hareketi ile kartın ayrılması sağlanır.

36 Demo: Genişleme Kartlarının Takılması

37 PC Kart Sürücüleri PC kartlar için iki seviyede sürücü yazılımı tanımlamıştır İlk seviye "Socket Services" olarak adlandırılmakta olup kartın soket takılması veya çıkarılmasını algılar ve I/O ayarlarını yapar İkinci seviye olan "Card Services" ise kartın gerçekleştireceği fonksiyonları anlayarak, gerekli sürücüleri sağlar Günümüz notebooklarında "Soket Services" işlemi sistem BIOS’u tarafından kontrol edilmektedir "Card Services" işlemlerinin büyük çoğunluğunu Windows yerleşik sürücü yazılımları ile gerçekleştirir Bir çok kartın ise özel sürücü yazılımı bulunur PCMCIA organizasyonu, PC kartlar için iki seviyede sürücü yazılımı tanımlamıştır. İlk seviye "Socket Services" olarak adlandırılmakta olup kartın soket takılması veya çıkarılmasını algılar ve I/O ayarlarını yapar. İkinci seviye olan "Card Services" ise takılan kartın gerçekleştireceği fonksiyonları anlayarak kartın çalışabilmesi için gerekli sürücüleri sağlar. Günümüz notebooklarında "Soket Services" işlemi sistem BIOS’u tarafından kontrol edilmektedir. Card Services" işlemlerinin büyük çoğunluğunu Windows yerleşik sürücü yazılımları ile gerçekleştirir. Bir çok PC kartı ise kendi "Card Services" sürücüleri ile geldikleri için sürücü yazılımları yüklenmeden çalışmaları beklenmemelidir.

38 Notebook Ekran Kartları
Notebooklarda genel yaklaşım sabit ve sistem belleğini paylaşan ekran kartlarının kullanılmasıdır Bazı ekran kartı üreticileri notebooklar için modüler ekran kartları da yapmaktadır Ancak farklı notebookları desteleyebilecek bir standart yoktur Notebooklarda güçlü ve modüler ekran kartları kullanımı yüksek enerji gereksinimi ve ısınma sebebiyle azdır Son zamanlarda kendilerine ait belleklere sahip entegre ekran kartları yaygınlaşmaya başlamıştır Notebooklarda genel yaklaşım sabit ve sistem belleğini paylaşan ekran kartlarının kullanılmasıdır. Bazı ekran kartı üreticileri notebooklar için modüler ekran kartları da yapmaktadır. Ancak bu konuda farklı notebookları desteleyebilecek bir standart yoktur. Notebooklarda güçlü ve modüler ekran kartları kullanımı yüksek enerji gereksinimi ve ısınma sebebiyle azdır. Son zamanlarda kendilerine ait belleklere sahip entegre ekran kartları yaygınlaşmaya başlamıştır.

39 Notebook Girdi Birimleri
Notebooklarda klavye ve fare gövdeye entegre durumdadır Fare olarak zaman içinde değişik teknolojiler kullanılmıştır Trackball, TrackPoint ve Touchpad Trackball, kasanın yan tarafına konumlandırılmış bir hareket topu idi TrackPoint ise klavye ortasında yer alan, silgi görünümünde bir josytick Günümüz notebooklarında yerleşik fare aygıtı olarak touchpad kullanılır Touchpad klavyenin önünde dokunmaya duyarlı bir alandır Önündeki iki buton ise sağ ve sol fare tuşu görevlerini üstlenir Touchpad'in avantajı hareket eden parçanın bulunmamasıdır Notebooklarda klavye ve fare gövdeye entegre durumdadır. Fare olarak zaman içinde değişik teknolojiler kullanılmıştır. Bunlardan en bilinenleri Trackball, TrackPoint ve Touchpad teknolojileridir. Trackball ve iztopu, kasanın kenarına kasanın yan tarafına konumlandırılmış bir hareket topu idi. Trackball teknolojisinin yerini daha sonra klavye ortasına yerleştirilmiş silgi ucu büyüklüğündeki IBM’in TrackPoint yani imleç denetim aygıtı aldı. TrackPoint notebook piyasasında geniş yankı uyandırdı. Klavyenin ortasında konumlandırılmış olması, elinizi yazma pozisyonundan kaldırmadan diğer parmağınızla imleci istediğiniz yöne hareket ettirmeniz sağlar. İşaret parmağınızı kullanarak joystiği itebiliyor, aynı zamanda da “space” tuşunun altındaki sağ ve sol tıklama butonlarını tıklayabiliyordunuz. Günümüzdeki dizüstü bilgisayarların çoğunda işaret cihazı olarak klavyenin önünde dokunmaya duyarlı olan Touchpad kullanılmaktadır. Touchpad klavyenin önünde dokunmaya duyarlı bir alandır. Önündeki iki buton, trackpoint’de olduğu gibi sağ ve sol fare tuşu görevlerini üstlenir Touchpad'in avantajı hareket eden parçanın bulunmamasıdır.

40 TouchPad Ayarları TouchPad’lerin çift tıklama ve kaydırma (scroll) gibi işlemleri algılama yeteneği bulunmaktadır Yüzeye hafifçe bir veya iki defa vurulması, sırasıyla tek ve çift tıklama işlemleri olarak algılanır TouchPad ayarları, klasik fare denetim uygulamasından yapılır TouchPad’lerin çift tıklama ve kaydırma (scroll) gibi işlemleri algılama yeteneği bulunmaktadır. Üzerinde parmağınızı gezdirdiğinizde imlecinde parmağınızın doğrultusunda hareket ettiğini, yüzeye hafifçe bir veya iki defa vurduğunuzda sırasıyla tek ve çift tıklama işlemlerini gerçekleştirdiğinizi göreceksiniz. Ayrıca tıklama için Touchpad’in altındaki tıklama butonlarını da kullanabilirsiniz. Bir çok kişi birkaç dakikalık pratikten sonra toucpad kullanımına aşina olabilir. Bazı dizüstü bilgisayarlarda hem touchpad hem de trackpoint bulunmakta olup seçim kullanıcıya bırakılmaktadır. TouchPad ayarları, klasik fare denetim uygulamasından yapılır.

41 Klavye Notebook klavyelerinde numpad olarak bilinen sağ rakam tuş takımı bulunmaz, bunun yerine harfler ile aynı alan paylaşılır Nümerik tuş takımını kullanabilmek için “numlock” açılmalı ya da tuşlara “fn” yani fonksiyon tuşu ile birlikte basılmalıdır USB arabirimini kullanan harici numpad aygıtları da bulunabilir Genelde mavi renkli olan fonksiyon tuşu farklı tuş bileşimleri ile daha bir çok işlevi yerine getirir Ekran parlaklığı, ses açma / kapama, birincil ve ikinci ekran seçimi ... Notebook klavyelerinde numpad olarak bilinen sağ rakam tuş takımı bulunmaz, bunun yerine harfler ile aynı alanı paylaşılır. Nümerik tuş takımını kullanabilmek için “numlock” açılmalı ya da tuşlara “fn” yani fonksiyon tuşu ile birlikte basılmalıdır. Bu tip klavyeleri kullanmakta zorlanan ve sıklıkla numpad kullanan kişiler için harici USB numpad aygıtları da vardır. Genelde mavi renkli olan fonksiyon tuşu, farklı tuş bileşimleri ile daha bir çok işlevi yerine getirir. Örneğin ekran parlaklığını, ses açma / kapama işlerini, birincil ve ikinci ekran seçimlerini bu fonksiyon tuş bileşimleri ile yapabilirsiniz.

42 Notebook Ekranları Notebook fiyatını belirleyen en önemli unsur LCD ekrandır Çoğu 12" ile 17" arasındaki ekranlara sahiptir Yaygın olmamakla 20" üzeri ekranlara sahip olanlar da vardır Üreticilerinin çoğu, 4:3 en boy oranına sahip ekranların yerine daha çok 10:9 veya 16:10 geniş formattaki ekranları kullanırlar XGA (1024x768) ’dan WUXGA (1920x1200) ’ya kadar destekleyen notebook ekranları vardır Bir notebookun fiyatını belirleyen en önemli unsur LCD ekranıdır. Çoğu 12" ile 17" arasındaki ekranlara sahipken 20" üzeri ekranlara sahip dizüstü bilgisayarlar da vardır. Günümüzde ekranlar boyut olarak gittikçe büyürken bununla birlikte en boy oranı artan ekranlar diğerlerine göre daha fazla oranda kullanılmaya başlanmıştır. Ekran üreticilerinin çoğu, 4:3 en boy oranına sahip ekranların yerine daha geniş formattaki ekranları üretmeye yönelmişlerdir. Ekranın çözünürlüğüne göre geniş ekranlar 10:6, 16:9, 16:9.5 ya da 16:10 gibi en boy oranlarına sahip olabilirler. Dizüstü bilgisayarlar XGA, WXGA, WSXGA gibi kısaltmalarla ifade edilen farklı çözünürlükleri desteklerler. Bu kısaltmaların önünde yer alan W (Wide) harfi geniş ekran anlamına gelir.

43 Mat ve Parlak Ekranlar Notebook ekranları mat ve parlak olmak üzere iki çeşittir Mat yüzeyin en önemli eksikliği parlak ışıktan etkilenmesidir Günışığının olduğu bir yerde mat yüzeyli dizüstü bilgisayarların kullanılması neredeyse imkânsız hale gelmektedir Parlak ekranlar mat ekranlara göre daha keskin kontrast, zengin renk ve geniş görüş açısı sağlamaktadırlar Ancak yakınında bulunan nesnelerden yansıma toplarlar Üreticiler parlak ekran teknolojilerini TrueLife, CrystalBrite ve BrightView gibi ifadelerle piyasaya sürmektedirler Dizüstü bilgisayar ekranları mat ve parlak olmak üzere iki çeşit yüzeye sahip olabilirler. Mat yüzeyin en önemli eksikliği parlak ışıktan etkilenmesidir. Yüksek renk zenginliğine sahip olmalarına karşın yansımaya sebebiyet vermektedirler. Günışığının olduğu bir yerde mat yüzeyli dizüstü bilgisayarların kullanılması neredeyse imkânsız hale gelmektedir. Üreticiler, parlak ekranlı dizüstü bilgisayarları 2006 yılında piyasaya sürmeye başladılar. Parlak ekranlar mat ekranlara göre daha keskin kontrast, zengin renk ve geniş görüş açısı sağlamaktadırlar. Parlak ekranların olumsuz yönü yakınında bulunan nesnelerden yansıma toplamalarıdır. Dolayısıyla gün ışığının olduğu yerlerde çalışırken bu kez de yansımaların artmasından sıkıntı duyabilirsiniz. Parlak yüzey kaplamaları için her bir üretici firma farklı bir teknoloji ismi kullanmaktadır. Dell, Acer ve HP gibi üreticilerin teknolojileri için sırasıyla TrueLife, CrystalBrite ve BrightView gibi ifadeler piyasada yer almaktadırlar.

44 Güç Yönetimi İlk notebook bileşenleri, sürekli güç tüketimi yaparlardı
Sabit diske erişim olmasa bile diskin dönmeye devam etmesi… Güç yönetimi, tasarruf sağlanması amacıyla kullanılmayan aygıtların seçmeli olarak durdurulmasını kapsar Uzun süre işlem yapılmadığında ise tüm sistem kapatılır Durdurulan aygıtlar veya sistem bir uyandırma prosedürü ile ihtiyaç olduğunda tekrar çalışmaya başlar Güç yönetimi, donanım, BIOS ve işletim sisteminin birlikte çalışarak güç tüketimini azaltmasıdır İlk notebooklarda tüm bütün bileşenler, onlara ihtiyaç olsa da olmasa da güç tüketimi yaparlardı. Örneğin sabit diske erişim olmasa bile sabit disk dönmeye devam ederdi ya da LCD ekran kullanıcı oradan uzaklaşsa bile ekrana görüntü basardı. Güç yönetimi, tasarruf sağlanması amacıyla kullanılmayan aygıtların seçmeli olarak durdurulmasını kapsar. Güç tüketimini azaltmak için kullanıcın aktif olmayan aygıtı kapatabilmesi veya aygıt belli bir süre kullanılmadığında otomatik olarak bilgisayarın o aygıtı kapatması söz konusudur. Uzun süreli kullanmama durumunda ise sistem bazı kritik bilgileri RAM'de tutarak bütünüyle kapanır. Durdurulan aygıtlar veya sistem bir uyandırma prosedürü ile ihtiyaç olduğunda tekrar çalışmaya başlar. Klavyeden herhangi bir tuşa basıldığında yada fare hareket ettirildiğinde sistem uyanarak RAM'de tuttuğu bilgileri yeniden yükler. Sistemler, örneğin yazı yazarken sistemin kapanması gibi hatalara karşı duyarlı olmak zorundadırlar. Bu fonksiyonları gerçekleştiren bir makine gerekli donanım, BIOS ve düzgün bir işletim sistemine sahip olmalıdır. Donanım, BIOS ve işletim sisteminin birlikte çalışarak bu sayede güç tüketimini azaltmalarına "güç yönetimi" denir.

45 Sistem Yönetim Modu (SMM)
İlk olarak Intel’in 386SX işlemcisiyle geliştirmeye başlanmıştır Bu sayede işlemciler kaydedicilerin içeriği değişmeden daha yavaş çalışma veya durma modunda çalışabilmektedir Bir sonraki adım olarak da çevre birimlerini güç koruma moduna sokabilmektedir Sistem yönetim modunun iki standardı vardır APM: Advanced Power Managment (1992) ACPI: Advanced Configuration and Power Interface (1996) Güç yönetimi kavramı ilk olarak Intel’in 386SX işlemcisiyle geliştirmeye başlanmıştır. Bu sayede işlemciler kaydedicilerin içeriği değişmeden daha yavaş çalışma veya durma modunda çalışabilmektedir. Bir sonraki adım olarak da çevre birimlerini güç koruma moduna sokabilmektedir. Sistem yönetim modunu kullanabilmek için BIOS ve işletim sisteminde bu mod için gerekli desteğin bulunması gerekmektedir. Intel, 1992 yılında APM ve 1996 yılında da ACPI standartları ile sistem yönetim modunu tam olarak desteklemeye başlamıştır.

46 SMM Gereklilikleri SMM için tüm donanım ve yazılımların uyumlu olması gerekir Sanal olarak tüm işlemciler SMM yeteneğine sahiptir Üreticiler işlemcilerin SMM desteğini ticari adlarla ifade eder Intel: SpeedStep / AMD: PowerNow! İşlemciden gelen kapan emrine göre kapanacak aygıtların ise EPA’nın "Energy Star" standardına uyumlu olmaları gerekir BIOS ve işletim sistemi de, bu açıdan aygıtlarla nasıl konuşacağını bilmelidir Sistem yönetim modunun bütünüyle çalışabilmesi için tüm donanım ve yazılımların ilgili yöntemlerle uyumlu olması gerekir. Sanal olarak tüm işlemciler bu yeteneklere sahiptir. Üreticiler işlemcilerin sistem yönetim modu desteğini farklı ticari adlarla ifade ederler. Intel SpeedStep markasını kullanırken, AMD bu teknolojisini PowerNow! olarak adlandırır. Sistem yönetim modunda aynı zamanda işlemciden gelen kapan emrine göre kapanacak aygıtlar gereklidir. Bu aygıtlar EPA’nın "Energy Star" standardına uyumlu oldukları için "Energy Star" aygıtlar olarak adlandırılırlar. Bir aygıtın "Energy Star" standardına uyumlu olabilmesi için elektriksel gücü kesmeden kendisini kapatabilmesi, bu sayede eşdeğer bir aygıttan daha az güç tüketmesi gerekir. BIOS ve işletim sistemi de, bu açıdan aygıtlarla nasıl konuşacağını bilmelidir. Örneğin İşletim sistemi bir aygıtı nasıl kapatacağını ve saat frekansını nasıl düşüreceğini bilmelidir.

47 SMM Düzeyleri Tam çalışır sistemdeki tüm birimler herhangi bir güç yönetimi olmadan çalışabilir İşlemci ve RAM güç yönetiminden bağımsız bir şekilde çalışabilir ve sadece aktif olmayan aygıtlar kapatılır Diğer tüm aygıtlarla birlikte işlemci de durdurulur ve bütün uygulamalar RAM'de depolanmaya devam edilebilir Sistem askı durumuna alınır, tüm birimler kapatılır ya da en az güç tüketecek konuma alınır Hibernation (uyku modu) olarak da bilinir Konfigürasyon bilgisi sabit diske kaydedilir Sistem yönetim modunda dört farklı güç tüketimi seviyesi belirlemiştir. Birincisi tam güç modudur ve sistemdeki tüm birimler herhangi bir güç yönetimi olmadan çalışabilir. İkincisinde işlemci ve RAM güç yönetiminden bağımsız bir şekilde çalışabilir ve sadece aktif olmayan diğer aygıtlar kapatılır. Üçüncü durumda işlemci durdurularak bütün uygulamalar RAM'de depolanmaya devam eder. Diğer tüm birimler kapatılarak konfigürasyon seçenekleri hafızada tutulmaya devam edilir. Yani tüm aygıtlarla birlikte işlemci de durdurulur. Son durumda ise sistem askı durumuna alınır, tüm birimler kapatılır ya da en az güç tüketecek konuma alınır. Birçok sistem hibernation yani “uyku modu” olarak da bilinen farklı askıya alma yöntemleri kullanır. Bu sırada konfigürasyon bilgisi sabit diske kaydedilir. Sistem tekrar uyandırıldığında gerekli konfigürasyon bilgisi sabit diskten okunarak etkin moda geçilir. Hibernation'dan etkin duruma geçerken geçen süre, bir önceki bekleme durumundan etkin duruma geçerken geçen süreden daha uzundur.

48 SMM Yapılandırması SMM ayarları Windows veya CMOS üzerinden yapılabilir Windows’tan yapılırsa CMOS ayarları da güncellenmiş olur Windows ayarları, denetim masasındaki güç seçenekleri uygulaması ile yapılır Sistem yönetim modu yani APM/ACPI ayarları, BIOS’daki "CMOS Ayarları" menüsü altından yada Windows’tan yapılabilir. Windows’tan yapılırsa CMOS ayarları da bu yeni değerlerle güncellenir. Windows ayarları, denetim masasındaki güç seçenekleri uygulaması ile yapılır.

49 Windows Güç Modları Windows güç yönetiminde 3 güç profili tanımlı gelir Maksimum Güç / Max Performance Dengeli Güç / Auto Mod Minimum Güç / Battery Optimized Notebooklar çoğunlukla dengeli güç modunda ayarlıdır Bu durumda batarya kullanımı en efektif şekilde başlatılır, kullanıcının talep düzeyine yüksek performans moduna çevrilir Minimum güç durumunda sistem çalışılabilecek en düşük voltaj seviyeleri ile çalıştırılır Dengeli güç ayarı, batarya devrede iken sistemi otomatik olarak minimum güç modunda çalıştırır APM/ACPI’ya paralel olarak Windows güç yönetiminde 3 güç profili tanımlı gelir. Bunlar maksimum güç, dengeli güç ve minimum güç modlarıdır. Notebooklar çoğunlukla dengeli güç modunda ayarlıdır. Bu durumda batarya kullanımı en efektif şekilde başlatılır, kullanıcının talep düzeyine yüksek performans moduna çevrilir. Minimum güç durumunda ise sistem çalışılabilecek en düşük voltaj seviyeleri ile çalıştırılır. Dengeli güç ayarı, batarya devrede iken sistemi otomatik olarak minimum güç modunda çalıştırır. Bu ayarların etkisini en basit şekilde ekranınızda görürsünüz. Notebook fişini çıkartıp batarya kullanımına geçtiğinizde çoğu notebookun ekran parlaklığı azalacaktır. Sonradan bu modda elle bunu artırabilirsiniz. Ancak bu daha fazla güç tüketimi anlamına gelecek ve bataryanızın daha hızlı boşalmasına neden olacaktır.

50 Notebooklarda Temizleme ve Kullanım
Notebooklar taşınabilir olmalarından dolayı masaüstü bilgisayarlara nazaran daha dikkatsizce kullanılmaktadır Dikkat edilmez ise kullanım ömürleri çok kısa olabilmektedir Eğer tozlu ve dumanlı bir ortamda çalışılıyorsa, klavye ve soketlerdeki tozları temizlemenin en etkili yolu basınçlı havadır Sakın temizlik için su kullanmayınız Ağır iş ortamlarında kullanılmak üzere dizayn edilmiş özel notebook kasaları ve bileşenleri vardır Notebooklar taşınabilir olmalarından dolayı masaüstü bilgisayarlara nazaran daha dikkatsizce kullanılmaktadır. Dolayısıyla kullanım ömürleri herhangi bir dikkat göstermediğiniz takdirde kısa olmaktadır. Dizüstü bilgisayarınızı uzun bir süre kullanmak istiyorsanız en çok dikkat etmeniz gereken nokta belirli zaman aralıklarında temizlemenizdir. Uygun bir temizleyici ile ekran üzerindeki parmak izlerini ve toz kalıntılarının temizleyebilirsiniz. Eğer tozlu ve dumanlı bir ortamda çalışıyorsanız hava püskürtücü (kompresör) ile, bilgisayarınızda biriken tozları temizleyerek ilerleyen zamanlarda problem çıkmasının önüne geçebilirsiniz. Klavye ve soketlerde biriken tozları giderme de en verimli yol basınçlı hava kullanmaktır. Sakın temizlik için su kullanmayınız. Az da olsa içerde kalan nem herhangi bir aygıtın bozulmasına neden olabilir. Ağır iş ortamlarında kullanılmak üzere dizayn edilmiş özel notebook kasaları ve bileşenleri vardır. Eğer bu gibi ortamlarda çalışmanız gerekiyorsa, bu tip bir notebook tercih edin.

51 Isı Problemleri Notebook anakartları, elektronik elemanların küçük bir alanda birbirine çok yakın bir şekilde dizilmesinden ibarettir Dolayısıyla fazlaca hava akışına sahip olmadıkları için ısınma problemiyle karşı karşıya kalırlar Sistem bileşenleri olarak düşük güç harcayan malzemeler kullanılmış olsa da ısınma sorunu mutlaka yaşanır Isı problemlerine karşın bilgisayar şebekeye bağlı olsa dahi güç yönetimi etkin olarak kullanılmalıdır Diğer bir önemli etken de havalandırma boşluklarının önünün tıkanmasıdır Pürüzsüz ve katı yüzeyler kullanılmalıdır Özel soğutma aparatları da kullanılabilir Bir notebook’un sağlıklı bir şekilde çalışmasını istiyorsanız, ısı konusunda gerekli bilgileri edinmek ve uygulamak zorundasınız. Notebook anakartları, elektronik elemanların küçük bir alanda birbirine çok yakın bir şekilde dizilmesinden ibarettir. Dolayısıyla masaüstü bilgisayarlardaki gibi fazlaca hava akışına sahip olmadıkları için ısınma problemiyle karşı karşıya kalırlar. Anakart tasarımı sırasında düşük güç harcayan malzemeler kullanılmış olsa da ısınma sorunu mutlaka yaşanır. Belli bir seviyenin üzerindeki ısınmalar sistemin kilitlenmesine ve donanım hatalarına yol açabilir. Isı problemlerinde karşın bilgisayar şebekeye bağlı olsa dahi güç yönetimi etkin olarak kullanılmalıdır. Sıcak ortamlarda çalışıyor iseniz özellikle dikkat ediniz. Diğer bir önemli etken de havalandırma boşluklarının önünün tıkanmasıdır. Bilgisayarınızı, alt yüzeyi ile koyduğunuz yüzey arasında boşluk kalacak şekilde kullanınız. Yastık gibi yumuşak yüzeylerin üzerine koymaktan kaçınınız. Daima pürüzsüz ve katı yüzey üzerine koyunuz. Klavye koruyucuyu aparatı, sistem çalışırken uzun bir süre boyunca klavye üzerinde bırakmayınız. Her şeye rağmen aşırı ısınan notebooklar için Özel soğutma aparatları da kullanılabilir.

52 Notebook’un Korunması
Notebook kazalarının en önemli sebebi güç kablosudur Güç kablosuna takılan birinin bilgisayarı bulunduğu yerden düşürmesi çok büyük tahribata sebep olabilir Ayrıca ısı vb sebeplerle notebook ayakları düşebilir ve bu durumda bulunduğu yüzeyde çok rahat kayabilir Seyahat ve nakliye durumlarında iyi tasarlanmış bir notebook çantasının kullanılması son derece önemlidir Eğer notebook uzun bir müddet kullanılmayacak ise bataryanın çıkartılması uygun olacaktır Notebook kazalarının en önemli sebebi güç kablosudur. Dizüstü bilgisayarınızın güç kablosunu nereye taktığınıza dikkat edin. Güç kablosuna takılan birinin bilgisayarı bulunduğu yerden düşürmesi çok büyük tahribata sebep olabilir. Bu gibi durumlar kafeterya veya hava alanı gibi kalabalığın çok olduğu yerlerde gerçekleşmektedir. Ayrıca ısı vb sebeplerle kauçuktan yapılmış olan notebook ayakları düşebilir ve bu durumda bulunduğu yüzeyde çok rahat kayabilir. Seyahat ve nakliye durumlarında iyi tasarlanmış bir notebook çantasının kullanılması son derece önemlidir. Eğer bilgisayarınızı uzun bir müddet saklayacaksanız bataryanın vermiş olduğu sızıntı akımından zarar görmemesi için bataryasını çıkardıktan sonra saklamanız uygun olacaktır.

53 Kensington Kilidi Başta notebooklar olmak üzere bir çok taşınabilir bilgisayarın üzerinde özel bir kilit takma yuvası bulunur Kensington kilitleri, bu standart yuvaya sahip tüm cihazlarda kullanılabilirler Özellikle halka açık alanlarda bulunan taşınabilir aygıtların güvenli ve estetik biçimde kullanılmasını mümkün kılar Ancak yine de %100 bir güvenlik sunmaz Ciddi bir kasa hasarı vermekle birlikte yuvanın kırılması ile kilit çıkartılabilir Şifre veya anahtarla açılan kilitler vardır Notebooklar çalınma tehdidi açısından daha riskli olan aygıtlardır. Başta notebooklar olmak üzere bir çok taşınabilir bilgisayarın üzerinde özel bir kilit takma yuvası bulunur. Kensington kilitleri, bu standart yuvaya sahip tüm cihazlardan kullanılabilirler. Özellikler halka açık alanlarda bulunan taşınabilir aygıtların güvenli ve estetik biçimde kullanılmasını mümkün kılar. Ancak yine de %100 bir güvenlik sunmaz. Ciddi bir kasa hasarı vermekle birlikte yuvanın kırılması ile kilit çıkartılabilir. Şifre veya anahtarla açılan farklı tiplerde Kensington kilitleri vardır.

54 Docking Station: Bağlantı İstasyonları
Dizüstü bilgisayarların bir PC kasası gibi kullanılmasını sağlar Standart PC bileşenleri ile kullanılmasını mümkün kılar Monitör, klavye, mouse ve diğer yerel donanım kaynakları Daha çok ofis ortamlarında kullanılan bir sistemdir Ofis dışında bir notebook, ofis içinde iken bir PC kullanıyor olmanın avantajlarını bir arada kullanmanızı sağlar Ayrıca bağlantı istasyonuna dizüstü bilgisayarın basit şekilde bağlanması ile her seferinde ayrıntılı kablo montajı gerekmez Port çoklama veya yeni port ilavesi, ek optik sürücü gibi geniş özellik kazanımları sunan modelleri bulunabilir Docking station, yani bağlantı istasyonları, dizüstü bilgisayarların bir PC kasası gibi kullanılmasını sağlar. Bu istasyonları sayesinde notebookunuzu çok basit bir şekilde standart PC bileşenleri ile kullanabilirsiniz. Daha çok ofis ortamlarında kullanılan bir sistem olan bağlantı istasyonları, ofis dışında bir notebook, ofis içinde iken bir PC kullanıyor olmanın avantajlarını bir arada kullanmanızı sağlar. Ayrıca bağlantı istasyonuna dizüstü bilgisayarın basit şekilde bağlanması ile her seferinde ayrıntılı kablo montajları yapmanız gerekmez. Port çoklama veya yeni port ilavesi, ek optik sürücü gibi geniş özellik kazanımları sunan modelleri bulunabilir. Yeni Eklendi

55 Enerji Problemleri Notebooklarda yaşanan en yaygın problem enerji problemidir Sistemin açılmaması için hem bataryanın boş olması, hem de adaptörden enerji gelmemesi gerekir Eğer adaptörden enerji gelmiyor ve batarya sağlam ise bir süre bunu fark etmeyebilirsiniz Sık sökülüp takıldıkları için adaptör kabloları aşırı yıpranabilir Ayrıca enerji fiş yuvası sert bir çekme veya kabloya takılma gibi bir nedenle içten kırılabilir ve lehimleme gerektirebilir Notebooklarda yaşanan en yaygın problem enerji problemidir. Sistemin açılmaması için hem bataryanın boş olması, hem de adaptörden enerji gelmemesi gerekir. Eğer adaptörden enerji gelmiyorsa ve batarya sağlam ise bir süre bunu fark etmeyebilirsiniz. Sık sökülüp takıldıkları için adaptör kabloları aşırı yıpranabilir. Ayrıca enerji fiş yuvası sert bir çekme veya kabloya takılma gibi bir nedenle içten kırılabilir ve lehimleme gerektirebilir. Eğer sistem hiç açılmıyor ise başka bir cihazı aynı priz üzerinden şebekeye bağlayıp, prizin çalıştığını kontrol ederek şebekeden elektrik geldiğini doğrulayın. Eğer priz çalışıyorsa bilgisayarınız açmayı deneyin. Hiçbir LED yanmıyorsa muhtemelen adaptörünüz de problem vardır. Adaptörünüzü düzgün çalıştığını düşündüğünüz yeni bir adaptörle değiştiriniz. Sorunlu bir çevre birimi de dizüstü bilgisayarınızın açılmamasına sebebiyet vermiş olabilir. Bu yüzden takılı çevre birimlerinin bağlantıları çıkararak bilgisayarınızı tekrar açmayı deneyiniz.

56 Görüntü Problemleri Bir notebook önyükleme yapılıp yapılmadığını sistemden alacağınız ses ve titreşimlerle anlayabilirsiniz Bilgisayar açılıyor ancak ekrana görüntü gelmiyor ise görüntü fonksiyon tuş bileşimi ile birincil ekran aygıtı ayarlanmalıdır Eğer ekranda görüntü var ancak aşırı sönükse LCD çeviricileri bozulmuş olabilir Bir notebook önyükleme yapılıp yapılmadığını sistemden alacağınız ses ve titreşimlerle anlayabilirsiniz. Bilgisayar açılıyor ancak ekrana görüntü gelmiyor ise görüntü fonksiyon tuş bileşimi ile birincil ekran aygıtı ayarlanmalıdır. Eğer ekranda görüntü var ancak aşırı sönükse LCD çeviricileri bozulmuş olabilir. Çeviriciler, elektriği direk olarak şebekeden aldıkları için genelde güç kablosunu şebekeye taktığınızda sorun çıkarırlar.

57 Kablosuz Ağ ve Bluetooth Sorunları
Bir çok notebook üzerinde, kablosuz ağ ve Bluetooth aygıtlarını kapatan bir anahtar yer alır Bu anahtar kasa üzerinde özel bir buton olabileceği gibi, özel bir fonksiyon tuş bileşimi de olabilir Ayrıca bu aygıtların etkin olup olmadıklarını gösteren LED ışıkları da vardır Bir çok notebook üzerinde, kablosuz ağ ve Bluetooth aygıtlarını kapatan bir anahtar yer alır. Bu anahtar kasa üzerinde özel bir buton olabileceği gibi, özel bir fonksiyon tuş bileşimi de olabilir. Ayrıca bu aygıtların etkin olup olmadıklarını gösteren LED ışıkları da vardır. Bu aygıtlardan birisi çalışmıyor ise ilk kontrol edilecek şey bu aygıtların etkin olup olmadığıdır.

58 Klavye ve TouchPad Sorunları
Eğer notebook klavyesindeki hiç bir tuş çalışmıyorsa muhtemelen klavye bağlayıcısı yerinden çıkmıştır Bu bağlayıcı çok hassas olup yerinden çıkabilir yada kırılabilir Üreticinin söküm prosedürüne bakarak yerine takılmalıdır TouchPad için de klavye ile benzer bir iç bağlayıcı kullanır Harf beklediğiniz halde rakam çıktısı alıyorsanız muhtemelen "NUMLOCK" tuşu açık kalmıştır TouchPad sensörleri ve klavye üzerinde birikmiş toz ve kir parçacıkları basınçlı hava kullanılarak temizlenmelidir Ayrıca bazı TouchPad’lerin sürücü yazılımının yüklenmesi zorunlu olabilir Eğer dizüstü bilgisayarınızdaki hiç bir tuş çalışmıyorsa muhtemelen klavye bağlayıcısı yerinden çıkmıştır. Bu bağlayıcı çok hassas olup basınçla yerlerinden çıkabilir yada kırılabilir. Bu durumda üreticinin söküm prosedürüne bakarak klavye bağlayıcısını yerine oturtun. TouchPad için de klavye ile benzer bir iç bağlayıcı kullanır ancak darbelere karşı daha dayanıklı bir iç konumdadır. Harf beklediğiniz halde rakam çıktısı alıyorsanız muhtemelen "NUMLOCK" tuşu açık kalmıştır. Tekrar "NUMLOCK" tuşuna basarak bu özelliği kapatınız. TouchPad sensörleri ve klavye üzerinde birikmiş toz ve kir parçacıkları varsa, bunlar basınçlı hava kullanılarak temizlenmelidir. Ayrıca bazı TouchPad’lerin sürücü yazılımının yüklenmesi zorunlu olabilir.

59 Ultra İnce Notebooklar
Desktop extenders notebooklar olarak da bilinirler Klasik notebooklarda olduğu gibi bir PC alternatifi değildirler Yüksek taşınabilirlik amacıyla geliştirilmişlerdir Çok küçük, hafif ve az enerji harcayan aygıtlardır Çoğunlukla optik sürücü bulundurmazlar İşlemcileri anakart üzerine entegredir (Intel Atom) Sabit disk olarak SSD kullanırlar Teknik altyapısı gereği sadece temel ofis yazılımları ve internet amacıyla kullanılırlar Özellikle sürekli seyahat eden, aktif bilgisayar kullanıcılarına hitap eder Bazı dizüstü bilgisayarlar, tam olarak masaüstünün yerine tutmasa da onun bazı özelliklerini masanızın dışında kullanabilmenizi sağlarlar. Desktop extenders notebooklar olarak da bilinirler. Klasik notebooklarda olduğu gibi bir PC alternatifi değildirler. Yüksek taşınabilirlik amacıyla geliştirilmişlerdir. Günümüzde ortalama özellikler olarak 13.3" LCD ekran, 1GB RAM, 2GHz işlemci, 120 GB hard disk ve beş saat çalışma süresi sağlayan bataryaya sahiptirler. Çoğunlukla optik sürücü bulundurmazlar. İşlemcileri anakart üzerine entegre olup, en meşhur işlemci modeli Intel Atom’dur. Sabit disk olarak SSD’leri ilk kullanan notebooklar bunlardır. Teknik altyapısı gereği sadece temel ofis yazılımları ve internet amacıyla kullanılırlar. Bunların yanında küçük boyuttaki hoparlörlerden müzik dinleyebilirsiniz. Half life gibi oyunları oynayamasanız da küçük boyutta oyun desteği de bulabilirsiniz. Bu notebook türevleri özellikle sürekli seyahat eden, aktif bilgisayar kullanıcılarına hitap eder

60 PDA: Kişisel Dijital Yardımcı
PDA cihazları elektronik bir el ajandası gibi düşünülebilir Ajanda fonksiyonlarının yanında internet, kelime işlemci yazılım, resim, ses ve video araçları da sunmaktadır SIM kartı yuvaları ile telefon özelliği olan PDA’lar vardır Günümüzde yaygınlaşan navigasyon uygulamaları ile birlikte bir çok PDA üzerinde yerleşik GPRS alıcısı da bulunur Özel tasarlanmış işletim sistemleri vardır Windows CE, Pocket PC, Palm OS PDA’ların en önemli özelliği dokunmatik ekranları ve fare alternatifi kalemlerdir Depolama birimi olarak da flash kartlar ve düşük miktarda yerleşik hafıza kullanılır PDA, yani kişisel sayısal yardımcılar, elektronik bir el ajandası gibi düşünülebilir. Ancak klasik bir ajanda fonksiyonlarının yanında internet, kelime işlemci yazılım, resim, ses ve video araçları da sunmaktadır. SIM kartı yuvaları ile telefon özelliği olan PDA’lar vardır. Günümüzde yaygınlaşan navigasyon uygulamaları ile birlikte bir çok PDA üzerinde yerleşik GPRS alıcısı da bulunur. PDA’lar Windows XP yada Vista gibi işletim sistemlerini kullanamazlar. Onlar için özel olarak tasarlanmış Windows CE, Pocket PC, Palm OS ve Linux gibi işletim sistemleri vardır. Bu işletim sistemlerinde bulunan grafik kullanıcı ara yüzü ile kullanıcılar bilgisayarın ekranına dokunarak gerekli uygulamaları çalıştırabilirler. PDA’ların en önemli özelliği dokunmatik ekranları ve fare alternatifi kalemlerdir. Depolama birimi olarak da flash kartlar ve düşük miktarda yerleşik hafıza kullanılır.

61 PDA Kullanımı PDA’larının çoğunda, stylus adı verilen bir kalem kullanılır Dokunma işlevlerinin yanında, el yazısı yazma imkanı da sunar Stylus çoğunlukla PDA’nın gövdesinde muhafaza edilir Bir uygulamayı başlatmak için Stylus’u yuvasından çıkarıp ekran üzerindeki ilgili ikona dokunmanız yeterlidir Klavye de yine stylus aracılığı ile kullanılan bir sanal klavyedir Günümüz PDA’larının çoğunda fare birimi, el yazısı tanıma özelliği ile birleştirilen kalem tabanlı işlemleri gerçekleştiren stylus aygıtıdır. Stylus, kaleme benzer bir aygıttır. Dokunma işlevlerinin yanında, el yazısı yazma imkanı da sunar. Çoğunlukla PDA’nın gövdesinde muhafaza edilir Bir uygulamayı başlatmak için Stylus’u yuvasından çıkarıp ekran üzerindeki ilgili ikona dokunmanız yeterlidir. Bir PDA’da klavye de yine stylus aracılığı ile kullanılan bir sanal klavyedir.

62 Bilgisayar Bağlantısı ve Senkronizasyon
PC ve PDA cihazları arasında veri senkronizasyon yapılabilir Bunun için geliştirilmiş bir çok özel yazılım vardır Bilgisayar kasasına genellikle USB portu ile bağlantı sağlanır Infrared ile iki PDA arasında da veri aktarımı sağlanabilir Senkronizasyonda en önemli ayrıntı hangi taraftaki verinin daha güncel olduğunun tespit edilmesidir Yazılımlar çift veya tek yönlü eşitleme yapabilirler Bir çoğu güncel dokümanı otomatik algılasa da size en uygun yöntemi deneyerek bulmanız faydanızadır PDA’nın önemli avantajlarından birisi de PDA’nızda yaptığınız değişiklikleri otomatik olarak masaüstü bilgisayarınıza aktarabilmenizidir. PC ve PDA cihazları arasında veri senkronizasyon yapılabilen bir çok özel yazılım vardır. PDA’lar bilgisayar kasasına genellikle USB portu ile bağlanır. Infrared ile iki PDA arasında da veri aktarımı sağlanabilir. Senkronizasyonda en önemli ayrıntı hangi taraftaki verinin daha güncel olduğunun tespit edilmesidir. Yazılımlar çift veya tek yönlü eşitleme yapabilirler. Bir çoğu hangi taraftaki dokümanın güncel olduğunu otomatik olarak algılasa da, size en uygun yöntemi deneyerek bulmanız faydanızadır.

63 Tablet PC’ler PDA’lardaki el yazısı tanıma özelliği ile geleneksel notebook özelliklerini birleştiren taşınabilir bilgisayarlardır Yüksek düzeyde mobil olan profesyonel kullanıcıları hedefler Tablet PC’ler de stylus bulunur ve uygulamalar, kalem darbelerini algılamak için dijital mürekkep kullanırlar İlk Tablet PC’ler Windows XP’nin özel bir sürümünü kullanırken, Vista ile bu özellikler standarttır Mouse ve klavye yerine sadece dokunmatik ekran olabileceği gibi, onlara ek olarak da bulunabilir Çoğunda ekran klavye üzerine ters olarak katlanabilmektedir Tablet PC’ler, PDA’lardaki el yazısı tanıma özelliği ile geleneksel notebookların özelliklerini birleştiren, profesyonel kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayabilen nitelikteki taşınabilir bilgisayarlardır. Yüksek düzeyde mobil olan profesyonel kullanıcıları hedefler. Tablet PC’ler de stylus bulunur ve uygulamalar, kalem darbelerini algılamak için dijital mürekkep kullanırlar. İşletim sistemi olarak, ilk olarak normal bilgisayarlardaki işletim sistemiyle benzer özelliklere sahip olan Windows XP tablet bilgisayar sürümü kullanılmıştır. Windows Vista’nın ise özel bir Tablet PC sürümü yoktur. Söz konusu özellikler standart olarak Vista’da yer alır. Mouse ve klavye yerine sadece dokunmatik ekran olabileceği gibi, klasik notebooklarda olduğu sabit klavye ve fare birimleri de bulunabilir. Tablet PC’lerin çoğunda ekran dairesel olarak döndürülebilmekte ve klavye üzerine ters olarak katlanabilmektedir.

64 Tablet PC Kullanımı Tablet PC ekranları PDA gibi basınca duyarlı olmadığı için ekran üzerinde herhangi bir şey yazmak için stylus kullanılmalıdır Uygulamalarda stylus, fare gibi ikonları seçmenizi ya da sağ tıkla, çift tıkla gibi işlemlerin yapılmasını sağlar Yazı yazmak için sanal klavye yazılımları veya konuştuğunuzu yazıya çeviren özel yazılımlar da kullanılır Özellikle hareketli ve sıkışık ortamlarda yürümek zorunda olduğunuz durumlarda kullanım kolaylığı sağlarlar Tablet PC’lerin özelliklerinden faydalanmak adına birçok üçüncü parti uygulama geliştirilmiştir Tablet PC ekranları PDA gibi basınca duyarlı olmadığı için ekran üzerinde herhangi bir şey yazmak için stylus kullanılmalıdır. Uygulamalarda stylus, fare gibi ikonları seçmenizi ya da sağ tıkla, çift tıkla gibi işlemlerin yapılmasını sağlar. Yazı yazmak için sanal klavye yazılımları veya konuştuğunuzu yazıya çeviren özel yazılımlar da kullanılır. Tablet Bilgisayarlar sıkışık ortamlarda yada yürümek zorunda olduğunuz durumlarda kullanım kolaylığı sağlar. Örneğin fabrika içinde yürürken bir elinizde bilgisayar diğeri ile de yazı yazmaya çalışan bir kullanıcı, tablet bilgisayarların önemini keşfedecektir. Bu gibi durumlarda klavye yerine stylus kullanılması kullanım verimliliğini arttıran önemli bir unsurdur. İçerisinde menü butonları ve açılır listeler bulunan kontrol programları ile stylus sizin için vazgeçilmez bir giriş birimi olacaktır. Tablet bilgisayarların sahip olduğu özelliklerden faydalanmak adına birçok üçüncü parti uygulamalar geliştirilmiştir. Özellikle hukuk ve tıp alanında bu uygulamalardan faydalanılmaktadır.

65 UMPC: Ultra Mobile PC Çok küçük Tablet PC veya büyük bir PDA olarak tanımlanabilir Windows XP veya Vista gibi işletim sistemleri çalıştırabilirler Klavye olarak entegre veya harici özel üniteler bulundururlar Hard disk yerine çoğunlukla flash bellek kullanır Intel Atom veya benzeri entegre işlemciler kullanırlar Ultra Mobile PC’ler çok küçük bir Tablet PC veya büyük bir PDA olarak tanımlanabilir. PDA’lardan farklı olarak Windows XP veya Vista gibi işletim sistemleri çalıştırabilirler. Klavye olarak ise entegre veya harici özel üniteler bulundurabilseler de, çoğunlukla stylus aracılığı ile sanal klavye yazılımları kullanılır. Hard disk yerine çoğunlukla flash bellek kullanır. İşlemci olarak da Intel Atom veya benzeri entegre işlemciler kullanırlar.

66 Seslendirme Metinleri
Bölüm Sonu Göstermiş olduğunuz ilgiden dolayı teşekkür ederiz… Niyazi Saral Genel Koordinatör Eğitim İçerikleri Erman Üret Seslendirme Eğitim Videoları Hüseyin Yiğit Görsel Tasarım Seslendirme Metinleri Video Montaj Gülnaz Kocatepe Fatma Yılmaz Yiğit Ses Montaj Betül Bayrakdar Slayt Senkronizasyon Kontrol Fon müziği


"Taşınabilir Bilgisayarlar" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları