Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri Prof. Dr. Turalay Kenç Para Politikaları Kurulu (PPK) Üyesi Banka Meclis Üyesi Türkiye Cumhuriyet Merkez.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri Prof. Dr. Turalay Kenç Para Politikaları Kurulu (PPK) Üyesi Banka Meclis Üyesi Türkiye Cumhuriyet Merkez."— Sunum transkripti:

1 1 Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri Prof. Dr. Turalay Kenç Para Politikaları Kurulu (PPK) Üyesi Banka Meclis Üyesi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Busiad Sunumu - Bursa, 6 Aralık 2010

2 2 Kurlar ve Riskler

3 3

4 TL/ABD Dolar Kuru Volatilitesi 4

5 5 I.Kur Gelişmeleri II.Kur Dinamikleri III.Riskten Korunmanın Önemi i.Vadeli İşlemler (Futures) ile Korunma IV.Piyasa Riski V.Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma VI.Türev Piyasaları Büyüklüğü ve Riskler VII.Faizlerdeki Gelişmeler I.Kur Gelişmeleri II.Kur Dinamikleri III.Riskten Korunmanın Önemi i.Vadeli İşlemler (Futures) ile Korunma IV.Piyasa Riski V.Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma VI.Türev Piyasaları Büyüklüğü ve Riskler VII.Faizlerdeki Gelişmeler Sunum Planı

6 6 TL’deki Değerlenme Daha Sınırlı Seçilmiş Ülkelerde Kur Gelişmeleri (Ocak 2009 – Ekim 2010, yerel para biriminin ABD doları karşısında değeri, Ocak 2009=100) Kaynak: Bloomberg, TCMB Türkiye Meksika Şili Brezilya G. Afrika Çek Cum. G. Kore Yerel paranın değer kazanması Yerel paranın değer kaybetmesi

7 7 ABD Doları Karşısında Yerel Para Birimlerinin Değer Kazancı (Ocak 2010 tarihinden itibaren, yüzde değişim) Kaynak: Bloomberg, TCMB ABD Doları Karşısında Yerel Para Birimlerinin Değer Kazancı (Ocak 2009 tarihinden itibaren, yüzde değişim) Diğer gelişmekte olan ülkelerle kıyaslandığında, Türk lirasının değerinde önemli bir değişim gözlenmemektedir. TL’deki Değerlenme Daha Sınırlı Kaynak: Bloomberg, TCMB Türkiye

8 $/€ Kuru ve Parite 8

9 9 Kaynak: Bloomberg, TCMB TL / Kur Sepeti (0,5 Euro+0,5 ABD doları) EMBI+ Türkiye (sağ eksen) Tarihsel olarak oynaklığı en yüksek ve küresel risk iştahına en duyarlı para birimlerinden biri olan Türk lirasının küresel kriz boyunca sergilediği göreli istikrarlı seyir, 2010 yılında da devam etmiştir. Türkiye Gelişmekte olan ülkelerde kur oynaklığı aralığı Kur ve Oynaklık Seçilmiş Ülkelerin Kur Oynaklığı* (Ocak 2008 – Ekim 2010) Döviz Kuru Sepeti ve EMBI+ Türkiye (Haziran 2007 – Ekim 2010) *ABD Dolarına karşı 50 Günlük standart sapma; Brezilya, Şili, Çek Cum., Macaristan, Meksika, Yeni Zelanda, Polonya, G. Afrika, G. Kore (en yüksek ve en düşük değerler) Kaynak: Bloomberg, TCMB

10 10 5 Yıllık CDS (Kredi İflas Takası)

11 11 Kamu Borç Stokumuz Daha Düşük

12 12 Bütçe Açığımız da İyi

13 13 Dış Borç Stoku da Çok Düşük

14 14 Hanehalkı Borçluluğu Düşük

15 Çin Yuanı, Nominal Kur Gelişmeleri (Ocak 2005 – Ekim 2010, yerel para biriminin ABD doları karşısında değeri) Yuanın %25 değer kazanması Çin Yuanı Değerlenmesi (!) * Düşüş nominal kurun değer kazanması anlamına gelmektedir. Kaynak: Bloomberg, TCMB 15

16 Çin Yuanı ve Türk Lirası Kur Gelişmeleri (Ocak 2005 – Ekim 2010, yerel para biriminin ABD doları karşısında değeri) Çin Yuanı Değerlenmesi (!) * Düşüş nominal kurun değer kazanması anlamına gelmektedir. Kaynak: Bloomberg, TCMB 16 Türk Lirası Yuan (Sağ eksen) Aynı dönem zarfında Türk Lirası dalgalı ancak yatay bir seyir izlemiştir.

17 Çin’in Dış Ticaret Fazlası 17

18 Çin Yuanı Değerlenmesi Çok Sınırlı 18

19 Çin Yuanı Değerlenmesi Çok Sınırlı 19

20 20 I. Riskten Korunmanın Önemi

21 Kurlar ve Riskler 21

22 22 Kurlar ve Riskler TarihTL/$TL/€$/€ 26/11/20091,5292,2961,502 3/11/20101,4041,9851,414 Risk=%∆%8%14%6%6

23 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski 23

24 24 Spot ve Türev İşlemler Spot (Nakit) İşlemler: Ödeme ve teslimatın işlem yapılan günde veya çok kısa süre içerisinde yapıldığı işlemlerdir. Vadeli (Türev) İşlemler: Anlaşmanın bugün yapılması, anlaşma yükümlülüklerinin ise gelecekte yerine getirilmesi yönünde yapılan işlemlerdir.

25 25 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski Tarih Spot $ Kuru Vadeli $ Kuru 7/6/2010 1,6131,658 (Aralık 2010 VOB) 4/11/2010 1,3951,407 (Aralık 2010 VOB) %∆-%14+%15

26 26 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski Tarih Vadeli $ Kuru Vadeli İşlem 7/6/2010 1,658 (Aralık 2010 VOB)  VOB‘da (Banka veya aracı bir kurumda) Aralık 2010 vadeli ABD doları sözleşmesi satmak. [Kaydi satış]  Sözleşmesi büyüklüğü ABD doları  Teminat 160 TL [Tek nakit hareketi]... VOBİS fiyatlarına göre nakit akışı 4/11/2010 1,407 (Aralık 2010 VOB)  Ters işlem ile pozisyon kapatılır. Yani, Aralık 2010 $ VOBİS sözleşmesi alınır. KZ Hesabı = Sözleşme sayısı x Birim Sözleşme tutarı x (1,658-1,407)

27 27 Vadeli ve Spot TL/$ Kurları

28 28 VOB Verileri

29 29 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski  tarihinde ihracatçı 100 Adet $-VOBİS satar. Başlangıç teminatı: TL (= 100 x 160)  Not: Takasbank hesabında tutulan teminat bakiyesi sürdürme teminatı tutarı TL (= 100x105) daha az olamaz. Olursa teminat tamamlama çağrısı yapılır. Takasbank hesabınıza faiz (%1,75!!!) yürütür.  Kar/Zarar Hesabı = TL [=100*1000*(1,658-1,407)] TarihUzlaşma Kurları Kısa Pozisyon Kar/Zarar Teminat Bakiyesi Çağrı Miktarı , , , , , , ,

30 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski 30

31 31 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski Tarih Spot $ Kuru Vadeli $ Kuru 04/08/2008 1,1531,228 (Aralık 2008 VOB) 19/11/2008 1,7321,704 (Aralık 2008 VOB) %∆-%50+%39

32 32 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski Tarih Vadeli $ Kuru Vadeli İşlem 4/8/2008 1,228 (Aralık 2008 VOB)  VOB‘da (Banka veya aracı bir kurumda) Aralık 2008 vadeli ABD doları sözleşmesi almak. [Kaydi alış]  Teminat 180 TL [Tek nakit hareketi]... VOBİS fiyatlarına göre nakit akışı 19/11/2010 1,704 (Aralık 2008 VOB)  Ters işlem ile pozisyon kapatılır. Yani, Aralık 2008 $ VOBİS sözleşmesi satılır. KZ Hesabı = Sözleşme sayısı x Birim Sözleşme tutarı x (1,704-1,228)

33 33 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski  tarihinde ithalatçı 100 Adet $-VOBİS alır.  Kar/Zarar Hesabı = TL [=100*1000*(1,704-1,228)] TarihUzlaşma Kurları Kısa Pozisyon Kar/Zarar Teminat Bakiyesi Çağrı Miktarı , , , , ,

34 34 Genel Olarak Riskten Korunma  Kısa korunma ve uzun korunma –Kısa (uzun) korunma vadeli işlemlerde kısa (uzun) pozisyon almak anlamına gelir. –Kısa korunma, korunmacının bir varlığa sahip olduğu ve ileri bir tarihte onu satmayı planladığı durumlarda ortaya çıkar. –Uzun korunma ise korunmacının bir varlığı satın almayı düşündüğü durumlarda ortaya çıkar.

35 35 Korunma Durumları Bugünkü durumRiskKorunma Varlık sahibisinizVarlık fiyatı düşebilir Kısa korunma Varlık satın almayı planlıyorsunuz Varlık fiyatı yükselebilir Uzun korunma Varlıkta açık pozisyonunuz var Varlık fiyatı yükselebilir Uzun korunma

36 36 Vadeli İşlemler üzerine Önemli Not!  Alivre (forward) ve vadeli işlemler sözleşmeleri kurları sabitleyerek kur oynaklığından doğacak faaliyet zararlarını düşürür.  Ama bu sözleşmeler, başka durumlarda karları da düşürürler.  Örneğin, tarihinde $-VOBİS satan bir ihracatçı şirket, kur karı yerine zarar yazacaktır.  Kur değişikliğinden doğacak karların çok az etkilenmesi ama zararların mümkün olduğunca azaltılması isteniyorsa opsiyon sözleşmeleri ile çalışılır.

37 37 Finansal Riskler Finansal Riskler Likidite riski Operasyonel Risk Reputasyon Riski Piyasa Riski Kredi-İflas Riski Risk  Riskler çok yönlü ve çok çeşitli! Faaliyet ve stratejik riskler

38 38 Piyasa Riski Piyasa Riski Emtia Fiyatları Riski Hisse Senedi Riski Döviz Kuru Riski Faiz Riski Piyasa Riski  Piyasa riski şirketlerin kar-zararlarını ve hatta ayakta kalmalarını belirler

39 39 Riskler Artıyor!  1973 yılında Sabit Döviz Kuruna dayalı Brettton-Woods sistemi çöktü  Finansal fiyatlarda volatilite  Döviz kurları  Emtia fiyatları  Faiz oranları  Küreselleşme  Teknolojik gelişmeler

40 40 Türev Ürünlerin Kullanımı da Artıyor!  1973’ten beri türev ürünlerin kullanımı hızla arttı  Yeni ürünler  Yeni piyasalar  Türev piyasalar spot piyasalardan daha büyük!  Spekülatif amaçla kullanılıyor  Küresel finansal krizle birlikte türev piyasaların düzenlenmesi ve denetlenmesi gündeme geldi.

41 41 Türev Ürünler Tezgahüstü Ürünler Alivre (Forward) Opsiyon Sözleşmeleri Swap (Takas) İşlemleri Borsa (VOB) Ürünleri Vadeli işlemler (Futures) Opsiyon Sözleşmeleri

42 42 Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB)

43 43 VOB Ürünler  Hisse Senedi Endeksi (İMKB 30 ‐ 100 Endeksi)  Döviz (Dolar/TL, Euro/TL) (Nakdi Uzlaşmalı ve Fiziki Teslimatlı)  Faiz (Gösterge Tahvil)  Emtia (Pamuk, Buğday, Altın)  Hepsi vadeli işlem sözleşmeleri

44 44 Dayanak Varlık Bazında VOB İşlem Hacmi

45 Türev Piyasaları İşlem Hacmi, 2009 SıraÜlkeİşlem Hacmıi 3 Güney Kore Hindistan Çin Brezilya Rusya Güney Afrika Tayvan İspanya Türkiye Meksika İtalya Polonya Macaristan Malezya

46 46 Tezgahüstü Piyasa Alivre (Forward)OpsiyonSwap (Takas)

47 47 Türev Sözleşmeler Dayanak Varlık Borsa Vadeli İşlem Borsa Opsiyon TÜ swap TÜ Alivre TÜ Opsiyon Hisse senedi Endeks VİS Tek hisse VİS Endeks Tek hisse Hisse senedi takası RepoVarant Faiz oranıGösterge ve diğer tahviller VİS Tahvil opsiyonları Faiz oranı takası FRAFaiz oranları alt ve üst sınırı Kredi- iflas Tahvil VİSTahvil Opsiyonu CDSRepoKredi iflası opsiyonu Döviz Kuru Döviz Kuru VİSDöviz Kuru VİS opsiyon Döviz takasıDöviz kuru alivre Döviz kuru opsiyonu EmtiaEmtia VİSEmtia opsiyonları Emtia takasıEmtia alivre Emtia opsiyonları

48 48 Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma

49 49 Opsiyon Sözleşmeleri  Alım (call) opsiyon sözleşmesi sahibine (alıcısına), –bir varlığı, –belirli bir fiyattan (uygulama fiyatından), –belirli bir tarihte veya öncesinde (vade tarihi), satın alma hakkı (lehdar) sağlar.  Alıcı elde ettiği bu hak karşılığında satıcıya bir fiyat (prim) öder.  Örnek: Şubat 2011 vadeli ve uygulama kuru 1,510 olan ABD dolarını 10 TL’den satın almak.  Satım (put) opsiyonu ise, satma hakkı sağlar.

50 50 Opsiyon Türleri  Avrupa opsiyonlar yalnızca vade tarihinde uygulamaya konulabilir.  Amerikan opsiyonlar ise, vade tarihinde veya öncesinde uygulamaya konulabilir. Terminoloji: Alıcı = Uzun = Taşıyıcı (hamil) Satıcı = Kısa = Sözleşme yapan (keşideci)

51 51 Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma  USD Call/TL Put (Müşterinin USD mevduatı var ise). Spot referans: Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 2 Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 3 Hafta Vadeli Vade Kur 1 Ay Vadeli Vade Kur Getiri % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % %

52 52 Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma  USD Put/TL Call (Müşterinin TL mevduatı var ise). Spot referans: Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 2 Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 3 Hafta Vadeli Vade Kur 1 Ay Vadeli Vade Kur Getiri % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % %

53 53 Örnek: İhracatçı için Opsiyon ile Korunma  İhracatçı bir ay sonra USD tahsilatı bekliyor.  USD Put/TL Call opsiyonu alarak kuru sabitler.  İhracatçı istediği kuru seçerek istediği kadar kur riskin korunma sağlar.  İhracatçı 1 ay sonra 1,4245 kurunu hedefliyor.  Başlangıçta opsiyon getirisini ve teminat ödenir.  Mimimum sözleşme büyüklüğü USD  İki sözleşme için TL (=2 x x %16 ) öder.

54 54 Örnek: İhracatçı için Opsiyon ile Korunma  Vade sonunda  Eğer o günkü kur 1,4245’in altınada ise  İhracatçı opsiyonunu uygulamaya koyar ve 1,4245 kurundan USD satarak karşılığında TL alır.  Eğer o günkü kur 1,4245’in üstünde bir ise  İhracatçı opsiyonunu uygulamaya koymaz.

55 55 Türev Ürünlerin Kullanımı  Riskten korunma  İhracatçı ve ithalatçılar  Yabancı yatırımcılar  Fon yöneticileri  Bankalar ve firmalar  Yatırım (Spekülasyon) amaçlı  Arbitraj amaçlı  Türev ürünler daha çok spekülatif ve arbitraj amaçlı kullanılıyor!

56 56 Türev Piyasaları Çok Büyük! Türev Piyasalar $1,2 Kattrilyon Dayanak Varlık $585 Trilyon Dünya GSYİH $60 Trilyon

57 57 Faizlerdeki Gelişmeler

58 58 TCMB Politika Tedbirleri 1.Teknik faiz ayarlaması ve daha etkin likidite yönetimi amacıyla koridor sisteminin uygulamaya konulması (18 Eylül 2010) 2.Zorunlu karşılık oranlarının artırılması ve faiz ödenmesinin durdurulması (23 Eylül 2010) 3.Rezerv birikimi için daha esnek bir mekanizmanın devreye sokulması (4 Ekim 2010) 4.3 Aylık repo ihalelerine son verilmesi (14 Ekim 2010) 5.TCMB borçlanma faiz oranının i.0,5 puan düşürülmesi (14 Ekim 2010) ii.4 puan düşürülmesi (11 Kasım 2010)

59 59 Türkiye’de Reel Faiz Oranı* (Gösterge DİBS Faizi, Ocak 2002 – Eylül 2010, yüzde) * 12 Aylık enflasyon beklentileri kullanılmıştır. Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, TCMB İstikrarın Sonucu: Faizlerdeki Düşüş

60 60 Gelişmekte olan ülkelerde merkez bankalarının politika faizi kararlarının kendi para birimleri üzerinde kısa vadedeki etkisi sınırlı kalmıştır. Bu dönemde para birimlerinin değerlerinin temel belirleyicisi küresel risk algılamaları olmaya devam etmiştir. Para Politikası Duruşu Kriz Süreci Boyunca Faiz – Ülke Riskliliği İlişkisi (Eylül 2008 – Ocak 2010) Kriz Süreci Boyunca Faiz – Kur İlişkisi (Kasım 2008 – Ocak 2010) Kaynak: Bloomberg, TCMB

61 61 TEŞEKKÜRLER


"1 Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri Prof. Dr. Turalay Kenç Para Politikaları Kurulu (PPK) Üyesi Banka Meclis Üyesi Türkiye Cumhuriyet Merkez." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları