Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri"— Sunum transkripti:

1 Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri
Prof. Dr. Turalay Kenç Para Politikaları Kurulu (PPK) Üyesi Banka Meclis Üyesi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Busiad Sunumu - Bursa, 6 Aralık 2010 1 1

2 Kurlar ve Riskler 2 2

3 Kurlar ve Riskler

4 TL/ABD Dolar Kuru Volatilitesi

5 Sunum Planı Kur Gelişmeleri Kur Dinamikleri Riskten Korunmanın Önemi
Vadeli İşlemler (Futures) ile Korunma Piyasa Riski Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma Türev Piyasaları Büyüklüğü ve Riskler Faizlerdeki Gelişmeler 5 5

6 TL’deki Değerlenme Daha Sınırlı Seçilmiş Ülkelerde Kur Gelişmeleri
(Ocak 2009 – Ekim 2010, yerel para biriminin ABD doları karşısında değeri, Ocak 2009=100) Brezilya G. Afrika Şili Yerel paranın değer kazanması G. Kore Meksika Türkiye Çek Cum. Yerel paranın değer kaybetmesi Kaynak: Bloomberg, TCMB 6 6 6

7 TL’deki Değerlenme Daha Sınırlı
Diğer gelişmekte olan ülkelerle kıyaslandığında, Türk lirasının değerinde önemli bir değişim gözlenmemektedir. ABD Doları Karşısında Yerel Para Birimlerinin Değer Kazancı (Ocak 2009 tarihinden itibaren, yüzde değişim) ABD Doları Karşısında Yerel Para Birimlerinin Değer Kazancı (Ocak 2010 tarihinden itibaren, yüzde değişim) Türkiye Türkiye Kaynak: Bloomberg, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 7 7 7

8 $/€ Kuru ve Parite

9 Kur ve Oynaklık Tarihsel olarak oynaklığı en yüksek ve küresel risk iştahına en duyarlı para birimlerinden biri olan Türk lirasının küresel kriz boyunca sergilediği göreli istikrarlı seyir, yılında da devam etmiştir. Seçilmiş Ülkelerin Kur Oynaklığı* (Ocak 2008 – Ekim 2010) Döviz Kuru Sepeti ve EMBI+ Türkiye (Haziran 2007 – Ekim 2010) TL / Kur Sepeti (0,5 Euro+0,5 ABD doları) Gelişmekte olan ülkelerde kur oynaklığı aralığı EMBI+ Türkiye (sağ eksen) Türkiye *ABD Dolarına karşı 50 Günlük standart sapma; Brezilya, Şili, Çek Cum., Macaristan, Meksika, Yeni Zelanda, Polonya, G. Afrika, G. Kore (en yüksek ve en düşük değerler) Kaynak: Bloomberg, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 9 9

10 5 Yıllık CDS (Kredi İflas Takası)
10 10

11 Kamu Borç Stokumuz Daha Düşük
11 11

12 Bütçe Açığımız da İyi 12 12

13 Dış Borç Stoku da Çok Düşük
13 13

14 Hanehalkı Borçluluğu Düşük
14 14

15 Çin Yuanı Değerlenmesi (!)
Çin Yuanı, Nominal Kur Gelişmeleri (Ocak 2005 – Ekim 2010, yerel para biriminin ABD doları karşısında değeri) Yuanın %25 değer kazanması Gelişmiş ülkelere göre daha yüksek büyüme performansı ve verimlilik artışı gösteren Çin’in para birimi olan Yuan’da değerlenme eğilimi devam etmektedir yılı Temmuz ayından bu yana Yuan’ın Amerikan Doları karşısındaki değer kazancı yüzde 25 olmuştur. * Düşüş nominal kurun değer kazanması anlamına gelmektedir. Kaynak: Bloomberg, TCMB 15 15

16 Çin Yuanı Değerlenmesi (!)
Aynı dönem zarfında Türk Lirası dalgalı ancak yatay bir seyir izlemiştir. Çin Yuanı ve Türk Lirası Kur Gelişmeleri (Ocak 2005 – Ekim 2010, yerel para biriminin ABD doları karşısında değeri) Türk Lirası Yuan (Sağ eksen) * Düşüş nominal kurun değer kazanması anlamına gelmektedir. Kaynak: Bloomberg, TCMB 16 16

17 Çin’in Dış Ticaret Fazlası

18 Çin Yuanı Değerlenmesi Çok Sınırlı

19 Çin Yuanı Değerlenmesi Çok Sınırlı

20 I. Riskten Korunmanın Önemi
20 20

21 Kurlar ve Riskler

22 Kurlar ve Riskler Tarih TL/$ TL/€ $/€ 26/11/2009 1,529 2,296 1,502
3/11/2010 1,404 1,985 1,414 Risk=%∆ %8 %14 %6 22 22

23 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski

24 Spot ve Türev İşlemler Spot (Nakit) İşlemler: Ödeme ve teslimatın işlem yapılan günde veya çok kısa süre içerisinde yapıldığı işlemlerdir. Vadeli (Türev) İşlemler: Anlaşmanın bugün yapılması, anlaşma yükümlülüklerinin ise gelecekte yerine getirilmesi yönünde yapılan işlemlerdir. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin ne olduğunu ve bunların işlem gördüğü borsaların nasıl çalıştığını anlatmaya çalışacagiz. Yurt dışında oldukça yaygın bir şekilde kullanılan ve oldukça esnek ve dinamik enstrümanlar olan vadeli işlemler ve opsiyon sözleşmelerinin ticaretinin Turkiyede yeni başlıyor olması yatırımcılara alternatif yatırım ve korunma fırsatları yaratacak. Bu enstrümanlar, bireysel yatırımcıdan bankalara, emeklilik fonu yöneten şirketlerden, dış ticaret yapan kurumlara kadar bir çok kişi ve birime avantaj sağlayacaktır. Bolum 1:

25 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski
Tarih Spot $ Kuru Vadeli 7/6/2010 1,613 1,658 (Aralık 2010 VOB) 4/11/2010 1,395 1,407 %∆ -%14 +%15 25 25

26 ... Örnek: İhracatçılar için Kur Riski 1,658 7/6/2010 1,407 4/11/2010
Tarih Vadeli $ Kuru İşlem 7/6/2010 1,658 (Aralık 2010 VOB) VOB‘da (Banka veya aracı bir kurumda) Aralık 2010 vadeli ABD doları sözleşmesi satmak. [Kaydi satış] Sözleşmesi büyüklüğü ABD doları Teminat 160 TL [Tek nakit hareketi] ... VOBİS fiyatlarına göre nakit akışı 4/11/2010 1,407 Ters işlem ile pozisyon kapatılır. Yani, Aralık 2010 $ VOBİS sözleşmesi alınır. KZ Hesabı = Sözleşme sayısı x Birim Sözleşme tutarı x (1,658-1,407) 26 26

27 Vadeli ve Spot TL/$ Kurları
27 27

28 VOB Verileri Vadeler: Şubat, Nisan, Haziran ve Aralık 28 28

29 Örnek: İhracatçılar için Kur Riski
tarihinde ihracatçı 100 Adet $-VOBİS satar. Başlangıç teminatı: TL (= 100 x 160) Not: Takasbank hesabında tutulan teminat bakiyesi sürdürme teminatı tutarı TL (= 100x105) daha az olamaz. Olursa teminat tamamlama çağrısı yapılır. Takasbank hesabınıza faiz (%1,75!!!) yürütür. Kar/Zarar Hesabı = TL [=100*1000*(1,658-1,407)] Tarih Uzlaşma Kurları Kısa Pozisyon Kar/Zarar Teminat Bakiyesi Çağrı Miktarı 1,658 16.000 - 3.150 19.150 1,551 26.700 1,554 -300 26.400 1,472 8.300 34.700 1,451 2.000 36.700 1,407 4.400 41.100 29 29

30 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski

31 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski
Tarih Spot $ Kuru Vadeli 04/08/2008 1,153 1,228 (Aralık 2008 VOB) 19/11/2008 1,732 1,704 %∆ -%50 +%39 31 31

32 ... Örnek: İthalatçılar için Kur Riski 1,228 4/8/2008 1,704 19/11/2010
Tarih Vadeli $ Kuru İşlem 4/8/2008 1,228 (Aralık 2008 VOB) VOB‘da (Banka veya aracı bir kurumda) Aralık 2008 vadeli ABD doları sözleşmesi almak. [Kaydi alış] Teminat 180 TL [Tek nakit hareketi] ... VOBİS fiyatlarına göre nakit akışı 19/11/2010 1,704 Ters işlem ile pozisyon kapatılır. Yani, Aralık 2008 $ VOBİS sözleşmesi satılır. KZ Hesabı = Sözleşme sayısı x Birim Sözleşme tutarı x (1,704-1,228) 32 32

33 Örnek: İthalatçılar için Kur Riski
tarihinde ithalatçı 100 Adet $-VOBİS alır. Kar/Zarar Hesabı = TL [=100*1000*(1,704-1,228)] Tarih Uzlaşma Kurları Kısa Pozisyon Kar/Zarar Teminat Bakiyesi Çağrı Miktarı 1,228 18.000 - 1,246 1.800 19.800 1,302 5.600 25.400 1,586 28.400 53.800 1,704 11.800 65.600 33 33

34 Genel Olarak Riskten Korunma
Kısa korunma ve uzun korunma Kısa (uzun) korunma vadeli işlemlerde kısa (uzun) pozisyon almak anlamına gelir. Kısa korunma, korunmacının bir varlığa sahip olduğu ve ileri bir tarihte onu satmayı planladığı durumlarda ortaya çıkar. Uzun korunma ise korunmacının bir varlığı satın almayı düşündüğü durumlarda ortaya çıkar.

35 Korunma Durumları Bugünkü durum Risk Korunma Varlık sahibisiniz
Varlık fiyatı düşebilir Kısa korunma Varlık satın almayı planlıyorsunuz Varlık fiyatı yükselebilir Uzun korunma Varlıkta açık pozisyonunuz var

36 Vadeli İşlemler üzerine Önemli Not!
Alivre (forward) ve vadeli işlemler sözleşmeleri kurları sabitleyerek kur oynaklığından doğacak faaliyet zararlarını düşürür. Ama bu sözleşmeler, başka durumlarda karları da düşürürler. Örneğin, tarihinde $-VOBİS satan bir ihracatçı şirket, kur karı yerine zarar yazacaktır. Kur değişikliğinden doğacak karların çok az etkilenmesi ama zararların mümkün olduğunca azaltılması isteniyorsa opsiyon sözleşmeleri ile çalışılır. 36 36

37 Riskler çok yönlü ve çok çeşitli!
Slide 16 Riskler çok yönlü ve çok çeşitli! Piyasa Riski Kredi-İflas Riski Finansal Riskler Likidite riski Slide 17 Operasyonel Risk Reputasyon Riski Faaliyet ve stratejik riskler Slide 18

38 Piyasa Riski Piyasa riski şirketlerin kar-zararlarını ve hatta ayakta kalmalarını belirler Slide 16 Döviz Kuru Riski Faiz Riski Piyasa Riski Slide 17 Emtia Fiyatları Riski Hisse Senedi Riski Slide 18

39 Riskler Artıyor! 1973 yılında Sabit Döviz Kuruna dayalı Brettton-Woods sistemi çöktü Finansal fiyatlarda volatilite Döviz kurları Emtia fiyatları Faiz oranları Küreselleşme Teknolojik gelişmeler 39 39

40 Türev Ürünlerin Kullanımı da Artıyor!
1973’ten beri türev ürünlerin kullanımı hızla arttı Yeni ürünler Yeni piyasalar Türev piyasalar spot piyasalardan daha büyük! Spekülatif amaçla kullanılıyor Küresel finansal krizle birlikte türev piyasaların düzenlenmesi ve denetlenmesi gündeme geldi. 40 40

41 Swap (Takas) İşlemleri
Türev Ürünler Tezgahüstü Ürünler Alivre (Forward) Opsiyon Sözleşmeleri Swap (Takas) İşlemleri Borsa (VOB) Ürünleri Vadeli işlemler (Futures) Sözleşmeleri Opsiyon Slide 16 Slide 17 Slide 18

42 Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB)
Slide 16 Slide 17 Slide 18

43 VOB Ürünler Hisse Senedi Endeksi (İMKB 30‐100 Endeksi)
Döviz (Dolar/TL, Euro/TL) (Nakdi Uzlaşmalı ve Fiziki Teslimatlı) Faiz (Gösterge Tahvil) Emtia (Pamuk, Buğday, Altın) Hepsi vadeli işlem sözleşmeleri 43 43

44 Dayanak Varlık Bazında VOB İşlem Hacmi
44 44

45 Türev Piyasaları İşlem Hacmi, 2009
Sıra Ülke İşlem Hacmıi 3 Güney Kore 6 Hindistan 7 Çin 8 Brezilya 9 Rusya 15 Güney Afrika 18 Tayvan 21 İspanya 24 Türkiye 28 Meksika 29 İtalya 35 Polonya 37 Macaristan 39 Malezya

46 Tezgahüstü Piyasa Slide 16 Slide 17 Slide 18 Alivre (Forward) Opsiyon
Swap (Takas) Slide 17 Slide 18

47 Türev Sözleşmeler Dayanak Varlık Borsa Vadeli İşlem Opsiyon TÜ swap
Alivre TÜ Opsiyon Hisse senedi Endeks VİS Tek hisse VİS Endeks Tek hisse Hisse senedi takası Repo Varant Faiz oranı Gösterge ve diğer tahviller VİS Tahvil opsiyonları Faiz oranı takası FRA Faiz oranları alt ve üst sınırı Kredi-iflas Tahvil VİS Tahvil Opsiyonu CDS Kredi iflası opsiyonu Döviz Kuru Döviz Kuru VİS Döviz Kuru VİS opsiyon Döviz takası Döviz kuru alivre Döviz kuru opsiyonu Emtia Emtia VİS Emtia opsiyonları Emtia takası Emtia alivre 47 47

48 Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma
48 48

49 Opsiyon Sözleşmeleri Alım (call) opsiyon sözleşmesi sahibine (alıcısına), bir varlığı, belirli bir fiyattan (uygulama fiyatından), belirli bir tarihte veya öncesinde (vade tarihi), satın alma hakkı (lehdar) sağlar. Alıcı elde ettiği bu hak karşılığında satıcıya bir fiyat (prim) öder. Örnek: Şubat 2011 vadeli ve uygulama kuru 1,510 olan ABD dolarını 10 TL’den satın almak. Satım (put) opsiyonu ise, satma hakkı sağlar.

50 Opsiyon Türleri Avrupa opsiyonlar yalnızca vade tarihinde uygulamaya konulabilir. Amerikan opsiyonlar ise, vade tarihinde veya öncesinde uygulamaya konulabilir. Terminoloji: Alıcı = Uzun = Taşıyıcı (hamil) Satıcı = Kısa = Sözleşme yapan (keşideci)

51 Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma
USD Call/TL Put (Müşterinin USD mevduatı var ise). Spot referans: 1 Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 2 Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 3 Hafta Vadeli Vade Kur 1 Ay Vadeli Vade Kur Getiri 1.4560 3.50% 1.4680 4.55% 1.4780 5.05% 1.4895 5.30% 1.4535 4.90% 1.4640 5.80% 1.4725 6.05% 1.4830 6.10% 1.4505 6.85% 1.4600 7.10% 7.00% 1.4770 6.95% 1.4480 8.75% 1.4565 8.35% 1.4630 8.15% 1.4715 7.85% 1.4455 10.85% 1.4530 9.80% 1.4590 9.25% 1.4660 8.55% 1.4435 12.70% 1.4500 11.15% 1.4550 10.45% 1.4610 9.85% 1.4415 14.75% 1.4470 1.4515 11.60% 10.90% 1.4395 17.00% 1.4440 14.35% 1.4475 13.05% 1.4525 11.90%

52 Opsiyon Sözleşmeleri ile Korunma
USD Put/TL Call (Müşterinin TL mevduatı var ise). Spot referans: 1 Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 2 Hafta Vadeli Vade Kur Getiri 3 Hafta Vadeli Vade Kur 1 Ay Vadeli Vade Kur Getiri 1.4120 8.60% 1.4050 9.55% 1.4010 9.90% 1.3965 10.10% 1.4150 10.50% 1.4090 10.85% 1.4055 1.4020 10.95% 1.4170 11.95% 1.4125 12.15% 1.4095 11.85% 1.4070 1.4195 14.00% 1.4155 13.40% 1.4135 13.00% 1.4115 12.75% 1.4215 15.80% 1.4190 15.05% 1.4175 14.25% 1.4160 13.75% 1.4240 18.35% 16.35% 1.4210 15.50% 1.4200 14.75% 1.4260 20.65% 1.4245 18.05% 16.90% 16.00% 1.4280 23.15% 1.4275 19.95% 18.15% 1.4285 17.25%

53 Örnek: İhracatçı için Opsiyon ile Korunma
İhracatçı bir ay sonra USD tahsilatı bekliyor. USD Put/TL Call opsiyonu alarak kuru sabitler. İhracatçı istediği kuru seçerek istediği kadar kur riskin korunma sağlar. İhracatçı 1 ay sonra 1,4245 kurunu hedefliyor. Başlangıçta opsiyon getirisini ve teminat ödenir. Mimimum sözleşme büyüklüğü USD İki sözleşme için TL (=2 x x %16) öder. 53 53

54 Örnek: İhracatçı için Opsiyon ile Korunma
Vade sonunda Eğer o günkü kur 1,4245’in altınada ise İhracatçı opsiyonunu uygulamaya koyar ve 1,4245 kurundan USD satarak karşılığında TL alır. Eğer o günkü kur 1,4245’in üstünde bir ise İhracatçı opsiyonunu uygulamaya koymaz. 54 54

55 Türev Ürünlerin Kullanımı
Riskten korunma İhracatçı ve ithalatçılar Yabancı yatırımcılar Fon yöneticileri Bankalar ve firmalar Yatırım (Spekülasyon) amaçlı Arbitraj amaçlı Türev ürünler daha çok spekülatif ve arbitraj amaçlı kullanılıyor! 55 55

56 Türev Piyasaları Çok Büyük!
$1,2 Kattrilyon Dayanak Varlık $585 Trilyon Dünya GSYİH $60 Trilyon 56 56

57 Faizlerdeki Gelişmeler
57 57

58 TCMB Politika Tedbirleri
Teknik faiz ayarlaması ve daha etkin likidite yönetimi amacıyla koridor sisteminin uygulamaya konulması (18 Eylül 2010) Zorunlu karşılık oranlarının artırılması ve faiz ödenmesinin durdurulması (23 Eylül 2010) Rezerv birikimi için daha esnek bir mekanizmanın devreye sokulması (4 Ekim 2010) 3 Aylık repo ihalelerine son verilmesi (14 Ekim 2010) TCMB borçlanma faiz oranının 0,5 puan düşürülmesi (14 Ekim 2010) 4 puan düşürülmesi (11 Kasım 2010) 58 58

59 İstikrarın Sonucu: Faizlerdeki Düşüş Türkiye’de Reel Faiz Oranı*
(Gösterge DİBS Faizi, Ocak 2002 – Eylül 2010, yüzde) * 12 Aylık enflasyon beklentileri kullanılmıştır. Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, TCMB 59 59

60 Para Politikası Duruşu
Gelişmekte olan ülkelerde merkez bankalarının politika faizi kararlarının kendi para birimleri üzerinde kısa vadedeki etkisi sınırlı kalmıştır. Bu dönemde para birimlerinin değerlerinin temel belirleyicisi küresel risk algılamaları olmaya devam etmiştir. Kriz Süreci Boyunca Faiz – Ülke Riskliliği İlişkisi (Eylül 2008 – Ocak 2010) Kriz Süreci Boyunca Faiz – Kur İlişkisi (Kasım 2008 – Ocak 2010) Kaynak: Bloomberg, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 60

61 TEŞEKKÜRLER 61 61


"Türev Piyasalar, Kur, Faiz ve Korunma Yöntemleri" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları