Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KİMYASALLAR VE RİSK FAKTÖRLERİ MODÜL 3 1. HEDEFLER Bu modülün sonunda;  Kimyasalların tanımını ve sınıflandırmasını,  Laboratuvarda kimyasal kullanımındaki.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KİMYASALLAR VE RİSK FAKTÖRLERİ MODÜL 3 1. HEDEFLER Bu modülün sonunda;  Kimyasalların tanımını ve sınıflandırmasını,  Laboratuvarda kimyasal kullanımındaki."— Sunum transkripti:

1 KİMYASALLAR VE RİSK FAKTÖRLERİ MODÜL 3 1

2 HEDEFLER Bu modülün sonunda;  Kimyasalların tanımını ve sınıflandırmasını,  Laboratuvarda kimyasal kullanımındaki risk faktörlerini ve tehlikeleri,  Çözelti hazırlama ve kontrolünü,  Kimyasalların depolanması esnasında uygulanacak kuralları,  Kimyasal Atık yönetimi ve kuralları öğrenilmesi hedeflenmiştir. 2

3 Isınma sorusu Kimyasallar nasıl depolanır ? 3

4 1- KİMYASAL NEDİR? Tabii halde bulunan, üretilen, herhangi bir işlem sırasında veya atık olarak ortaya çıkan,ürünün kalitesini artırmak için katkı maddesi olarak eklenen, her türlü safsızlıkları içeren element, bileşik veya karışımlara kimyasal denir. 4

5 Kimyasallar yaşamın bir parçasıdır  Dünyada bilinen milyon farklı türde kimyasal bulunmaktadır.  Her yıl dünyada en az 400 milyon ton kimyasal madde üretilmektedir. Sanayi Ürünleri Kozmetik Tekstil Boya Sanayi 5

6 Tanımlar ve Sınıflandırma Laboratuvarda kullanılan Kimyasallar;  Tehlikeli kimyasallar  Tehlikeli olmayan kimyasallar olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. 6

7 Tehlikeli kimyasallar;  Patlayıcı  Oksitleyici  Alevlenir, Kolay alevlenir,Çok kolay alevlenir  Toksik,Çok toksit  Zararlı  Aşındırıcı  Tahriş edici  Alerjik  Kanserojen  Mutajen  Üreme için toksik * IATA-DGR- International Air Transport Association-Dangerous Good Regulations ** ICAO- International Civil Aviation Organization 7

8 8 veya yukarıda sözü edilen sınıflamalara girmemekle beraber kimyasal, fiziko-kimyasal veya toksikolojik özellikleri ve kullanılma veya işyerinde bulundurulma şekli nedeni ile çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek maddeleri veya mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş maddeler.

9 KİMYASAL TEHLİKE Kimyasal tehlikelere maruz kalma riski;  Teknikleri kimyasal deneyler üzerine kurulu olan aşağıdaki laboratuvarları kapsar.  Zehir Araştırma,  Gıda Kontrol Laboratuvarları,  Çevresel Analiz Laboratuvarları,  Halk Sağlığı Laboratuarları  Mikrobiyoloji Laboratuvarları  Tıbbi Cihaz ve İlaç Laboratuvarları ve vb. 9

10 Çalışanlar laboratuvardan kaynaklanacak biyolojik ya da kimyasal tehlikelere hangi yollardan maruz kalabilir? Tehlikeli kimyasallara Maruz kalma yolu 10

11 Kimyasallar işyeri havasında toz, sis, duman, gaz ve buhar şeklinde dağılmış olabilir ve solunabilir. Tehlikeli kimyasallara Maruz kalma yolu Solunum 11

12 Deriden emilme, solumadan sonra en çok mesleki maruziyetin meydana geldiği yoldur. Benzen, anilin, fenol gibi kimyasallar da deriden kan dolaşımına geçebilir. Tehlikeli kimyasallara Maruz kalma yolu Direkt temas 12

13 Solunan havada bulunan tozların yutulması,kimyasallara bulaşmış ellerin temizlenmeden yemek yenilmesi, sigara içilmesi Yanlışlıkla yutma yoluyla, gaz, toz, buhar, duman, sıvı veya katı maddeler vücuda sindirim yoluyla girebilir. Tehlikeli kimyasallara Maruz kalma yolu Yutma 13

14 Çalışanlar Deriden Geçiş (Kesici-delici yaralanması) Tehlikeli kimyasallara Maruz kalma yolu Yutma Solunum Deriden geçiş (Kesici-delici yaralanması) Direkt temas 14

15 MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formları) Kimyasal ya da genel bilinen adı ile Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (Material Safety Data Sheet) birçok ülkede tehlikeli ya da potansiyel anlamda tehlike taşıyan maddelerin güvenli kullanımları ile ilgili gerekli bilgileri sağlamak için kullanılmaktadırlar. Bu nedenle MSDS çalışma ortamındaki kimyasal tehlike ve riskleri kontrol etmek açısından önemli bir rol oynamaktadır. 15

16 Malzeme Güvenlik Bilgi Formu ( MSDS ) Tehlikeli maddenin (En az iki veya daha çok maddenin karışım veya çözeltileri, Tehlikeli kimyasallar ); -Risklerini -Güvenli taşınım ve kullanımını -Kaza halinde alınması gerekli önlemleri içeren belge MSDS dir. Tehlikeli kimyasalların açık kimliği, üretiminden bertarafına kadar geçen süreçte kimyasal güvenliğin sağlanması için bilgi paylaşım aracı 16

17 Kimyasalların tanımı Kimyasalların kullanımı Firmanın tanıtımı İçindeki Tehlikeli Kimyasalların Bileşimi Tehlikeli Kimyasal maddelerin Sınıflandırılması Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Sağlık için yarattığı tehlike bilgileri Kullanılması sırasında alınması gereken önlemler İlk yardım bilgileri MSDS Aşağıdaki bilgileri içermelidir 17

18 Bu özellikleri öğrenebilmek için gerekli BİLGİ elimizin altında olmalıdır! Bu bilgi etiketlerde vardır! –Kullanmadan önce ETİKETİ okumayı alışkanlık edinin! Ayrıca bu bilgiyi MSDS’ler sağlar! 18

19 ASLA dolaplara etiketsiz şişeleri koymayın! Etiketleri okuyun! Kimyasal güvenliğin altın kuralları... 19

20  Kimyasalların orijinal etiketinde yazılı bilgiler evrenseldir ve her türlü işaretleme ve kısaltmaların ne anlama geldiği biliniyor olmalıdır.  Bazı kimyasalların orijinal şişesinden başka bir şişeye aktarılması kesinlikle tavsiye edilmez ve bu şişe üzerinde yazılıdır.  Öte yandan eğer kimyasalın orijinal şişesinden başka bir şişeye aktarılması gerekiyorsa yeni şişe MUTLAKA uygun bir şekilde etiketlenmeli ve zorunlu ambalaj işaret etiketleri yapıştırılmalıdır! 20

21 Pek çok laboratuvar kimyasalı vardır ki; biri diğeriyle temas ettiğinde tehlikeli reaksiyonlar meydana gelir. KİMYASAL GEÇİMSİZLİK 21

22 KİMYASAL GEÇİMSİZLİK Genel Kurallar  Alkali metaller (sodyum, potasyum, sezyum, lityum, v.s); karbondioksit, klorlu hidrokarbonlar, su ile  Halojenler (flor, klor, brom ve iyot);Amonyak, asetilen, hidrokarbonlar ile  Asetik asit, hidrojen sülfit, anilin, hidrokarbonlar, sülfürik asit; Oksitleyici ajanlar ile (kromik asit, nitrik asit, peroksitler, permanganatlar ); Temas etmelerine izin verilmeyecek şekilde saklanmalı/depolanmalı ve kullanılmalıdır. 22

23 Güvenlik uyarı işaretleri  Kimyasal tehlike uyarısı için tek tip bir işaret yoktur.  İşaretler kimyasal maddenin özelliğine göre ambalajının üzerinde yer alır. 23

24 24 Parlayıcı madde Çok düşük sıcaklıklarda bile kolayca alevlenebilen maddeler.

25 25 Patlayıcı madde Atmosferik oksijen olmadan da ani gaz yayılımı ile ekzotermik reaksiyon verebilen ve/veya kısmen kapatıldığında ısınma ile kendiliğinden patlayan veya belirlenmiş test koşullarında patlayan, çabucak parlayan katı, sıvı, macunumsu, jelatinimsi haldeki maddelere Patlayıcı Madde denir.

26 26 Aşındırıcı madde Canlı doku ile temasında, dokunun tahribatına neden maddelere denir.

27 27 Oksitleyici madde Özellikle yanıcı maddelerle olmak üzere diğer maddeler ile de temasında önemli ölçüde ekzotermik reaksiyona neden olan maddelere Oksitleyici Madde denir.

28 28 Zararlı veya tahriş edici madde Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir.

29 29 Toksik (Zehirli) madde Az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddeleri

30 Zorunlu kimyasal ambalaj isaretleri/etiketleri 30

31 Kimyasalların Depolanması  Günlük kullanım için kimyasalların yalnızca minimum miktarı laboratuvarda bulundurulmalıdır.  Kimyasal stoklar özel olarak dizayn edilmiş sürekli havalandırması olan depolarda muhafaza edilmelidir.  Yanıcı maddeler deponun ayrı bir yerinde tutulmalıdır.  Yanıcı ve patlayıcı kimyasal buharını ateşlemekten kaçınmak için ark (kıvılcım) oluşturmayacak elektrik düğmeleri deponun dışında olmalı ve uyarı işaretleri konmalıdır.  Depolarda, üst raflara ulaşmak için seyyar basamak, ana stoktan sise doldurmak için sifon ekipmanı ve şişe taşıyıcısı bulunmalıdır. 31

32 Kimyasallar asla alfabetik düzende depolanmamalıdır!  Aksi halde geçimsiz kimyasallar yanyana gelebilir, bazı tehlikeli kimyasallar üst raflara girmiş olabilir.  Tüm büyük şişeler ve tüm güçlü asit ve alkali şişeleri zemine yakın seviyede ve etrafı tutamaklı raflarda yerleştirilmiş olmalıdır. 32

33 ... Bazı kimyasallar geçimsizdir! kimyasalları depolarken kimyasallarla çalışırken kimyasal atık biriktirirken Geçimsiz kimyasalların yan yana gelmesi tehlikeli sonuçlar doğurur! Kimyasalları ASLA alfabetik düzende DEPOLAMAYIN!!! A A B B C C D D E E Şunu her zaman hatırlayın!.. 33

34 ÇÖZELTİLER 34

35 ÇÖZELTİ HAZIRLAMA  Çözeltiler, kimyasal kriterler göz önüne alınarak hazırlanır.  Faktörü Ŧ 0.1 ’den sapma gösteren ayarlı çözeltileri yeniden hazırlanır.  Hazırlanan çözeltilere tanımlayıcı etiket yapıştırılır. 35

36 Çözelti Adı/Kons./Fakt.:…………………………. Hazırlama Tarihi:………………………………… Son Kul. Tarihi:………………………………….. Saklama Koşulları:……………………………….. Hazırlayan/İmza :………………………………… Form No: F ÖRNEK ÇÖZELTİ ETİKET FORMU 36

37 ÇÖZELTİ HAZIRLAMA  Ayarlı çözeltilere, özelliklerine göre belirli aralıklarla faktör kontrolü yapılır.  Her kontrolden sonra Çözelti Etiketi güncellenir. 37

38 FAYDALANILACAK KAYNAKLAR TS 545 Ayarlı Çözeltilerin Hazırlanması Standardı 38

39 TEHLİKELİ ATIK YÖNETİMİ  Geçici Depolama  Ambalaj ve Etiketleme  Atık Analizi  Nakliye  Ara Depolama ve Elleçleme (Handling)  Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 39

40 LABORATUVAR ATIKLARININ YÖNETİMİ  Atık yönetimi için teknik personel görevlendirilmeli,  Biyolojik ve kimyasal atıklar biriktirilmeli,  Atıkların toplanması ve imhası ile ilgili çalışmalar izlenmeli ve birim içinde koordine edilmeli,  Uygulamalar, Atık Yönetim Planı’na uygun olarak yürütülmeli,  Atık Yönetimi ve Çevre Sağlığı Grubu ile sürekli işbirliği yapılmalıdır. 40

41 LABORATUVAR ATIKLARININ SINIFLANDIRILMASI  Öncelikle atıklar tehlikeli ve tehlikeli-olmayan atık seklinde ayrıştırılır.  Tehlikeli atıklar kendi içinde kimyasal ve biyolojik atık olarak ayrılır.  Bu temel ayrımlar her çalışan tarafından bilinmeli ve gereken özen gösterilmelidir.  Sınıflandırma ayrıca, hem kimyasal tehlikeli atıkların hem de biyolojik atıkların kendi içinde niteliklerine göre ayrıştırılmasını gerektirir. 41

42 GENEL KURALLAR ASLA!  Aşırı atık birikimine izin verme.  Tehlikeli atıkları tehlikeli olmayan atıkların biriktirildiği kabın içine atma.  Tehlikeli atıkları ofis atıklarının arasına atma.  Tehlikeli kimyasal sıvıları ve enfeksiyöz sıvıları genel drenaja (lavabo v.b.) boşaltma. 42

43 ATIKLARI AYRIŞTIRIRKEN SIVI ATIKLAR KİMYASAL KATI ATIKLAR BİYOLOJİK TEHLİKELİ ATIKLAR 43

44 ORGANİK TEHLİKELİ OLMAYAN ATIKLAR İNORGANİK TEHLİKELİ KİMYASALLARLA KONTAMİNE OLMAMIŞ LABORATUVAR MATERYALİ EVSEL ATIKLAR 44

45 KİMYASAL ATIKLARIN GEÇİCİ DEPOLANMASI  Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre atık üreticileri (ayda bin kilograma kadar atık üreten üretici) uygun koşulları sağlamak suretiyle atıklarını en fazla 6 ayda bir sevkinin yapılması ve denetlenmesi koşuluyla süresiz izinli, geçici olarak depolayabilmektedirler. 45

46 KİMYASAL ATIKLARIN AYRIŞTIRILMASI VE UZAKLAŞTIRILMASI Tehlikeli kimyasallar: 1. Sıvı atıklar:  Atıklar, sızdırmaz, burgu kapaklı uygun kaplar içinde biriktirilir.  Biriktirme kabının hacmi, bir kişinin rahatça taşıyabileceği büyüklükte olmalıdır.  Her bir kimyasal ayrı kaplarda biriktirilmelidir;  Geçimsiz kimyasal olup olmadığına dair en küçük bir kuşku varsa,kimyasallar karıştırılmamalıdır.  Her biriktirme kabı kimyasal atık etiketleri ile etiketlenir. 46

47  Kimyasal atık etiketleri ve “Kimyasal Atık Formu”, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden temin edilir.  Etiket üzerine biriktirme kabı içindeki tüm kimyasallar yazılır.  Kimyasal etikete kaydedilirken kimyasal formül değil (örn; CHCl3) açık adı (örn; kloroform) yazılmalıdır.  Atık içeriği yazılırken kimyasalın ticari ismi kullanılmaz. 47

48  Biriktirme kapları doldugunda “Kimyasal Atık Formu” doldurulur ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne gönderilir.  Formda yazılı bilgiler ile kimyasal biriktirme kabı üzerindeki etikette yazılı bilgiler aynı olmalıdır.  Bu dolu kapların ağzı sıkıca kapatılmış olmalı ve taşıma esnasında her biri ayrı bir kutuya yerleştirilmelidir. 48

49 2. Katı Atıklar: Katı tehlikeli kimyasallara, sıvı kimyasal atıklar için verilen prosedür izlenir. 49

50 AMBALAJLAMA Atığa göre uygun ambalajlama malzemesi seçilir.(Ör. Asitler için metal yerine plastik variller seçilmelidir.) Ambalajlanan atıklar paletlere yüklenerek nakliye edilir. 50

51 ETİKETLEME  Atığın takibini sağlamak, kaynağı ve içeriği hakkında bilgilere ulaşmak için kullanılır.  Yönetmelik gereği atıkların üzerinde bulunması zorunludur. 51

52 Tehlikeli olmayan kimyasallar: Bu kimyasallar genellikle katı formdadır. Ayrı bir kapta toplanmalı ve atık kabının üzerinde “tehlikeli olmayan kimyasallar” ibaresi yazılı olmalıdır. Bunlar; 1. Organikler  Şekerler, nisastalar, şeker alkoller  Doğal olarak bulunan alfa-amino asitler ve tuzlar  Sitrik ve laktik asit, Na, K, Mg, Ca, NH4 tuzları 52

53 2. Anorganikler  Sülfatlar : Na, K, Mg, Ca, NH4, Sr, Ba  Fosfatlar : Na, K, Mg, Ca, NH4, Sr  Karbonatlar: Na, K, Mg, Ca, NH4, Sr, Ba  Oksitler : Ba, Mg, Ca, Sr, Al, Si, Ti, Mn, Fe, Co, Cu, Zn  Boratlar : Na, K, Mg, Ca 53

54 TEŞEKKÜRLER 54


"KİMYASALLAR VE RİSK FAKTÖRLERİ MODÜL 3 1. HEDEFLER Bu modülün sonunda;  Kimyasalların tanımını ve sınıflandırmasını,  Laboratuvarda kimyasal kullanımındaki." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları