Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İŞLEM MALİYETİ KURUMLAŞMA VEKALET YAKLAŞIMLARI Arş. Grv. Yasemin ŞEN İstanbul, 2009.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İŞLEM MALİYETİ KURUMLAŞMA VEKALET YAKLAŞIMLARI Arş. Grv. Yasemin ŞEN İstanbul, 2009."— Sunum transkripti:

1 İŞLEM MALİYETİ KURUMLAŞMA VEKALET YAKLAŞIMLARI Arş. Grv. Yasemin ŞEN İstanbul, 2009

2 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Oliver Williamson’ın öncülüğünü yaptığı işlem maliyeti modeli iktisat ve organizasyon teorisinin birleştiği bir alan (örgütsel iktisat) olarak kabul edilmekte. Oliver Williamson’ın öncülüğünü yaptığı işlem maliyeti modeli iktisat ve organizasyon teorisinin birleştiği bir alan (örgütsel iktisat) olarak kabul edilmekte. Bu model örgütlerin varlık ve faaliyetlerinin amacını açıklamak amacıyla oluşturulmuştur. Bu model örgütlerin varlık ve faaliyetlerinin amacını açıklamak amacıyla oluşturulmuştur.

3 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Modelin çıkış noktası işletme ürün ve hizmetlerinin değişimidir. Modelin çıkış noktası işletme ürün ve hizmetlerinin değişimidir. Çünkü Williamson’a göre işletmelerde kritik önem taşıyan esas konu üretim yerine üretilen mal ve hizmetlerin değişimi ve bu değişimi yöneten organizasyon yapılarıdır. Çünkü Williamson’a göre işletmelerde kritik önem taşıyan esas konu üretim yerine üretilen mal ve hizmetlerin değişimi ve bu değişimi yöneten organizasyon yapılarıdır.

4 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Klasik iktisat teorisinde öncelikli konu üretim faktörlerinin – doğal kaynaklar, işgücü, sermaye – optimum düzeyde bir araya getirilmesiydi. Klasik iktisat teorisinde öncelikli konu üretim faktörlerinin – doğal kaynaklar, işgücü, sermaye – optimum düzeyde bir araya getirilmesiydi. Oysaki üretilen mal ve hizmetlerin değişimi sırasında da bir takım maliyetlere katlanılmakta. Oysaki üretilen mal ve hizmetlerin değişimi sırasında da bir takım maliyetlere katlanılmakta.

5 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Değişim işlemi maliyetine örnek verecek olursak bunlar; Değişim işlemi maliyetine örnek verecek olursak bunlar; Değişime konu olacak girdi ve çıktı ile ilgili bilginin toplanması ve işlenmesi, Değişime konu olacak girdi ve çıktı ile ilgili bilginin toplanması ve işlenmesi, Teklif hazırlamak, Teklif hazırlamak, Mukavele görüşmeleri ve pazarlık ile ilgili maliyetler, Mukavele görüşmeleri ve pazarlık ile ilgili maliyetler, Mukavele uygulama maliyetleri, Mukavele uygulama maliyetleri, İzleme ve denetleme maliyetleri, İzleme ve denetleme maliyetleri, Lobi faaliyetleri için katlanılan maliyetler… Lobi faaliyetleri için katlanılan maliyetler…

6 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Bu faaliyetlerden de anlaşıldığı gibi örgütler dış çevre ile iletişim halindedir ve çevredeki belirsizlik işletmeyi etkileyecektir. Bu faaliyetlerden de anlaşıldığı gibi örgütler dış çevre ile iletişim halindedir ve çevredeki belirsizlik işletmeyi etkileyecektir. Çünkü bu belirsiz çevrede bir sürü değişim ortağı işletmeler bulunmakta ve güven konusunda da belirsizlik söz konusu olmaktadır. Çünkü bu belirsiz çevrede bir sürü değişim ortağı işletmeler bulunmakta ve güven konusunda da belirsizlik söz konusu olmaktadır.

7 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Bu değişim ortakları ekonomik insan modeli çerçevesinde düşünecek olursak kendi çıkarlarını maksimize etmek isteyeceklerdir. Bu değişim ortakları ekonomik insan modeli çerçevesinde düşünecek olursak kendi çıkarlarını maksimize etmek isteyeceklerdir. Bunun için örgütlerin bazı mekanizmalara (direct supervision, auditing etc.) ihtiyaçları vardır. Bu da beraberinde hiyerarşiyi getirir. Bunun için örgütlerin bazı mekanizmalara (direct supervision, auditing etc.) ihtiyaçları vardır. Bu da beraberinde hiyerarşiyi getirir.

8 İŞLEM MALİYETİ MODELİ İşletmelerin örgütsel yapılanmasını belirleyecek olan bu yaklaşımın temelinde de yine rasyonellik ve etkinlik arayışı vardır. İşletmelerin örgütsel yapılanmasını belirleyecek olan bu yaklaşımın temelinde de yine rasyonellik ve etkinlik arayışı vardır. İşletmeler işlem maliyetlerini optimum düzeye ulaştırmak için dikey entegrasyon, franchising, ortak girişim gibi yapılanmalara gidebilirler. İşletmeler işlem maliyetlerini optimum düzeye ulaştırmak için dikey entegrasyon, franchising, ortak girişim gibi yapılanmalara gidebilirler.

9 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Lazerson tarafından 1988 yılında yapılan bir çalışmada küçük İtalyan firmalarının kendi kontrolleri altında yeni firmalar kurdukları, dikey ve yatay entegrasyon yoluyla genişledikleri görülmüş. Lazerson tarafından 1988 yılında yapılan bir çalışmada küçük İtalyan firmalarının kendi kontrolleri altında yeni firmalar kurdukları, dikey ve yatay entegrasyon yoluyla genişledikleri görülmüş. Bu durum firmaların dış pazar ile olan ilişkilerinin yerine geçmiş, kendi firmaları içinde yeni bir iç pazar oluşturmuşlardır. Bu durum firmaların dış pazar ile olan ilişkilerinin yerine geçmiş, kendi firmaları içinde yeni bir iç pazar oluşturmuşlardır.

10 İŞLEM MALİYETİ MODELİ Burada Williamson’ın görüşünden ayrılan nokta bu firmalarda hiyerarşinin geliştirilmemiş olması. Burada Williamson’ın görüşünden ayrılan nokta bu firmalarda hiyerarşinin geliştirilmemiş olması.

11 KURUMLAŞMA MODELİ Organizasyonların yapı ve davranışlarını anlamaya yönelik ortaya konulmuş bir diğer model de kurumlaşma modelidir. Organizasyonların yapı ve davranışlarını anlamaya yönelik ortaya konulmuş bir diğer model de kurumlaşma modelidir. Kurumlaşma yaklaşımı da sosyolojik bir yaklaşımdır. Kurumlaşma yaklaşımı da sosyolojik bir yaklaşımdır.

12 KURUMLAŞMA MODELİ Sosyolojik anlamda kurum, toplumda organize olmuş, yerleşmiş, kabul edilmiş, prosedürleri belli sosyal ilişkiler düzeni ve topluluğunu ifade etmektedir. Sosyolojik anlamda kurum, toplumda organize olmuş, yerleşmiş, kabul edilmiş, prosedürleri belli sosyal ilişkiler düzeni ve topluluğunu ifade etmektedir. Bu yaklaşıma göre belirli bir çevrede faaliyet göstermekte olan organizasyonların yapı ve işleyiş özellikleri ile çevrenin özellikleri arasında bir benzeşim ( izomorfizm) söz konusudur. Bu yaklaşıma göre belirli bir çevrede faaliyet göstermekte olan organizasyonların yapı ve işleyiş özellikleri ile çevrenin özellikleri arasında bir benzeşim ( izomorfizm) söz konusudur.

13 KURUMLAŞMA MODELİ DiMaggio ve Powell’ a göre izomorfizmin temel üç nedeni bulunmaktadır; DiMaggio ve Powell’ a göre izomorfizmin temel üç nedeni bulunmaktadır; Çevredeki baskıcı güçler: Devlet düzenlemeleri, kültürel beklentiler v.b. Çevredeki baskıcı güçler: Devlet düzenlemeleri, kültürel beklentiler v.b. Örgütlerin birbirini model olarak görmesi Örgütlerin birbirini model olarak görmesi Normatif baskılar: İşgücü (özellikle yönetim kademesinin almış olduğu benzer eğitimler nedeniyle benzeşmesi) Normatif baskılar: İşgücü (özellikle yönetim kademesinin almış olduğu benzer eğitimler nedeniyle benzeşmesi)

14 KURUMLAŞMA MODELİ Kurumlaşma Modeli ile ilgili dört problem mevcut; Kurumlaşma Modeli ile ilgili dört problem mevcut; Döngüsel Nedensellik (tautological reasoning) Döngüsel Nedensellik (tautological reasoning) Teori neyin kurumlaşıp neyin kurumlaşmadığı ile ilgilenmiyor Teori neyin kurumlaşıp neyin kurumlaşmadığı ile ilgilenmiyor Ontolojik problem Ontolojik problem Aşırı genişleme (Overextension) Aşırı genişleme (Overextension)

15 VEKALET YAKLAŞIMI Vekalet yaklaşımı, amaçları ve çıkarları farklı iki tarafın birbiri ile yardımlaşması durumunda ortaya çıkabilecek sorunları inceler. Vekalet yaklaşımı, amaçları ve çıkarları farklı iki tarafın birbiri ile yardımlaşması durumunda ortaya çıkabilecek sorunları inceler. Bu yaklaşım iktisatçıların yardımlaşma durumunda olan tarafların motivasyonları, birbirini kontrol etmeleri ve aralarındaki bilgi akışı konularını incelemesiyle ortaya çıkmıştır. Bu yaklaşım iktisatçıların yardımlaşma durumunda olan tarafların motivasyonları, birbirini kontrol etmeleri ve aralarındaki bilgi akışı konularını incelemesiyle ortaya çıkmıştır.

16 VEKALET YAKLAŞIMI Ortak amaç uğrunda yardımlaşma durumundaki iki taraftan biri vekalet veren (principal) diğeri de vekil (agency)’dir. Ortak amaç uğrunda yardımlaşma durumundaki iki taraftan biri vekalet veren (principal) diğeri de vekil (agency)’dir. Bir işin gerçekleştirilmesinin başkasına devredildiği durumlarda vekalet ilişkisi söz konusudur. Bir işin gerçekleştirilmesinin başkasına devredildiği durumlarda vekalet ilişkisi söz konusudur.

17 VEKALET YAKLAŞIMI VEKALET YAKLAŞIMI Arzu ve çıkarları farklı ve çıkar çatışması içinde olan tarafların birbirini nasıl kontrol edeceği, Arzu ve çıkarları farklı ve çıkar çatışması içinde olan tarafların birbirini nasıl kontrol edeceği, Taraflar arasındaki bilgi akışının nasıl düzenleneceği, Taraflar arasındaki bilgi akışının nasıl düzenleneceği, Taraflar arasındaki en etkin ilişkinin nasıl sağlanabileceği, bu yaklaşımın cevap aradığı sorulardır. Taraflar arasındaki en etkin ilişkinin nasıl sağlanabileceği, bu yaklaşımın cevap aradığı sorulardır.

18 VEKALET YAKLAŞIMI Organizasyon teorisi açısından örnek verecek olursak; vekalet veren hissedar vekil yönetici, ya da vekalet veren üst yönetici vekil ast olabilir. Organizasyon teorisi açısından örnek verecek olursak; vekalet veren hissedar vekil yönetici, ya da vekalet veren üst yönetici vekil ast olabilir. Bu yaklaşım işletmelerde sahiplik ve yöneticiliğin ayrılması ile önem kazanmıştır. Bu yaklaşım işletmelerde sahiplik ve yöneticiliğin ayrılması ile önem kazanmıştır.

19 VEKALET YAKLAŞIMI Vekalet veren ve vekil arasında bilgi asimetrisi mevcuttur. Vekalet veren ve vekil arasında bilgi asimetrisi mevcuttur. Kişisel çıkar (oportunitism) de önemli bir sorun. Çünkü taraflar kendi çıkarlarını maksimize etmek isteyeceklerdir. Kişisel çıkar (oportunitism) de önemli bir sorun. Çünkü taraflar kendi çıkarlarını maksimize etmek isteyeceklerdir.

20 Vekalet yaklaşımı iki ayrı yönde gelişmektedir; Vekalet yaklaşımı iki ayrı yönde gelişmektedir; Vekalet veren – Vekil Yaklaşımı Vekalet veren – Vekil Yaklaşımı Pozitivist Vekalet Yaklaşımı Pozitivist Vekalet Yaklaşımı VEKALET YAKLAŞIMI

21 Vekalet veren – Vekil Yaklaşımı, iki taraf arasında işbirliğini sağlayacak optimal bir ilişki düzeni geliştirmekle ilgilidir. Vekalet veren – Vekil Yaklaşımı, iki taraf arasında işbirliğini sağlayacak optimal bir ilişki düzeni geliştirmekle ilgilidir. Pozitivist Vekalet ( Kurumsal Kontrol ) Yaklaşımı ise, vekilin kendi çıkarları doğrultusunda davranmasını önleyecek kontrol mekanizması geliştirmekle ilgilidir. Pozitivist Vekalet ( Kurumsal Kontrol ) Yaklaşımı ise, vekilin kendi çıkarları doğrultusunda davranmasını önleyecek kontrol mekanizması geliştirmekle ilgilidir.

22 VEKALET YAKLAŞIMI Vekalet yaklaşımına göre vekalet veren ve vekil arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi maliyet gerektirir. Vekalet yaklaşımına göre vekalet veren ve vekil arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi maliyet gerektirir. Bu maliyet Vekalet Maliyeti ( Agency Cost) dir. Bu maliyet Vekalet Maliyeti ( Agency Cost) dir.

23 VEKALET YAKLAŞIMI Vekalet maliyeti dolaylı ve doğrudan vekalet maliyeti olarak ikiye ayrılır. Vekalet maliyeti dolaylı ve doğrudan vekalet maliyeti olarak ikiye ayrılır. Dolaylı vekalet maliyeti bir fırsatın kaybedilmesi ile ilgilidir (Dolaylı vekalet maliyeti değer maksimizasyonuna uygun olmayan yönetici davranışlarının bir sonucu olarak tanımlanabilir). Dolaylı vekalet maliyeti bir fırsatın kaybedilmesi ile ilgilidir (Dolaylı vekalet maliyeti değer maksimizasyonuna uygun olmayan yönetici davranışlarının bir sonucu olarak tanımlanabilir). Doğrudan vekalet maliyeti iki şekilde ortaya çıkmaktadır ; vekalet problemlerini izleme - denetleme ve değerlendirme. Doğrudan vekalet maliyeti iki şekilde ortaya çıkmaktadır ; vekalet problemlerini izleme - denetleme ve değerlendirme.

24 TEŞEKKÜRLER


"İŞLEM MALİYETİ KURUMLAŞMA VEKALET YAKLAŞIMLARI Arş. Grv. Yasemin ŞEN İstanbul, 2009." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları