Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HALOCNEMUM STROBILACEUM,FRANKENIA HIRSUTA,(SİRKENGİLLER) ÇUVAN, ACI OT HALOFİTİK (TUZCUL) BİTKİ VEJETASYON EKOLOJİSİ Dr. BÜLENT SÖNMEZ Dr. AYSEL AĞAR EMEL.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HALOCNEMUM STROBILACEUM,FRANKENIA HIRSUTA,(SİRKENGİLLER) ÇUVAN, ACI OT HALOFİTİK (TUZCUL) BİTKİ VEJETASYON EKOLOJİSİ Dr. BÜLENT SÖNMEZ Dr. AYSEL AĞAR EMEL."— Sunum transkripti:

1 HALOCNEMUM STROBILACEUM,FRANKENIA HIRSUTA,(SİRKENGİLLER) ÇUVAN, ACI OT HALOFİTİK (TUZCUL) BİTKİ VEJETASYON EKOLOJİSİ Dr. BÜLENT SÖNMEZ Dr. AYSEL AĞAR EMEL GÜVEN Yrd. Doç. Dr. SEMA KALE Dr. AHMET AĞAR Prof. Dr. İDRİS BAHÇEÇİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ. Biyoloji Bölümü Prof. M. VURAL, Prof. Dr. H. DUMAN, Doç. Dr. Z. AYTAÇ, Doç. Dr. ADIGÜZEL.

2 Kurak-yarı kurak bölgelerde sulanan alanların % 50’nde tuzluluk var Kaynak: Szabolcs 1991; Ghassemi ve ark. 1995, Fighting Water Scarcity and Combating Desertification Policies Report, 2008; IIASA / FA KıtaTuzluluk (milyon ha) Amerika Afrika Asya Avustralya Avrupa TOPLAM Her yıl 1,5 milyon hektar sulanabilir arazi tuzlanmadan etkilenmektedir.

3 ÇÖLLEŞME BİTKİ ÖRTÜSÜTUZLULUK (dS/m)VERİMLİLİK (% azalış) Hafifİyi - Çok iyi < 4 10 Orta YüksekZayıf Çok YüksekYokTuz kabukları, tozları90’dan fazla Tuzluluk ve çölleşme Kaynak: Szabolcs 1991 GYPSOPHILA OBLANCEOLATA, ÇÖVEN, ÇÖĞEN, ÇEVGEN

4 Biyoklimatik dağılım Kaynak:IWMI 2006 ÇÖL ( P P >100 mm), YARI KURAK (P >400 mm) Tarımda kullanılan kurak alanların % 70’i özelliklerini yitirmiş biyolojik çeşitlilik azalmıştır. Dünya’da 6000 tür halofit Akdeniz iklim kuşağında 700 tür

5 Buralarda gelişen tuzcul bitkiler "Halofitler" aralarında sistematik yönden bir akrabalık bulunmadığı halde belirli ortam şartlarına uyan, yaşayış benzerlikleri nedeniyle oluşmuş sosyo-ekolojik bir gruptur. Halofitler Toprakta az veya çok bulunan tuz yoğunluğuna karşı dayanıklı, donuk renkli, otsu yaprak tipine sahip bitkilerdir. Çorak arazilerdeki bitki toplulukları toprağın ve iklimsel koşulların en tipik göstergesidir

6 Halofitler-Tuzcul bitkiler 3 kategoriye ayrılırlar Sukkulent Halofitler : Hücre özsuyunun artışından dolayı yüksek klorid konsantrasyonuna toleranslı bitkilerdir. Sukkulent Olmayan Halofitler : Tuz bezlerinden tuzu dışarıya salgılarlar ve dokulardaki desalinizasyonla tuzluluğu düzenleyen bitkilerdir. Tuzu Biriktiren Halofitler : Tuz nakli için özel mekanizmaları olmayan bitkilerdir. Bitki dokularındaki tuz konsantrasyonu bitki ölünceye kadar artış gösterir. Kaynak :Güvensen 1994

7 Halofitlerin kullanımı SALSOLA CRASSA (SİRKENGİLLER) Genel olarak bu bitkiler ihmal edilmiş ve tarımsal gelişim için bir fırsat yada değerlendirme söz konusundan ziyade bir engel olarak görülmüştür. Ancak son yıllarda, halofitlerin adaptasyonu, üretimi, peyzaj ve hayvan beslemesinde kullanımı gibi konularda çalışmalar yoğunluk kazanmıştır Halofitlerden yiyecek, yakıt, hayvan yemi, uçucu yağ, ilaç, zamk, ekmek, lif vb. ürünlerin elde edilmesinde yararlanılmaktadır. Tohumlarından bitkisel yağ üretimi de ümit vericidir.

8 “ Atık arazi” alanlarında Halofitik vejetasyonun geliştirilmesi erozyonla toprak kaybını önlemek amacıyla yetiştirilen bir çalı türü prosopis chilensis

9 Toprak ıslahında tuzcul bitkilerin etkisi Hindistan’da ekonomik önemi, büyüme potansiyeli, sert doğaya ve doğal olarak tuza dayanıklı dört çeşit bitki (Azadirirachta indica, Casaurina equisetifolia, Ricinus communis ve Eucalyptus sp.) yetiştirilerek normal ve sulanan tuzlu topraklarda 5 yıl boyunca izlenmiştir. Kaynak: CHOUKR-ALLAH, R Halophyte Utilization In Agriculture. CIHEAM/IAM-B; Agadir, Morocco.

10 KİMYA VE ECZA SEKTÖRÜNDE HALOFİTLER GYPSOPHILA OBLANCEOLATA- ÇÖVEN-ÇEVGEN DETERJAN VE İLAÇ SANAYİNDE, TAHİN HELVASI YAPIMINDA BEYAZLATICIOLARAK, GYPSOPHILA OBLANCEOLATA- ÇÖVEN-ÇEVGEN DETERJAN VE İLAÇ SANAYİNDE, TAHİN HELVASI YAPIMINDA BEYAZLATICI OLARAK, SAPONARIA HALOPHİLA-TUZCUL SABUNOTU İHTİVA ETTİĞİ SAPONİN NEDENİYLE ECZALIKTA ÖNEMLİDİR SAPONARIA HALOPHİLA-TUZCUL SABUNOTU İHTİVA ETTİĞİ SAPONİN NEDENİYLE ECZALIKTA ÖNEMLİDİR

11 YİYECEK OLARAK HALOFİTLER Sebze ve meyve olarak HOLLANDA, BELÇİKA, PORTEKİZ, RUSYA, PAKİSTAN, ABD, KOLOMBİYA, FAS, GÜNEYDOĞU VE ORTA ASYA ÜLKELERİNDE ekonomik değere sahip yiyecekler olarak tüketilmektedir. Bazıları deniz ürünleri ile mutfaklarda yer almaktadır. SALICORNIA EUROPAEA (SİRKENGİLLER), TUZLU OT, KURŞUN OUT, DENİZ BÖRÜLCESİ

12 PEYZAJ - EL SANATLARI ÇALIŞMALARINDA HALOFİTLER JUNCUS (HASIROTUGİLLER) GINDIRA-KOFA

13 YEM BİTKİSİ OLARAK HALOFİTLER Tuzlu topraklarda yetişen otsular, çalılar ve ağaçlar hayvan yemi olarak değerlendirilmektedir. Türkiye’de 1.5 milyon hektar olan tuzlu- alkali toprakların hektarı çayır- mera alanlarındadır Dünyanın her tarafında bulunan Atriplex türleri hayvan yemi olarak kullanılmaktadır

14 Halofitlerin ekolojik özelliklerinin tanımlanması projesi İndikatör bitki olarak büyük öneme sahip olan tuzlu alanlardaki çorak vejetasyonunun bitkilerini ve yetiştikleri toprakların tuzluluk özelliklerini tespit etmek Çorak alanların ıslah çalışmalarında halofitlerden yararlanabilmek Türkiye vejetasyon haritasına veri sağlamak Temmuz ve Ağustos aylarında sodyum sülfat ve sodyum klorür tuzlarının hakim olduğu çorak topraklarda yetişen İç Anadolu’ya özgü endemik bitki olan Limonium lilacinum. (Dişotugiller), deve kulağı

15 Araştırma alanı İÇ ANADOLU BÖLGESİ, KONYA, EREĞLİ, AKSARAY OVALARI ANKARA, KIRŞEHİR, KONYA, KARAMAN, AKSARAY, KAYSERİ İLLERİ TUZ GÖLÜ, EŞMEKAYA SAZLIĞI, TERSAKAN GÖLÜ, BOLLUK GÖLÜ, KULU GÖLÜ, SAZ GÖLÜ, SAMSAM GÖLÜ VE BURDUR GÖLÜ KARADENİZ BÖLGESİ, BAFRA OVASI, EGE BÖLGESİ, AYDIN-SÖKE, İZMİR- SELÇUK, MUĞLA, TRAKYA BÖLGESİ-ERGENE, GELİBOLU-İPSALA PUCCINELLA DISTANS (BUGDAYGİLLER), ÇORAK ÇİMİ

16 Yöntem Vejetasyonun farklı gelişme dönemlerinde floristik çalışma yapılmıştır. Periyodik olarak bitki türlerinden örnekler alınmıştır. Vejetasyon alanı belirlemelerinde m 2 arasında değişen örnek parseller seçilmiştir. 206 örnek parselden 452 adet bitki örneklemesi yapılmıştır. Seçilen alanlardaki bitki yoğunluğu dikkate alınarak toprak örnekleri alınmış, Tuzluluk analizleri yapılmıştır. Salicornia europaea, (Sirkengiller- tuzlu ot, kurşunotu) Halocnemum strobilaceum, (Sirkengiller- çuvan, acı ot)

17 Bulgular *PEGANUM HARMALA (STEP BİTKİSİ) ÜZERKLİK*PEGANUM HARMALA (STEP BİTKİSİ) ÜZERKLİK Genellikle topraklarda sodyum sülfat, kalsiyum sülfat ve magnezyum sülfat formlarında sülfat tuzlarının klorür tuzlarından daha baskın olduğu, Sülfat tuzlarının yoğun olduğu topraklarda endemik türlerin daha güzel geliştiği tespit edilmiştir. Sodyum s ü lfat tuzlarının hakim olduğu ve halofitlerle birlikte yetişen sadece taze iken hayvanlar tarafından otlanan bitki ö rt ü s ü ne sahip az tuzlu topraklar

18 Araştırma Alanlarında Tespit Edilen Bitkiler ve Toprak Tuzluluk Değerleri FamilyaTür SayısıToprak Tuzluluğu Gramineae Bugdaygiller 24 Puccinella Distans (E) Sodyum Sülfat, Sodyum Klorür EC: dS/m pH : DSY: Kireç (%): Juncaceae Hasırotugiller 7 Sodyum Klorür, Sodyum Sülfat Magnezyum Klorür, Magnezyum Sulfat, EC: dS/m PH : DSY: Kireç (%): Juncaginaceae 13Sodyum Sülfat, Sodyum Klorür EC: 0.5 – 19.8 dS/m pH : DSY: Cruciferae 6Magnezyum Sülfat, Sodyum Sülfat EC: dS/m PH : Kireç (%): Frankeniaceae 2 EC: 15.2 dS/m Kireç(%) : 42.8 Caryophllaceae Karanfilgiller 8Kalsiyum Sülfat,Sodyum Sülfat, Sodyum Klorür EC: dS/m PH : DSY: Kireç (%):

19 FamilyaTür SayısıToprak Tuzluluğu Plumbaginacea Dişotugiller 7 Limonium anatolicum Anadolu Kuduzotu (E) Limonium lilacinum* Devekulağı (E) Sodyum Klorür, Sodyum Sülfat, EC: 4.3 – 88.1 dS/m pH : DSY: Kireç (%): Liliaceae Zambakgiller 8Sodyum Sülfat, Magnezyum Sülfat EC : dS/m pH : DSY: , Kireç (%): Boraginaceae Hodangiller 5 Onasma halophilum Emzik Otu (E) Sodyum Klorür, Sodyum Sülfat EC: dS/m Tamaricaceae Ilgıngiller 4Sodyum Klorür, Sodyum Sülfat EC: dS/m Araştırma Alanlarında Tespit Edilen Bitkiler ve Toprak Tuzluluk Değerleri

20 PUCCINELLA DISTANS - ÇORAK ÇİMİ ( BUĞDAYGİLLER) cm BOYUNDA DEMETSİ GÖVDELİ OTSU BİTKİ ÖZELLİKLERİNE SAHİP, TÜRKİYE’YE ÖZGÜDÜR. İÇ ANADOLU TUZLU GÖLLERİN ETRAFINDAKİ YARI BATAKLIK ALANLARDA YAYGINDIR. HAKİM TUZLAR SODYUM SÜLFAT VE SODYUM KLORÜR EC: 88 dS / m, pH: 8.8, DEĞİŞEBİLİR SODYUM:%46 KİREÇ : % 4-70 GENELLİKLE KUMLU TIN, SİLTLİ TINLI, TINLI BÜNYELİ TOPRAKLARDA YETİŞMEKTE TUZLU ALANLARDA OTLATMA AÇISINDAN ÖNEMLİ KUVVETLİ KÖK SİSTEMİ İLE EROZYON ÖNLEYİCİ

21 CAMPHOROSMA MONSPELIACA-EZGEN KONYA-CİHANBEYLİ, KARAPINAR, AKSARAY- SULTANHANI, TUZ GÖLÜ TUZLU GÖLLERİN ETRAFINDA YER ALAN ÇORAK TOPRAKLARIN EN DIŞ KUŞAĞINDA, KURAKLIĞA DAYANIKLI, cm BOYUNDA KUVVETLİ KÖK YAPISI İLE, YARIÇALI BİTKİ ÖZELLİKLERİNE SAHİP TÜYLÜ, BODUR, ASFALT KOKULU ÇÖZÜNEBİLİR İYONLARIN DEĞERLERİNE GÖRE HAKİM TUZLAR SODYUM SÜLFAT, POTASYUM SÜLFAT VE SODYUM KLORÜR EC: 47 dS / m, pH: 8.9, DEĞİŞEBİLİR SODYUM:%38, KİREÇ : %21-70 GENELLİKLE SİLTLİ TINLI BÜNYELİ TOPRAKLARDA YETİŞMEKTE HAYVANLAR TARAFINDAN SEVEREK YENİLMEKTEDİR RÜZGAR EROZYONUNA DİRENEBİLEN BİR TÜR

22 Tuzlu Ve Alkali Toprakların Bitki Yetiştirilerek Islahı ve Tarıma Kazandırılabilme Olanaklarının Araştırılması Projesi ( )

23 Araştırma Konuları 1) A-Leymus cappadocicus (Yabani çavdar) 2)B- Agropyron elongatum (Yüksek otlak ayrığı) 3)C- Puccinella (Çorak otu) 4)D- Kochia prostrata (Bozkır otu) 5)E- Atriplex lentiformis 6)F- Halimione verrucifera (Betne) 7)G- Artemisia santonicum (Pelin otu) 8)H- Atriplex +Leymus cappadocicus + Puccinella distans + Halimione verrucifera 9)I- Atriplex +Leymus cappadocicus + Puccinella distans + Artemisia santonicum 10)J - Atriplex +Leymus cappadocicus + Agropyron elongatum + Halimione verrucifera 11)K- Atriplex +Leymus cappadocicus + Agropyron elongatum + Artemisia santonicum 12)L – Camphorosma monspeliaca (Ezgen) 13)M- Petrosimonia nigdensis 14) N- Kontrol (doğal vegetasyon) 15)O- Arpa

24 Uygulamalar

25 Araştırma Parselleri

26 KonuYıllarEC dS/m A , , , ,62 B , , , ,80 C , , , ,65 D , , , ,85 E , , , ,47 F , , , , cm toprak katmanında Elektriksel İletkenlik (EC) seviyesinin yıllara göre durumu (Mayıs 2006, Temmuz 2008, 2009 ve 2011) E- Atriplex lentiformis Toprak tuzluluğu

27 SONUÇ VE ÖNERİLER Halofitik bitki örtüsü drenaj ve çorak toprakların ıslahı çalışmalarında karar vericiler için önemli veri sağlamaktadır. Islah imkanı çok zor “atık arazi” olarak adlandırılan tuzlu alanlardan halofitik vejetasyonun geliştirilmesi ile yararlanılmalıdır Doğal hayatın devamı ve ekolojik dengenin bozulmaması için endemik ve kaybolmaya yüz tutan türler koruma altına alınmalı, biyolojik zenginlik muhafaza edilmelidir. Halofitlerden mera bitkisi olarak yararlanılabilmeli, erozyonun önlenmesinde dikkate alınmalıdır


"HALOCNEMUM STROBILACEUM,FRANKENIA HIRSUTA,(SİRKENGİLLER) ÇUVAN, ACI OT HALOFİTİK (TUZCUL) BİTKİ VEJETASYON EKOLOJİSİ Dr. BÜLENT SÖNMEZ Dr. AYSEL AĞAR EMEL." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları