Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SA Ğ LIK OKURYAZARLI Ğ I Gıda Yük. Müh. Betül Faika SÖNMEZ Bakanlık Müşaviri T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kalite Yönetim Temsilcisi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SA Ğ LIK OKURYAZARLI Ğ I Gıda Yük. Müh. Betül Faika SÖNMEZ Bakanlık Müşaviri T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kalite Yönetim Temsilcisi."— Sunum transkripti:

1 SA Ğ LIK OKURYAZARLI Ğ I Gıda Yük. Müh. Betül Faika SÖNMEZ Bakanlık Müşaviri T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kalite Yönetim Temsilcisi Şubat 2013 Ankara 1

2 Sağlık Okuryazarlığı (SOY)Nedir? Dünyada Sağlık Okuryazarlığı Sağlık Okuryazarlığı konulu çalışmalar SOY düzey tespitinde kullanılan yöntemler Niçin Önemlidir? 2 SUNU İÇERİĞİ

3 Sağlık Okuryazarlığı TANIM  ”Kişilerin doğru sağlık kararları vermek için gerekli sağlık bilgi ve hizmetlerini anlama, edinme ve işleme kapasitesinin derecesi olarak tanımlanabilir”.* 3 * Kaynak: “Healthy People 2010:Understanding and improving health”

4 Sağlık Okuryazarlığı  Sağlıklı yaşam yılını ve kalitesini artırır  Sağlık Eşitsizliklerini giderir Kaynak:Healthy People 2010:Understanding and improving health” başlıklı çalışması. 4

5 Sağlık Okuryazarlığı Sağlık profesyonelleri için ; *Mesleki tatmin,doğru i letişim ve Klinik Becerileri kullanabilme Sağlık hizmeti alanlar için; * Anlaşılır olabilmek, *Karara katılımda daha fazla aktif rol alması, *Daha Kaliteli sağlık hizmetinden yararlanabilme, 5

6 Sağlık Okuryazarlığı nedir ? 6 Sağlığın korunması ve sürdürülmesi için kültür oluşturma aracıdır.

7 7 acy/overview/#Video

8 SAĞLIK OKURYAZARLIĞI Bireysel beceriler Arz ve Beklentiler

9 Sağlık Okuryazarlığı neyi geliştir?  Doğru bilgi ve hizmete ulaşma becerilerini,  Bu hizmeti kullanabilme yeteneğini  Sağlık Hizmetleri Talimatlarını doğru okuma ve anlamayı, 9 geliştirir, destekler

10 Sağlık Okuryazarlığı güçlendirir. Neyi?  Kaynakların doğru kullanılmasını,  Sağlık hizmetlerinde kalite koşullarının oluşturulmasını,  Bireyin kendi sağlığının ve toplum sağlığının üzerinde yetkin olmasını 10 Güçlendirir.

11 Sağlık Okuryazarlığı neyi kapsar!.. Okuma, Dinleme, Analiz etme, Karara katılma, Karar verme Hayata uyarlanma 11

12

13 Sağlık Okuryazarlığının Arka Planı İlaç Kutularında ki bilgiyi kavrama, Tıbbi Eğitim Broşürleri, Hekimlerin tedavi ve teşhise yönelik direktifleri, onay formları, Bütüncül sağlık hizmetlerine yaklaşma yeteneği, SOY, sadece okuma yeteneği değildir. –Health People 2010 report 13

14 Sağlık Okuryazarlığının Arka Planı Görsel okuryazar(grafik vb bilginin yorumu) Bilgisayar okur-yazar Bilgi okur-yazar ( doğru bilgiyi elde etme ve uygulama) Sayısal okur-yazar ( hesap yapabilme) 14

15 SOY Değerlendirme araçlarını ETKİLEYEN FAKTÖRLER Yaş Gelir durumu İş pozisyonu Eğitim düzeyi Meslek Aldığı bilgiyi kullanabilme yeteneği v.b Algılama yeteneği Öğrenme yetersizliği Kendini ifade edebilme becerisi Araştırma yeteneği Merak Bilgi İlgi v.b 15

16 İletişim Temelli Hizmet Anlayış Hoşgörü Sabır Net mesaj 16

17 Sağlık Okuryazarlığı Yetersiz 17 Kişinin Kayıpları HASTALANMA RİSKİ YÜKSEK TEDAVİ YÖNTEMLERİNİ ANLAMA DÜZEYİ DÜŞÜK HASTANEYE YATMA ORANI YÜKSEK SAĞLIK BİLGİ YETERSİZLİĞİ SAĞLIK HİZMETİ MALİYETİ YÜKSEK Report B R I E F A P R I L , Instıtue of Medicine

18 Sağlık Okuryazarlığı Yeterli 18 Kişinin kazanımları YAŞAM KALİTESİ ETKİLİ VE VERİMLİ YARARLANMA DAHA AZ SAĞLIK HARCAMALARI HİZMET KALİTESİ

19 Niçin Önemli ?  Koruyucu sağlık hizmeti öneminin daha iyi anlaşılması,  İnsan odaklı sağlık hizmeti sisteminin talep edilmesi,  Sağlık hizmetleri alanların büyük çoğunluğunun sağlık okuryazar düzeyinin düşük olması, 19

20 Niçin Önemli ?  Sağlıkla ilgili teknik terimlerin fazlalığı,  Sağlık bilgisinin toplumla yeterince paylaşılamaması,  Sağlık harcamalarındaki artış. Örnek: A.B.D.’de sağlık harcamaları yılları arasında 106 milyar $’dan 236 milyar $’a yükselmiştir. Araştırma SONUÇU; Harcamaların azaltması için yapılması gereken tedbirlerden biri Sağlık Okuryazarlığı oranını yükseltmektir. * Vernon Releses Report, University of Connecticut,

21 Sağlık Okuryazarlığını Düzeyini Nasıl Artırabiliriz. Devlet, Okul Sağlık Hizmetleri Sistemi 21 REPORT B R I E F A P R I L , Instıtue of Medicine of the natioanl Academy

22 Sağlık ve İnsan Kaynakları Bölümünde konunun işlenmesi Düzey tespiti için sektörler arası işbirliği, Eğitimde ders planlarına dahil edilmesi, Uygulama programları ile güçlendirilmesi, Tavsiye edilir 22 ABD’de Sağlık Okuryazarlığını artırmak için

23 Sağlık Okuryazarlığının Etkileşim Alanları 23 Kaynak: European Health Forum Gastein 2004

24 Sağlık Okuryazarlığı Çerçevesi Sağlık Okuryazarlığı düzeyi Bireysel Rol 24 proaktif Kaynak: European Health Forum Gastein 2004

25  Bireylerin sağlıkla ilgili okuma - yazma temel becerilerini gösterir.  sağlık riskleri veya sağlık sistemini nasıl kullanacağı,  temel sağlık eğitim materyallerini okuyabilme yeteneği. 25 Fonksiyonel Sağlık Okuryazarlığı

26  Gelişmiş bilişsel, okuryazarlık ve sosyal yetenekleri içerir.  sağlık aktivitelerine katılma,  sağlık mesajlarını anlama,  değişen koşullarda sağlık bilgisini uygulama. 26 İnteraktif Sağlık Okuryazarlığı

27  Bir üst gelişmiş bilişsel ve sosyal yetenekleri içerir.  sağlık bilgisini kritik olarak analiz edebilme,  kişisel ve toplum kapasitesini geliştirebilme,  sağlığın sosyal ve ekonomik tanımını görebilme ve anlayabilme. 27 Kritik Sağlık Okuryazarlığı

28 Yöntem- Maliyet 28 KISITLI ARAŞTIRMA Yeterli Maliyet analizi yapılmamış Sağlık Okuryazarlık Düzeyini ölçecek yeterince yöntem oluşturulamamış

29  REALM ( Tıpta Erişkin okuryazarlığının hızlı tahmini) sağlık ve tıbbi terimleri tanıma ve söyleme kabiliyetini 1.pdf  TOFHLA ( Erişkinlerde İşlevsel Sağlık Okuryazarlığı Testi) Okuduğunu anlama ve sayısal becerileri bsmpl.pdf  WRAT (Geniş kapsamlı başarı testi). Aritmetik yetenek, okuduğunu anlama ve telaffuz düzeyini 29 Sağlık Okuryazarlığı için ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ ( Dünyaca Kabul Gören )

30 Bir tıbbi tahlil veya uygulama sonrasında sonuçlarını mutlaka alınız. Sonuçları bizzat kendiniz elden mi yoksa telefon veya e- posta ile mi alacağınızı sorunuz. Hatta ne zaman alacağınızı da sorunuz. Eğer beklenen sürede sonuçlar elinize geçmezse sonuçların iyi çıktığını düşünmeyin. Eğer sonuçları almazsanız doktorunuzla iletişim kurunuz. 30 Bütün tahlil sonuçlarını ____________ sınız. postalamalıtahmin etmeliedinmeli korumalı

31 Sağlık Okuryazarlığı için ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ ( Dünyaca Kabul Gören ) (NVS)The Newest Vital Sign En yeni hayati işaret (NVS) son yıllarda geliştirilen ve test edilen Öğeler puanlandırılır, hasta, görüşmeci ve veri analistlerinden geri bildirim sonrası seçilir ayıklanır, güvenilirliği, geçerliliği ve doğruluğu ayrıntıları ile bildiriliyor. ( Değerlendirme Araçlarında Psikometrik Özellikler Dikkate alınır) /cgi/reprint/3/6/514www.annfammed.org 31

32 REALM (Rapid Estimale Adult Literacy in Medicine) Kelime tanıma ve telaffuz, 66 tıbbi kelimelerin yüksek sesle okuma, Görüşme süresi 2-3 dakika, Diğer okuma yeteneği olan testlerle ilişkilendirme, Kavrama testi değildir, İngilizce dışında diğer diller için uygun değildir. 32

33 TOFHLA 17 sayısal öğeli, İyi psikometrik özelliklere sahiptir. 50 okuma- anlama öğeli, Çeşitli sağlık hizmetleri ile ilişkin öğeleri okuma ve anlama ile ilgili test yeteneği, Görüşme süresi 5-7dakika sürer, Araştırma sonuçlarının en iyisidir. REALM ve WRAT ile ilişkilidir. –İngilizce ve İspanyolca dilinde mevcut olup diğer diller için uygun değildir. 33

34 TOFHLA’ ye numerik örnek Doksisilin 100Mg 20/0 İlacı “Doktorunuz aksini söylemedikçe boş mideye yemekten 1 saat önce yada yemekten 2 saat sonra alın.” diye belirtildikten sonra buna göre Eğer öğlen 12’de yemek yer ve yemekten önce bu ilacı almak isterseniz saat kaçta bu ilacı içmelisiniz? 34

35 WRAT (Wide range achievement test) Kelime tanıma ve telaffuz, Görüşme süresi 5 dakika, Tıbbi terimler kullanılmaz, Eğitimde kullanım için standartdizayonlu Kavrama testi değildir. Diğer dillerde mevcut değildir. 35

36 The Newest Vital Sign (NVS) Bir takım senaryolardan oluşur, Matematiksel kavramları kullanabilen hastalara verilir 6 soru sözlü yönetilir. Okuma yazma ve numerik değerlendirilir. 3 dakika sürer TOFHLA karşı onaylanır, İngilizcesi ve İspanyolcası mevcut. 36

37 37 REALMWRATTOFHLANVSTOFHLA-SREALM-R (Rapid Estimate of Adult Literacy in Medicine) (Wide Range Achievement Test) (Test of Functional Health Literacy in Adults) (The Newest Vital Sign) (Test of Functional Health Literacy in Adults)-S (Rapid Estimate of Adult Literacy in Medicine)-R Kelime Tanıma ve Telaffuz Okuma yeteneği Boşluk Doldurma Anlama Yeteneği Problem Çözme Anlama Yeteneği Kısaltılmış - Boşluk Doldurma Kelime Tanıma ve Telaffuz Okuma yeteneği 66 Tıbbi Kelime 42 Tıbbi Olmayan Terimler 17 numerik öğeli soru- 50 boşluk doldurma Numerik ve Okuma-Yazma Boşluk Doldurma-2 okuma anlama parçası 66 kelime 10 kelimeye indirgenmiş Kavrama Testi değil Kavrama Testi Kavrama Testi değil Anketöre 2-3 dak. ulaşır Anketöre 5 dak. ulaşır20-30 dk. Sürer3 dk. Sürer5-7 dk. İngilizcesi mevcut. Diğer dillerde uygun değildir. İngilizce ve İspanyolcası mevcut İngilizcesi mevcut. Diğer dillerde uygun değildir. Daha az hassasDaha hassas Puanlamalı (sınıf Düzeyli) Puanlamalı (sınıf Düzeyli) Yetersiz/Orta/ YeterliDoğru sayısı Yetersiz/Orta/ Yeterli Puanlamalı (sınıf Düzeyli)

38 38 REALMWRATTOFHLANVSTOFHLA-SREALM-R (Rapid Estimate of Adult Literacy in Medicine) (Wide Range Achievement Test) (Test of Functional Health Literacy in Adults) (The Newest Vital Sign) (Test of Functional Health Literacy in Adults)-S (Rapid Estimate of Adult Literacy in Medicine)-R Kelime Tanıma ve Telaffuz Okuma yeteneği Boşluk Doldurma Anlama Yeteneği Problem Çözme Anlama Yeteneği Kısaltılmış - Boşluk Doldurma Kelime Tanıma ve Telaffuz Okuma yeteneği 66 Tıbbi Kelime 42 Tıbbi Olmayan Terimler 17 numerik öğeli soru- 50 boşluk doldurma Numerik ve Okuma- Yazma Boşluk Doldurma-2 okuma anlama parçası 66 kelime 10 kelimeye indirgenmiş Kavrama Testi değil Kavrama Testi Kavrama Testi değil Anketöre 2-3 dak. ulaşır Anketöre 5 dak. ulaşır20-30 dk. Sürer3 dk. Sürer5-7 dk. İngilizcesi mevcut. Diğer dillerde uygun değildir. İngilizce ve İspanyolcası mevcut İngilizcesi mevcut. Diğer dillerde uygun değildir. Daha az hassasDaha hassas Puanlamalı(sın ıf Düzeyli) Yetersiz/Orta/YeterliDoğru sayısıYetersiz/Orta/YeterliPuanlamalı(sınıf Düzeyli)

39 Dünyada Sağlık Okuryazarlığı Araştırma Sayısı A.B.D.  adet AB ülkeleri + AB’ye aday ülkeler + Norveç ve İsviçre Toplam  adet Sonuç:A.B.D.’de yapılan araştırma sayısı, tüm Avrupa’da gerçekleştirilen araştırma sayısının 3 katından fazladır. Kaynak: “Avrupa Birliği’nde Sağlık Okuryazarlığı Araştırması – Bibliometrik Analiz – ” 39

40 AB’de Sağlık Okuryazarlığı Araştırma Sayısı  Toplam Sayı: Hollanda, İsveç ve Almanya  Toplam Sayı/Nüfus: İsveç, Finlandiya ve Norveç,  Toplam Sayı/GSMH: İsveç, Finlandiya ve İrlanda  Türkiye, toplam 492 araştırma ile 14. sıradadır. Kaynak: “Avrupa Birliği’nde Sağlık Okuryazarlığı Araştırması – Bibliometrik Analiz – ” 40

41 AB’de Sağlık Okuryazarlığı  2004 Gastein Avrupa Sağlık Forumu “Sağlık Okuryazarlığının geliştirilmesi” Özel gündem maddesi  2008 Brüksel Avrupa Hasta Forumu – Sağlık Okuryazarlığı Konferansı Ortak vurgu: Avrupa genelinde sağlık Okuryazarlığı teşvik edilmeli ve geliştirilmesi için gerekli projeler desteklenmelidir. Kaynak: 2004 Gastein Avrupa Sağlık Forumu Arkaplan Belgesi 2008 Avrupa Hasta Forumu Sonuç Belgesi 41

42 YAPILAN ÇALIŞMALAR TÜBİTAK-Ar-Ge 1007 TARAL KAMAG PROJE Amaç; Sağlık Okuryazarlığı düzey tespitinde kullanılacak model ve/veya ölçeğin geliştirilmesidir. Proje, Mayıs 2009 TÜBİTAK ‘sunulmuş, ön incelemeden geçmiş ancak yürütücü üniversite, projenin Ar- Ge niteliğini yeterince sunamadığı için kabul edilmemiştir. 42

43 Nihai Hedef: Ülkemizdeki Sağlık Okuryazarlık Düzeyinin Artırılması 43

44 Süreç Adımları 1) Ulusal ve uluslar arası platformlarda “Sağlık okuryazarlığının Önemi” içerikli bilgilendirme, farkındalık oluşturma ve bilinç geliştirme faaliyetleri, 44

45 2)“Sağlık Okuryazarlığı düzey tespitine yönelik Türkiye Ölçeğinin belirlenmesi ve geliştirilmesi“ 3) Ülke genelinde Sağlık Okuryazarlığı düzey tespitinin yapılması, 4) SOY oranının artırılmasına yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi 45

46 Beklenen Çıktılar 1  Kavramının tartışılacak olması.  Bilinç düzeyinin ve farkındalığın artması.  Sağlık harcamalarındaki azalma.  Sağlık göstergelerinde iyileşmelerin görülmesi. 46

47 Beklenen Çıktılar 2  Hizmet alıcıları açısından, anlaşılabilir olmanın verdiği mutluluk,  Hizmeti alan ve hizmeti veren için iletişimin daha da güçlendirilmesi,  Sağlık profesyonellerinin mesleki tatminlerinin artması, 47

48 Beklenen Çıktılar 3  Zaman ve maliyet açısından devlet ekonomisine önemli avantajların sağlanması,  Hastalık risk faktörlerinin azalması,  Sağlıklı yaşam süresinin ve yaşam kalitesinin artması, 48

49 Beklenen Çıktılar 4  Sağlık gelişmişlik düzeyinin artması ile ülkeler arası farklılığın azalması.  Sağlık profesyonelleri arasında Sağlık Okuryazarlığı konusundaki farkındalık düzeyinin artırılması, 49

50 Sağlık Okuryazarlığı Toplantısı 24 Ekim 2008 /Prag  AB 7. Çerçeve Programı kapsamında Çek Cumhuriyeti’nden Institute For Lifestyle Options And Longevity (ILOL) ile Ekim 2008 tarihlerinde Prag’da işbirliği konferansı yapılmıştır.  Muhtelif Paydaşlar; Türkiye, Çek Cumhuriyeti, Polonya, İspanya, Romanya, Litvanya, 50

51 51 Aile Hekimliğinde Sağlık Okur Yazarlığı” Uzm. Dr. Alper ASLAN Uzm. Dr. Tıfliye BAŞAR

52 52 Sağlık Okuryazarlığında Dili Etkili kullanmanın Önemi” Bakan Danışmanı Türk Dil Uzmanı Yaşar YILMAZ

53 53 Psikolog Gözü ile Sağlık Okur Yazarlığı” Psikolog Çetin BOZKAYA

54 54 SAĞLIK BAKANLIĞI VE BAĞLI KURULUŞLARININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KHK Karar Sayısı: KHK/ Kasım 2011 TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU MADDE 26- (1) Bakanlık politika ve hedeflerine uygun olarak, temel sağlık hizmetlerini yürütmekle görevli, Bakanlığa bağlı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu kurulmuştur. (2) Kurumun görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: a) Halk sağlığını korumak ve geliştirmek, sağlık için risk oluşturan faktörlerle mücadele etmek.

55 TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU 55 ç) Yaşam kalitesini yükseltecek alışkanlıkları kazandırarak toplumdaki tüm bireylerin sağlığını geliştirmek; hatalı beslenme alışkanlıkları, obezite, sigara ve benzeri zararlı maddelerin yol açtığı sağlık riskleri ve tehditleri ile mücadele etmek, bu hususları izlemek, araştırmak, veri toplanmasını sağlamak ve değerlendirmek.

56 Stratejik Plan STRATEJİK AMAÇ 1 Sağlığa yönelik risklerden birey ve toplumu korumak ve sağlıklı hayat tarzını teşvik etmek. SH 3Bireylerin kendi sağlığı üzerindeki sorumluluğunu artırmak için sağlık okuryazarlığını geliştirmek Halk arasında sağlık okuryazarlığı düzeyini tespit etmek, izlemek ve artırmak Toplumda sağlık okur-yazarlığını artırmak için iletişim faaliyetlerini güçlendirmek. 56

57 Stratejik Amaç 1 SH 3:Bireylerin kendi sağlığı üzerindeki sorumluluğunu artırmak için sağlık okuryazarlığını geliştirmek. Destek Hizmet Birimi; Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Sorumlu Hizmet Birim; Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü 57

58 STRATEJİK AMAÇ 3:İnsan merkezli ve bütüncül bir yaklaşımla bireylerin sağlık ihtiyaçlarına ve beklentilerine cevap vermek SH 3.1 Bireyin kendi sağlığı ile ilgili kararlara aktif katılımını sağlamak için rolünü güçlendirmek Destek Hizmet Birimi; Sağlık Bilgi Sistemleri Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Sorumlu Hizmet Birim; Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü 58

59 Hedefe Yönelik Stratejiler 3.1.1Bireyin kendi sağlığı ile ilgili kararlara aktif katılımı konusunda farkındalık oluşturmak. Okullarla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı'yla işbirliği yapmak. Eğitim, bilgilendirme ve medya kampanyaları düzenlemek. Hasta hakları birimlerini bireylerin ihtiyaç ve beklentilerine cevap verecek şekilde iyileştirmek. 59

60 3.1.2Bireyin kendi sağlıkları ile ilgili kararlara aktif katılımını teşvik etmek için sağlık çalışanlarında davranış değişikliği oluşturmak. Sağlık ile ilgili bölümlerde müfredat değişikliği için YÖK ile işbirliği yapmak. Sağlık çalışanlarında davranış değişikliği oluşturacak eğitim ve bilgilendirme programları yapmak. Hekim seçme hakkını bireylerin ihtiyaç ve beklentilerine cevap verecek şekilde iyileştirmek. 60

61 SONUÇ 2008 yılında çıktığımız Sağlık Okuryazarlığı yolculuğumuzdaki süreç hedeflerimizin adım adım gerçekleşiyor olması bizleri son derece mutlu etmektedir. Ekip anlayışı ve insan odaklı bakış açısı ile devam etmelidir. 61

62 İzlenecek yol Önerisi Ülkemizde Sağlık Okuryazarlığı Düzey Tespiti çalışmaları için Yürütme Kurulu Oluşturmak. Kurul Üyeleri Bakanlık İlgili Birim Amirleri veya Yetkilendirdikleri Temsilci THSK,SAGM, SGGM,SHGM, ASHGM, SBS, SGB, TİTÇH,TKHK Sekreterya oluşturmak Çalıştay Düzenlemek Teknik bazda Çalışma Grupları oluşturmak 62

63 63 Önce para kazanmak için sağlığını harcarsın, sonra sağlığını kazanmak için paranı harcarsın.

64 Önemli olan, Hayatta en çok şeye sahip olmak değil. En az şeye ihtiyaç duymaktır. Eflatun 64

65 Unutmayalım ki ! Hizmeti sunarken, gün gelir hizmete ihtiyaç duyan da olabiliriz. 65

66 Teşekkürler Gıda Yük. Müh. Betül Faika SÖNMEZ Bakanlık Müşaviri T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tel/ Fax : e-Posta: 66


"SA Ğ LIK OKURYAZARLI Ğ I Gıda Yük. Müh. Betül Faika SÖNMEZ Bakanlık Müşaviri T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kalite Yönetim Temsilcisi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları