Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Y.Y S.Erbil. Y.Y Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Günlük yaşantımızda işlerimizi kolaylaştırmak için.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Y.Y S.Erbil. Y.Y Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Günlük yaşantımızda işlerimizi kolaylaştırmak için."— Sunum transkripti:

1 Y.Y S.Erbil

2 Y.Y Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Günlük yaşantımızda işlerimizi kolaylaştırmak için kullandığımız, bir ya da iki parçadan oluşan araçlara basit makineler denir. Günlük yaşantımızda işlerimizi kolaylaştırmak için kullandığımız, bir ya da iki parçadan oluşan araçlara basit makineler denir. S.Erbil

3 Y.Y Basit makineler, iş ya da enerjiden bir kazanç sağlamazlar. Basit makineler, iş ya da enerjiden bir kazanç sağlamazlar. Sürtünmeleri ihmal ettiğimizde, basit makineyle yapılan iş, yükün kazandığı enerjiye eşittir. Sürtünmeleri ihmal ettiğimizde, basit makineyle yapılan iş, yükün kazandığı enerjiye eşittir. Basit makineler; Basit makineler; 1. kuvvetin doğrultusunu, 2. yönünü ya da 3. büyüklüğünü değiştirmek için kullanılır. S.Erbil

4 Y.Y Basit makinelerin temel prensipleri 1. Kuvvetten kazanç varsa ayni oranda yoldan kayıp olur. 2. Yoldan kazanç varsa, ayni oranda kuvvetten kayıp olur. 3. Basit makineler iş veya enerjiden asla kazanç sağlamaz. S.Erbil

5 Y.Y Başlıca basit makineler şunlardır; a) Kaldıraçlar, b) Makaralar, c) Palangalar, kasnaklar, d) Çıkrık, e) Eğik düzlem, f) Vida, kama, g) Dişli çarklar ve h) Tekerleklerdir. S.Erbil

6 Y.Y KALDIRAÇLAR: Sabit bir destek etrafında hareket edebilen sağlam çubuklara kaldıraç denir. Sabit bir destek etrafında hareket edebilen sağlam çubuklara kaldıraç denir. S.Erbil

7 Y.Y Kaldıracın etrafında döndüğü noktaya destek denir. Uygulanan kuvvetin destek noktasına olan uzaklığa kuvvet kolu, yük ile destek arasındaki uzaklığa yük kolu denir. Bir kaldıraçta kuvvet kolu, yük kolundan ne kadar uzun olursa, bu kaldıraçla kaldırılabilecek yük de o kadar büyük olur. S.Erbil

8 Y.Y Şekildeki gibi denge durumundaki bir kaldıraçta kuvvetle kuvvet kolunun çarpımı, yükle yük kolunun çarpımına eşittir. Şekildeki gibi denge durumundaki bir kaldıraçta kuvvetle kuvvet kolunun çarpımı, yükle yük kolunun çarpımına eşittir. Buna kaldıraç bağıntısı (moment) denir. Buna kaldıraç bağıntısı (moment) denir. Kuvvet x Kuvvet kolu = Yük x Yük kolu Kuvvet x Kuvvet kolu = Yük x Yük kolu Bunu sembolle gösterirsek, Bunu sembolle gösterirsek, F x |AO| = P x |OB| F x |AO| = P x |OB| S.Erbil

9 Y.Y S.Erbil

10 Y.Y Kaldıraçlar, destek noktasının bulunduğu yere göre; Kaldıraçlar, destek noktasının bulunduğu yere göre; çift taraflı ve çift taraflı ve tek taraflı kaldıraç olmak üzere iki gruba ayrılır. tek taraflı kaldıraç olmak üzere iki gruba ayrılır. S.Erbil

11 Y.Y 1. Çift Taraflı Kaldıraç Desteğin ortada olduğu kaldıraçlara denir. Kuvvetin yönünü değiştirir, kuvvetten kazanç sağlar. Desteğin ortada olduğu kaldıraçlara denir. Kuvvetin yönünü değiştirir, kuvvetten kazanç sağlar. S.Erbil

12 Y.Y Günlük hayatta çift taraflı kaldıraca benzer pek çok araç kullanırız. Günlük hayatta çift taraflı kaldıraca benzer pek çok araç kullanırız. ** Örneğin makas, pense, eşit kollu terazi, levye, kayık küreği, tahterevalli desteğin ortada olduğu kaldıraca benzer araçlardır. ** Örneğin makas, pense, eşit kollu terazi, levye, kayık küreği, tahterevalli desteğin ortada olduğu kaldıraca benzer araçlardır. S.Erbil

13 Y.Y S.Erbil

14 Y.Y 2.Tek Taraflı Kaldıraç 2.Tek Taraflı Kaldıraç Desteğin uçta olduğu kaldıraçtır. Desteğin uçta olduğu kaldıraçtır. İki çeşittir: İki çeşittir: a. Desteğin uçta, yükün ortada olduğu kaldıraç. Kuvvetten kazanç, yoldan kayıp vardır. **Desteğin uçta, yükün ortada olduğu kaldıraçlara örnekler; el arabası, fındık kıracağı, gazoz açacağı, çenemiz. **Desteğin uçta, yükün ortada olduğu kaldıraçlara örnekler; el arabası, fındık kıracağı, gazoz açacağı, çenemiz. S.Erbil

15 Y.Y S.Erbil

16 Y.Y S.Erbil

17 Y.Y b. Desteğin uçta, kuvvetin ortada olduğu kaldıraç. Yoldan kazanç, kuvvetten kayıp vardır. b. Desteğin uçta, kuvvetin ortada olduğu kaldıraç. Yoldan kazanç, kuvvetten kayıp vardır. ** Bu çeşit kaldıraca örnekler; cımbız, maşa, iş makinelerinin pistonla çalışan kolları, ön kollarımız… ** Bu çeşit kaldıraca örnekler; cımbız, maşa, iş makinelerinin pistonla çalışan kolları, ön kollarımız… S.Erbil

18 Y.Y S.Erbil

19 Y.Y S.Erbil

20 Y.Y KUVVET KAZANCI Basit makinelerde kuvvet kazancı, yükün kuvvete oranı olarak ifade edilir. Basit makinelerde kuvvet kazancı, yükün kuvvete oranı olarak ifade edilir. yük x yük kolu = kuvvet x kuvvet kolu yük x yük kolu = kuvvet x kuvvet kolu yazılabilir. yazılabilir. Kuvvet kazancı = Yük / Kuvvet = Yük kolu / Kuvvet kolu S.Erbil

21 Y.Y ÖRNEK: Şekildeki düzenekte yükü dengeleyen kuvvet kaç N’dur? Şekildeki düzenekte yükü dengeleyen kuvvet kaç N’dur? S.Erbil

22 Y.Y ÖRNEK: Aşağıdaki sistemleri dengeye getirmek için okla gösterilen noktalara kuvvetler uygulanmaktadır. Hangi kuvvet en büyüktür? Aşağıdaki sistemleri dengeye getirmek için okla gösterilen noktalara kuvvetler uygulanmaktadır. Hangi kuvvet en büyüktür? S.Erbil

23 Y.Y ÖRNEK: Şekildeki gibi eşit bölmelendirilmiş homojen bir çubuk,bir iple tavana asılarak dengelenmiştir. Çubuğun ağırlığı 50 N olduğuna göre, ipteki gerilme kaç N’dur? S.Erbil

24 Y.Y MAKARALAR Üzerinde ipin geçebileceği oluk bulunan, sabit bir eksen etrafında serbestçe dönebilen disk şeklinde bir araçtır. Üzerinde ipin geçebileceği oluk bulunan, sabit bir eksen etrafında serbestçe dönebilen disk şeklinde bir araçtır. Makaralar, kullanış şekline göre sabit ve hareketli olmak üzere iki çeşittir. Makaralar, kullanış şekline göre sabit ve hareketli olmak üzere iki çeşittir. S.Erbil

25 Y.Y 1. Sabit Makara Dönme ekseni bir yere sabitlenmiş makaradır. İp makara üzerinden geçirilir ve ucuna yük asılır. İp diğer ucundan çekilince yük kaldırılır. Dönme ekseni bir yere sabitlenmiş makaradır. İp makara üzerinden geçirilir ve ucuna yük asılır. İp diğer ucundan çekilince yük kaldırılır. Sabit makara sadece kuvvetin yönünü değiştirir, kuvvetten ya da yoldan kazanç sağlamaz. Sürtünmeler ihmal edilirse kuvvet, yüke eşittir. Sabit makara sadece kuvvetin yönünü değiştirir, kuvvetten ya da yoldan kazanç sağlamaz. Sürtünmeler ihmal edilirse kuvvet, yüke eşittir. S.Erbil

26 Y.Y S.Erbil

27 Y.Y ÖRNEK: Şekildeki sistemde, 10 N’luk P yükünü dengeleyen F kuvveti kaç N’dur? (Ipin ve makaranın ağırlığı ile sürtünme ihmal edilecek) Şekildeki sistemde, 10 N’luk P yükünü dengeleyen F kuvveti kaç N’dur? (Ipin ve makaranın ağırlığı ile sürtünme ihmal edilecek) S.Erbil

28 Y.Y 2. Hareketli Makara Dönme ekseni bir çengelle yüke bağlanmış, yükle beraber hareket eden makaradır. Dönme ekseni bir çengelle yüke bağlanmış, yükle beraber hareket eden makaradır. Sürtünmeler ihmal edilirse, hareketli makarada kuvvet yükün yarısına eşittir. Sürtünmeler ihmal edilirse, hareketli makarada kuvvet yükün yarısına eşittir. S.Erbil

29 Y.Y S.Erbil

30 Y.Y ÖRNEK: Şekildeki sistemde 400 N’luk kuvvetle kaç N’luk yük dengelenebilir? Şekildeki sistemde 400 N’luk kuvvetle kaç N’luk yük dengelenebilir? S.Erbil

31 Y.Y PALANGALAR Sabit ve hareketli makaraların birlikte kullanılmasıyla oluşturulmuş sisteme palanga denir. Palangada kuvvetten büyük oranda kazanç vardır. Fakat aynı oranda yoldan kayıp vardır. Sabit ve hareketli makaraların birlikte kullanılmasıyla oluşturulmuş sisteme palanga denir. Palangada kuvvetten büyük oranda kazanç vardır. Fakat aynı oranda yoldan kayıp vardır. S.Erbil

32 Y.Y S.Erbil

33 Y.Y ÖRNEK: Şekildeki sistemde makaralar ağırlıksızdır. Sistem sürtünmesizdir. Şekildeki sistemde makaralar ağırlıksızdır. Sistem sürtünmesizdir. a. Yükü dengeleyen kuvvet kaç N’dur? b. Yükü 10 m kaldırmak için ip kaç m çekilmelidir? c. Kuvvet kazancı nedir? S.Erbil

34 Y.Y ** Makaralar ve palangalar, iş makinelerinde gemilerde, yük kaldırma makinelerinde kullanılır. ** Makaralar ve palangalar, iş makinelerinde gemilerde, yük kaldırma makinelerinde kullanılır. Bayrak direğinin üst tarafında sabit makara bulunur. Bayrak direğinin üst tarafında sabit makara bulunur. S.Erbil

35 Y.Y MERKEZLERİ FARKLI OLAN MAKARALAR Merkezleri farklı olan makaralarda kuvveti birinden diğerine aktarmak için zincir ya da kayış kullanılır. Şekildeki makaralar için; büyük makaranın dönme sayısı = n 1 küçük makaranın dönme sayısı = n 2 büyük makaranın yarıçapı = r 1 küçük makaranın yarıçapı = r 2 S.Erbil

36 Y.Y Kayışlar çapraz takılarak makaraların dönme yönleri değiştirilebilir. S.Erbil

37 Y.Y EĞİK DÜZLEM Bir ucu diğer ucundan daha yüksekte olan düzlemlere eğik düzlem denir. Bir ucu diğer ucundan daha yüksekte olan düzlemlere eğik düzlem denir. Eğik düzlem kullanılarak, çok büyük ağırlıklar, küçük kuvvetlerle kaldırılabilir. Eğik düzlem kullanılarak, çok büyük ağırlıklar, küçük kuvvetlerle kaldırılabilir. ** Dağlara çıkan kıvrımlı yollar, yürüyen merdivenler, yükleme rampaları, yükleme kalası, eğik düzleme örnek olarak verilebilir. ** Dağlara çıkan kıvrımlı yollar, yürüyen merdivenler, yükleme rampaları, yükleme kalası, eğik düzleme örnek olarak verilebilir. S.Erbil

38 Y.Y Bu şekilde P yükü, F kuvveti, L kuvvet yolunu, h yük kolunu göstermektedir. Eğik düzlemde, sürtünmeler ihmal edilirse, yükün yaptığı iş, kuvvetin yaptığı işe eşittir. F x F.kolu = P x P. yolu F x L = P x h F/P = h/L => F = P.h / L S.Erbil

39 Y.Y Bu formülden görülebileceği gibi, eğik düzlem ne kadar uzun olursa, yükü çeken kuvvet o kadar az olur. Bu formülden görülebileceği gibi, eğik düzlem ne kadar uzun olursa, yükü çeken kuvvet o kadar az olur. Ayrıca, eğik düzlemin yüksekliği ne kadar az olursa, yükü çeken kuvvet de o kadar az olur. Ayrıca, eğik düzlemin yüksekliği ne kadar az olursa, yükü çeken kuvvet de o kadar az olur. S.Erbil

40 Y.Y ÖRNEK: Şekildeki eğik düzlemde AB = 6 m, BC = 2 m olduğuna göre 240 N’luk P yükünü hareket ettirmek için en az kaç N’luk F kuvveti uygulanmalıdır? (Sürtünme önemsenmeyecek) (Cevap: F=80N) Şekildeki eğik düzlemde AB = 6 m, BC = 2 m olduğuna göre 240 N’luk P yükünü hareket ettirmek için en az kaç N’luk F kuvveti uygulanmalıdır? (Sürtünme önemsenmeyecek) (Cevap: F=80N) S.Erbil

41 Y.Y ÇIKRIK Yarıçapları birbirinden farklı, dönme eksenleri aynı, birbirine sabitlenmiş iki silindirden oluşan bir sistemdir. Çıkrık, çift taraflı kaldıraca benzer. Sürtünmelerin ihmal edildiği bir çıkrık için şu bağıntı yazılabilir: F x R = P x r S.Erbil

42 Y.Y S.Erbil

43 Y.Y Motorla çalışan makinelerin çoğunda çıkrık sistemi vardır. Motorla çalışan makinelerin çoğunda çıkrık sistemi vardır. Çevremizde çıkrığa benzer birçok araç gereç bulunur. Çevremizde çıkrığa benzer birçok araç gereç bulunur. ** Tornavida, anahtar, kapı kolu, pencere kolu, musluk başı, bisikletlerin pedal sistemi, vana başları, araba direksiyonu, el mikseri, el matkabı, kahve değirmeni çıkrık prensibine göre çalışır. ** Tornavida, anahtar, kapı kolu, pencere kolu, musluk başı, bisikletlerin pedal sistemi, vana başları, araba direksiyonu, el mikseri, el matkabı, kahve değirmeni çıkrık prensibine göre çalışır. S.Erbil

44 Y.Y DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çarklar, üzerinde eşit aralıklarla açılmış dişlerin bulunduğu, sabit bir eksen etrafında dönebilen silindir şeklindeki yapılardır. Dişli çarklar, üzerinde eşit aralıklarla açılmış dişlerin bulunduğu, sabit bir eksen etrafında dönebilen silindir şeklindeki yapılardır. Silindir üzerindeki dişler, çarkların birbirine geçmesine yarar. Silindir üzerindeki dişler, çarkların birbirine geçmesine yarar. - Dişler, bir çark üzerine uygulanan kuvveti diğer çarklara aktarır. - Dişler, bir çark üzerine uygulanan kuvveti diğer çarklara aktarır. - Dişli çarklar hareketin yönünü ve hızını değiştirmeye yarar. - Dişli çarklar hareketin yönünü ve hızını değiştirmeye yarar. S.Erbil

45 Y.Y *Birbirine değen dişlilerin dönme yönleri terstir. *Şekildeki birbirine değen dişliler için; büyük dişlinin dönme sayısı = n 1 küçük dişlinin dönme sayısı = n 2 büyük dişlinin diş sayısı = r 1 küçük dişlinin diş sayısı = r 2 n 1 / n 2 = r 1 / r 2 S.Erbil

46 Y.Y VİDA Vida, silindirle eğik düzlemin birleşmiş bir şekli gibi düşünülebilir. Vida, bir silindir üzerinde spiral şeklinde açılmış oyuklardan oluşur. Vida, silindirle eğik düzlemin birleşmiş bir şekli gibi düşünülebilir. Vida, bir silindir üzerinde spiral şeklinde açılmış oyuklardan oluşur. Vida ile çok büyük sıkıştırıcı ya da delici kuvvetler elde edilebilir. Çok büyük oranlarda kuvvetten kazanç sağlanabilir. Vida ile çok büyük sıkıştırıcı ya da delici kuvvetler elde edilebilir. Çok büyük oranlarda kuvvetten kazanç sağlanabilir. S.Erbil

47 Y.Y F Ç = vidayı çeviren kuvvet F Ç = vidayı çeviren kuvvet R = vidayı döndüren kuvvetin dönme eksenine uzaklığı R = vidayı döndüren kuvvetin dönme eksenine uzaklığı a= vida adımı a= vida adımı F D = delici kuvvet F D = delici kuvvet S.Erbil

48 Y.Y Vidayı çeviren kuvvet, R yarıçaplı bir dairenin çevresini dolanır. Vidayı çeviren kuvvet, R yarıçaplı bir dairenin çevresini dolanır. Bu durumda çevirici kuvvetin yaptığı iş, delici kuvvetin yaptığı işe eşit olur. Bu durumda çevirici kuvvetin yaptığı iş, delici kuvvetin yaptığı işe eşit olur. S.Erbil

49 Y.Y ÖRNEK: Aşağıda görülen vidayı çeviren kuvvet kolu 30 N’luk bir kuvvetle çevrildiğinde, Aşağıda görülen vidayı çeviren kuvvet kolu 30 N’luk bir kuvvetle çevrildiğinde, vidanın oluşturacağı sıkıştırma kuvveti kaç N’dur?( Π = 3 alınız) vidanın oluşturacağı sıkıştırma kuvveti kaç N’dur?( Π = 3 alınız) S.Erbil

50 Y.Y KAMA Cisimleri delmek, kesmek, parçalamak ya da kaldırmak için kullanılan iki yüzü eğimli basit bir makinedir. Cisimleri delmek, kesmek, parçalamak ya da kaldırmak için kullanılan iki yüzü eğimli basit bir makinedir. Kamalar, genelde demir ya da çelikten yapılır. Ucu sivri eğik düzlem şeklinde bir alettir. Kamalar, genelde demir ya da çelikten yapılır. Ucu sivri eğik düzlem şeklinde bir alettir. ** İğne, bıçak, jilet, keski, makasın ağzı, keser, balta, kamaya benzer aletlerdir. ** İğne, bıçak, jilet, keski, makasın ağzı, keser, balta, kamaya benzer aletlerdir. S.Erbil

51 Y.Y Kama kuvvetin yönünü değiştirir. Kama kuvvetin yönünü değiştirir. Kama, yoldan kaybettirir, kuvvetten kazandırır. Kama, yoldan kaybettirir, kuvvetten kazandırır. S.Erbil

52 Y.Y TEKERLEK Bir milin etrafında, serbestçe dönebilen disk şeklinde bir araçtır. Bir milin etrafında, serbestçe dönebilen disk şeklinde bir araçtır. - Tekerlekler, üzerinde taşıdıkları cisimle zemin arasındaki sürtünmeyi azaltırlar. - Tekerlekler, üzerinde taşıdıkları cisimle zemin arasındaki sürtünmeyi azaltırlar. ** Tekerlek, karada giden taşıtlarda, ** Tekerlek, karada giden taşıtlarda, el arabalarında, çocuk arabalarında ve hareketli birçok sistemde kullanılır. S.Erbil

53 HAZIRLAYAN SEDA ERBİL FİZİK ÖĞRETMENİ


"Y.Y S.Erbil. Y.Y Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Basit Makineler Yaşamımızı Kolaylaştırır Günlük yaşantımızda işlerimizi kolaylaştırmak için." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları