Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Stres Yönetimi Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS. Konu İçeriği 1. Stresin Tanımı ve Diğer Kavramlarla İlişkisi A) Stresin Tanımı A) Stresin Tanımı B) Stres.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Stres Yönetimi Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS. Konu İçeriği 1. Stresin Tanımı ve Diğer Kavramlarla İlişkisi A) Stresin Tanımı A) Stresin Tanımı B) Stres."— Sunum transkripti:

1 Stres Yönetimi Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

2 Konu İçeriği 1. Stresin Tanımı ve Diğer Kavramlarla İlişkisi A) Stresin Tanımı A) Stresin Tanımı B) Stres Türleri B) Stres Türleri C) Benzer Kavramlarla İlişkisi C) Benzer Kavramlarla İlişkisi 2. Stres Kaynakları (stresörler) A) İşgörenin İşinden Kaynaklanan A) İşgörenin İşinden Kaynaklanan B) İş Ortamından Kaynaklanan B) İş Ortamından Kaynaklanan C) Bireysel Öğeler C) Bireysel Öğeler D) Örgütsel Öğeler D) Örgütsel Öğeler 3. Stresin Sonuçları 4. Stresle Başa Çıkma Yolları

3 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS 1) STRESİN TANIMI Gerilim, baskı, tazyik, zorlama, şiddet, vurgu, sıkıntıya düşme Gerilim, baskı, tazyik, zorlama, şiddet, vurgu, sıkıntıya düşme Fiziksel, kimyasal ve duygusal etkenlerin mevcut dengeyi değiştirecek tarzda bedensel ve zihinsel gerilime sebebiyet vermesi. Fiziksel, kimyasal ve duygusal etkenlerin mevcut dengeyi değiştirecek tarzda bedensel ve zihinsel gerilime sebebiyet vermesi.

4 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS STRES TANIMLARI Stres, tanımlanırken üçlü bir ayrım yapıldığı görülür Stres, tanımlanırken üçlü bir ayrım yapıldığı görülür 1. ETKEN 1. ETKEN 2. TEPKİ 2. TEPKİ 3. ETKEN-TEPKİ 3. ETKEN-TEPKİ

5 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Steadman’s Medical Dictionary; 1. Vücudun normal psikolojik dengesini bozan zararlı ve çeşitli anormal durumlara karşı vücudun gösterdiği tepki, 1. Vücudun normal psikolojik dengesini bozan zararlı ve çeşitli anormal durumlara karşı vücudun gösterdiği tepki, 2. Dışardan uygulanan herhangi bir etkinin bir sonucu olarak vücudun gösterdiği direnme, 2. Dışardan uygulanan herhangi bir etkinin bir sonucu olarak vücudun gösterdiği direnme, 3. Bireyde gerilim ve dengesizliğin ortaya çıkmasında etkili olan fiziksel veya psikolojik uyarıcı şeklinde tanımlamaktadır. 3. Bireyde gerilim ve dengesizliğin ortaya çıkmasında etkili olan fiziksel veya psikolojik uyarıcı şeklinde tanımlamaktadır.

6 Stres Organizmanın bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan bir durumdur. Organizmanın bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan bir durumdur. Kişinin istek ve gereksinimlerinin engellenmesinde, Kişinin istek ve gereksinimlerinin engellenmesinde, Herhangi bir kayıp ya da tehdit söz konusu olduğunda ortaya çıkar. Herhangi bir kayıp ya da tehdit söz konusu olduğunda ortaya çıkar. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

7 Tehdit ve zorlanmalar karşısında kişi kendini korumaya yönelik bir tepki zincirini harekete geçirme özelliğine sahiptir. Tehdit ve zorlanmalar karşısında kişi kendini korumaya yönelik bir tepki zincirini harekete geçirme özelliğine sahiptir. Bu durum genellikle "savaş veya kaç" diye adlandırılan cevabın ortaya çıkmasıyla sonuçlanır. Bu durum genellikle "savaş veya kaç" diye adlandırılan cevabın ortaya çıkmasıyla sonuçlanır. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

8 Yapılan tanımlamalar sonucunda; Stres, kişi ve çevrenin etkileşimi sonucunda oluşur. Stres, kişi ve çevrenin etkileşimi sonucunda oluşur. Stres, motive edilmiş durumdan daha aşırı bir biçimde insanı harekete geçirir. Stres, motive edilmiş durumdan daha aşırı bir biçimde insanı harekete geçirir. Streste tehlikenin algılanması söz konusudur. Streste tehlikenin algılanması söz konusudur. Stres organizmanın tümünü etkiler ve çoğu kez kontrol edilebilir bir tepki değildir. Stres organizmanın tümünü etkiler ve çoğu kez kontrol edilebilir bir tepki değildir.

9 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Stres-Yönetsel Performans İlişkisi OrganizasyonunPerformansDüzeyiYüksek……………………………………….Düşük DüşükStres DüzeyiYüksek

10 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

11

12

13

14

15

16 a) Fizyolojik bir kavram olarak stres Genel Adaptasyon Sendromu (GAS) Genel Adaptasyon Sendromu (GAS) 1. Evre 1. Evre 2.Evre 2.Evre 3.Evre 3.Evre Normal direnç düzeyi Normal direnç düzeyi Alarm Tepkisi Direnme Evresi Tükenme Evresi Tükenme Evresi

17 Stres tepkisinin üç basamağı A) Alarm reaksiyonu, A) Alarm reaksiyonu, B) Direnç dönemi, B) Direnç dönemi, C) Tükenme dönemi. C) Tükenme dönemi. A) Alarm reaksiyonu: A) Alarm reaksiyonu: Bu dönem, insanın dış uyaranı stres olarak algıladığı durumdur. B) Direnç dönemi: Bu dönem stresle yüz yüze B) Direnç dönemi: Bu dönem stresle yüz yüze kalınan, araya başka stresler girmezse baş edilebilecek dönemdir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

18 Stres tepkisinin üç basamağı C) Tükenme dönemi: C) Tükenme dönemi: Stres verici olay çok ciddi ise ve uzun sürerse, organizma için tükenme basamağına gelinir. Bazen bu dönemde yeniden alarm dönemi reaksiyonları ortaya çıkar. Her canlının uyum yeteneği ile enerjisi farklıdır ve sınırlıdır. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

19 Tükenmişlik kavramı İlk olarak 1974 yılında Freudenberger tarafından tanımlanmış olan tükenmişlik kavramı “başarısızlık, yıpranma, enerji ve güç kaybı veya insanın iç kaynakları üzerinde, karşılanamayan istekler sonucunda ortaya çıkan bir tükenme durumu” olarak tanımlanmıştır (Freudenberger, 1974). İlk olarak 1974 yılında Freudenberger tarafından tanımlanmış olan tükenmişlik kavramı “başarısızlık, yıpranma, enerji ve güç kaybı veya insanın iç kaynakları üzerinde, karşılanamayan istekler sonucunda ortaya çıkan bir tükenme durumu” olarak tanımlanmıştır (Freudenberger, 1974).

20 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Tükenmişliğin tanımı Maslach ve Jackson (1981) tükenmişliği; insanda ortaya çıkan fiziksel bitkinlik, uzun süren yorgunluk, çaresizlik ve umutsuzluk duyguları, yaptığı işe, hayata ve diğer insanlara karşı gösterdiği olumsuz tutumları kapsayan fiziksel ve zihinsel boyutlu bir sendrom olarak tanımlamışlardır. Maslach ve Jackson (1981) tükenmişliği; insanda ortaya çıkan fiziksel bitkinlik, uzun süren yorgunluk, çaresizlik ve umutsuzluk duyguları, yaptığı işe, hayata ve diğer insanlara karşı gösterdiği olumsuz tutumları kapsayan fiziksel ve zihinsel boyutlu bir sendrom olarak tanımlamışlardır. Cherniss (1980) tükenmişliği, “insanın aşırı stres ya da doyumsuzluğa karşı yaptığı işten soğuma biçiminde gösterdiği bir tepki” olarak tanımlar ve aşırı bağlılığın sonucu olarak ortaya çıkan bir rahatsızlık olarak görür. Cherniss (1980) tükenmişliği, “insanın aşırı stres ya da doyumsuzluğa karşı yaptığı işten soğuma biçiminde gösterdiği bir tepki” olarak tanımlar ve aşırı bağlılığın sonucu olarak ortaya çıkan bir rahatsızlık olarak görür. Duygusal tükenme, Duyarsızlaşma, Düşük kişisel başarı hissi Duygusal tükenme, Duyarsızlaşma, Düşük kişisel başarı hissi

21 MASLACH TÜKENMİŞLİK MODELİ DUYGUSAL TÜKENME Çalışma sürecinde yoğun derecede duygusallık ve psikolojik yıpranmışlık nedeniyle enerjinin tükenmesini ifade eder. Gündelik yaşam ile çalışma yaşamına karşı enerji eksikliği ve isteksizlik olarak ortaya çıkar Çalışanlar kendilerini aşırı yorgun ve bitik olarak görme eğilimindedirler. Dar anlamda,çalışanlarda mesleki idealizmin sonuna gelme durumu öne çıkar. Ertesi gün işe gitmek kabus gibi algılanır. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

22 MASLACH TÜKENMİŞLİK MODELİ DUYGUSAL TÜKENME Dar anlamda,çalışanlarda mesleki idealizmin sonuna gelme durumu öne çıkar. Ertesi gün işe gitmek kabus gibi algılanır. Geniş anlamda,Çalışanın iş performansı,iş yerine karşı bağlılığı/sadakat duyguları ve hizmet götürülen kesimlere yönelik tavırlarda ciddi sorunlar kendini göstermeye başlar. Tükenmişliğin bireysel stres boyutunu belirtmektedir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

23 MASLACH TÜKENMİŞLİK MODELİ DUYARSIZLAŞMA Tükenmişliğin kişiler arası boyutunu temsil eder. Müşterilere karşı negatif ve katı tutumları, işe karşı tepkisizleşmeyi belirtmektedir. “Hizmet götürülen kişilere karşı katı,soğuk,ilgisiz ve hatta insancıl olmayan tarzda olumsuz bir tavır sergilenmesi.” Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

24 MASLACH TÜKENMİŞLİK MODELİ DÜŞÜK KİŞİSEL BAŞARI HİSSİ Kişinin işindeki yeterlilik ve başarı duygularını tanımlar. Tükenmişliğin kişisel gelişme boyutunu temsil eder. Kişi kendini olumsuz değerlendirme eğilimindedir. Bu boyut bazı çalışmalarda tükenmişliğin bir bileşeni olarak değil, bir sonucu olarak değerlendirilmiştir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

25 Edelwich ve Brodsky (1980)’e göre tükenmişlik sendromunun dört aşaması: Edelwich ve Brodsky (1980)’e göre tükenmişlik sendromunun dört aşaması: İdealist Coşku İdealist Coşku Durgunluk Durgunluk Engellenme Engellenme Apati Apati Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

26 İdealist Coşku: Bu aşamada kişinin işe ilişkin umudunun motivasyonunun en üst düzeyde olduğu dönemdir. Birey işini en iyi düzeyde yapabilmek için yüksek düzeyde performans harcar. Hizmet verdiği insanlardan da bu çabalarından dolayı İdealist Coşku: Bu aşamada kişinin işe ilişkin umudunun motivasyonunun en üst düzeyde olduğu dönemdir. Birey işini en iyi düzeyde yapabilmek için yüksek düzeyde performans harcar. Hizmet verdiği insanlardan da bu çabalarından dolayı övgüler bekler. Fakat gösterilen çabalar, ön yargılı tutumlar çeşitli kurallar ve sorunlardan dolayı istenen karşılığı bulamaz. Bu nedenle yavaş yavaş durgunluk dönemine girer. övgüler bekler. Fakat gösterilen çabalar, ön yargılı tutumlar çeşitli kurallar ve sorunlardan dolayı istenen karşılığı bulamaz. Bu nedenle yavaş yavaş durgunluk dönemine girer. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

27 Durgunluk: Bu dönemde kişinin motivasyonu azalarak enerji düzeyi düşmeye başlar. Yaptığı işe karşı ilgisi azalır, işini sorgulamaya başlar hayal kırıklığı yaşanır.Bu durumun sürmesiyle iş doyumu düşer. Ev ve aile yaşantısı, spor arkadaşları ile olan ilişkisi boş zaman etkinliği yaptığı işe göre daha önemli bir duruma gelir. Durgunluk: Bu dönemde kişinin motivasyonu azalarak enerji düzeyi düşmeye başlar. Yaptığı işe karşı ilgisi azalır, işini sorgulamaya başlar hayal kırıklığı yaşanır.Bu durumun sürmesiyle iş doyumu düşer. Ev ve aile yaşantısı, spor arkadaşları ile olan ilişkisi boş zaman etkinliği yaptığı işe göre daha önemli bir duruma gelir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

28 Engellenme: Çalışan kişi mesleğini sürdürüp sürdüremeyeceğini sorgulamaya başlar. Bu dönemde kişi iki yönlü engelleme ile karşı karşıya kalır. Engellenme: Çalışan kişi mesleğini sürdürüp sürdüremeyeceğini sorgulamaya başlar. Bu dönemde kişi iki yönlü engelleme ile karşı karşıya kalır. Birincisi hizmet verdiği kişilerin isteklerini karşılamadığı için engellenmesi, Birincisi hizmet verdiği kişilerin isteklerini karşılamadığı için engellenmesi, İkincisi ise hizmet verdiği kişilerin taleplerinden fırsat bulup kendi isteklerini yerine getiremediği için engellenmesidir. İkincisi ise hizmet verdiği kişilerin taleplerinden fırsat bulup kendi isteklerini yerine getiremediği için engellenmesidir. Engellenme nedeniyle, kişi zamanla içine kapanır, uygun olmayan savunma mekanizmaları gelişir. Bu durumun devam etmesiyle dördüncü döneme girilir. Engellenme nedeniyle, kişi zamanla içine kapanır, uygun olmayan savunma mekanizmaları gelişir. Bu durumun devam etmesiyle dördüncü döneme girilir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

29 Apati: Bu aşamada duygusal kopma, inançların tamamen yitirilmesi, umutsuzluk, duyarsızlık görülür. İlgisizlik ve duyarsızlık kişinin yaptığı işin her yönüne yansır. Bu durumda kişi işten erken ayrılmaya başlar, sık sık rapor alarak işten kendisini uzak tutmaya çalışır. Apati: Bu aşamada duygusal kopma, inançların tamamen yitirilmesi, umutsuzluk, duyarsızlık görülür. İlgisizlik ve duyarsızlık kişinin yaptığı işin her yönüne yansır. Bu durumda kişi işten erken ayrılmaya başlar, sık sık rapor alarak işten kendisini uzak tutmaya çalışır. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

30 TÜKENMİŞLİK İLE STRES ARASINDAKİ FARKLAR Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

31 TÜKENMİŞLİK İLE STRES ARASINDAKİ FARKLAR Selye’ye göre stresin hem olumlu hem de olumsuz etkileri olabilir ancak tükenmişlik için aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Rol karmaşası /belirsizliği ve fazla uyarılma gibi özel stresörler kısa vadede strese yol açabilirken; uzun vadede bu stresörlerin etkisini arttırması tükenmişliğe neden olabilir. Tükenmişliğin; “Çalışma hayatında, hizmeti veren ve alan arasında gelişen sosyal ilişki kaynaklı bir stres oluşu”, onu stresten ayıran en önemli özelliklerden biridir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

32 b) Psikolojik bir kavram olarak stres Stresin psikolojik boyutu incelenirken şu kavramlar karşımıza çıkar: Stresin psikolojik boyutu incelenirken şu kavramlar karşımıza çıkar: Tutumlar Tutumlar Denge Denge Uyumsuzluk Uyumsuzluk Zihinsel Uyumsuzluk Zihinsel Uyumsuzluk

33 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Stres Türleri Aşırı Stres, Normal Stres, Düşük Stres Aşırı Stres, Normal Stres, Düşük Stres Hafif Stres, Orta Stres, Ağır stres, Panik Hafif Stres, Orta Stres, Ağır stres, Panik İyi Stres, Kötü Stres İyi Stres, Kötü Stres Yıkıcı Stres, Yapıcı Stres Yıkıcı Stres, Yapıcı Stres Zevk Veren Stres, Zevk Vermeyen Stres Zevk Veren Stres, Zevk Vermeyen Stres

34 İnsan hayatında karşılaşılan sosyal stresler Günlük stresler, Günlük stresler, gelişimsel stresler, gelişimsel stresler, hayat krizleri niteliğindeki stresler hayat krizleri niteliğindeki stresler a)Günlük stresler: Bunlar günlük hayatın basit gerilimleridir. İhtiyaç karşılanmayınca, girişim engellenince stres artar. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

35 Günlük stresler Trafikte sıkışmak Trafikte sıkışmak karşılaşılan bir terslik karşılaşılan bir terslik bürokratik bir zorlanma, bürokratik bir zorlanma, evde işlerin aksaması evde işlerin aksaması ağlayan çocuk, ağlayan çocuk, yanan yemek, yanan yemek, istenildiği gibi daktilo edilmemiş bir yazı, istenildiği gibi daktilo edilmemiş bir yazı, işini gereken ilgi ve beceri ile yürütemeyen bir memur karşısında bekleme... işini gereken ilgi ve beceri ile yürütemeyen bir memur karşısında bekleme... Bunlar oldukça sık yaşadığımız streslerdendir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

36 b)Gelişimsel stresler : b)Gelişimsel stresler : Gelişimsel nitelikteki olayların sebep olduğu streslerdir. Burada söz konusu olan çocuk veya yetişkinin kronolojik durumu ile ortaya çıkan streslerdir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

37 c) Hayat krizleri niteliğindeki stresler Bunlar her hayata başlı başına biçim verecek nitelikteki olayların yarattıkları streslerdir. Örneğin: ciddi hastalıklar, ciddi hastalıklar, doğum, doğum, aile bireylerinden birinin ölümü, aile bireylerinden birinin ölümü, işten çıkarılma vb. işten çıkarılma vb. Kısacası bu tür stresler, aile yapısındaki yaşam kalıplarının uğradığı değişikliklerdir. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

38 Strese Benzer Kavramlar Engellenme Engellenme Çatışma Çatışma Endişe Endişe Belirsizlik Belirsizlik Denge Denge Gerilim Gerilim Yorgunluk Yorgunluk Rahatsızlık Rahatsızlık Tükenmişlik Tükenmişlik

39 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS BAŞLICA STRES KAYNAKLARI (Stresörler) A) İşgörenin İşinden Kaynaklanan Öğeler A) İşgörenin İşinden Kaynaklanan Öğeler Görevin Karmaşıklığı Görevin Karmaşıklığı Görevin Sağladığı Bağımsızlık Görevin Sağladığı Bağımsızlık Göreve Bağlı Roller Göreve Bağlı Roller Rol Çatışması Rol Çatışması Rol Belirsizliği Rol Belirsizliği Aşırı veya Fazla Hafif Roller Aşırı veya Fazla Hafif Roller

40 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS B) İş Ortamından Kaynaklanan Öğeler Bireylerarası İlişkiler Bireylerarası İlişkiler Tanınma Tanınma Bireyler Arası Rekabet Bireyler Arası Rekabet Ortak Değer ve Normlara Uyum Ortak Değer ve Normlara Uyum İşyerinin Fiziksel Özellikleri İşyerinin Fiziksel Özellikleri Farklı sıcaklık ve nem Farklı sıcaklık ve nem Aydınlanma Aydınlanma Gürültü Gürültü Radyasyon Radyasyon Kimyasal maddeler Kimyasal maddeler

41 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS C) Bireysel Öğeler Bireyin Kişiliği Bireyin Kişiliği A Tipi Kişilik A Tipi Kişilik B Tipi Kişilik B Tipi Kişilik Bireyin Geçmişi Bireyin Geçmişi Bireyin Fiziksel Durumu Bireyin Fiziksel Durumu Bireysel Kariyer Bireysel Kariyer Stres Oluşturan Diğer Durumlar Stres Oluşturan Diğer Durumlar

42 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS A Tipi Kişilik A Tipi Kişilik B Tipi Kişilik B Tipi Kişilik Güçlü bir motivasyon, kendine aşırı güven Güçlü bir motivasyon, kendine aşırı güven Saldırganlık,tartışırken açık ve kesin tavır Saldırganlık,tartışırken açık ve kesin tavır Yüksek ihtiras Yüksek ihtiras Sürekli hareket etmeyi sever ve hızlı yemek yerler. Sürekli hareket etmeyi sever ve hızlı yemek yerler. Aynı anda iki işi yapma isteği Aynı anda iki işi yapma isteği Sabırsızdırlar ve beklemekten nefret ederler. Sabırsızdırlar ve beklemekten nefret ederler. İşe yöneliktirler ve işi zamanında bitirmeye önem verirler. İşe yöneliktirler ve işi zamanında bitirmeye önem verirler. Rakamlarla boğuşurlar ve başarıyı kazanma derecelerini ölçmeye çalışırlar Rakamlarla boğuşurlar ve başarıyı kazanma derecelerini ölçmeye çalışırlar Orkestra şefi kişilik yapısı Orkestra şefi kişilik yapısı Karar vermede çabukluk Karar vermede çabukluk İşinde yüksek kaygı İşinde yüksek kaygı Randevularına tam saatinde gitme ve aynısını bekleme Randevularına tam saatinde gitme ve aynısını bekleme Astları ve mesai arkadaşlarına göre çalışırken daha az zaman kaybı Astları ve mesai arkadaşlarına göre çalışırken daha az zaman kaybı Duyarlı kişilik yapısı Duyarlı kişilik yapısı Yüksek verimlilik standartları koyma ve bunlara ulaşma Yüksek verimlilik standartları koyma ve bunlara ulaşma Enerjisini planlama,az dinlenme,az spor yapma Enerjisini planlama,az dinlenme,az spor yapma Yarışmada aşırıya kaçmama Yarışmada aşırıya kaçmama Sosyal değerler için daha az kaygı Sosyal değerler için daha az kaygı Zamanın esiri olmama Zamanın esiri olmama Nadiren sabırsızlık Nadiren sabırsızlık Ekiple kolayca çalışma Ekiple kolayca çalışma Kendisine daha fazla zaman ayırma Kendisine daha fazla zaman ayırma Karar vermede aceleci olmama Karar vermede aceleci olmama Özel hayatı ile iş hayatı arasına kolayca sınır çizebilme Özel hayatı ile iş hayatı arasına kolayca sınır çizebilme Eve döndüğünde günlük kaygılardan tamamen uzaklaşabilme, Eve döndüğünde günlük kaygılardan tamamen uzaklaşabilme, Gösteri meraklısı değildirler Gösteri meraklısı değildirler Sorulmadıkça başarılarını ve yaptıklarını tartışma ihtiyacı duymazlar. Sorulmadıkça başarılarını ve yaptıklarını tartışma ihtiyacı duymazlar. Oyunu yarışmak için değil, hoşça zaman geçirmek için severler. Oyunu yarışmak için değil, hoşça zaman geçirmek için severler. Suçluluk duymadan dinlenirler. Suçluluk duymadan dinlenirler.

43 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS D) Örgütsel Öğeler Örgütün Boyutu Örgütün Boyutu Hiyerarşik Yapı Hiyerarşik Yapı Örgütteki Değişim ve Yeniliklerin Meydana Getirdiği Belirsizlik Örgütteki Değişim ve Yeniliklerin Meydana Getirdiği Belirsizlik Üretim Sürecindeki Stresörler Üretim Sürecindeki Stresörler

44 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS İşten Kaynaklanan Başlıca Stres Öğeleri Yaptığı işten kaynaklanan Örgütte işgörenin rolünden kaynaklanan Örgütteki insanlar arasındaki ilişkilerden İşgörenin geleceğinden etkilenen 1- Fiziksel çalışma koşullarındaki eksikler Aydınlanma Aydınlanma Isı Isı Gürültü Gürültü 2- Aşırı veya az iş yükü 3- İşten kaynaklanan fiziksel tehlikenin varlığı 4- Çalışma temposu 5- Çalışma saatleri(vardiyalı çalışma) 6-Zaman baskısı 7-Monotonluk 8-Ücretin yetersizliği 1- Rol Rol belirsizliği Rol belirsizliği Rol çatışması Rol çatışması Aşırı veya eksik roller Aşırı veya eksik roller Role bağlı biçimsel ilişkiler Role bağlı biçimsel ilişkiler 2- Aynı zamanda çok sayıda kişiye sorumluluk vermek 3- Görev tanımlarından kaynaklanan çatışma 4- Katılımın olmayışı 5- Görevin gereklerinin işgörenin kapasitesine uygunsuzluğu 1- Mesai arkadaşları ve üstleriyle iletişim eksikliği 2- Sosyal destek eksikliği 3-Yönetim stili 4- Örgütsel yapı 5-Görüş farklılıkları 6-Moral ve doyum düşüklüğü 7-Değerlendirmede haksızlıkların yapılması 8-Ortak değer ve normlara uyum 9-İşyeri terörü 1- İş güvencesinin olmaması 2- Mekanizasyon düzeyi 3- Bilgisayardan yararlanma 4- Endüstride robot kullanımı 5- Kendini geliştirme ve iş zenginleştirme imkanlarının olmaması 6- Hareketliliğin az olması 7- İşe alma ve seçim sürecinde iltimas

45 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS STRESİN SONUÇLARI A) Birey Üzerindeki Sonuçları Fizyolojik Etkileri Fizyolojik Etkileri Psikolojik Etkileri Psikolojik Etkileri Saldırganlık Saldırganlık Depresyon Depresyon Engellenme Engellenme Tükenme Tükenme Davranışsal Etkileri Davranışsal Etkileri

46 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS B) Örgütsel Sonuçları Doğrudan Sonuçları Doğrudan Sonuçları Performans ve Stres Performans ve Stres Verimlilik, Satış ve Karlılıkta Azalma Verimlilik, Satış ve Karlılıkta Azalma Dolaylı Sonuçları Dolaylı Sonuçları İş Kazaları, Personel Devri İş Kazaları, Personel Devri Devamsızlık, Saldırganlık Devamsızlık, Saldırganlık Yabancılaşma Yabancılaşma Ani Emeklilik Talebi Ani Emeklilik Talebi

47 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Stres Kaynakları ile Bireysel Değişkenler ve Stresin Sonuçları Stres Öğeleri İşgörenin işinden kaynaklanan İşgörenin işinden kaynaklanan İş ortamından kaynaklanan İş ortamından kaynaklanan Bireysel Bireysel Örgütsel Örgütsel Kültür Kültür Kişilik Kişilik Sosyo- kültürel durum Sosyo- kültürel durum Bireysel Değiş. Belirtiler FİZİKSEL FİZİKSEL Yüksek tansiyon Yüksek tansiyon Yüksek kalp ritmi Yüksek kalp ritmi Migren ve baş ağrıları Migren ve baş ağrıları Soluk almada zorlanma Soluk almada zorlanma Aşırı terleme Aşırı terleme PSİKOLOJİK PSİKOLOJİK Öfkelenme, endişe Öfkelenme, endişe Sinirlilik, yorgunluk Sinirlilik, yorgunluk Can sıkıntısı, depresyon Can sıkıntısı, depresyon İşten doyum alamama, hafıza kaybı İşten doyum alamama, hafıza kaybı Saldırganlık, tükenmişlik Saldırganlık, tükenmişlik DAVRANIŞSAL DAVRANIŞSAL Sigara kullanma,alkol Sigara kullanma,alkol Uyuşturucu, sataşma Uyuşturucu, sataşma İştah kaybı,şişmanlık İştah kaybı,şişmanlık Stresin Yarattığı Sonuçlar BİREYSEL BİREYSEL Ülser, kalp damar hast. Ülser, kalp damar hast. Organik hastalıklar Organik hastalıklar Psikolojik ve psikiyatrik değişiklikler Psikolojik ve psikiyatrik değişiklikler ÖRGÜTSEL ÖRGÜTSEL Doğrudan Doğrudan Verimlilik, satış ve karlılıkta azalmalar Verimlilik, satış ve karlılıkta azalmalar İlgi kaybı, sorumluluk duygusunun azalması İlgi kaybı, sorumluluk duygusunun azalması Dolaylı Dolaylı İşe geç gelme, devamsızlık, işgören devir hızında artış İşe geç gelme, devamsızlık, işgören devir hızında artış Ani emeklilik talebi Ani emeklilik talebi

48 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS STRESLE BAŞA ÇIKMA YOLLARI Herkesin içinde, inandığını gerçekleştirecek kadar güç vardır. Bireysel Stres Yönetimi Bireysel Stres Yönetimi Fiziki Egzersizler Fiziki Egzersizler Derin Gevşeme, Nefes ve Dinlenme Teknikleri Derin Gevşeme, Nefes ve Dinlenme Teknikleri Dua, Meditasyon, Zen ve Yoga Dua, Meditasyon, Zen ve Yoga Biyolojik Geri Besleme Biyolojik Geri Besleme Kendi Yaşama Tarzının Yönetimi Kendi Yaşama Tarzının Yönetimi Beslenme ve Gıda Rejimi Beslenme ve Gıda Rejimi

49 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS ÖRGÜTSEL STRES YÖNETİMİ Çalışma Şartlarının İyileştirilmesi Çalışma Şartlarının İyileştirilmesi Örgütsel Bir İklim Oluşturmak Örgütsel Bir İklim Oluşturmak Çalışanların Sağlık Profilinin Çıkarılması Çalışanların Sağlık Profilinin Çıkarılması

50 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS SOSYO-KÜLTÜREL STRES YÖNETİMİ Aile Hayatı Aile Hayatı Sosyal Destek Grupları Sosyal Destek Grupları Maneviyat Maneviyat

51 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS TEŞEKKÜRLER…

52 NLP UYGULAMASI Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

53 Günümüzde Nlp uygulamaları ile birçok hastalıklar insan beyninde yok edilmeye başlanmıştır. Hastalık beyinde başlar ve zamanla insanın yarattığı psikolojik kaygı ve kurgularla bedeni sarar.” Hastalık yok hasta vardır” sözü insanların kendilerine farkında olmadan verdiği zararı en iyi şekilde anlatıyor olsa gerek… Günümüzde Nlp uygulamaları ile birçok hastalıklar insan beyninde yok edilmeye başlanmıştır. Hastalık beyinde başlar ve zamanla insanın yarattığı psikolojik kaygı ve kurgularla bedeni sarar.” Hastalık yok hasta vardır” sözü insanların kendilerine farkında olmadan verdiği zararı en iyi şekilde anlatıyor olsa gerek… Şimdi sizlerle küçük bir NLP uygulaması yapacağız. Altta yazılanları okuduktan sonra gözlerinizi kapatıp, kendinizi o anı yaşıyor gibi hissedin. Ortamdaki sesleri, resimleri görerek ve duyumsayarak anlatılanları yaşayın. Hazırsanız başlayabiliriz artık. Şimdi sizlerle küçük bir NLP uygulaması yapacağız. Altta yazılanları okuduktan sonra gözlerinizi kapatıp, kendinizi o anı yaşıyor gibi hissedin. Ortamdaki sesleri, resimleri görerek ve duyumsayarak anlatılanları yaşayın. Hazırsanız başlayabiliriz artık. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

54 Kendinizi stresli hissediyorsunuz ve vücudunuzun bütün ağırlığını adeta beyninizde taşıyorsunuz. Bir deniz kenarında olduğunuzu düşünün, siz kumsalda otururken tepenizde güneşin tüm vücudunuzu saran sıcaklığını ve dalgaların sahile çarparken çıkartmış olduğu sesi hissedin. Şimdi aklınızdaki tüm olumsuzlukları, size sıkıntı veren her şeyi bir cisim olarak beyninizde sembolize edin. (Bu sembol büyük bir kaya parçası olabilir). Tüm sıkıntılarınızı bu kaya parçasına sıkıca bağladığınızı düşünün. Kendinizi stresli hissediyorsunuz ve vücudunuzun bütün ağırlığını adeta beyninizde taşıyorsunuz. Bir deniz kenarında olduğunuzu düşünün, siz kumsalda otururken tepenizde güneşin tüm vücudunuzu saran sıcaklığını ve dalgaların sahile çarparken çıkartmış olduğu sesi hissedin. Şimdi aklınızdaki tüm olumsuzlukları, size sıkıntı veren her şeyi bir cisim olarak beyninizde sembolize edin. (Bu sembol büyük bir kaya parçası olabilir). Tüm sıkıntılarınızı bu kaya parçasına sıkıca bağladığınızı düşünün. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

55 Ve oturduğunuz yerin hemen sağ tarafına bu kaya parçasını kumların üzerine bırakın. Kum taneciklerinin koca kaya parçasını yavaş, yavaş içine doğru çektiğini hayal edin. Koca kaya parçası artık küçülmeye başlıyor ve her saniye daha da küçülüyor. Şu an bir karpuz büyüklüğünde ve birazdan daha da küçülüp bir portakal kadar ufaldığını görün. Şimdi kaya parçasının zihninizde yavaş, yavaş fındık kadar ufaldığını canlandırın. Sıkıntılarınızda kaya parçasıyla birlikte küçülmeye başlayınca, iyice küçülen kaya’nın birden kumların içine doğru battığını ve gözden kaybolduğunu görün. Beyninizdeki ve vücudunuzdaki boşluğu, güneşin sıcaklığının doldurduğunu zihninizde canlandırdıktan sonra gözlerinizi açabilirsiniz. Ve oturduğunuz yerin hemen sağ tarafına bu kaya parçasını kumların üzerine bırakın. Kum taneciklerinin koca kaya parçasını yavaş, yavaş içine doğru çektiğini hayal edin. Koca kaya parçası artık küçülmeye başlıyor ve her saniye daha da küçülüyor. Şu an bir karpuz büyüklüğünde ve birazdan daha da küçülüp bir portakal kadar ufaldığını görün. Şimdi kaya parçasının zihninizde yavaş, yavaş fındık kadar ufaldığını canlandırın. Sıkıntılarınızda kaya parçasıyla birlikte küçülmeye başlayınca, iyice küçülen kaya’nın birden kumların içine doğru battığını ve gözden kaybolduğunu görün. Beyninizdeki ve vücudunuzdaki boşluğu, güneşin sıcaklığının doldurduğunu zihninizde canlandırdıktan sonra gözlerinizi açabilirsiniz. Gözlerinizi açtıktan sonra, artık sıkıntılarınızın da bu kaya parçası ile birlikte yok olduğunu fark edeceksiniz. Gözlerinizi açtıktan sonra, artık sıkıntılarınızın da bu kaya parçası ile birlikte yok olduğunu fark edeceksiniz. Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

56 GÖRSELLLER

57

58

59


"Stres Yönetimi Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS. Konu İçeriği 1. Stresin Tanımı ve Diğer Kavramlarla İlişkisi A) Stresin Tanımı A) Stresin Tanımı B) Stres." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları