Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÖRNEKLERLE SÜRDÜRÜLEBİLİR SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ Dr. Cem Polat ÇETİNKAYA İnş. Y. Müh.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÖRNEKLERLE SÜRDÜRÜLEBİLİR SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ Dr. Cem Polat ÇETİNKAYA İnş. Y. Müh."— Sunum transkripti:

1 ÖRNEKLERLE SÜRDÜRÜLEBİLİR SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ Dr. Cem Polat ÇETİNKAYA İnş. Y. Müh.

2 SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK BÜTÜNLEŞİK (ENTEGRE) HAVZA YÖNETİMİ BÜTÜNLEŞİK (ENTEGRE) HAVZA YÖNETİMİANLAMLARI? KAVRAMLAR

3 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ Su Kaynakları Yönetimi ve Su Kaynaklı Doğal Afetlerin Kontrolü Araştırma ve Uygulama Merkezi TALEP ARZ Ekonomik Gelişim Su Kaynakları Arz-Talep Sürdürülebilir Kalkınma Zorunluluğu Günümüzde, Su Kaynakları Yönetiminin En Öncelikli Sorunu: Kısıtlı Su Kaynakları İle Artan Su Talebini Karşılamak.

4 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ Su Kaynakları Yönetimi ve Su Kaynaklı Doğal Afetlerin Kontrolü Araştırma ve Uygulama Merkezi Dublin Prensipleri ve Gündem 21 (1992) İnşan yaşamı, çevre ve ekonomik gelişim için gerekli olan su kaynakları sınırlı ve etkilere açık kaynaklardır. Su kaynaklarının geliştirilmesi ve yönetiminde her seviyeden politika geliştiriciler, planlamacılar ve kullanıcılar, katılımcı bir şekilde yer almalıdır. Su, rekabet eden kullanıcılar arasında ekonomik bir değere sahiptir ve ekonomik bir kıymet olarak göz önüne alınmalıdır. Su kaynaklarının geliştirilmesinde ve yönetiminde entegre yaklaşım göz önüne alınmalıdır. Su kalitesi, talep ve arz birlikte değerlendirilmelidir. Su kalitesi ve su ekosistemleri mutlaka korunması gereken unsurlardır. Su kaynaklarının kullanılmasında ve yönetiminde sürdürülebilirlik yaklaşımı esas alınmalıdır.

5 1992 yılında Rio’da düzenlenen Dünya Çevre ve Kalkınma Zirvesi: su kaynakları sürdürülebilir kalkınmanın temelini oluşturmakta; bu kaynakların sürdürülebilir gelişimi ve yönetimi esas olmaktadır.

6 21. Yüzyılın başında yerküremiz önemli bir su krizi ile karşı karşıyadır. Sorunların, su kaynaklarının yönetimindeki eksikliklerden ve hatalardan kaynaklandığı teşhisine varılmakta; yönetimde sürdürülebilirliğin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır (2003’te Kyoto’da düzenlenmiş olan 3. Dünya Su Forumu sonucunda yayınlanan “Dünya Su Gelişim Raporu” - World Water Development Report).

7 * Sürdürülebilir kalkınma hedefi, ilk kez 1992’de Rio Dünya Zirvesinde ortaya konmuş ve daha sonra çeşitli platformlarda genişletilerek ele alınmıştır. *Birleşmiş Milletler’in “2000 Yılı Milenyum Deklarasyonu”nda temel hedefler şöyle belirlenmiştir (UN, 2003): 2015 yılına kadar, güvenli içme suyuna erişemeyen insan nüfusunun yarıya indirilmesi; yerel, bölgesel ve ulusal ölçeklerde, suyun yeterli ve hakça tahsisini öngören su yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi ve böylelikle su kaynaklarının sürdürülebilir olmayan kullanımlarının durdurulması.

8 Sürdürülebilirliğin kesin bir tanımı yoktur; farklı kişilerce farklı şekillerde yorumlanmaktadır. En genel anlamıyla sürdürülebilir kalkınma sözcüğü, bugünün hedef ve ihtiyaçlarının, gelecek jenerasyonların hedef ve taleplerini tehlikeye sokmadan karşılanması; kalkınmanın bu felsefe içinde gerçekleştirilmesi anlamına gelmektedir.

9 SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Kaynak değerlendirilmesinde kısa vade yerine uzun vadeli hedefler Kaynak değerlendirilmesinde kısa vade yerine uzun vadeli hedefler Üç kavram: Üç kavram: 1. Yenilenebilirlik (renewability) 2. Dayanım (resilience) 3. İyileşme (recoverability)

10 SORU Su yönetiminin sürdürülebilir olup olmadığını nasıl değerlendireceğiz? Su yönetiminin sürdürülebilir olup olmadığını nasıl değerlendireceğiz? Yönetim kararlarının verilmesinde kararların sürdürülebilir olmasını nasıl garantileyeceğiz? Yönetim kararlarının verilmesinde kararların sürdürülebilir olmasını nasıl garantileyeceğiz?

11 SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK GÖSTERGELERİ Gündem 21’in 8. inci Bölümü: - kalkınma ve yönetim kararlarının verilmesinde sürdürülebilirliğin sağlanması - kaynak geliştirilmesi ve yönetimde: 1.“ekonomik açıdan verimli”, 2.“sosyal açıdan eşitliği gözeten (hakça)” 3.“çevre açısından sağlıklı” kararların verilmesi. Sürdürülebilirlik: “ekonomik”, “sosyal” ve “çevresel” olmak üzere üç kriter açısından değerlendirilir.

12 SORU Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutları nasıl sayısallaştıracağız, nasıl ölçeceğiz?

13 GÖSTERGELER Sosyal göstergeler Sosyal göstergeler Ekonomik göstergeler Ekonomik göstergeler Çevresel göstergeler Çevresel göstergeler

14 EKONOMİK FAALİYETLER (ekonomik göstergeler, tarım, enerji, su ürünleri, madencilik, endüstri gibi faaliyetlere ilişkin göstergeler) ÇEVRESEL GÖSTERGELER (su kaynakları, bunların çeşitli amaçlarla kullanımı, atık su miktarları, hava kalitesi, zararlı atıklar gibi) AKTÖRLER VE POLİTİKALAR ( çevre ve su yönetiminde rol oynayan aktörlerin sayısı, sivil toplum örgütlerinin sayısı, çevre yasalarının mevcut olup olmaması gibi).

15 Su kaynakları yönetiminin temel boyutları.

16 Sürdürülebilirlik göstergelerinin 4 boyutlu yapısı. ÇEVRESELSOSYAL EKONOMİKKURUMSAL Kıyı bölgesi su kalitesi Çevre sağlığı Fayda / Masraf Sistem verimliliği Sosyal ihtilaf seviyesi Su ihtiyacının karşılanması STK rolü Cinsiyet eşitliği Yasal / Politik unsurlar Jenerasyonlar arası eşitlik

17 GÖSTERGELER Gündem 21: Bölüm 40, 6.ve 7. maddeler: “Bilgi Bazlı Karar Verme” “Bilgi Bazlı Karar Verme” Havza yönetimi için 3 tip gösterge hesaplanmalı; Havza yönetimi için 3 tip gösterge hesaplanmalı; Gösterge değerleri düzenli olarak güncellenmeli; Gösterge değerleri düzenli olarak güncellenmeli; Çeşitli uluslar arası kuruluşların gösterge listeleri (Dünya Bankası, AÇA, MAP, vs.) Çeşitli uluslar arası kuruluşların gösterge listeleri (Dünya Bankası, AÇA, MAP, vs.)

18 ÖRNEK Dünya Bankası Göstergeleri : Nüfusla İlgili Göstergeler : demografik göstergeler, nüfus artış hızı, hayat standartları, sağlıkla ilgiligöstergeler, vs. Nüfusla İlgili Göstergeler : demografik göstergeler, nüfus artış hızı, hayat standartları, sağlıkla ilgiligöstergeler, vs. Arazi Kullanımı : Kentleşme hızı, bitki örtüsü özellikleri, arazi kullanım türleri, vs; Arazi Kullanımı : Kentleşme hızı, bitki örtüsü özellikleri, arazi kullanım türleri, vs; Ekonomik Faaliyetler: Ekonomik göstergeler, tarımsal, enerji, endüstriyel, balıkçılık, madencilikle ilgili göstergeler; Ekonomik Faaliyetler: Ekonomik göstergeler, tarımsal, enerji, endüstriyel, balıkçılık, madencilikle ilgili göstergeler; Çevresel Göstergeler: su kullanımı, su talebi, su miktarı ve kalitesi, su arzı, atık su deşarjları, hava kalitesi, tehlikeli atıklar, vs. Çevresel Göstergeler: su kullanımı, su talebi, su miktarı ve kalitesi, su arzı, atık su deşarjları, hava kalitesi, tehlikeli atıklar, vs. Aktörler ve Politikalar: su yönetimindeki aktör sayısı, STÖ sayısı, yasalar, vs. Aktörler ve Politikalar: su yönetimindeki aktör sayısı, STÖ sayısı, yasalar, vs.

19

20 GÖSTERGE MEVCUT TEPKİLERSU TALEBİ YÖN. TEMEL (1991) MDS (198 2) İYİ. (1982) KÖTÜ. (1991) MDS (1982) İYİ. (1982) KÖTÜ. (1991) Tarım (Arz/Talep)% End.(Arz/Talep)%100.0 Çevre (Arz/Talep)% Kentsel (Arz/Talep)%100.0 GÖSTERGE SU ARZI YÖN.SU KALİTESİ YÖN. MDSİYİ.KÖTÜ.MDSİYİ.KÖTÜ. Tarım (Arz/Talep)% End.(Arz/Talep)% Çevre (Arz/Talep)%99 90 Kentsel (Arz/Talep)% SMAR T

21 ENTEGRE (BÜTÜNLEŞİK) SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ

22 SEBEP: a)çevrenin tüm doğal kaynaklarıyla bir bütün oluşturması; b)her türlü gelişim planlarının “sürdürülebilir kalkınma” felsefesi içinde gerçekleştirilme zorunluluğu. SONUÇ: SU KAYNAKLARININ ENTEGRE YÖNETİMİ

23 SORU Neyin entegrasyonu ?

24 ENTEGRASYON Çevresel ortamların entegrasyonu (hava, su, toprak, yüzeysel sular, yeraltı suyu, arazi kullanımı, erozyon, sulak alanlar, kıyılar, vs. ve bunların etkileşimleri) Çevresel ortamların entegrasyonu (hava, su, toprak, yüzeysel sular, yeraltı suyu, arazi kullanımı, erozyon, sulak alanlar, kıyılar, vs. ve bunların etkileşimleri) Çevresel faktörlerle sosyal, ekonomik, politik, kurumsal ve yasal unsurların entegrasyonu (SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK) Çevresel faktörlerle sosyal, ekonomik, politik, kurumsal ve yasal unsurların entegrasyonu (SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK) Disiplinlerin entegrasyonu Disiplinlerin entegrasyonu Aktörlerin entegrasyonu (KOORDİNASYON) Aktörlerin entegrasyonu (KOORDİNASYON) Mali kaynakların entegrasyonu Mali kaynakların entegrasyonu Yönetim araçlarının entegrasyonu (Karar destek sistemleri – veri tabanları, modeller, CBS, uzman sistemler) Yönetim araçlarının entegrasyonu (Karar destek sistemleri – veri tabanları, modeller, CBS, uzman sistemler) İklim değişikliği ve riskler İklim değişikliği ve riskler

25 1. TANILAMA 2. BİLGİ SİSTEMİ 3. KARAR DESTEK SİSTEMİ 4. UYGULAMA 5. İRDELEME ENTEGRE HAVZA YÖNETİM MODELİNİN AŞAMALARI

26 AKTÖRLERİN VE YÖNETİM AMAÇLARININ BELİRLENMESİ HAVZA SİSTEMİNİN TANILANMASI SORUNLARIN TESPİTİ VE BEKLENTİLERİN BELİRLENMESİ  VERİ TABANLARININ OLUŞTURULMASI  VERİ ANALİZLERİ  VERİ AKTARIMI (SENARYO ÜRETİMİ) KARARLARIN SINANMASI VE ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETİM KARARLARININ BELİRLENMESİ UYGULAMA VE İZLEME HAVZA MODELLEMESİ KARAR MODELLERİ AKTÖRLERİN, YÖNETİM AMAÇLARININ VE ÖNERİLEN YÖNETİM PLANININ SORGULANMASI PAYDAŞ ANALİZİ PAYDAŞ ÇALIŞMALARI VERİLERİN DERLENMESİ

27 AKTÖRLERİN VE YÖNETİM AMAÇLARININ BELİRLENMESİ  Karar vericiler ve su kullanıcılarının belirlenmesi  Politika analizi  Disiplinlerarası amaçların belirlenmesi  Su kullanım amaçlarının belirlenmesi  Sınır şartları ve etkilerin belirlenmesi AKTÖRLERİN VE YÖNETİM AMAÇLARININ BELİRLENMESİ  Karar vericiler ve su kullanıcılarının belirlenmesi  Politika analizi  Disiplinlerarası amaçların belirlenmesi  Su kullanım amaçlarının belirlenmesi  Sınır şartları ve etkilerin belirlenmesi HAVZA SİSTEMİNİN TANILANMASI  Sistem elemanları (akım, kalite, toprak,..vs) tanılanması  Elemanlar arası ilişkilerin ortaya konması  Sosyal, yasal, ekonomik, idari yapı ve unsurların tespit edilmesi  Problemlerin, kaynak ve sınır şartlarının tanılanması HAVZA SİSTEMİNİN TANILANMASI  Sistem elemanları (akım, kalite, toprak,..vs) tanılanması  Elemanlar arası ilişkilerin ortaya konması  Sosyal, yasal, ekonomik, idari yapı ve unsurların tespit edilmesi  Problemlerin, kaynak ve sınır şartlarının tanılanması

28 PAYDAŞLARIN KATILIMI Paydaş Analizi Paydaş Analizi Aktörler Aktörler Paydaşların tercihleri Paydaşların tercihleri Kararlara paydaş katılımının sağlanması Kararlara paydaş katılımının sağlanması

29

30 The workshop has fulfilled the requirement of a participatory approach, which is viewed in D02 of OPTIMA “as a means to develop the tools needed for an optimum management of water resources in direct, active consultation with the stakeholders, leading to the creation of a favorable ‘atmosphere’ that is aimed at gaining the understanding and acceptance of the eventual OPTIMA findings by all stakeholders”

31 The online “Water Issues Questionnaire” and the associated “Glossary”, has been used as “Questionaire I” regarding all issues ; - Physical Conditions, - Water Management, - Water Demand, - Water Supply

32 OVERALL RESULTS FOR QUESTIONNAIRE I: PHYSICAL CONDITIONS: - Watershed Degradation - Water Scarcity - Droughts WATER MANAGEMENT: - Education and Awareness - Institutional Framework: - Institutional Responsibilities - Active Participation

33 ÖLÇÜM-İZLEME SİSTEMLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ VERİ GÜVENİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI VERİ TABANLARININ (DATABASE) OLUŞTURULMASI VERİ ANALİZLERİ VERİ ANALİZLERİ ONLINE VERİ AKTARIMI ONLINE VERİ AKTARIMI

34 ALTERNATİF KARARLARIN OLUŞTURULMASI (SENARYO ÜRETİMİ) ALTERNATİF KARARLARIN OLUŞTURULMASI (SENARYO ÜRETİMİ) KARARLARIN SINANMASI VE ETKİ DEĞERLENDİRMESİ HAVZA MODELLEMESİ  Hidrolojik Modeller  Su Kalitesi Modelleri  Veri-model-CBS entegrasyonu HAVZA MODELLEMESİ  Hidrolojik Modeller  Su Kalitesi Modelleri  Veri-model-CBS entegrasyonu KARAR MODELLERİ  Risk ve Güvenilirlik Analizi  Belirsizliklerin İrdelenmesi  Duyarlılık analizi KARAR MODELLERİ  Risk ve Güvenilirlik Analizi  Belirsizliklerin İrdelenmesi  Duyarlılık analizi

35 YÖNETİM KARARLARININ BELİRLENMESİ UYGULAMA VE İZLEME

36 AKTÖRLERİN, YÖNETİM AMAÇLARININ VE ÖNERİLEN YÖNETİM PLANININ SORGULANMASI

37 KARAR VERME Entegrasyon (teknik, çevresel, ekonomik, sosyal, kurumsal ve yasal unsurlar) Entegrasyon (teknik, çevresel, ekonomik, sosyal, kurumsal ve yasal unsurlar) Gerekli 3 temel unsur: Gerekli 3 temel unsur: 1. Seçenek yönetim planları 2. Karar vermek için kriterler 3. Seçenekler arasında seçim yapabilmek için yöntem

38 ütopyaütopya A1 A2 A3 A4 iyi Uygun çözüm kriter 1 kriter 2 A5 Mevcut A6 OPTIMA

39 ORTAK NOKTA Tüm havzalarımızda benzer sorunlar: Su kıtlığı Su kirliliği NEDEN: Yönetim Sorunları

40 TEŞEKKÜRLER


"ÖRNEKLERLE SÜRDÜRÜLEBİLİR SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ Dr. Cem Polat ÇETİNKAYA İnş. Y. Müh." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları