Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MESLEK HASTALIKLARI Prof.Dr.Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 25 Haziran 2012 – ÇASGEM – Ankara.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MESLEK HASTALIKLARI Prof.Dr.Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 25 Haziran 2012 – ÇASGEM – Ankara."— Sunum transkripti:

1 MESLEK HASTALIKLARI Prof.Dr.Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 25 Haziran 2012 – ÇASGEM – Ankara

2 A Ergör Tartışma akışı Sağlık - hastalık İş ve sağlık ilişkisi Meslek hastalıkları ve çevreleyen özellikler Meslek hastalıkları ve ülkemizde durum Meslek hastalıkları ve hukuksal boyut »Av.Gürbüz Erdoğan

3 Hastalık oluşması için neler gerekir?

4 A Ergör etmen kişisonuç

5 A Ergör etmen çalışansonuç

6 A Ergör ETMEN çalışanmeslek hastalığı

7 155 ve 161 sayılı ILO Sözleşmelerine göre iş sağlığı tanımı: “Çalışanın çalışma ortamını, koşullarını, ilişkilerini ve çevresini, kendisini güdüleyen bir çalışma yürütecek bir biçimde etkileyebildiği; sağlıklı ve güvenli bir üretim ortamının ürünü olan bedensel, ruhsal, toplumsal optimal (en uygun) iyilik halinde olmaktır”. Bir başka söylemle, “iş sağlığı”: Çalışanın durumunu ya da sağlığını ve güvenliğini olumsuz etkileyen tehlike ve riskler ile bu tehlike ve riskleri önlemek ya da çalışanları bunlardan korumak için örgütlenmiş iş sağlığı sistemi arasındaki ilişkilerin bileşkesidir..

8 Meslek hastalığı NEDİR?

9 SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU, 5510/2006 M14- Meslek hastalığı: - sigortalının çalıştığı ya da yaptığı işin niteliğinden dolayı - yinelenen bir nedenle - ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı - geçici ya da sürekli hastalık, bedensel ya da ruhsal özürlülük durumları

10 –De Morbis Artificum Diatriba –Diseases of Workers - B.Ramazzini 1700 –Çalışanların Hastalıkları –51 Meslek ve gözlenen hastalıklar Franco G. THE LANCET Vol 354(4); 1999

11 Meslek hastalığı bir toplum sağlığı sorunu mudur? Neden?

12 Sık Ölümcül Sağlığı bozan Meslek hastalıkları – saptanamıyor! Özellikleri bilinmiyor!

13 Sorun: Ülkemizde meslek hastalığı yasal bir tanımdır!

14 Meslek hastalıkları Klinik süreçYasal süreç

15 Çözüm: Yasal tanım için: Kapsam genişletilmesi Birinci basamağa yer verilmesi Klinik anlamda MH tanısı için: Duyarlılık ve bilgi artırılması Eğitim

16 A Ergör Çalışma Yaşamı İŞ KAZALARI Meslek Hastalıkları SAĞLIK

17 A Ergör Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi Çalışma Ortamı Çalışma İlişkileri Çalışma Koşulları Yaşanan Çevre Bireysel Özellikler Toplumsal Özellikler SAĞLIK

18 A Ergör Sağlık çıktıları Latent hastalık Klinik hastalık Ölüm Bireyin sağlık durumu İşyeri Mesleksel karşılaşmalar Yaşanan çevre Uyarlama: Aw, Gardiner & Harrington 2007

19 2050 yılında küresel nüfus ~9 milyar ~ 4.3 milyar çalışma yaşamında olacak!

20 Gelişmekte olan ülkelerde:  tüm meslek hastalıklarının ANCAK %1-4 kadarı tanınabiliyor  Çalışanların ~ %80’i ağır ve tehlikeli işlerde istihdam ediliyor  Sıradan bir çalışan için işte geçen süre:  Günlük yaşantının 1/3  Tüm yaşamın ~% 40 J.Rantannen - J.Takkala, ILO ; Quinlan et al 2001;

21 Avrupa’da 2010 yılında sağlığı tehdit edecek ilk 10 etmen! Source: World Health Report (2002) Slide from Dr.Rokho KIM, WHO Euro Regional Office Hipertansiyon Tütün Alkol Kolesterol KİLO↑ Yeteriz sebze - meyve Hareketsiz yaşam Çevre kirliliği İŞE BAĞLI NEDENLER Yasa dışı madde

22 Global health risks: mortality and burden of disease attributable to selected major risks. WHO 2009

23 Sektörlere Göre Mesleksel Hastalığı Sıklığı Finlandiya çalışanda görülen olgu sayısı Gıda, içecek ve işlenmiş tütün üretimi Tarım ve ormancılık İnşaat Maden ve taş ocağı

24 A Ergör Sektörlere Göre Mesleksel Sağlık Sorunlarının Sıklığı ve Türleri, Finlandiya İşitme kaybı Yineleyici hareketlere bağlı kas-iskelet hst Allerjik solunum sistemi hst Deri hst Asbestozla ilişkili hst Diğer hst 1000 çalışanda

25 Health and safety at work in Europe ( ): A statistical portrait. European Union, 2010 Bir önceki yıl çalışmış kadın ve erkeklerde işle ilişkili sağlık sorunlarının % dağılımı ERKEKKADIN

26 European Agency for Safety and Health at Work, 2009 Seçilmiş kimi MESLEK HASTALIKLARINA ilişkin sıklık hızlarının ( çalışanda) erkek ve kadınlara göre dağılımı Sinir sistemi hst Solunum sistemi hst Deri hst Kas iskelet sis hst ERKEK KADIN Kas iskelet sis hst Duyu organlarının hst Solunum sistemi hst Deri hst Sinir sist hst

27 A Ergör Source: European health for all database (2007) Slide from Dr.Rokho KIM, WHO Euro Regional Office

28 A Ergör Source: European health for all database (2007) Slide from Dr.Rokho KIM, WHO Euro Regional Office

29 A Ergör Seçilmiş Üç Avrupa Ülkesi, Türkiye ve Dünya’da Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi Göstergeleri Örnekleri * ÖlçütFinlandiyaİspanyaBulgaristanTürkiyeDünya Ölümlü iş kazası sıklığı (y binde) Beklenen iş kazası sayısı** /2.2milyon /13.2 milyon /3.0 milyon /21.6 milyon /2.2 milyar Bildirilen meslek hastalığı sıklığı (o binde) * Beklenen meslek hastalığı sıklığı 60 bin – 150 (+) bin Beklenen fatalite hızı (y binde) İş Sağlığı Hizmetlerinin Kapsayıcılığı (%) * Rantanen ve ark. FIOH, 2002 ** Hamalainen, Takala, Saarela 2005 * Sistem dönüşümünden sonra kayıt sistemindeki sorunlara bağlı

30 Yerküre ve Türkiye’de İSAGÜ Verileri ILO Toplam İşgücü2.8 milyar ~%1 Türkiye İşe bağlı ölümler↑250 yaşam/saat %4’ü ülkemizden İş kazaları30821 kişi/saat %2 ülkemizden MESLEK HASTALIKLARI18264 yeni tanı/saat %0.02 ülkemizden

31 milyon çalışan ~ 9 milyon SSK 64 bin (+) iş kazası 429 dosya süreci tamamlanan meslek hastalığı ↑ iş kazası - ↓ meslek hastalığı Yansıtma* (bildirim – saptama): İş kazalarında : ~ 1/12 Meslek hastalıklarında: ~ 1/100 * Hamalainen P, Takala J, Saarela KL. Global estimates of Occupational Accidents. Safety Science 44; ; Eijkemans 2004, Takala 2005, Fedotov 2005, Schulte PA 2005 SGK 2009 İst Yıllığı

32 Fiziksel Kimyasal Psikolojik etmenler Enfeksiyon Ağır iş yükü Geleneksel iş stresi İş kazası Meslek hastalıkları GELENEKSEL ETMENLER Bilgiye dayalı ve yoğun iş Allerjiler Psikososyal stres Stres ile ilişkili hastalıklar Çalışma?? GEÇİŞ SÜRECİ 20. yy 21. yy Manufaktür BT Yeni TEHLİKELER Yeni RİSKLER (Uyarlama Rantannen 2000) Y.Demiral Çalışma yaşamının yakın dönemdeki evrimi ve sağlıkla ilgili olarak bir mühendisin göz önünde bulundurması gerekenler

33 Mayıs AErgör Meslek Hastalıkları Tanısı 3 temel yaklaşım ve türevleri 1.Liste sistemi 2.Kanıt sistemi 3.Karma sistem Türkiye liste sistemi ağırlıklı bir uygulama Denetim kanıt SSK liste + kanıt SSK YSK – kanıt

34 İŞ ve MESLEK HASTALIĞI arasında NEDENSEL İLİŞKİ - Uygun belgeler! Kanıtlar (sağlık raporu vd) - Çalışma ortamı ve koşullarına yönelik durum saptama (denetim) MESLEK HASTALIĞININ ÖZELLİKLERİ - Uzun sürede ortaya çıkması (yükümlülük süresi) KARŞILAŞMA SÜRESİ - Hastalık için etmenle karşılaşılması gereken en kısa süre

35 BİLDİRİM - İşveren tarafından 3 işgünü içinde! DENETİM - Kurumun müfettişleri ya da ÇSGB iş müfettişleri ÇALIŞAN LEHİNE ÖNEMLİ BİR YAPI - “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu”

36 Levy-Wegman 1995 BİLDİRİLEN BİLDİRİLMEYEN Tanı konan Tıbbi bakım +, tanı yok Bulgu +, Tıbbi bakım yok Etkilenim +, bulgu yok Hastanıza şu soruyu sorunuz: “Ne iş yapıyorsun?” B.Ramazzini “Sağlıklı işçi”

37 EU / YIL İŞE BAĞLI ÖLÜM! %95 MESLEK HASTALIKLARI %47 Tehlikeli kimyasallarla karşılaşma ht tp: //osha.europa.eu NANO partiküller Çoklu kimyasal karşılaşma Yeni ürünler MMMF Dizel partikülleri Epoxy reçineleriAllerjenler

38

39

40 A Ergör PMF Kumlama işçisi 30 yaş Alt zonlarda opasitelerle saptanan ilk bulgulardan 3 yıl sonra… Müller NL, Fraser RS, Colman NC, et al. Radiologic Diagnosis of Diseases of the Chest. Philadelphia, Saunders, 2001 Normal PA AKC filmi

41 A Ergör İbrahim Güloğlu 30… Balinler Tekstil’in Kırklareli’deki tesislerinde yılları arasında kot kumlamada çalışan ve silikozis hastalığına … Hacı Ünal 24… İstanbul’un Mahmutbey semtinde kot kumlamada çalışan ve silikozis hastalığına yakalanan … Ruhat Yıldırak yaşlarında kot kumlama işine başladı. Yaklaşık 4 yıl, Mahmutbey’de çalıştı… askere gitti, çürük raporu verdiler...

42

43 A Ergör

44 NR Williams, J Harisson. Atlas of Occupational Disease. 2004

45 A Ergör ?

46

47 ?

48

49

50

51

52 Sayın E Cevikel (WM Director) ve Sayın K Ozkara’nın (Genel Müdür-CEMSAN İzmir) onaylarıyla

53

54

55 Meslek Hastalıkları Sorununu Derinleştiren Nedenler

56  Teknoloji sorunları  Sektörel dağılım  İş sağlığı hizmetlerinin yetersizliği  İşS hizmetlerinin ulusal sağlık sistemi ile eklemlenmemesi  Toplumun sağlık düzeyi  Eski ve yeni İS sorunlarının bir arada görülmesi Frumkin 1999; Park et al 2009; Hoekman et al 2005; Navarro et al 2006; Navarro & Shi 2001; Rantannen 2000; Waitzkin et al 2005; Ostry 2009.

57  Kamusal destek ve yatırım ↓  Sendika gücü ↓  Düzenlemeler, politika ve eylem programları ↓  İş denetiminin gücü ↓  İSAGÜ insan gücü sorunları Clayton 2003; La Dou 2003; Vanhoorne et al 2006; Rantannen – Eijkemans 2005; Kawachi 2008; Benach et al 2002.

58 SORUMLULAR? İŞVEREN Koruma politika ve süreçleri Basın Duyarlılık Sağlık B ve ÇSGB Denetim Tanı süreçleri Üniversiteler Eğitim Sendikalar Duyarlılık - izlem STÖ – M Kuruluşları Duyarlılık, eğitim

59 NE YAPILMALI? Duyarlılık ↑ Eğitim ↑ 1. Mezuniyet öncesi tıp ve mühendislik 2.Doktor ve mühendis dışında insan gücü eğitimi 2. M sonrası Sağlık hizmet sunumu ↑ İşyeri s birimleri Ulusal sisteme eklemlenme Tanı sisteminin güçlendirilmesi Birinci, ikinci ve üçüncü basamak Yasal tanım yerine KLİNİK TANI! Düzenleme

60 Meslek hastalıkları ve koruma yaklaşımı

61 Mayıs AErgör TÜM MESLEK HASTALIKLARI ÖNLENEBİLİR HASTALIKLARDIR

62 A Ergör RİSK ETMENİ Akut ya da kronik ETKİLENEN Birey-Çalışan - TOPLUM SONUÇ Zehirlenme, ölüm, iş kazası, meslek hast., ÇEVRESEL ETKİ… Birincil Koruma Zararsız etmen Yalıtım Havalandırma vd… Üçüncül Koruma Sağaltım, esenlendirme İkincil Koruma Kişisel koruyucular, maske, eldiven, baret vd İşe giriş bakısı, periyodik bakı … İş Sağlığında Koruma Modeli ve Girişim Noktaları

63 Çalışma yaşamında doğru soru(lar): Yaşanan gerçeklikte: ( DURUM SAPTAMA ) Neden başlamalı? (TANI) Ne yapmalı? ( ÖNCELİKLERİN BELİRLENMESİ ) Nasıl yapmalı? ( POLİTİKA ve EYLEM PROGRAMLARI ) Dr.B.Piyal 1994

64 bir şehir çıktı açınca çalışkan yumruğunu motorlar sevmiş öykünür nabzının uğultusunu asmışlar ampul diye gözlerini yoksulluklara çarşı çarşı satarlar bin yıllık uykusuzluğunu tutsan pancarı şeker süzülür parmak uçlarından görürsün söktüğün kömürün gökte duman savrulduğunu demirdir giydiğin içtiğin petrol yediğin zehir taşırsın sırtında bıçak gibi ölüm korkusunu mibzerler yıldız karanlığında seninle öksürür yüzlerce lokomotif üretir çığlıklarıyla soluğunu hohladıkça yalazını göğsündeki yüksek fırınların çınlatırsın bir gün medet/gök kubbenin fanusunu Atilla İlhan


"MESLEK HASTALIKLARI Prof.Dr.Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 25 Haziran 2012 – ÇASGEM – Ankara." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları