Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ CİHAZI KULLANIMI VE KORUNMA KONUSUNDA UYGULAMA Dr. Dilek KÖSEHAN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ CİHAZI KULLANIMI VE KORUNMA KONUSUNDA UYGULAMA Dr. Dilek KÖSEHAN."— Sunum transkripti:

1 BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ CİHAZI KULLANIMI VE KORUNMA KONUSUNDA UYGULAMA Dr. Dilek KÖSEHAN

2 BT yüksek uzaysal çözünürlüğü, kesitsel görüntüleme kapasitesi ve bütün organ ve sistemleri kapsayan tanısal gücü ile radyolojik görüntülemenin en temel araçlarından biridir. BT yüksek uzaysal çözünürlüğü, kesitsel görüntüleme kapasitesi ve bütün organ ve sistemleri kapsayan tanısal gücü ile radyolojik görüntülemenin en temel araçlarından biridir. Her türlü acil hastalık tanısı ile iç organların hastalıklarında, ayırıcı tanı, tedavi planlama, kontrol, izlem ve tarama amacıyla kullanılır. Her türlü acil hastalık tanısı ile iç organların hastalıklarında, ayırıcı tanı, tedavi planlama, kontrol, izlem ve tarama amacıyla kullanılır. BT girişimsel radyoloji işlemlerinde de kılavuz olarak kullanılabilir. BT girişimsel radyoloji işlemlerinde de kılavuz olarak kullanılabilir.

3 BT tetkiki, inceleme gerekliliğinin belirlenmesi, incelemenin nasıl yapılacağı, değerlendirilmesi, dökümante edilmesi, raporlandırılması ve arşivlenmesi süreçleri ile bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Bu sürecin bütününden radyoloji uzmanı sorumludur. BT tetkiki, inceleme gerekliliğinin belirlenmesi, incelemenin nasıl yapılacağı, değerlendirilmesi, dökümante edilmesi, raporlandırılması ve arşivlenmesi süreçleri ile bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Bu sürecin bütününden radyoloji uzmanı sorumludur. Cihazın ruhsatlandırılmasından da birinci derecede sorumludur. Cihazın ruhsatlandırılmasından da birinci derecede sorumludur. Hasta hazırlığı, gerekli ilaç ve malzemenin planlanması, reçetelendirilmesi ve kullanılması radyoloji uzmanının sorumluluğundadır. Hasta hazırlığı, gerekli ilaç ve malzemenin planlanması, reçetelendirilmesi ve kullanılması radyoloji uzmanının sorumluluğundadır.

4 İYONİZAN RADYASYONDAN KORUNMA Tüm dünyadaki radyolojik incelemelerin %5’ini, Tüm dünyadaki radyolojik incelemelerin %5’ini, Tüm medikal radyasyon maruziyetinin 1/3’ünü BT oluşturmaktadır. Tüm medikal radyasyon maruziyetinin 1/3’ünü BT oluşturmaktadır. Büyük çaplı hastanelerde tüm tanısal radyasyon dozunun %75’ini BT oluşturur. Büyük çaplı hastanelerde tüm tanısal radyasyon dozunun %75’ini BT oluşturur. BM Bilim Komitesi 1993 raporu=dünyada yıllık yakalşık 93 milyon BT tetkiki, her 1000 kişiye 16 tetkik BM Bilim Komitesi 1993 raporu=dünyada yıllık yakalşık 93 milyon BT tetkiki, her 1000 kişiye 16 tetkik

5 ÇKBT ile vasküler, kardiak ve onkolojik görüntülemede BT kullanımında ciddi artış radyasyon dozunu daha da artırmaktadır. ÇKBT ile vasküler, kardiak ve onkolojik görüntülemede BT kullanımında ciddi artış radyasyon dozunu daha da artırmaktadır. Her 1milyon insanın aldığı her 1miliSievert efektif doz ile ortalama popülasyon riski 50 kanser vakası artmaktadır. Her 1milyon insanın aldığı her 1miliSievert efektif doz ile ortalama popülasyon riski 50 kanser vakası artmaktadır.

6 İyonizan Radyasyondan Korunma Gereklilik Gereklilik Etkinlik Etkinlik Kişisel doz-risk sınırları Kişisel doz-risk sınırları

7 Net fayda sağlamayacak hiçbir radyasyon uygulamasına izin verilmemelidir. Net fayda sağlamayacak hiçbir radyasyon uygulamasına izin verilmemelidir. Maruz kalınacak doz mümkün olduğunca düşük tutulmalıdır. Maruz kalınacak doz mümkün olduğunca düşük tutulmalıdır. Alınmasına izin verilen dozlar sınırlandırılmalıdır. Alınmasına izin verilen dozlar sınırlandırılmalıdır.

8 Bir doktor tarafından yazılmış inceleme gerekçesi olan klinik bilginin bulunduğu istem kağıdı mutlaka olmalıdır. Bir doktor tarafından yazılmış inceleme gerekçesi olan klinik bilginin bulunduğu istem kağıdı mutlaka olmalıdır. İnceleme öncesi hazırlıklar uygun şekilde yapılmış olmalıdır. İnceleme öncesi hazırlıklar uygun şekilde yapılmış olmalıdır.

9 Gebe olup olmadığı ya da böyle bir olasılık taşıyıp taşımadığı mutlaka sorgulanmalıdır. Gebe veya gebe olma ihtimali olan hastalar ile ilgili doktorlar uyarılmalı, risk/kazanç düşünülerek karar verilip BT tetkiki yapılacaksa hastadan mutlaka yazılı onay alınmalıdır. Gebe olup olmadığı ya da böyle bir olasılık taşıyıp taşımadığı mutlaka sorgulanmalıdır. Gebe veya gebe olma ihtimali olan hastalar ile ilgili doktorlar uyarılmalı, risk/kazanç düşünülerek karar verilip BT tetkiki yapılacaksa hastadan mutlaka yazılı onay alınmalıdır. Kontrast madde verilmesi planlanan hastalarda alerji öyküsü mutlaka sorgulanmalı, tiroid ve böbrek fonksiyonları kontrol edilmelidir. Kontrast madde verilmesi planlanan hastalarda alerji öyküsü mutlaka sorgulanmalı, tiroid ve böbrek fonksiyonları kontrol edilmelidir.

10 Her hasta inceleme şekli, etkileri ve olası riskleri açısından sözlü ya da yazılı olarak bilgilendirilerek rızası alınmalıdır. Her hasta inceleme şekli, etkileri ve olası riskleri açısından sözlü ya da yazılı olarak bilgilendirilerek rızası alınmalıdır. Her inceleme için görüntüde hasta kimlik bilgileri, kurum bilgileri, inceleme tarihi ve taraf gibi bilgilerin yer alması sağlanmalıdır. Her inceleme için görüntüde hasta kimlik bilgileri, kurum bilgileri, inceleme tarihi ve taraf gibi bilgilerin yer alması sağlanmalıdır.

11 Görüntüler genel olarak hard copy ya da soft copy adı verilen iki ana yöntemle dökümante edilir. Görüntüler genel olarak hard copy ya da soft copy adı verilen iki ana yöntemle dökümante edilir. Her iki yöntemde de vazgeçilmez unsurlar görüntüler üzerinde hasta adı, tetkik tarihi, incelemenin yapıldığı birim, yön ve tetkik parametrelerinin bulunmasıdır. Her iki yöntemde de vazgeçilmez unsurlar görüntüler üzerinde hasta adı, tetkik tarihi, incelemenin yapıldığı birim, yön ve tetkik parametrelerinin bulunmasıdır. Her inceleme görüntü seti ve bir radyoloji uzmanı tarafından yazılmış raporu ile bir bütündür. Her inceleme görüntü seti ve bir radyoloji uzmanı tarafından yazılmış raporu ile bir bütündür.

12 Hasta Radyasyon Dozunu Azaltıcı Önlemler Gantri dönüş zamanı süresinin yarıya inmesi mA değerinin yarıya indirilmesi ile eşdeğerli doz azalması sağlar. Unstabil hastada hızlı görüntü sağlanabilir ancak uzaysal çözünürlük azalır. Gantri dönüş zamanı süresinin yarıya inmesi mA değerinin yarıya indirilmesi ile eşdeğerli doz azalması sağlar. Unstabil hastada hızlı görüntü sağlanabilir ancak uzaysal çözünürlük azalır. Tüp pik voltajının azaltılması dozu karesi ile doğru orantılı olarak azaltır. Ancak voltaj azaltılması X-ışını penetrasyonunu azaltır. Tüp pik voltajının azaltılması dozu karesi ile doğru orantılı olarak azaltır. Ancak voltaj azaltılması X-ışını penetrasyonunu azaltır.

13 Helikal pitch= kesit düzleminin hasta vücudu doğrultusunda ilerleyişi Helikal pitch= kesit düzleminin hasta vücudu doğrultusunda ilerleyişi Tüm değişkenler sabit kalsa bile pitch değeri yüksek ise hastanın radyasyona maruz kalacağı zaman azalır, dolayısıyla hasta dozu düşer. Tüm değişkenler sabit kalsa bile pitch değeri yüksek ise hastanın radyasyona maruz kalacağı zaman azalır, dolayısıyla hasta dozu düşer. Efektif kesit kalınlığının artması nedeniyle uzaysal çözünürlükte azalma olur. Efektif kesit kalınlığının artması nedeniyle uzaysal çözünürlükte azalma olur. Düşük pitch değeri görüntü kalitesinde artış sağlar ancak tarama zamanı uzamasına ve hasta dozunun artmasına neden olur. Düşük pitch değeri görüntü kalitesinde artış sağlar ancak tarama zamanı uzamasına ve hasta dozunun artmasına neden olur.

14 ÇDBT’de radyasyon profil genişliği kolimasyondan etkilenir. ÇDBT’de radyasyon profil genişliği kolimasyondan etkilenir. Dar kolimasyonda penumbra etkisi artacağından daha fazla overbeaming oluşur ve doz artar. Dar kolimasyonda penumbra etkisi artacağından daha fazla overbeaming oluşur ve doz artar.

15 ÇKBT hacim bilgisi sağladığından ek düzlem taramalarına gerek kalmadan istenilen bilgiyi sağlarlar, dozda azalma olanağı tanırlar. ÇKBT hacim bilgisi sağladığından ek düzlem taramalarına gerek kalmadan istenilen bilgiyi sağlarlar, dozda azalma olanağı tanırlar. İnceleme protokolleri radyasyon miktarını hastanın boyu, ağırlığı veya vücut kütle indeksine göre ayarlayacak şekilde biçimlendirilmelidir. İnceleme protokolleri radyasyon miktarını hastanın boyu, ağırlığı veya vücut kütle indeksine göre ayarlayacak şekilde biçimlendirilmelidir.

16 Kullanılan BT sisteminde dozu bu şekilde ayarlayan yazılımlar varsa bunlar aktif olarak kullanılmalı ya da bu ayarlamalar elle olarak yapılmalıdır. Kullanılan BT sisteminde dozu bu şekilde ayarlayan yazılımlar varsa bunlar aktif olarak kullanılmalı ya da bu ayarlamalar elle olarak yapılmalıdır. Hasta dozları bir medikal fizikçi tarafından düzenli olarak ölçülmelidir. Hasta dozları bir medikal fizikçi tarafından düzenli olarak ölçülmelidir.

17 Çocuk ve zayıf hastalarda, tanısal açıdan mümkünse, radyasyon dozunu azaltmak için masa hareketi/pitch artırılmalı, düşük mA kullanılmalı ve kısmi tarama yapılmalıdır. Çocuk ve zayıf hastalarda, tanısal açıdan mümkünse, radyasyon dozunu azaltmak için masa hareketi/pitch artırılmalı, düşük mA kullanılmalı ve kısmi tarama yapılmalıdır.

18 Çalışanların Dikkat Etmesi Gereken Unsurlar İnceleme sırasında oda içinde kalınmamalıdır. İnceleme sırasında oda içinde kalınmamalıdır. Hasta stabilizasyonu vb nedenle içeride kalınacaksa mutlaka kurşun önlük, yakalık ve gözlük kulanılmalıdır. Hasta stabilizasyonu vb nedenle içeride kalınacaksa mutlaka kurşun önlük, yakalık ve gözlük kulanılmalıdır.

19 Kontrast Madde Kullanımına İlişkin Önlemler Alerjik reaksiyonlar için her an hazır olunmalıdır. Alerjik reaksiyonlar için her an hazır olunmalıdır. Acil müdahele için gerekli ilaç ve malzemeler oda içerisinde bir dolapta bulunmalı, ilk müdahele için ulaşılacak hekim ve yapılması gerekenler konusunda personel gerekli eğitimi önceden almış ve planlı bir şekilde uygulayabiliyor olmalıdır. Acil müdahele için gerekli ilaç ve malzemeler oda içerisinde bir dolapta bulunmalı, ilk müdahele için ulaşılacak hekim ve yapılması gerekenler konusunda personel gerekli eğitimi önceden almış ve planlı bir şekilde uygulayabiliyor olmalıdır.

20

21 İntravasküler kontrast maddelerden kaynaklanan morbidite ve mortalite söz konusu olduğunda iki özellik önemlidir: osmolarite ve ionisite. Daha önce kullanılan bileşikler hiperosmoler ve ionik idi. Bu bileşiklerin hiperosmolaritesi çok çeşitli yan etkilerle ilişkili bulunmuştur. Daha önceleri kullanılan hiperosmolar bileşikler enjekte edildiğinde, rahatsız edici bir kızarma hissi ve bulantı, kusma ile ilişkilidir. İntravasküler kontrast maddelerden kaynaklanan morbidite ve mortalite söz konusu olduğunda iki özellik önemlidir: osmolarite ve ionisite. Daha önce kullanılan bileşikler hiperosmoler ve ionik idi. Bu bileşiklerin hiperosmolaritesi çok çeşitli yan etkilerle ilişkili bulunmuştur. Daha önceleri kullanılan hiperosmolar bileşikler enjekte edildiğinde, rahatsız edici bir kızarma hissi ve bulantı, kusma ile ilişkilidir.

22 Son zamanlarda kullanılan bileşikler daha düşük osmolariteye sahip olup buna bağlı olarak toksik etkileri de öncekilere göre daha azdır. Son zamanlarda kullanılan bileşikler daha düşük osmolariteye sahip olup buna bağlı olarak toksik etkileri de öncekilere göre daha azdır. Özellikle bulantı ve kusma sıklığı belirgin olarak azalmıştır ve nefrotoksisite yan etkisi daha azdır. Ayrıca anaflaktoid reaksiyon hızı da azalmıştır. Enjekte edildiğinde kullanıma yeni giren düşük osmolariteli bileşikler hafif bir sıcaklık hissi ile birlikte tuhaf bir tad ya da koku hissetmeye de sebep olabilir. Bu etkiler geçici olup birkaç dakikadan uzun sürmez. Özellikle bulantı ve kusma sıklığı belirgin olarak azalmıştır ve nefrotoksisite yan etkisi daha azdır. Ayrıca anaflaktoid reaksiyon hızı da azalmıştır. Enjekte edildiğinde kullanıma yeni giren düşük osmolariteli bileşikler hafif bir sıcaklık hissi ile birlikte tuhaf bir tad ya da koku hissetmeye de sebep olabilir. Bu etkiler geçici olup birkaç dakikadan uzun sürmez. Bu bileşiklerin çoğu non-ioniktir ve bu yüzden intratekal enjeksiyon açısından da güvenlidir. İonik bileşikler myelografi için kullanılmamalıdır. Bu bileşiklerin çoğu non-ioniktir ve bu yüzden intratekal enjeksiyon açısından da güvenlidir. İonik bileşikler myelografi için kullanılmamalıdır.

23 KM Reaksiyonları Anafilaktoid Non anafilaktoid Geç

24 Anafilaktoid Reaksiyonlar Ürtiker Fasial/laringeal ödem Bronkospazm Dolaşım kollapsı

25 Non-anafilaktoid Reaksiyonlar Bulantı / kusma Bulantı / kusma Kardiyak aritmi Kardiyak aritmi Pulmoner ödem Pulmoner ödem İnme İnme Renal yetmezlik Renal yetmezlik

26 Geç Reaksiyonlar Ateş, üşüme-titreme Ateş, üşüme-titreme Döküntü, kızarıklık, kaşıntı Döküntü, kızarıklık, kaşıntı Bulantı, kusma Bulantı, kusma Baş ağrısı Baş ağrısı Artralji Artralji

27 Majör risk faktörleri Daha önceki kontrast madde kullanımında yan etki görülmüş olması Daha önceki kontrast madde kullanımında yan etki görülmüş olması Diğer ilaçlara karşı allerjik yapı, astmatik ve atopik kişiler Diğer ilaçlara karşı allerjik yapı, astmatik ve atopik kişiler Yaş ( 60) Yaş ( 60) Kardiovasküler hastalık Kardiovasküler hastalık

28 Minör risk faktörleri DM DM Dehidratasyon Dehidratasyon Renal fonksiyon bozukluğu Renal fonksiyon bozukluğu Hemoglobinopati Hemoglobinopati Disproteinemi Disproteinemi İlaç riskleri : İlaç riskleri : Beta-bloker Beta-bloker Adrenal supresyon Adrenal supresyon IL-2 terapisi IL-2 terapisi

29 Diğer risk faktörleri Feokromasitoma Feokromasitoma Tedavi edilmemiş hipertiroidi Tedavi edilmemiş hipertiroidi Hipertansif kriz Hipertansif kriz Tiroid fırtınası Tiroid fırtınası Gebelik / laktasyon Gebelik / laktasyon

30 Hafif KM Reaksiyonları Ürtiker Ürtiker Bulantı, kusma Bulantı, kusma Konjuntival reaksiyon Konjuntival reaksiyon Solukluk, terleme, sıcak / soğuk hissi Solukluk, terleme, sıcak / soğuk hissi Taşikardi / bradikardi, kol ağrısı (injeksiyonu takiben). Taşikardi / bradikardi, kol ağrısı (injeksiyonu takiben). İyileşme hızlıdır ve tedavi gerektirmez. İyileşme hızlıdır ve tedavi gerektirmez.

31 Orta KM Reaksiyonları Yaygın ürtiker Yaygın ürtiker Bronkospazm ve laringospazm, anjionörotik ödem Bronkospazm ve laringospazm, anjionörotik ödem Ilımlı hipotansiyon, halsizlik, baş ağrısı, şiddetli kusma, katılık Ilımlı hipotansiyon, halsizlik, baş ağrısı, şiddetli kusma, katılık Dispne, göğüs / karın ağrısı. Dispne, göğüs / karın ağrısı. Bunlar acil tedavi gerektirir. Tedaviye cevap hızlıdır. Bunlar acil tedavi gerektirir. Tedaviye cevap hızlıdır.

32 Şiddetli KM Reaksiyonları Kardiopulmoner kollaps (ciddi hipotansiyonla birlikte) Kardiopulmoner kollaps (ciddi hipotansiyonla birlikte) Pulmoner ödem, refraktör bronkospazm ve laringospazm Pulmoner ödem, refraktör bronkospazm ve laringospazm Miyokardiyal iskemi, taşikardi, bradikardi, aritmi Miyokardiyal iskemi, taşikardi, bradikardi, aritmi Kardiyak arrest, ciddi kollaps, bilinç kaybı ve glottik ödem Kardiyak arrest, ciddi kollaps, bilinç kaybı ve glottik ödem

33 Önlemler Premedikasyon Premedikasyon Hidrasyon Hidrasyon Doz sınırlaması Doz sınırlaması

34 Premedikasyon Allerjik risk: Allerjik risk: 50 mg prednizon 1 st önce 50 mg prednizon 1 st önce 50 mg benadryl PO/IM 1 st önce 50 mg benadryl PO/IM 1 st önce Renal risk:(DM, MM) Renal risk:(DM, MM) Hidrasyon Hidrasyon Düşük doz Düşük doz Kardiyak risk:Düşük doz Kardiyak risk:Düşük doz Anjina Anjina Aort stenozu Aort stenozu Primer pulmoner HT Primer pulmoner HT Ciddi KMP Ciddi KMP

35 Tedavi Bulantı -kusma Bulantı -kusma Enjeksiyon durdurulur veya yavaşlatılır. Enjeksiyon durdurulur veya yavaşlatılır. Hastaya ciddi bir sorun olmadığı telkin edilir. Hastaya ciddi bir sorun olmadığı telkin edilir. Ciddi reaksiyon öncesinde %20 oranında kusma görüldüğü için hasta yakından izlenmelidir. Ciddi reaksiyon öncesinde %20 oranında kusma görüldüğü için hasta yakından izlenmelidir. Başka sistemik bir bulgu yokken bulantı ve kusma devam ediyorsa antiemetik verilebilir. Başka sistemik bir bulgu yokken bulantı ve kusma devam ediyorsa antiemetik verilebilir. Antiemetik olarak methoclopramide HCL 10 mg IV (Metpamid) veya trimethobenzamide HCL 200 mg İM (Emedur) kullanılır. Antiemetik olarak methoclopramide HCL 10 mg IV (Metpamid) veya trimethobenzamide HCL 200 mg İM (Emedur) kullanılır.

36 Tedavi Semptomatik ürtiker: Semptomatik ürtiker: mg difenhidramin IM / IV mg difenhidramin IM / IV Ciddi ürtikerli olgularda H1 + H2 blokerleri, ranitidine 50 mg IV (Ulcuran amp) denenmelidir. Ciddi ürtikerli olgularda H1 + H2 blokerleri, ranitidine 50 mg IV (Ulcuran amp) denenmelidir. Bronkospazm: Bronkospazm: Nazal oksijen, damar yolu, EKG monitörizasyonu, O2 satürasyonu Nazal oksijen, damar yolu, EKG monitörizasyonu, O2 satürasyonu Beta-agonist inhaler (metaproteronol, terbutalin, albuterol) Beta-agonist inhaler (metaproteronol, terbutalin, albuterol) Epinefrin 1/1000, 0,1-1 ml SC veya Epinefrin 1/1000, 0,1-1 ml SC veya Epinefrin 1/10000, 1-3 ml IV Epinefrin 1/10000, 1-3 ml IV

37 Tedavi Laringotrakeal ödem veya semptomatik fasiyal ödem: Laringotrakeal ödem veya semptomatik fasiyal ödem: Nazal O2, damar yolu, EKG monitorizasyonu, O2 saturasyonu Nazal O2, damar yolu, EKG monitorizasyonu, O2 saturasyonu Epinefrin 1/1000, 0,1-1 ml SC veya Epinefrin 1/1000, 0,1-1 ml SC veya Epinefrin 1/10000, 1-3 ml IV Epinefrin 1/10000, 1-3 ml IV Pulmoner ödem: Pulmoner ödem: O2, damar yolu, EKG-saturasyon O2, damar yolu, EKG-saturasyon Baş elevasyonu Baş elevasyonu Furosemid 40 mg yavaş IV puşe-dikkatli respiratuar monitorizasyon Furosemid 40 mg yavaş IV puşe-dikkatli respiratuar monitorizasyon

38 Tedavi Vagal reaksiyon: (hipotansiyon ve bradikardi) Vagal reaksiyon: (hipotansiyon ve bradikardi) Monitörizasyon, damar yolu Monitörizasyon, damar yolu Alt ekstremite elevasyonu (trendelenburg pozisyonundan daha etkili) Alt ekstremite elevasyonu (trendelenburg pozisyonundan daha etkili) IV sıvı IV sıvı Atropin 0,6-2,0 mg IV puşe (0,5 mg artırarak) kan basıncı ve nabız stabilizasyonu gerekmekte Atropin 0,6-2,0 mg IV puşe (0,5 mg artırarak) kan basıncı ve nabız stabilizasyonu gerekmekte Toksik konvulziyon: Toksik konvulziyon: Diazepam 1-10 mg IV puşe (1 mg yükselterek) Diazepam 1-10 mg IV puşe (1 mg yükselterek) Monitorizasyon Monitorizasyon Nörolojik konsültasyon Nörolojik konsültasyon

39 Tedavi Kardiyopulmoner arrest: Kardiyopulmoner arrest: Monitorizasyon ve EKG Monitorizasyon ve EKG Damar yolu Damar yolu Hava yolu Hava yolu Resusitasyon Resusitasyon Epinefrin 1/10000 IV 1-3 mg Epinefrin 1/10000 IV 1-3 mg

40 Tedavi Hipotansiyon + taşikardi (anafilaktik reaksiyon): Hipotansiyon + taşikardi (anafilaktik reaksiyon): Bacak elevasyonu > 60 derece, baş aşağı Monitor EKG, O2 sat, O2 10L/dk Ringer lactat / normal saline Epinephrine IV 1.0ml yavaş, 1mg’a kadar Dopamine 1600 micg/ml: 2-5 ug/kg/dk IV

41 Tedavi Ciddi hipertansiyon: Ciddi hipertansiyon: Monitor EKG, O2 sat, Monitor EKG, O2 sat, NITROGLYCERINE 0.4mg SL (x3) or 1" topical 2% NITROGLYCERINE 0.4mg SL (x3) or 1" topical 2% Sodyum nitroprusside, D5W ile mutlaka dilüe edilmeli Sodyum nitroprusside, D5W ile mutlaka dilüe edilmeli Feokromasitoma için: FENTOLAMINE 5mg IV Feokromasitoma için: FENTOLAMINE 5mg IV İnme / konvulsiyon: İnme / konvulsiyon: O2 10L/min, monitorizasyon VALIUM 5mg veya VERSED 2.5mg IV Dilantin 15-18mg/kg 50mg/min*

42 Tedavi Nefrotoksisite : Nefrotoksisite : Renal vasküler etki ve tübüler hc’lere direkt etki Renal vasküler etki ve tübüler hc’lere direkt etki Kreatin düzeyinde % 25 artış veya 72 saat içinde mg/dl artış Kreatin düzeyinde % 25 artış veya 72 saat içinde mg/dl artış Genellikle asemptomatik: kreatinin piki 3-5 günde, şiddetli oligurik renal yetmezlikte: kreatinin piki 5-10 günde olur İnsidans: 7-8% arterial enjeksiyon 2-5% venöz enjeksiyon

43 Nefrotoksisite Hidrasyon :(4 h –işlem- 12 h) Hidrasyon :(4 h –işlem- 12 h) Mannitol Mannitol Furosemid Furosemid Dopamin Dopamin Teofilin Teofilin N- asetil sistein: N- asetil sistein: 600 mg PO BİD, işlem öncesi ve işlem günü. 600 mg PO BİD, işlem öncesi ve işlem günü. Veya işlemdem 30 dk önce 150 mg/ kg/IV,işlemden 4 saat sonra 50 mg/ kg Veya işlemdem 30 dk önce 150 mg/ kg/IV,işlemden 4 saat sonra 50 mg/ kg

44 Minör reaksiyonlar-tedavi Kontrast materyalin verilmesi hemen kesilir. Kontrast materyalin verilmesi hemen kesilir. Hasta sakinleştirilir. Hasta sakinleştirilir. İntravenöz damar yolu açılır. İntravenöz damar yolu açılır. Oral ya da parenteral antihistaminikler verilir. Oral ya da parenteral antihistaminikler verilir.

45 Majör reaksiyonlar-tedavi !!!Yardım istenir!!! !!!Yardım istenir!!! ABC: ABC: *Hava yolu açık tutulur ve oksijenasyonun devamı sağlanır. *Damar yolu geniş çaplı bir kanül ile açık tutulur (minimum 18G). *Eğer nabız alınamıyorsa eksternal kalp masajı yapılmaya baş lanır. Hasta monitorize edilerek oksijen satürasyonu, kan basıncı, nabız hızı, EKG’sı kontrol altında tutulur. *Basit manevralar akılda tutulmalıdır. Örneğin hipotansiyon durumunda, Trandelenberg pozisyonu gibi.

46 Kalite Kontrol Gereklilikleri Görüntü kalitesi Görüntü kalitesi Görüntü kalitesini olumsuz etkileyen temel faktör görüntüdeki gürültüdür. Görüntü kalitesini olumsuz etkileyen temel faktör görüntüdeki gürültüdür. Gürültüye yol açan etkenler arasında kVp, mA, ekspojur zamanı, kolimasyon ya da kesit kalınlığı, rekonstrüksiyon algoritmi ve kullanılan filtre, helikal pitch ya da masa hızı, fokal spotun izosentıra uzaklığı, dedektör verimliliği sayılabilir. Gürültüye yol açan etkenler arasında kVp, mA, ekspojur zamanı, kolimasyon ya da kesit kalınlığı, rekonstrüksiyon algoritmi ve kullanılan filtre, helikal pitch ya da masa hızı, fokal spotun izosentıra uzaklığı, dedektör verimliliği sayılabilir.

47 Kalite Kontrol Gereklilikleri Görüntü kalitesi Görüntü kalitesi Helikal tomografide aksiyal plandaki kesitlerin rekonstrükte edilmesi söz konusu olduğundan burada seçilen her parametrenin görüntü aklitesine etkisi bulunur. Kolimasyon değeri, dedektör genişliği, pitch değeri oluşan etkiden en fazla sorumlu olan parametrelerdir. Helikal tomografide aksiyal plandaki kesitlerin rekonstrükte edilmesi söz konusu olduğundan burada seçilen her parametrenin görüntü aklitesine etkisi bulunur. Kolimasyon değeri, dedektör genişliği, pitch değeri oluşan etkiden en fazla sorumlu olan parametrelerdir.

48 Kalite Kontrol Gereklilikleri Hasta eğitimi Hasta eğitimi Gerek görüntü kalitesi gerekse hastanın inceleme anksiyetesinden kurtulması adına inceleme öncesi eğitimi şarttır. Gerek görüntü kalitesi gerekse hastanın inceleme anksiyetesinden kurtulması adına inceleme öncesi eğitimi şarttır. Özellikle hastanın inceleme sırasında hareket etmemesi ve nefes kontrolü için uygun şekilde eğitilmesi şarttır. Özellikle hastanın inceleme sırasında hareket etmemesi ve nefes kontrolü için uygun şekilde eğitilmesi şarttır.

49 Kalite Kontrol Gereklilikleri Hasta eğitimi Hasta eğitimi İnceleme sırasında duyulabilecek mekanik sesler, kontrast madde enjeksiyonuna bağlı sıcaklık hissi duyulabileceği, hastanın olası sorunlarda nasıl yardım isteyeceği, işlemin sona erdiğinin nasıl anlaşılacağı gibi bilgilerle hasta aydınlatılmalıdır. İnceleme sırasında duyulabilecek mekanik sesler, kontrast madde enjeksiyonuna bağlı sıcaklık hissi duyulabileceği, hastanın olası sorunlarda nasıl yardım isteyeceği, işlemin sona erdiğinin nasıl anlaşılacağı gibi bilgilerle hasta aydınlatılmalıdır.

50 Kalite Kontrol Gereklilikleri Emniyet önlemleri Emniyet önlemleri İnceleme öncesi sedye ile ulaştırılan hastalarda hastanın güvenle taşınması, çocuk hastalarda sıcak ya da soğuğa karşı koruma, incelenecek hastanın kimlik, inceleme ve taraf doğrulamasının yapılması önemlidir. İnceleme öncesi sedye ile ulaştırılan hastalarda hastanın güvenle taşınması, çocuk hastalarda sıcak ya da soğuğa karşı koruma, incelenecek hastanın kimlik, inceleme ve taraf doğrulamasının yapılması önemlidir. İnceleme odasında hastanın masa üzerindeki güvenliği sağlanmalıdır. İnceleme odasında hastanın masa üzerindeki güvenliği sağlanmalıdır.

51 Kalite Kontrol Gereklilikleri Emniyet önlemleri Emniyet önlemleri Bilinçsiz hastalarda immobilizasyon için uygun araçlar kullanılmalı, sedasyon gereken hastalarda işlem sedasyon sonrasında yapılmalıdır. Bilinçsiz hastalarda immobilizasyon için uygun araçlar kullanılmalı, sedasyon gereken hastalarda işlem sedasyon sonrasında yapılmalıdır. İşlem sonrasında da taşıma ve kontrast verilen hastalarda hidrasyon önerileri unutulmamalıdır. İşlem sonrasında da taşıma ve kontrast verilen hastalarda hidrasyon önerileri unutulmamalıdır.

52 Kalite Kontrol Gereklilikleri Enfeksiyon kontrolü Enfeksiyon kontrolü Hasta ile doğrudan temasın yaşandığı, kontrast madde vb. ilaçların uygulandığı BT incelemelerinde gerek hastanın gerekse çalışanların korunması amacıyla enfeksiyon kontrol kurallarına uyulmalıdır. Bu kuralların yazılı olarak çalışanlara bildirilmesi gerekir. Hasta ile doğrudan temasın yaşandığı, kontrast madde vb. ilaçların uygulandığı BT incelemelerinde gerek hastanın gerekse çalışanların korunması amacıyla enfeksiyon kontrol kurallarına uyulmalıdır. Bu kuralların yazılı olarak çalışanlara bildirilmesi gerekir.

53 Kalite Kontrol Gereklilikleri Enfeksiyon kontrolü Enfeksiyon kontrolü Bu kuralların başında el yıkama gelmektedir. Bu kuralların başında el yıkama gelmektedir. El yıkamanın doğru yapılabilmesi için konuyla ilgili bir işleyiş hazırlanması ve kişilerin bu doğrultuda eğitim almaları esastır. El yıkamanın doğru yapılabilmesi için konuyla ilgili bir işleyiş hazırlanması ve kişilerin bu doğrultuda eğitim almaları esastır. İşlem odası içerisinde bir el yıkama ünitesi bulunmalıdır. İşlem odası içerisinde bir el yıkama ünitesi bulunmalıdır.

54 Kalite Kontrol Gereklilikleri Enfeksiyon kontrolü Enfeksiyon kontrolü Hasta için kullanılan pedler ve yastıklar uygun dezenfektan ile yıkanmalı ve sık olarak değiştirilmelidir. Hasta için kullanılan pedler ve yastıklar uygun dezenfektan ile yıkanmalı ve sık olarak değiştirilmelidir. Yırtık veya delik olan yastıklar kullanılmamalıdır. Yastıkların su geçirmez malzeme ile kaplanması uygundur. Çarşaf kullanılıyor ise her hastada değiştirilmelidir. Yırtık veya delik olan yastıklar kullanılmamalıdır. Yastıkların su geçirmez malzeme ile kaplanması uygundur. Çarşaf kullanılıyor ise her hastada değiştirilmelidir. Hastanın temas ettiği ya da ter, sekresyon, kusmuk, idrar vb. salgıları ile temas eden masa yüzeyi uygun dezenfektan ile temizletilmelidir. Hastanın temas ettiği ya da ter, sekresyon, kusmuk, idrar vb. salgıları ile temas eden masa yüzeyi uygun dezenfektan ile temizletilmelidir.

55 Kalite Kontrol Gereklilikleri Enfeksiyon kontrolü Enfeksiyon kontrolü Açık yarası olan hastalarla temas eldiven ile sağlanmalıdır. Bu hastaların incelenmesinden sonra masanın dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Açık yarası olan hastalarla temas eldiven ile sağlanmalıdır. Bu hastaların incelenmesinden sonra masanın dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. BT odasında uygun hastane hava filtreleri bulunmalıdır. BT odasında uygun hastane hava filtreleri bulunmalıdır. Hasta soyunma kabinleri ve bekleme mekanları uygun dezenfektan ile periyodik olarak temizlenmelidir. Hasta soyunma kabinleri ve bekleme mekanları uygun dezenfektan ile periyodik olarak temizlenmelidir. Ortamda çiçek bulundurulmamalıdır. Ortamda çiçek bulundurulmamalıdır. Ortamın böcek vb haşerata karşı periyodik ilaçlaması yapılmalıdır. Ortamın böcek vb haşerata karşı periyodik ilaçlaması yapılmalıdır.

56 Kalite Kontrol Gereklilikleri Hastaların, çalışanları ve kamunun radyasyon riskini en aza indirmek ve tanısal görüntü kalitesini en üst düzeye çıkarmak amacıyla, kullanılan BT cihazının kalite kontrol programı olmalıdır. Bu program bir medikal fizikçi tarafından hazırlanmış olmalı ve uluslararası standartları içermelidir. Hastaların, çalışanları ve kamunun radyasyon riskini en aza indirmek ve tanısal görüntü kalitesini en üst düzeye çıkarmak amacıyla, kullanılan BT cihazının kalite kontrol programı olmalıdır. Bu program bir medikal fizikçi tarafından hazırlanmış olmalı ve uluslararası standartları içermelidir.


"BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ CİHAZI KULLANIMI VE KORUNMA KONUSUNDA UYGULAMA Dr. Dilek KÖSEHAN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları